Sąd Najwyższy nie przekazał sprawy sędziego X. Y. do innego sądu, bo brak zezwolenia na ściganie

Postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2026 r., II K 501/26, Sąd Rejonowy w

Olsztynie wystąpił w trybie art. 37 k.p.k. do Sądu Najwyższego z wnioskiem o

przekazanie niniejszej sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z

uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że

do ww. Sądu wpłynął prywatny akt oskarżenia K.K. przeciwko X. Y., który jest

sędzią ww. Sądu i aktualnie pełni też funkcję Prezesa tego Sądu. Sędzia stanął pod

zarzutem rzekomego popełnienia czynu z art. 212 § 1 k.k. W opinii sądu

występującego z wnioskiem w trybie przepisu art. 37 k.p.k. charakter i okoliczności

sprawy, a przede wszystkim zarzuty kierowane pod adresem Prezesa Sądu

Rejonowego w Olsztynie X. Y. uzasadniają przyjęcie, iż nie jest możliwe

IV KO 57/26

2

rozpoznanie sprawy w sposób gwarantujący zachowanie dobra wymiaru

sprawiedliwości przez innego sędziego z tego samego Sądu. Sędzia

sprawozdawca wylosowany do rozpoznania sprawy jest zatrudniony w sądzie, w

którym prezesem jest osoba, której zarzucono popełnienie czynu związanego z

pełnieniem tej funkcji, funkcjonowaniem tutejszego Sądu. Za nieuzasadnioną uznał

zatem sąd wnioskujący sytuację, na gruncie której sędzia musiałby orzekać w

sprawie dotyczącej odpowiedzialności karnej swojego bezpośredniego

przełożonego, zauważając zarazem, że podobna sytuacja zajdzie w przypadku

wylosowania innego sędziego sprawozdawcy z tutejszego Sądu. Wskazane

okoliczności bez wątpienia w szczególny sposób mogłyby wpływać negatywnie na

obraz wymiaru sprawiedliwości w odbiorze społecznym, wywołując uzasadnione

wątpliwości co do bezstronności sędziów ww. Sądu przy rozpoznawaniu niniejszej

sprawy. Niewątpliwie sprzeczna z dobrem wymiaru sprawiedliwości i działająca na

niekorzyść obu stron byłaby sytuacja, w której sędziami orzekającymi w niniejszej

sprawie byliby sędziowie utrzymujący zarówno kontakty zawodowe, jak i

koleżeńskie, a jednocześnie podlegający bezpośredniemu nadzorowi służbowemu

osoby, której dotyczy przedmiotowe oskarżenie, tj. Prezesowi Sądu Rejonowego w

Olsztynie, co przemawia za koniecznością rozpoznania sprawy przez inny sąd

równorzędny.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Warunkiem dopuszczalności procesu badanym przez każdy sąd na każdym

etapie postępowania (także zatem w postępowaniu o charakterze incydentalnym)

jest m. in. uprzednie uzyskanie wymaganego zezwolenia na ściganie (art. 17 § 1

pkt 10 k.p.k.). Sprawa, w której sąd właściwy miejscowo wystąpił z wnioskiem w

trybie art. 37 k.p.k. dotyczy sędziego tamtejszego sądu i zarazem jego prezesa ⎯

Sędziego X. Y.

Sędzia sądu powszechnego korzysta z immunitetu (art. 80 zd. pierwsze

Prawa o ustroju sądów powszechnych). Z akt przedstawionych Sądowi

Najwyższemu nie wynika, iżby oskarżycielka prywatna uzyskała wymagane przez

prawo zezwolenie na ściganie karne sędziego Sądu Rejonowego w Olsztynie X. Y.

Zgodnie zaś z ustabilizowanym orzecznictwem Sądu Najwyższego nim to nastąpi

IV KO 57/26

3

brak jest podstaw do zastosowania art. 37 k.p.k. (zob. m. in. postanowienia SN z: 5

marca 2024 r., sygn. I KO 11/24; 19 maja 2021 r., V KO 29/21, LEX nr 3177292; 25

czerwca 2021 r., V KO 39/21, LEX nr 3363482; 10 lutego 2017 r., sygn. IV KO 1/17).

Inicjatywę Sądu Rejonowego w Olsztynie o przekazanie sprawy do

rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu zawartą w postanowieniu z dnia 28

kwietnia 2026 r., II K 501/26, uznać należało zatem za co najmniej przedwczesną,

co musiało ⎯ w konsekwencji ⎯ przesądzić o nieuwzględnieniu wniosku

skierowanego do Sądu Najwyższego w trybie przepisu art. 37 k.p.k.

Jeżeli w przyszłości okaże się, że zezwolenie na ściganie karne sędziego

Sądu Rejonowego w Olsztynie X. Y. zostało we właściwym trybie wyjednane, to

wówczas brak będzie przeszkody do ponownego wystąpienia z inicjatywą o

przekazanie sprawy karnej do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu.

[WB]

[r.g.]