Sąd Najwyższy uchylił wyrok za narkotyki, bo pominięto obowiązek leczenia uzależnionego

V KK 120/26

2

M.W. został skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w Kościerzynie z dnia 16

lipca 2025 r., sygn. akt II K 102/25, na karę roku pozbawienia wolności z warunkowym

zawieszeniem wykonania na okres 3 lat próby za to, że „w dniu 07 listopada 2024

roku w K., wbrew przepisom ustawy z 29 lipca 2005 roku o przeciwdziałaniu

narkomanii, posiadał w znacznej ilości środki odurzające i substancje psychotropowe

w postaci: 18,72 grama ziela konopi innych niż włókniste stanowiące od 18 do 62

porcji konsumpcyjnych, 2,95 grama 4-CMC stanowiące 19 dawek efektywnych, 8,36

grama ketaminy stanowiącej od 66 do 836 dawek efektywnych oraz 29,5 tabletek

MDMA o łącznej masie 11,86 grama stanowiących 29 porcji konsumpcyjnych, tj. za

czyn z art. 62 ust. 2 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii.

Ponadto, Sąd pierwszej instancji:

- na podstawie art. 63 § 1 k.k. zaliczył oskarżonemu na poczet orzeczonej kary okres

rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie;

- na podstawie art. 72 § 1 pkt 1 k.k. zobowiązał oskarżonego w okresie próby do

pisemnego informowania kuratora o jej przebiegu w odstępach 6 - miesięcznych;

- na podstawie art. 70 ust. 4a ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu

narkomanii orzekł wobec oskarżonego świadczenie pieniężne na rzecz Funduszu

Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej w wysokości 2.000 zł;

- na podstawie art. 70 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu

narkomanii orzekł wobec oskarżonego przepadek dowodów rzeczowych w postaci

środka odurzającego i substancji psychotropowych opisanych pod pozycjami: 1, 2 i

4 wykazu dowodów rzeczowych i śladów kryminalistycznych nr [...] i zarządził ich

zniszczenie;

- na podstawie art. 44 § 2 k.k. orzekł przepadek na rzecz Skarbu Państwa dowodów

rzeczowych w postaci saszetki i opakowań opisanych pod pozycjami 1 do 3 wykazu

dowodów rzeczowych i śladów kryminalistycznych nr [...], zarządzając ich

zniszczenie.

Wyrok Sądu Rejonowego w Kościerzynie zapadł na posiedzeniu, po

uwzględnieniu dołączonego do aktu oskarżenia wniosku prokuratora o wydanie

wyroku skazującego bez przeprowadzania rozprawy w trybie art. 335 § 2 k.p.k. i

uprawomocnił się z dniem 24 lipca 2025 r.

Prokurator Generalny, działając na podstawie art. 521 § 1 k.p.k., wniósł kasację

V KK 120/26

3

od tego wyroku. Zaskarżył go w całości na niekorzyść skazanego i zarzucił: „rażące

i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa procesowego,

a mianowicie art. 343 § 6 i § 7 k.p.k. w zw. z art. 335 § 2 k.p.k., polegające na

uwzględnieniu zawartego w akcie oskarżenia wadliwego wniosku prokuratora o

wydanie na posiedzeniu wyroku skazującego M.W. za czyn z art. 62 ust. 2 ustawy z

dnia 29 lipca 2025 roku o przeciwdziałaniu narkomanii, pomimo iż wniosek ten nie

zawierał propozycji zobowiązania oskarżonego do poddania się leczeniu lub

rehabilitacji w podmiocie leczniczym w rozumieniu przepisów o działalności

leczniczej oraz oddania pod dozór wyznaczonej osoby, instytucji lub stowarzyszenia,

wskutek czego wyrok został wydany z rażącym i mającym istotny wpływ na jego treść

naruszeniem prawa materialnego, a mianowicie art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca

2005 roku o przeciwdziałaniu narkomanii, poprzez jego niezastosowanie i

zaniechanie orzeczenia obligatoryjnego w stosunku do M.W. - jako osoby

uzależnionej od substancji psychotropowych i skazanej za przestępstwo pozostające

w związku z używaniem tejże substancji, na karę pozbawienia wolności, wykonanie

której warunkowo zawieszono - obowiązku poddania się leczeniu lub rehabilitacji we

właściwym zakładzie opieki zdrowotnej oraz oddania go pod dozór wyznaczonej

osoby, instytucji lub stowarzyszenia.”

Podnosząc powyższe, Prokurator Generalny wniósł o uchylenie zaskarżonego

wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja jest oczywiście zasadna, w związku z czym podlega rozpoznaniu i

uwzględnieniu na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.

Zgodnie z treścią art. 343 § 7 k.p.k. sąd może uwzględnić wniosek prokuratora

o wydanie wyroku skazującego bez przeprowadzenia rozprawy jedynie wówczas,

gdy zachodzą ku temu podstawy określone w art. 335 §1 k.p.k. W orzecznictwie Sądu

Najwyższego wskazuje się, że sąd, do którego skierowany został wniosek w trybie

art. 335 § 2 k.p.k., zobowiązany jest do jego szczegółowej (tak formalnej, jak i

merytorycznej) kontroli. W jej toku powinien sprawdzić, czy przedłożone propozycje

są zgodne z ustaleniami stron, a także czy respektują obowiązujące przepisy prawa

materialnego (por. wyrok SN z dnia 6 października 2021 r., sygn. IV KK 459/21). W

razie stwierdzenia wadliwości wniosku, sąd zobowiązany jest do ingerencji w jego

V KK 120/26

4

treść poprzez uzależnienie uwzględnienia wniosku od dokonania w nim przez

prokuratora wskazanej przez siebie zmiany, zaakceptowanej przez oskarżonego

bądź też do postąpienia zgodnie z dyspozycją art. 343 § 7 k.p.k., czyli rozpoznania

sprawy na zasadach ogólnych (por. m.in. wyrok SN z dnia 25 czerwca 2024 r., I KK

144/24).

Sąd Rejonowy w Kościerzynie nie wywiązał się z tego zadania, jako że

zaakceptował wniosek prokuratora o skazanie M.W. bez przeprowadzania rozprawy,

mimo braku w treści wniosku obligatoryjnego w okolicznościach przedmiotowej

sprawy zobowiązania oskarżonego do poddania się leczeniu lub rehabilitacji w

podmiocie leczniczym oraz oddania pod dozór wyznaczonej osoby, instytucji lub

stowarzyszenia, zgodnie z treścią art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o

przeciwdziałaniu narkomanii.

Przepis ten stanowi, że „W razie skazania osoby uzależnionej za przestępstwo

pozostające w związku z używaniem środka odurzającego, substancji

psychotropowej lub nowej substancji psychoaktywnej na karę pozbawienia wolności,

której wykonanie warunkowo zawieszono, sąd zobowiązuje skazanego do poddania

się leczeniu lub rehabilitacji w podmiocie leczniczym w rozumieniu przepisów o

działalności leczniczej i oddaje go pod dozór wyznaczonej osoby, instytucji lub

stowarzyszenia”. Rozwiązanie, o którym mowa w art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca

2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, znajduje więc zastosowanie, ilekroć

przestępstwo przypisane sprawcy skazanemu na karę pozbawienia wolności z

warunkowym zawieszeniem wykonania ma związek z używaniem środka

odurzającego, substancji psychotropowej lub nowej substancji psychoaktywnej.

Związek ten może mieć charakter bezpośredni – gdy czyn polega na zdobyciu,

zbyciu, produkcji, sprzedaży, udzieleniu, posiadaniu etc. substancji albo pośredni –

kiedy stan odurzenia wpływa na motywację albo zachowanie sprawcy przestępstwa

(por. B. Kurzępa, Komentarz do art. 71 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o

przeciwdziałaniu narkomanii, [W:] W. Kotowski, B. Kurzępa, A. Ważny, Ustawa o

przeciwdziałaniu narkomanii. Komentarz, Wydanie III, Lex/el 2022, teza 2). W pojęciu

„przestępstwa pozostającego w związku z używaniem środka odurzającego,

substancji psychotropowej lub nowej substancji psychoaktywnej” mieści się, wobec

tego także posiadanie narkotyków przeznaczonych na własny użytek (por. m.in.

V KK 120/26

5

wyroki Sądu Najwyższego z dnia 8 października 2009 r., V KK 211/09, z dnia 14

grudnia 2011 r., V KK 146/11 i z dnia 7 maja 2012 r., III KK 384/11).

W realiach niniejszej sprawy nie ulega wątpliwości, że przypisane M.W.

przestępstwo z art. 62 ust. 2 ustawy z 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii,

polegające na posiadaniu, wbrew przepisom ustawy, środków odurzających i

substancji psychotropowych, pozostawało w ścisłym związku z używaniem przez

niego tych środków psychotropowych. Również fakt uzależnienia skazanego od tych

substancji został należycie potwierdzony opinią biegłych, zbieżną z

„Kwestionariuszem zebrania informacji na temat używania przez M.W. środków

odurzających, substancji psychotropowych lub środków zastępczych”, w którym

wskazano na zdiagnozowane uzależnienie oraz potrzebę podjęcia przez skazanego

terapii leczenia w placówce uzależnień.

W tych okolicznościach, Sąd Rejonowy w Kościerzynie, skazując

uzależnionego od zażywania substancji psychoaktywnych sprawcę przestępstwa na

karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania za

przestępstwo z art. 62 ust. 2 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, pozostające w

związku z używaniem przez niego środków psychotropowych, zobligowany był – z

mocy art. 71 ust. 1 tej ustawy – do nałożenia na niego obowiązku poddania się

leczeniu lub rehabilitacji w zakładzie opieki zdrowotnej oraz oddania go pod dozór

wyznaczonej osoby, instytucji lub stowarzyszenia, a ściślej mówiąc, do uzależnienia

uwzględnienia wniosku prokuratora o skazanie bez przeprowadzania rozprawy od

stosownego uzupełnienia tego wniosku zgodnie z treścią art. 71 ust. 1 ustawy o

przeciwdziałaniu narkomanii.

Ponieważ tak się nie stało i powyższy brak w treści wniosku prokuratorskiego

uszedł uwagi Sądu Rejonowego w Kościerzynie, doszło do wydania wyroku

zgodnego wprawdzie z treścią wniosku, ale naruszającego przepis prawa

materialnego, nakazujący nałożenie na uzależnionego sprawcę przestępstwa -

pozostającego w związku z używaniem środka odurzającego, substancji

psychotropowej lub nowej substancji psychoaktywnej - skazanego na karę

pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania, obowiązku

poddania się leczeniu lub rehabilitacji w podmiocie leczniczym w rozumieniu

przepisów o działalności leczniczej i oddania go pod dozór wyznaczonej osoby,

V KK 120/26

6

instytucji lub stowarzyszenia. Uchybienie to miało charakter rażący i wywarło istotny

wpływ na treść zaskarżonego kasację orzeczenia.

Z tej przyczyny konieczne jest uchylenie zaskarżonego kasacją wyroku i

przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Kościerzynie do ponownego

rozpoznania, celem uzupełnienia orzeczenia o brakujące rozstrzygnięcie.

Analizowane uchybienie nie może zostać konwalidowane w żaden inny sposób,

albowiem obowiązki określone w art. 71 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii

nie mogą zostać orzeczone na etapie postępowania wykonawczego, pomimo iż

wykazują pewne podobieństwo do środków probacyjnych z art. 72 § 1 pkt 6 k.k.

(poddanie się terapii uzależnień), art. 72 § 1 pkt 6a k.k. (poddanie się terapii, w

szczególności psychoterapii lub psychoedukacji) oraz z art. 72 § 1 k.k. (oddanie pod

dozór kuratora lub osoby godnej zaufania). Istnieją wszelako istotne różnice

pomiędzy tymi środkami probacyjnymi, a obowiązkami nakładanymi na oskarżonego

na mocy art. 71 ust 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, które nie pozwalają

traktować ich jako wzajemnie się zastępujące.

Procedując ponownie, Sąd pierwszej instancji zadba o zgodność

rozstrzygnięcia skazującego ze wszystkimi przepisami prawa materialnego,

znajdującymi zastosowanie w niniejszej sprawie.

Z tych powodów Sąd Najwyższy orzekł, jak w wyroku.

Jacek Błaszczyk

Andrzej Stępka

Eugeniusz Wildowicz

[WB]

[r.g.]