SN oddalił kasacje skazanych za pobicie i podpalenie auta w zajezdni

Sąd Rejonowy w Toruniu wyrokiem z dnia 16 października 2023 r. (sygn. akt

VIII K 423/23) uznał A.Ł. za winnego tego, że w dniu 5 marca 2022 r. na terenie

zajezdni autobusowej w Z. kierował wykonaniem przez P.L., F.M. i inną osobę

czynu zabronionego polegającego na usiłowaniu wymuszenia od P.G. pieniędzy

pod groźbą spalenia mienia, połączonego z uderzaniem pokrzywdzonego młotkiem

V KK 310/26

2

w ręce, a następnie – po doprowadzeniu go do stanu bezbronności przez

przewrócenie i kopanie po całym ciele, co spowodowało naruszenie czynności

skóry trwające nie dłużej niż siedem dni – z zabraniem mu telefonu komórkowego o

wartości 2000 zł oraz spaleniem samochodu marki Mercedes Sprinter o wartości

100 000 zł na szkodę Ł.G. i M. sp. z o.o., tj. przestępstwa z art. 18 § 1 k.k. w zw. z

art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 282 k.k. w zw. z art. 280 § 1 k.k. w zw. z art. 157 § 2 k.k.

w zb. z art. 288 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., i za to, po zastosowaniu art. 11 § 3

k.k., na podstawie art. 280 § 1 k.k. wymierzył mu karę 4 lat pozbawienia wolności

oraz na podstawie art. 33 § 1, 2 i 3 k.k. karę grzywny w wysokości 100 stawek

dziennych po 20 zł każda (pkt I i II). Tym samym wyrokiem Sąd ten uznał E.B. za

winnego tego, że w dniu 5 marca 2022 r. w Z., w zamiarze, aby wymienione osoby

dokonały opisanego wyżej czynu zabronionego, ułatwił im jego popełnienie przez

przywiezienie ich na miejsce zdarzenia, a następnie odwiezienie swoim

samochodem, tj. przestępstwa z art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art.

282 k.k. w zw. z art. 157 § 2 k.k. w zb. z art. 280 § 1 k.k. w zw. z art. 157 § 2 k.k. w

zb. z art. 288 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., i za to na podstawie art. 19 § 1 k.k.,

po zastosowaniu art. 11 § 3 k.k., na podstawie art. 280 § 1 k.k. wymierzył mu karę 2

lat pozbawienia wolności oraz karę grzywny w wysokości 100 stawek dziennych po

20 zł każda (pkt XX i XXI). Na podstawie art. 46 § 1 k.k. Sąd zobowiązał obu

oskarżonych, solidarnie z pozostałymi współoskarżonymi, do naprawienia szkody

przez zapłatę na rzecz M. sp. z o.o. kwoty 100 000 zł oraz do zapłaty na rzecz P.G.

kwot po 1000 zł tytułem częściowego zadośćuczynienia za doznaną krzywdę (pkt

XXII). Tym samym wyrokiem Sąd Rejonowy orzekł również o odpowiedzialności

karnej współoskarżonych P.L. i F.M.

Od powyższego wyroku apelacje wnieśli m.in. obrońcy A.Ł. i E.B. Obrońca

pierwszego z nich zarzucił obrazę art. 18 § 1 k.k., obrazę art. 7 k.p.k. oraz błąd w

ustaleniach faktycznych, kwestionując przypisanie oskarżonemu sprawstwa

kierowniczego i w konsekwencji objęcie go obowiązkiem z art. 46 § 1 k.k., a także

rażącą niewspółmierność kary. Obrońca drugiego z oskarżonych podniósł zarzuty

obrazy art. 4, art. 5 § 2, art. 7 i art. 424 § 1 pkt 1 k.p.k. oraz błędu w ustaleniach

faktycznych co do świadomości oskarżonego i jego udziału w porozumieniu, a

posiłkowo zarzut obrazy art. 63 § 1 k.k. i rażącej niewspółmierności kary.

V KK 310/26

3

Sąd Okręgowy w Toruniu wyrokiem z dnia 19 grudnia 2025 r. (sygn. akt IX

Ka 463/24), po rozpoznaniu apelacji obrońców obu oskarżonych oraz zażalenia

prokuratora dotyczącego E.B., zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że z opisu

czynów przypisanych A.Ł. w pkt I i E.B. w pkt XX wyeliminował nazwiska P.L. i F.M.,

ustalając w to miejsce, że były to inne ustalone osoby, w pozostałym zakresie w

odniesieniu do obu oskarżonych utrzymał zaskarżony wyrok w mocy oraz zwolnił

ich od kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze. Uprzednio, na rozprawie

w dniu 10 grudnia 2025 r., Sąd odwoławczy na podstawie art. 34 § 3 k.p.k. wyłączył

do odrębnego rozpoznania sprawy oskarżonych F.M. i P.L.

Kasacje od prawomocnego wyroku Sądu odwoławczego wnieśli obrońcy obu

skazanych, zaskarżając go w części dotyczącej ich mandantów w całości na ich

korzyść.

Obrońca skazanego A.Ł. zarzucił rażące i mające istotny wpływ na treść

wyroku naruszenie art. 4 k.p.k., art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. w zw. z art. 433

k.p.k., polegające na pominięciu zarzutu apelacji i oparciu ustalenia, że skazany

uczestniczył w zdarzeniu jako sprawca kierowniczy, wyłącznie na wyjaśnieniach

P.L. oraz na połączeniach telefonicznych między sprawcami a skazanym, choć

wyjaśnienia te miały być niekonsekwentne, osamotnione, nielogiczne i

motywowane chęcią skorzystania z dobrodziejstwa art. 60 k.k., co w ocenie

skarżącego stanowiło de facto odstąpienie od zbadania zarzutu apelacyjnego, a

także na sprzeniewierzeniu się zasadzie swobodnej oceny dowodów. Posiłkowo,

powołując się na art. 523 § 1 k.p.k. in fine, skarżący zarzucił rażącą

niewspółmierność orzeczonej kary. Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i

przekazanie sprawy Sądowi II instancji do ponownego rozpoznania oraz o

wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia.

Obrońca skazanego E.B. zarzucił rażące naruszenie prawa, które mogło

mieć istotny wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 34 § 3 k.p.k. w zw. z art. 7 k.p.k. w

zw. z art. 42 ust. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 6 Konwencji o ochronie

praw człowieka i podstawowych wolności, polegające na przedwczesnym

wyłączeniu do odrębnego rozpoznania sprawy oskarżonych F.M. i P.L., mimo braku

realnych i obiektywnych przesłanek, co doprowadziło do rozpoznania sprawy z

pogwałceniem zasady łącznego rozpoznania sprawy wszystkich oskarżonych, w

V KK 310/26

4

warunkach niekorzystnych z punktu widzenia prawdy materialnej i trafnej represji

karnej oraz bez zachowania elementarnych gwarancji procesowych. Wniósł o

uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego

rozpoznania, a także o wstrzymanie wykonania orzeczenia.

W pisemnych odpowiedziach na obie kasacje Prokurator wniósł o ich

oddalenie jako oczywiście bezzasadnych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Obie kasacje okazały się bezzasadne w stopniu oczywistym, co uzasadniało

ich oddalenie na posiedzeniu bez udziału stron w trybie art. 535 § 3 k.p.k.

Kasacja jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, skierowanym przeciwko

prawomocnemu orzeczeniu sądu odwoławczego (art. 519 k.p.k.), i może zostać

wniesiona wyłącznie z powodu uchybień wymienionych w art. 439 k.p.k. lub innego

rażącego naruszenia prawa, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na treść

orzeczenia (art. 523 § 1 zdanie pierwsze k.p.k.). Postępowanie kasacyjne nie jest

kolejną instancją merytoryczną, a Sąd Najwyższy nie dokonuje w nim ponownej

oceny dowodów ani weryfikacji ustaleń faktycznych. Z mocy art. 523 § 1 zdanie

drugie k.p.k. kasacja nie może być też wniesiona wyłącznie z powodu

niewspółmierności kary.

Ta ostatnia uwaga przesądza o niedopuszczalności zarzutu kasacji obrońcy

A.Ł. Zarzut rażącej niewspółmierności kary jest w postępowaniu kasacyjnym

niedopuszczalny i nie mógł podlegać merytorycznemu rozpoznaniu. Powołanie się

przez skarżącego na art. 523 § 1 k.p.k. „in fine” opiera się na nieporozumieniu,

skoro właśnie ta część przepisu wyklucza oparcie kasacji na tej podstawie.

Zasadniczy zarzut tej kasacji, mimo odwołania się do art. 433 k.p.k., jest w

istocie wymierzony w ocenę dowodów i ustalenia faktyczne Sądu I instancji.

Świadczy o tym już sama konstrukcja zarzutu, łączącego art. 4, art. 7 i art. 410

k.p.k., a więc przepisy adresowane do sądu orzekającego merytorycznie, oraz treść

uzasadnienia kasacji, w którym skarżący przedstawia własną, alternatywną ocenę

wyjaśnień P.L. i wyjaśnień skazanego. Tak ujęty zarzut nie może być skuteczny.

Naruszenie art. 433 § 2 k.p.k. zachodzi wówczas, gdy sąd odwoławczy nie rozważy

zarzutów apelacji albo uczyni to w sposób pozorny, ogólnikowy, bez odniesienia się

do ich istoty. Z taką sytuacją w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia.

V KK 310/26

5

Sąd Okręgowy przeprowadził rzetelną kontrolę odwoławczą i szczegółowo

wyjaśnił, dlaczego zarzuty apelacji nie zasługiwały na uwzględnienie, uznając, że

„[w]ywiedziona apelacja w istocie jest polemiczna i sprowadza się do negacji

słusznych wniosków w kontekście wymowy całokształtu materiału dowodowego

sprawy”. Wbrew twierdzeniu skarżącego Sąd ten nie oparł się wyłącznie na

wyjaśnieniach P.L. Wskazał przede wszystkim na zeznania pokrzywdzonego P.G.,

którego prawdziwości apelacja nie kwestionowała, a który od początku

postępowania konsekwentnie podawał, że w trakcie zdarzenia sprawcy

kontaktowali się telefonicznie z inną osobą. Sąd odwoławczy odwołał się także do

obiektywnego dowodu w postaci wykazu połączeń telefonicznych, z którego

wynikało, że w czasie zdarzenia skazany sześciokrotnie, w okresie od godz. 16:32

do godz. 17:56, kontaktował się z obecnym na miejscu E.B. Dopiero na tym tle Sąd

Okręgowy ocenił wyjaśnienia P.L. jako korespondujące z zeznaniami

pokrzywdzonego i z obiektywnym materiałem dowodowym i pozwalające

zidentyfikować skazanego jako osobę, która telefonicznie wydawała polecenia

sprawcom. W konsekwencji Sąd ten stwierdził, że skazany, „mając stały kontakt z

bezpośrednimi sprawcami zdecydowanie miał rzeczywistą możliwość faktycznego

panowania nad rozwojem i przebiegiem zdarzenia”, był inicjatorem i organizatorem

przedsięwzięcia oraz kształtował i kontrolował przebieg akcji przestępczej. Tym

samym Sąd odwoławczy odniósł się także do materialnoprawnego aspektu zarzutu

apelacji, wyjaśniając istotę sprawstwa kierowniczego z art. 18 § 1 k.k. i wykazując,

że jego znamiona zostały w realiach sprawy zrealizowane.

Autor kasacji z tą argumentacją w istocie nie polemizuje. Powtarza

natomiast, że wyjaśnienia P.L. były jedynym dowodem obciążającym, pomija zaś

zeznania pokrzywdzonego, na które Sąd odwoławczy wprost się powołał. Obszerne

wywody kasacji o kryteriach oceny dowodu z pomówienia i o motywacji P.L.,

związanej z możliwością zastosowania art. 60 k.k., nie znajdowały przy tym

odpowiednika w apelacji, która ograniczała się do ogólnego zarzutu dowolnej oceny

dowodów. Nie sposób zatem zarzucać Sądowi odwoławczemu, że nie rozważył

argumentów, których mu nie przedstawiono. Twierdzenie o „licznych

sprzecznościach szeroko opisanych w apelacji” nie znajduje oparcia w treści tego

środka odwoławczego. Kasacja jest w tej części niedopuszczalną próbą

V KK 310/26

6

ponownego zakwestionowania ustaleń faktycznych, w dodatku wzbogaconą o

argumenty, które nie były przedmiotem kontroli odwoławczej.

Oczywiście bezzasadna jest również kasacja obrońcy E.B. Jej jedyny zarzut

dotyczy decyzji procesowej podjętej przez Sąd odwoławczy na rozprawie w dniu 10

grudnia 2025 r. o wyłączeniu do odrębnego rozpoznania spraw oskarżonych F.M. i

P.L. Zgodnie z art. 34 § 3 k.p.k. sąd może wyłączyć sprawę współoskarżonego,

jeżeli zachodzą okoliczności utrudniające łączne jej rozpoznanie. Zasada łącznego

rozpoznawania spraw osób, których czyny pozostają ze sobą w związku, nie ma

charakteru bezwzględnego, a ustawa wprost przewiduje od niej odstępstwo,

którego zastosowanie pozostawiono ocenie sądu orzekającego. Z akt sprawy, w

tym z treści samej kasacji, wynika, że decyzja Sądu Okręgowego miała konkretne i

obiektywne podstawy. W odniesieniu do F.M. przedłożona dokumentacja medyczna

wskazywała, że jego stan psychiczny stanowi przeciwwskazanie do narażania go

na dodatkowe sytuacje stresowe, a udział w postępowaniu wiązał się z ryzykiem

pogorszenia stanu zdrowia, w tym ryzykiem śmierci samobójczej. W odniesieniu do

P.L. złożona dokumentacja medyczna wymagała dalszych ustaleń co do możliwości

prowadzenia wobec niego postępowania. Wyłączenie nie zapadło przy tym na

pierwszym terminie rozprawy odwoławczej, lecz dopiero wówczas, gdy przeszkody

leżące po stronie tych oskarżonych okazały się trwałe i uniemożliwiały sprawne

rozpoznanie apelacji pozostałych oskarżonych. Kontynuowanie łącznego

postępowania oznaczałoby w tych warunkach nieokreśloną w czasie zwłokę w

rozpoznaniu sprawy skazanego, co pozostawałoby w kolizji z jego prawem do

rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, gwarantowanym przez te same

przepisy Konstytucji i Konwencji, na które powołuje się skarżący.

Przede wszystkim jednak skarżący nie wykazał, a nawet nie podjął próby

wykazania, by podniesione uchybienie, nawet gdyby miało miejsce, mogło mieć

istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku. Wyłączenie sprawy

współoskarżonych nie zmieniło podstawy dowodowej, na której opierał się Sąd

odwoławczy, rozpoznający apelację w granicach materiału zgromadzonego w

sprawie. Wyjaśnienia P.L. i F.M. pozostały w aktach i podlegały ocenie w takim

samym zakresie jak przed wyłączeniem, a obrona skazanego mogła składać

wnioski dowodowe, co zresztą miało miejsce. Kasacja poprzestaje na ogólnikowym

V KK 310/26

7

stwierdzeniu, że łączny udział wszystkich oskarżonych w rozprawie odwoławczej

„miał znakomite znaczenie” dla obrony skazanego, nie wskazując, na czym to

znaczenie miałoby polegać, jakie okoliczności mogłyby zostać ujawnione ani w jaki

sposób mogłoby to wpłynąć na ocenę jego odpowiedzialności. Tymczasem

sprawstwo E.B. zostało przez Sąd odwoławczy szczegółowo uzasadnione. Sąd ten

wskazał, że skazany przywiózł sprawców na miejsce zdarzenia, uczestniczył w

zakupie benzyny do kanistra po drodze, co „bez wątpienia było czynnością

ilustrującą zamiar sprawców”, przez cały czas pozostawał na miejscu i widział

podejmowane czynności, a następnie odwiózł sprawców we wskazane przez nich

miejsca. Kasacja nie odnosi się do tych ustaleń w żaden sposób. Równie

gołosłowne jest powołanie się na zasadę swobodnej oceny dowodów (art. 7 k.p.k.),

gdyż skarżący nie wskazał, którego dowodu i jakiej jego oceny miałoby dotyczyć

naruszenie tego przepisu.

Oczywista bezzasadność obu kasacji czyniła bezprzedmiotowym orzekanie

o zawartych w nich wnioskach o wstrzymanie wykonania zaskarżonego wyroku (art.

532 § 1 k.p.k.).

Wobec powyższego należało orzec jak w sentencji.

W. Wróbel

[WB]

[r.g.]