Sąd Najwyższy uchylił wyrok sądu okręgowego i przekazał sprawę o pieniądze z karty żony

IV KS 13/26

2

Wyrokiem z dnia 28 lutego 2025 r., sygn. akt II K 541/24, Sąd Rejonowy w

Lublińcu uznał oskarżonego D. M. za winnego tego, że „w dniu 28 sierpnia 2024 r. w

H. i H., działając w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego

zamiaru, dokonał z portfela K. M. zaboru w celu przywłaszczenia cudzych rzeczy

ruchomych w postaci pieniędzy w kwocie 2.200 zł, a także karty uprawniającej do

podjęcia pieniędzy z automatu bankowego, stanowiącej własność jego żony K. M., a

następnie przy użyciu tej karty (do której znał numer PIN) dokonał bez zgody i wiedzy

K. M., kradzieży w włamaniem w wypadku mniejszej wagi, cudzych rzeczy

ruchomych w postaci pieniędzy (będącymi we władaniu K. M. ) poprzez: opłacenie w

sklepie w H. przy ul. […] zakupów za kwotę 57,29 zł, wypłacenie z automatu

bankowego kwoty 100 zł, a następnie kwoty 2.500 zł, czym działał na szkodę K. M.

w łącznej wysokości 4.857,29 zł”, tj. za winnego popełnienia czynu z art. 278 § 1 k.k.

w zw. z art. 278 § 1a k.k. w zw. z art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 283 k.k. w zw. z art. 11

§ 2 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. i za to na mocy art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 283 k.k.

w zw. z art. 11 § 3 k.k. zw. z art. 57b k.k. wymierzył mu karę 4 miesięcy pozbawienia

wolności;

2. na mocy art. 46 § 1 k.k. orzekł wobec oskarżonego środek kompensacyjny w

postaci obowiązku naprawienia w całości wyrządzonej przestępstwem szkody

poprzez zapłatę na rzecz K. M. 4.857,29 zł.

W pkt 3 i 4 Sąd orzekł o kosztach i opłatach.

We wniesionej apelacji, zaskarżając wyrok w całości, obrońca oskarżonego

zarzucił:

„1. naruszenie art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 278 § 1a k.k. w zw. z art. 279 § 1 k.k. w

zw. z art. 283 k.k. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie,

polegające na przyjęciu, że oskarżony dopuścił się kradzieży i kradzieży z

włamaniem w sytuacji, gdy rozporządzał środkami finansowymi wchodzącymi w

skład majątku wspólnego małżonków, co do którego miał prawo rozporządzać,

2. naruszenie art. 278 § 1 k.k. poprzez błędną wykładnię pojęcia <<zaboru w celu

przywłaszczenia>> i przyjęcie, że oskarżony działał z zamiarem przywłaszczenia,

IV KS 13/26

3

podczas gdy z materiału dowodowego wynika, że miał on zamiar zwrotu środków do

majątku wspólnego”.

Ponadto

„1. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, mający wpływ na

jego treść, polegający na błędnym przyjęciu, że oskarżony działał z zamiarem

definitywnego przywłaszczenia środków finansowych, podczas gdy z materiału

dowodowego wynika, że miał zamiar ich zwrotu,

2. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na nieuwzględnieniu, że oskarżony

posiadał środki finansowe pozwalające mu na zwrot pieniędzy wypłaconych z konta

bankowego oraz zabezpieczenia materialnych potrzeb rodziny,

3. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że środki będące w

dyspozycji żony oskarżonego stanowiły dla oskarżonego <<cudze mienie>>, mimo

istnienia ustroju wspólności majątkowej małżeńskiej”.

Obrońca podniósł również zarzut:

1. naruszenia art. 170 § 1 pkt 2 k.p.k. poprzez bezzasadne oddalenie wniosków

dowodowych obrony zmierzających do wykazania, że oskarżony posiadał środki

finansowe pozwalające na zwrot pieniędzy na wspólne konto,

2. naruszenia art. 7 k.p.k. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów

i dokonanie tej oceny w sposób dowolny,

3. naruszenia art. 4 k.p.k. poprzez nieuwzględnienie okoliczności przemawiających

na korzyść oskarżonego, w szczególności dotyczących posiadania środków

finansowych na zwrot pieniędzy oraz faktycznych relacji finansowych w małżeństwie,

4. naruszenia art. 410 k.p.k. poprzez nieuwzględnienie całokształtu materiału

dowodowego ujawnionego w toku rozprawy,

a w konkluzji wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego,

ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego

rozpoznania.

IV KS 13/26

4

Sąd Okręgowy w Częstochowie, po rozpoznaniu apelacji obrońcy

oskarżonego, wyrokiem z 13 listopada 2025 r., sygn. akt VII Ka 697/25, uchylił

zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi Rejonowemu w Lublińcu do

ponownego rozpoznania.

Skargę na wyrok uchylający wniósł Prokurator Rejonowy w Lublińcu, który

zaskarżając wyrok w całości na niekorzyść D. M. zarzucił „obrazę przepisów

postępowania mającą wpływ na treść orzeczenia, a to art. 437 § 2 k.p.k. poprzez jego

niezasadne zastosowanie i przyjęcie, że w niniejszej sprawie istnieją podstawy do

uchylenia zaskarżonego wyroku Sądu Rejonowego w Lublińcu i przekazania sprawy

temu Sądowi do ponownego rozpoznania z uwagi na konieczność przeprowadzenia

przez Sąd I instancji na nowo przewodu w całości, w sytuacji, gdy nie jest konieczne

przeprowadzenie na nowo przewodu sądowego w całości, a jedynie jego

uzupełnienie w zakresie wskazanym przez Sąd odwoławczy, a nadto w sprawie nie

zaistniały przesłanki wskazane w art. 439 § 1 k.p.k. i art. 454 k.p.k.”, wnosząc o

uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi

Okręgowemu w Częstochowie do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Wniesiona przez prokuratora skarga zasługuje na uwzględnienie.

Skarga na wyrok sądu odwoławczego uchylający wyrok sądu pierwszej

instancji, stosownie do treści art. 539a § 3 k.p.k., może być wniesiona wyłącznie z

powodu naruszenia art. 437 k.p.k. lub z powodu uchybień określonych w art. 439 §

1 k.p.k. Zgodnie z art. 437 § 2 zd. drugie k.p.k., uchylenie orzeczenia i przekazanie

sprawy do ponownego rozpoznania może nastąpić wyłącznie w wypadkach

wskazanych w art. 439 § 1 k.p.k., art. 454 k.p.k. lub jeśli jest konieczne

przeprowadzenie na nowo przewodu w całości.

W rozpoznawanej sprawie Sąd Okręgowy w Częstochowie uchylił wyrok Sądu

pierwszej instancji, wskazując jako podstawę art. 437 § 2 k.p.k. i konieczność

przeprowadzenia na nowo przewodu w całości. W jego ocenie, wynika to z

konieczności zgromadzenia „części dowodów i ponownej weryfikacji całego

IV KS 13/26

5

materiału dowodowego, który będzie mógł stanowić podstawę właściwej oceny

prawnokarnej zachowania oskarżonego” (pkt 5.3.1.2.1. formularza).

Niezmienne pozostaje stanowisko wyrażone w uchwale I KZP 3/19, iż

konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości, o której mowa w art.

437 § 2 zdanie drugie k.p.k., jako powód uchylenia przez sąd odwoławczy

zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy sądowi pierwszej instancji do

ponownego rozpoznania, zachodzi wówczas, gdy orzekający sąd pierwszej instancji

naruszył przepisy prawa procesowego, co skutkowało, w realiach sprawy,

nierzetelnością prowadzonego postępowania sądowego, uzasadniającą potrzebę

powtórzenia (przeprowadzenia na nowo) wszystkich czynności procesowych

składających się na przewód sądowy w sądzie pierwszej instancji (uchwała składu

siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 22 maja 2019 r., I KZP 3/19, OSNK 2019,

z. 6, poz. 3). Akceptując powyższe stanowisko, stwierdzić należy, że w

rozpoznawanej sprawie nie zaktualizowały się okoliczności nakazujące

przeprowadzenie w całości na nowo przewodu sądowego w postępowaniu przed

Sądem Rejonowym. Według aktualnie obowiązujących reguł postępowania

apelacyjnego, sąd odwoławczy, co do zasady, po rozpoznaniu wniesionego środka

zaskarżenia, winien wydać orzeczenie merytoryczne, a nie kasatoryjne. Wiąże się to

z możliwością prowadzenia przez ten sąd postępowania dowodowego i wydawania

orzeczeń reformatoryjnych, przy ograniczeniu wiążącym się z treścią art. 454 § 1

k.p.k.

Zajęte przez Sąd Okręgowy w Częstochowie stanowisko i podniesione na tę

okoliczność argumenty, nie są wystarczające do uznania, że wadliwość

postępowania przed Sądem Rejonowym pociąga za sobą konieczność ponowienia

przewodu sądowego w całości, tym bardziej, iż w „Zapatrywaniach prawnych i

wskazaniach co do dalszego postępowania” Sąd stwierdza, iż niezbędne jest

uzupełniające przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków wskazanych przez

obrońcę na rozprawie głównej w dniu 26 lutego 2025 r., mających mieć wiedzę na

temat zabezpieczonych środków finansowych przez oskarżonego służących do

zwrotu do majątku wspólnego stron oraz ponowne przeanalizowanie przez Sąd

Rejonowy akt sprawy pod kątem ustalenia zamiaru D. M. . Dopiero na podstawie tak

IV KS 13/26

6

przeprowadzonego postępowania, w ocenie Sądu odwoławczego, Sąd pierwszej

instancji będzie mógł dokonać oceny prawnokarnej zachowań oskarżonego.

Przy zmienionym modelu postępowania odwoławczego, zakresie zaskarżenia

wyroku Sądu pierwszej instancji i treści podniesionych zarzutów apelacyjnych, nie

istnieją przeszkody w przeprowadzeniu przez Sąd Okręgowy postępowania

dowodowego w zakreślonym przez niego w uzasadnieniu wyroku zakresie, w tym

także przesłuchania świadków. Treść i zakres stwierdzonych na etapie postępowania

apelacyjnego uchybień, winny skłonić Sąd orzekający do: samodzielnego

uzupełnienia materiału dowodowego - przesłuchania wnioskowanych przez obrońcę

świadków [w ocenie Sądu Najwyższego wniosek obrońcy oskarżonego z rozprawy

głównej z dnia 26 lutego 2025 r. dotyczył dwóch świadków, którzy mieliby zeznawać

na różne okoliczności – jednego, który miał pomagać oskarżonemu w porozumieniu

z pokrzywdzoną, drugi – który zabezpieczył środki finansowe służące do zwrotu do

majątku wspólnego stron (k – 99)], próby dokonania oceny tak pozyskanego

materiału dowodowego oraz analizy zgromadzonych dowodów pod kątem zamiaru

oskarżonego i ewentualnego wydania orzeczenia merytorycznego.

Mając powyższe na uwadze uznać należało, że wniesiona skarga jest

zasadna, ponieważ w sprawie nie zaistniała podstawa uchylenia wyroku Sądu

Rejonowego w Lublińcu i przekazania jej temu Sądowi do ponownego rozpoznania.

Konieczne było więc uchylenie wyroku Sądu Okręgowego w Częstochowie i

przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania w postępowaniu

odwoławczym.

[J.J.]

[r.g.]

Waldemar Płóciennik

Dariusz Kala

Andrzej Stępka