Nieodebrane wezwanie o zakres uzasadnienia. SN utrzymał odmowę przyjęcia wniosku

Sąd Rejonowy w Tarnowskich Górach wyrokiem z dnia 17 grudnia 2024 r.,

sygn. akt II K 711/23, uznał J. M. za winnego popełnienia czynu z art. 190a § 1 k.k.

w zw. z art. 212 § 1 i 2 k.k. w zw. 12 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i wymierzył mu

karę roku pozbawienia wolności, której wykonanie warunkowo zawiesił na okres

IV KZ 45/25

2

próby 3 lat. Wyrok zawiera również inne rozstrzygnięcia wynikające ze skazania

oskarżonego.

Po rozpoznaniu apelacji wniesionych przez oskarżonego i jego obrońcę Sąd

Okręgowy w Gliwicach wyrokiem z dnia 7 października 2025 r., sygn. akt VI Ka

167/25, zaskarżony wyrok zmienił m.in. w ten sposób, że orzeczoną karę

pozbawienia wolności obniżył do 8 miesięcy, ustalając, że orzeczenie o

warunkowym zawieszeniu wykonania kary odnosi się do tak ukształtowanej kary

pozbawienia wolności.

W ustawowym terminie już skazany J. M. oraz jego obrońca złożyli wnioski o

doręczenie wyroku Sądu odwoławczego wraz z uzasadnieniem. Zarządzeniem

Przewodniczącego VI Wydziału Karnego Odwoławczego Sądu Okręgowego w

Gliwicach wezwano każdego z nich do uzupełnienia braku formalnego wniosku w

terminie 7 dni – pod rygorem odmowy przyjęcia wniosku – poprzez wskazanie

zakresu, w jakim uzasadnienie ma zostać sporządzone; czy wniosek dotyczy

całości wyroku czy poszczególnych rozstrzygnięć.

Wezwanie skierowane od obrońcy pracownica Kancelarii Adwokackiej odebrała w

dniu 21 października 2025 r. (k. 879 akt sprawy), zaś pismem datowanym i

nadanym w Urzędzie Pocztowym 7 listopada 2025 r. obrońca zwrócił się do Sądu

Okręgowego o doręczenie wyroku wraz z uzasadnieniem w całości.

Przewodniczący Wydziału potraktował pisma obrońcy jako osobne wnioski i 13

listopada 2025 r. wydał na podstawie art. 457 § 2 w zw. z art. 422 § 3 k.p.k. dwa

zarządzenia o odmowie przyjęcia każdego z nich (w uzasadnieniach powołano art.

422 § 3 i art. 120 § 2 k.p.k.). W zarządzeniu dotyczącym pierwszego wniosku

Przewodniczący Wydziału wskazał, że obrońca w zakreślonym terminie nie

uzupełnił sygnalizowanego mu braku formalnego wniosku, natomiast w zarządzeniu

dotyczącym drugiego wniosku wskazał, że został on złożony po upływie 7-

dniowego terminu zawitego liczonego od daty wydania wyroku. Zarządzenia nie

zostały zaskarżone.

Gdy chodzi o wniosek złożony przez skazanego, zarządzenie zawierające

wezwanie do uzupełnienia braku formalnego wniosku nie zostało przez niego

odebrane. W aktach sprawy znajduje się zwrócona Sądowi przesyłka z adnotacjami

Urzędu Pocztowego wskazującymi, że była dwukrotnie awizowana adresatowi (21 i

IV KZ 45/25

3

29 października 2025 r.), a 6 listopada 2025 r. została zwrócona nadawcy wobec

niepodjęcia jej w terminie (k. 885). W związku z tym Przewodniczący Wydziału

zarządzeniem z dnia 13 listopada 2025 r. na podstawie art. 457 § 2 w zw. z art. 422

§ 3 k.p.k. (w uzasadnieniu wymienił art. 422 § 3 i art. 120 § 2 k.p.k. oraz podał, że

wezwanie uznano za doręczone w dniu 5 listopada 2025 r.) odmówił przyjęcia

wniosku wobec upływu terminu do uzupełnienia jego braku formalnego.

J. M. , powołując się na art. 459 § 1 k.p.k. w zw. z art. 422 § 1- 3 k.p.k. zaskarżył

powyższe zarządzenie, wskazując na „brak winy i wadliwe zastosowanie przepisów

o wezwaniach” oraz że nie odebrał wezwania „z przyczyn obiektywnych, tj.

nieobecności spowodowanej wyjazdem do Wielkiej Brytanii w dniach 3.11.2025 do

16.11.2025 z powodu pogrzebu w rodzinie”. Wskazał również, że o wezwaniu

wcześniej nie wiedział, zaś w placówce pocztowej jego żonę poinformowano, że nie

może odebrać korespondencji. Skazany nadto podniósł, że zaskarżone

zarządzenie narusza art. 45 Konstytucji RP i art. 6 EKPC – prawo do sądu i

rzetelnej procedury, że „Sąd mógł i powinien sporządzić uzasadnienie w całości”

oraz że doszło do naruszenia zasady proporcjonalności i zaufania obywatela do

Państwa. Przywołał wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 grudnia 2005 r.,

SK 20/04, w którym miano stwierdzić, że formalizm procesowy nie może

przekraczać granic, poza które staje się celem samym w sobie i prowadzi do

faktycznego pozbawienia strony prawa do sądu (w rzeczywistości wyrok ten

dotyczy zupełnie innej kwestii – dostosowania górnictwa węgla kamiennego do

warunków gospodarki rynkowej). W podsumowaniu J. M. stwierdził, że „wniosek o

uzasadnienie został złożony terminowo. Wezwanie do jego uzupełnienia – którego

nie byłem w stanie odebrać – nie może prowadzić do tak daleko idącej sankcji jak

odmowa sporządzenia uzasadnienia i pozbawienie mnie prawa do wniesienia

środka odwoławczego”. Wniósł o uchylenie zaskarżonego „postanowienia” (tak w

oryginale – uw. SN) i zobowiązanie Sądu Okręgowego do rozpoznania jego

wniosku o sporządzenie pisemnego uzasadnienia wyroku, ewentualnie – na

wypadek nieuwzględnienia tego wniosku – o przywrócenie terminu do wskazania

zakresu uzasadnienia (art. 126 § 1 k.p.k.), gdyż uchybienie to nastąpiło bez jego

winy.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

IV KZ 45/25

4

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone zarządzenie jest

zgodne z prawem.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że w Sądzie Okręgowym w Gliwicach

prawidłowo uznano, iż złożone przez skazanego i jego obrońcę wnioski o

sporządzenie na piśmie i doręczenie uzasadnienia wyroku tego Sądu są dotknięte

brakiem, bowiem wbrew uregulowaniu zawartemu w art. 422 § 2 k.p.k. nie

precyzują zakresu uzasadnienia. W sytuacji, gdy wspomniany wyrok zawiera kilka

merytorycznych rozstrzygnięć, nie było to bez znaczenia, zatem nie jest zasadne

twierdzenie skazanego, że Sąd powinien sporządzić uzasadnienie w całości, a

wezwanie wnioskodawców do usunięcia braku było nadmiernym formalizmem.

Wszak nie bez powodu ustawodawca wprowadził wspomniane uregulowanie.

Chociaż do adresatów zostało skierowane pouczenie o konsekwencjach

zaniechania, nie uzupełnili sygnalizowanego braku w terminie, co musiało

skutkować wydaniem zarządzeń o odmowie przyjęcia wniosków. Obrońca

skazanego, podmiot fachowy, najwyraźniej nie znalazł podstaw do kwestionowania

zarządzeń, skoro nie wniósł na nie zażaleń, natomiast argumenty podniesione

przez J. M. nie przekonują o wadliwości zaskarżonego zarządzenia wydanego w

odniesieniu do jego wniosku. Powołane w zarządzeniu przepisy jednoznacznie

wskazują, że gdy pismo nie odpowiada wymaganiom formalnym (w przypadku

uzasadnienia wyroku takim wymaganiem jest to określone w art. 422 § 2 k.p.k., na

zasadzie art. 457 § 2 k.p.k. mające zastosowanie do wniosku dotyczącego

uzasadnienia wyroku sądu odwoławczego), a osoba, która wniosła pismo,

należycie pouczona (takie ustalenie jest skutkiem uznania pisma wysłanego przez

Sąd za doręczone), nie uzupełniła braku w terminie, trzeba uznać pismo za

bezskuteczne, co w przypadku wniosku o sporządzenie na piśmie i doręczenie

uzasadnienia wyroku skutkuje odmową przyjęcia wniosku (art. 422 § 3 k.p.k.).

Faktu, że sygnalizowany przez Sąd brak wniosku nie został w terminie uzupełniony

skazany nie kwestionuje, tym samym nie ma racji, gdy podważa przedmiotowe

zarządzenie. Argumenty mające przekonać, że nieuzupełnienie w terminie braku

wniosku nie było przez niego zawinione, nie mają znaczenia w niniejszym

postępowaniu zażaleniowym, natomiast mogłyby zostać przytoczone we wniosku o

IV KZ 45/25

5

przywrócenie terminu do uzupełnienia braku wniosku o sporządzenie uzasadnienia,

gdyby taki był dopuszczalny. Rzecz jednak w tym, że dopuszczalny nie jest,

bowiem termin, o którym mowa w art. 120 § 1 k.p.k., nie jest terminem zawitym

(wymieniony przez skarżącego art. 126 § 1 k.p.k. dotyczy terminu zawitego), zatem

ma charakter nieprzekraczalny i nieprzywracalny (zob. postanowienia Sądu

Najwyższego: z dnia 27 sierpnia 2015 ,r. III KZ 254/15; z dnia 25 czerwca 2019 r.,

V KZ 23/19; z dnia 12 lutego 2021 r., IV KZ 8/21; z dnia 20 czerwca 2024 r. III KZ

19/24 i in.). Niezależnie od tego trzeba zaznaczyć, że są jednak widoczne

zaniedbania po stronie J. M. oraz jego obrońcy. Nie jest zrozumiały brak terminowej

reakcji adwokata na pismo doręczone do jego kancelarii, z kolei skazany tłumaczy,

że od 3 do 16 listopada 2025 r. był za granicą (przy tym dokumentuje tylko drugą z

tych dat), ale pomija, że jeszcze w październiku 2025 r. Poczta dwukrotnie

awizowała skierowaną przez Sąd korespondencję, co pozostało bez jego reakcji.

Trzeba zatem uznać, że to wspomniane zaniedbania wywołały ujemne dla

skazanego skutki (o ile takie odczuwa), a nie zgodne z prawem zarządzenie

Przewodniczącego Wydziału. Należy też odnotować, że takim skutkiem nie może

być sugerowane przez skarżącego pozbawienie go prawa do sądu i prawa do

wniesienia środka odwoławczego. Wszak sprawa J. M. została rozpoznana przez

sądy dwóch instancji, zakończona prawomocnym wyrokiem i skazany nie ma już

prawa do wniesienia środka odwoławczego. Jeżeli jednak miał na myśli wniesienie

kasacji, to powinien uwzględnić, ewentualnie po konsultacji z obrońcą, że art. 523 §

2 k.p.k. stanowi, iż kasację na korzyść można wnieść jedynie w razie skazania

oskarżonego za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe na karę pozbawienia

wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania, co w rozpatrywanej sprawie

nie miało miejsca. Ograniczenie to nie dotyczy m.in. kasacji wniesionej z powodu

uchybień wymienionych w art. 439 k.p.k., jednak w zażaleniu nie sugerowano, że

uchybienie to zaistniało, nadto w takim wypadku jest możliwe podjęcie starania o

wznowienie postępowania z urzędu (art. 542 § 3 k.p.k.).

Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak na wstępie.

[J.J.]

IV KZ 45/25

6

[a.ł]