SN uchylił wyrok nakazowy i umorzył sprawę obwinionego z powodu przedawnienia

V KK 241/26

2

Wyrokiem nakazowym z dnia 2 sierpnia 2023 r., sygn. akt II W 916/23, Sąd

Rejonowy w Piotrkowie Trybunalskim uznał obwinionego M.S. za winnego

zarzucanego mu czynu, wyczerpującego znamiona art. 86 § 1 k.w. w zw. z art. 97

k.w. i wymierzył mu karę 1000 zł grzywny. Ponadto na podstawie art. 230 § 2 k.p.k.

w zw. z art. 44 § 5 k.p.s.w. nakazał zwrócić obwinionemu prawo jazdy numer […]

opisane na karcie 19 (dziewiętnaście) akt sprawy.

Wyrok ten uprawomocnił się z dniem 18 października 2023 r. (k. 56).

Kasację w tej sprawie złożył Rzecznik Praw Obywatelskich. Zaskarżając

wyrok w całości na korzyść ukaranego, zarzucił wyrokowi: „ rażące i mające istotny

wpływ na jego treść naruszenie prawa procesowego, tj. art. 93 § 2 k.p.w., polegające

na przyjęciu, że wina i okoliczności czynu przypisanego obwinionemu,

kwalifikowanego z art. 86 § 1 k.w., nie budzą wątpliwości, i w konsekwencji wydaniu

wyroku nakazowego, podczas gdy dowody dołączone do wniosku o ukaranie i

podlegające uznaniu za ujawnione, nie wspierają w wymaganym, niebudzącym

wątpliwości stopniu, tezy zarzutu objętego tym wnioskiem, jakoby to M.S. był

sprawcą wykroczenia, tj. w dniu 17 stycznia 2023 r. prowadził pojazd marki B. nr rej.

(.), doprowadzając do kolizji drogowej z autobusem marki M. nr rej(..), co w

konsekwencji winno skutkować powzięciem przez sąd meriti wątpliwości co do

okoliczności czynu i winy, oraz skierowaniem sprawy do rozpoznania na rozprawie

celem ich wyjaśnienia.”

W konkluzji skarżący wniósł o „uchylenie skarżonego wyroku nakazowego w

całości i umorzenie postępowania prowadzonego przeciwko M.S., wobec

przedawnienia karalności czynu.”

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja okazała się zasadna w stopniu oczywistym, co umożliwiało jej

uwzględnienie na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. Rację ma skarżący, że

zaskarżone orzeczenie zostało wydane z rażącym i mającym istotny wpływ na jego

treść naruszeniem wskazanego w kasacji przepisu prawa procesowego. Zgodnie z

art. 93 § 2 k.p.s.w. sąd może wydać wyrok nakazowy, gdy okoliczności czynu i wina

obwinionego nie budzą wątpliwości. Tryb nakazowy jest postępowaniem

uproszczonym przewidzianym dla spraw o charakterze oczywistym, gdzie materiał

dowodowy zgromadzony w sposób jednoznaczny przesądza o odpowiedzialności

V KK 241/26

3

obwinionego, eliminując tym samym konieczność przeprowadzania pełnego

postępowania dowodowego na rozprawie (zob. np. wyrok Sądu Najwyższego z 14

maja 2025 r., I KK 114/25). Słusznie zauważa skarżący, że w świetle materiałów tej

sprawy sytuacja taka nie miała miejsca, a istniejące wątpliwości były realne, gdyby

tylko sąd meriti zapoznał się z całością materiału dowodowego. Chodzi tu o brak

podstaw do poczynienia niewątpliwego ustalenia co do osoby sprawcy

przedmiotowego wykroczenia, w szczególności przyjęcia, że sprawcą tym był M.S. Z

akt sprawy wynika, że sformułowany przeciwko M.S. wniosek o ukaranie opiera się

wyłącznie na depozycjach D.T., przesłuchanej w sprawie w charakterze świadka (k.

15 - 16). Rzecz w tym, że osoba ta nie była świadkiem naocznym kolizji drogowej, a

w sprawie ujawniła się bez jakiegokolwiek związku z nią (nie pojawia się w relacjach

osób przesłuchiwanych lub rozpytywanych ani w dokumentach i rejestrach

pozyskanych do lub w związku ze sprawą), podając się za właściciela pojazdu marki

B. biorącego udział w kolizji i twierdząc, że w dniu 17 stycznia 2023 r. użyczyła pojazd

obwinionemu. Tyle tylko, że ani w toku czynności przesłuchania świadka ani w

ramach odrębnych czynności nie zweryfikowano pozyskanej od niej informacji z

ustaleniami postępowania wyjaśniającego, z których wynika inny status właścicielski

pojazdu (informacja CEPIK) oraz wskazanie innej osoby kierującej nim w dniu

zdarzenia (pismo ubezpieczyciela). W tych ostatnich, kierowanych do Komendy

Miejskiej Policji w P. towarzystwo ubezpieczeniowe jako uczestnika kolizji

(kierującego pojazdem marki B.) wskazywało inną osobę niż obwiniony, a mianowicie

D.P. [k. 20, 21, 23]. W toku postępowania wyjaśniającego zaniechano jednak

przeprowadzenia jakichkolwiek czynności zmierzających do sprawdzenia tej

informacji, nie wyjaśniono także w jakich okolicznościach doszło do ustalenia przez

ubezpieczyciela sprawcy szkody.

Wątpliwości sądu winna też wzbudzić już sama treść składanych przez świadka D.

T. zeznań, w szczególności okoliczność dotycząca „ujawnienia" przez nią w

pojeździe B. zabezpieczonym na parkingu depozytowym dokumentu prawa jazdy

należącego do obwinionego, w sytuacji, w której pojazd ten był poddawany uprzednio

oględzinom policyjnym na miejscu kolizji, a także zabezpieczaniu śladów

kryminalistycznych, i wówczas to dokumentu prawa jazdy obwinionego w nim

przecież nie znaleziono (k. 4 - 5v.; k. 11-11v.). Nie bez znaczenia jest wreszcie i to,

V KK 241/26

4

że zdaniem świadka, pojazdem marki B. w dniu zdarzenia poruszać się miały dwie

osoby - pasażer i kierowca. Podczas gdy zarówno w notatce policyjnej (k. 1) jak i w

zeznaniach kierowcy autobusu – T.G. (k. 2 - 3v.) nie ma mowy o drugiej osobie, która

wraz z kierującym oddaliłaby się z miejsca zdarzenia po kolizji.

W konsekwencji, przyjęcie przed sąd, że wina obwinionego nie budzi wątpliwości, a

następnie procedowanie w trybie nakazowym stanowiło rażące naruszenie prawa,

które mogło mieć istotny wpływ na treść wyroku. Wyjaśnienie wskazanych

wątpliwości z całą pewnością wymagało przeprowadzenia czynności dowodowych,

w tym przesłuchania wskazanego jako sprawca zdarzenia M. S., czego w tym

postępowaniu zaniechano. Warto jednak przypomnieć, że zgodnie z art. 54 § 6

k.p.s.w. należy niezwłocznie przesłuchać osobę, co do której istnieje uzasadniona

podstawa do sporządzenia przeciwko niej wniosku o ukaranie. Przesłuchanie tej

osoby jest obowiązkowe z wyjątkiem sytuacji, w której przesłuchanie to byłoby

połączone ze znacznymi trudnościami. Wówczas zgodnie z treścią art. 54 § 7 k.p.s.w.

osoba ta może nadesłać wyjaśnienia do właściwego organu w terminie 7 dni od

odstąpienia od przesłuchania, o czym należy ją pouczyć. Odstąpienie od

przesłuchania może nastąpić, gdyby było ono połączone ze znacznymi trudnościami,

w tym także gdy chodzi o trudności dla tej osoby, a nie tylko dla organu ścigania.

Rzecz w tym, że w aktach sprawy nie ma jednak informacji, by wystąpienie takich

trudności odnotowano i na czym one polegały. Samo zaś wysłanie wezwania na

adres zameldowania obwinionego bez uprzedniej weryfikacji czy adres ten jest

aktualny i czy stanowi faktyczne miejsce zamieszkania zainteresowanego, nie

uzasadnia zastosowania fikcji doręczenia i w konsekwencji odstąpienia od

powinności odebrania depozycji od obwinionego (por. notatka urzędowa k. 40).

W tym stanie rzeczy w kasacji zasadnie stwierdzono, że uchybienie jakiego dopuścił

się Sąd Rejonowy w Piotrkowie Trybunalskim ma rażący charakter, ponieważ

doprowadziło do rozpoznania sprawy w postępowaniu nakazowym, wbrew

wyraźnemu ustawowemu zakazowi procedowania w tym trybie. W tej sytuacji

zaskarżony wyrok nakazowy należało uchylić. Trafnie skarżący w swej kasacji zawarł

wniosek dalej idący, bo wskazujący na potrzebę umorzenia postępowania ze

względu na przedawnienie karalności zarzuconego obwinionemu wykroczenia (art.

45 § 1 k.w.). Zgodnie z tym przepisem, karalność wykroczenia ustaje, jeżeli od czasu

V KK 241/26

5

jego popełnienia upłynął rok; jeżeli w tym okresie wszczęto postępowanie, karalność

wykroczenia ustaje z upływem 2 lat od zakończenia tego okresu. Z kolei, w myśl art.

5 § 1 pkt 4 k.p.w. nie wszczyna się postępowania, a wszczęte umarza, gdy nastąpiło

przedawnienie orzekania. Skoro zatem przypisany obwinionemu czyn został

popełniony w dniu 17 stycznia 2023 r. to jego karalność, w realiach niniejszej sprawy,

ustała w dniu 17 stycznia 2026 r. W takiej sytuacji, postępowanie w sprawie należało

umorzyć, a wydatkami postępowania w sprawie o wykroczenie obciążyć Skarb

państwa, zgodnie z treścią art. 119 § 2 pkt 1 k.p.s.w.

Z uwagi na powyższe, orzeczono jak na wstępie.

[WB]

[a.ł]