Sygnatura akt: V KB 41/26
Sąd: Sąd Najwyższy
Wydział: Izba Karna Wydział V
Rodzaj: Zarządzenie
Data orzeczenia: 6 maja 2026 r.
W serwisie od: 19 października 2026 r.
Zestawienie z tego dnia
Kategorie: Sąd Najwyższy

SN odrzucił wniosek o test niezależności sędzi w sprawie lustracyjnej

Spór

Obrońca lustrowanego wniósł o zbadanie spełnienia przez SSN Małgorzatę Bednarek wymogów niezawisłości i bezstronności w postępowaniu lustracyjnym.

Ustalenia sądu

Wniosek spełniał wymogi formalne: pochodził od lustrowanego, został wniesiony przez obrońcę w terminie. Wskazane w nim okoliczności, czyli wyłączenie SSN Anny Dziergawki i skomplikowany charakter spraw lustracyjnych, nie były indywidualne dla tej sprawy.

Rozstrzygnięcie

Prezes Sądu Najwyższego Zbigniew Kapiński odrzucił wniosek i nie zawiadomił Okręgowej Rady Adwokackiej.

Dlaczego

Wniosek nie wskazał sposobu postępowania sędziego po powołaniu ani tego, jak okoliczności powołania miałyby wpływać na niezawisłość w tej sprawie. Art. 29 § 11 ustawy o SN dotyczy pełnomocników, nie obrońców.

Więcej o sprawie

Obrońca lustrowanego powoływał się na wyłączenie innej sędzi SN, Anny Dziergawki, oraz na drogę zawodową sędziego, ale nie wskazał okoliczności dotyczących tej konkretnej sprawy.

Obrońca tylko markuje taki indywidualny wpływ, nie podając jednak żadnych konkretnych okoliczności (poza wadliwością powołania i "drogi zawodowej" Sędziego), które w tej (i tylko tej sprawie) miałyby rzutować na możliwość zachowania wymogów niezawisłości i bezstronności.
Z uzasadnienia, Sąd Najwyższy

Sąd: Sąd Najwyższy, Izba Karna Wydział V
Sygnatura: V KB 41/26

Treść orzeczenia

V KB 41/26

ZARZĄDZENIE

Dnia 6 maja 2026 r.

Prezes SN Zbigniew Kapiński

W związku z wnioskiem o zbadanie spełnienia przez SSN Małgorzatę Bednarek

wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności

towarzyszących powołaniu i postępowania po powołaniu na podstawie art. 429 § 1

k.p.k. w zw. z art. 29 § 6-9 i 24 uSN,

stwierdziwszy, że:

- wniosek pochodzi od strony postępowania przed Sądem Najwyższym –

lustrowanego (art. 29 § 7 uSN),

- został sporządzony, podpisany i wniesiony przez obrońcę lustrowanego (art. 871 §

1 k.p.c. w zw. z art. 29 § 8 zd. czwarte uSN),

- z zachowaniem terminu tygodniowego (art. 29 § 8 zd. pierwsze uSN) i

- czyni zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma procesowego (art. 119 § 1

k.p.k. w zw. z art. 29 § 9 i 24 uSN),

1) wniosek odrzucić;

2) odpis zarządzenia doręczyć obrońcy i lustrowanemu oraz

dołączyć do akt V KK 426/25;

3) o wniosku i o wydanym zarządzeniu zawiadomić SSN

Małgorzatę Bednarek;

4) zakreślić sprawę w repertorium KB jako zakończoną w inny

sposób.

Uzasadnienie

V KB 41/26

Kodeks postępowania karnego nie przewiduje w niniejszym wypadku

obowiązku sporządzenia uzasadnienia, gdyż zarządzenie to jest niezaskarżalne

(por. art. 99 § 2 k.p.k.). Jednakże – z uwagi na odrzucenie wniosku – należało je

sporządzić.

Wniosek nie spełnia wszystkich wymaganych prawem wymogów, nie

wskazuje bowiem na sposób postępowania sędziego po powołaniu oraz tego, jak

okoliczności związane z powołaniem oraz sposób postępowania sędziego po

powołaniu – w rozumieniu art. 29 § 5 i n. uSN – miałyby wpływać na naruszenie

standardu niezawisłości lub bezstronności w okolicznościach tej konkretnej sprawy.

Za spełnienie tego wymogu ustawowego nie sposób uznać przywoływanie

postanowień, w których wyłączono SSN Annę Dziergawkę od rozpoznania sprawy

(na podstawie przepisów ustrojowych albo Kodeksu postępowania karnego).

Argumentacja w końcowej części uzasadnienia wniosku, w której wskazuje się na

skomplikowany charakter spraw lustracyjnych jako spraw represyjnych pomija z

jednej strony, że tego typu sprawy nie są jedynymi sprawami o skomplikowanej

materii – tego rodzaju argument można by więc przenosić z powodzeniem na grunt

innych spraw, co czyni ten argument nie zindywidualizonym do tej konkretnej

sprawy. Ponadto, przyjmując punkt widzenia obrońcy, w każdej sprawie lustracyjnej

przed Sądem Najwyższym musiałoby dojść do analogicznego wyłączenia, co także

nie powoduje, że składany wniosek nie jest oparty na indywidualnych

okolicznościach tej sprawy. Obrońca tylko markuje taki indywidualny wpływ, nie

podając jednak żadnych konkretnych okoliczności (poza wadliwością powołania i

„drogi zawodowej” Sędziego), które w tej (i tylko tej sprawie) miałyby rzutować na

możliwość zachowania wymogów niezawisłości i bezstronności.

W niniejszej sprawie brak było podstaw, aby o odrzuceniu wniosku

zawiadomić Okręgową Radę Adwokacką. Artykuł 29 § 11 uSN przewiduje co

prawda obligatoryjne zawiadomienie organu samorządu zawodowego w razie

odrzucenia wniosku złożonego w postępowaniu przed Sądem Najwyższym. Przepis

ten jednak odnosi się wyłącznie do pełnomocników, nie obejmuje swoim zakresem

obrońców. Prawodawca w ustawie o Sądzie Najwyższym rozróżnia bowiem role

procesowe, jakie w postępowaniu przed tym Sądem mogą pełnić adwokaci i

radcowie prawni, wskazując wyraźnie w art. 85 § 2 uSN zarówno pełnomocników,

V KB 41/26

jak i obrońców. Brak jest w takiej sytuacji jakichkolwiek racjonalnych podstaw, aby

w wypadku art. 29 § 11 uSN sformułowanie „pełnomocnik” rozumieć szerzej aniżeli

w art. 85 § 2 uSN, jako obejmujące także obrońcę. W takiej sytuacji w

postępowaniu prowadzonym przed Sądem Najwyższym na podstawie przepisów

Kodeksu postępowania karnego zawiadomienie organu samorządu zawodowego,

do którego należy obrońca, w razie złożenia przez niego wniosku o

przeprowadzenie testu niezależności, który został odrzucony (art. 29 § 10 uSN),

możliwe jest jedynie w razie stwierdzenia przesłanek określonych w art. 20 § 1

k.p.k., a te w niniejszej sprawie nie zostały spełnione.

Prezes Sądu Najwyższego

SSN Zbigniew Kapiński

Na niniejsze zarządzenie zażalenie nie przysługuje.

[J.J.]

[a.ł]

Pełny tekst i metryka orzeczenia: Sąd Najwyższy, repozytorium2.sn.pl. Tytuł i streszczenie przygotował model językowy na podstawie treści orzeczenia. Orzeczenie może być nieprawomocne.