Wyrok za narażenie małoletnich po alkoholu uchylony, bo pominięto zakaz pracy z dziećmi

D.B. została oskarżona o to, że w dniu 23 lutego 2025 roku w miejscu

zamieszkania w M. przy ul. K.(..) znajdując się pod działaniem alkoholu, którego

zawartość potwierdziło badanie urządzeniem AlcoQuant z wynikami 0,79 mg/l o

godz. 2:55, o godz. 3:10 wynik 0,75 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu, będąc

V KK 492/25

2

jednocześnie osobą, na której ciąży obowiązek opieki nad małoletnimi dziećmi

rodzeństwem N.B. i A.B. naraziła wymienione na bezpośrednie niebezpieczeństwo

utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, tj. o popełnienie czynu z art. 160

§ 2 k.k.

Na rozprawie przed Sądem Rejonowym w Nakle nad Notecią w dniu 3

czerwca 2025 roku, w sprawie o sygn. akt II K 160/25, oskarżona przyznała się do

popełnienia zarzuconego jej czynu, potwierdziła swoje wyjaśnienia złożone w toku

postępowania przygotowawczego i wniosła o dobrowolne poddanie się karze i

wymierzenie jej: kary 3 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem

jej wykonania na okres roku próby, oddanie w okresie próby pod dozór kuratora

sądowego i zobowiązanie do informowania kuratora o przebiegu okresu próby.

Prokurator i pełnomocnik małoletnich pokrzywdzonych (oskarżyciel

posiłkowy) nie sprzeciwili się wnioskowi oskarżonej.

Sąd meriti na podstawie art. 387 § 2 k.p.k. postanowił uwzględnić wniosek

oskarżonej o wydanie wyroku skazującego i wymierzenie kary bez przeprowadzania

postępowania dowodowego w całości, albowiem okoliczności popełnienia czynu nie

budzą wątpliwości, cele postępowania zostaną osiągnięte pomimo

nieprzeprowadzania rozprawy w całości, a na wniosek wyraził zgodę prokurator oraz

sprzeciwu nie wniósł oskarżyciel posiłkowy Sąd na podstawie art. 387 § 5 k.p.k. uznał

za ujawnione dowody wymienione w akcie oskarżenia (k. 76 - 77).

Wyrokiem z dnia czerwca 2025 roku, sygn. akt II K 160/25, Sąd Rejonowy w

Nakle nad Notecią:

1.oskarżoną D.B. uznał za winną popełnienia czynu zarzucanego jej w akcie

oskarżenia, tj. występku z art. 160 § 2 k.k. i za to na mocy art. 160 § 2 k.k.

skazał ją na karę 3 miesięcy pozbawienia wolności;

2.na mocy art. 69 § 1 i 2 k.k., z art. 70 § 1 k.k. oraz art. 73 § 1 k.k. wykonanie

orzeczonej wobec oskarżonej kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił

na okres próby 1 roku, oddając ją w tym czasie pod dozór kuratora;

3.na mocy art. 72 § 1 pkt 1 k.k. zobowiązał oskarżoną do informowania kuratora o

przebiegu okresu próby.

V KK 492/25

3

Wobec niezaskarżenia wyroku przez żadną ze stron uprawomocnił się on w

dniu 11 czerwca 2025 roku bez postępowania odwoławczego.

Kasację od tego orzeczenia wniósł Prokurator Generalny, który zarzucił

rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa

procesowego, a mianowicie art. 387 § 2 i § 3 k.p.k., polegające na uwzględnieniu

wadliwego wniosku oskarżonej D.B. o wydanie wobec niej wyroku skazującego bez

przeprowadzania rozprawy i wymierzenie określonej w nim kary, któremu nie

sprzeciwił się prokurator i pełnomocnik małoletnich pokrzywdzonych, (oskarżyciel

posiłkowy), w następstwie czego doszło do rażącego i mającego istotny wpływ na

treść orzeczenia naruszenia przepisu prawa materialnego, mianowicie art. 41 § 1a

pkt 1 k.k., polegającego na zaniechaniu orzeczenia wobec oskarżonej w związku ze

skazaniem jej za czyn z art. 160 § 2 k.k. popełniony na szkodę małoletnich dzieci,

środka karnego w postaci zakazu zajmowania wszelkich stanowisk, wykonywania

wszelkich zawodów lub działalności związanych z wychowaniem, edukacją,

leczeniem małoletnich lub opieką nad nimi, podczas gdy zgodnie z przywołanym

przepisem w razie skazania na karę pozbawienia wolności za umyślne przestępstwo

przeciwko życiu i zdrowiu na szkodę małoletniego orzeczenie środka karnego ma

charakter obligatoryjny.

Skarżący wniósł o uchylenie wobec D.B. wyroku w całości i przekazanie

sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Nakle nad Notecią.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja jest oczywiście zasadna, co umożliwiało jej uwzględnienie na

posiedzeniu w trybie 535 § 5 k.p.k.

Niewątpliwym jest, że wyrok Sądu pierwszej instancji zapadł z rażącym

naruszeniem prawa procesowego, tj. dyspozycji art. 387 § 1 – § 2 k.p.k. Z

przytoczonych przepisów wynika, że sąd wydając wyrok w trybie art. 387 k.p.k., jest

zobowiązany do wymierzenia kary, środka karnego, przepadku lub środka

kompensacyjnego oraz rozstrzygnięcia co do kosztów procesu, zgodnie z

zaakceptowanym wnioskiem. Jednocześnie, stosownie do treści art. 387 § 3 k.p.k.,

sąd może uzależnić uwzględnienie wniosku oskarżonego od dokonania w nim

wskazanej przez siebie zmiany. Powyższe uregulowanie daje uprawnienie sądowi do

ingerencji w złożoną propozycję co do wymiaru kary i innych środków wskazaną

V KK 492/25

4

przez oskarżonego i jej modyfikacji w taki sposób, aby była zgodna z obowiązującymi

przepisami prawa i mogła zostać we wskazanym trybie uwzględniona.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego prezentowany jest niezmiennie pogląd,

że złożenie wniosku w trybie art. 387 § 1 k.p.k. nie obliguje sądu do jego

automatycznego uwzględnienia. Sąd powinien dokonać kontroli w zakresie

spełnienia wszystkich warunków dopuszczalności takiego wniosku, w szczególności

przeanalizować, czy zaproponowana kara i inne środki prawnej reakcji odpowiadają

przewidzianym w prawie karnym sankcjom. W sytuacji, w której treść wniosku tychże

regulacji nie uwzględnienia, niewątpliwym obowiązkiem sądu jest bądź to

uzależnienie swojej decyzji od dokonania zmiany konwalidującej dostrzeżoną jego

wadliwość (art. 387 § 3 k.p.k.), bądź też rozpoznanie w dalszym ciągu sprawy na

zasadach ogólnych (por. wyroki z dnia: 11 stycznia 2021 r, IV KK 336/20, 11 stycznia

2022 r., III KK 513/21 oraz 18 maja 2022 r., I KK 16/22).

Odnosząc te rozważania do okoliczności niniejszej sprawy, należało

wskazać, że kontrola wniosku oskarżonej złożonego zgodnie z treścią art. 387 k.p.k.

była ułomna. Stosownie bowiem do dyspozycji art. 41 § 1a zd. drugie k.k. (w

brzmieniu do dnia 30 września 2023 r., po tej dacie – art. 41 § 1a k.k.) sąd orzeka, a

więc jest do tego zobligowany, zakaz zajmowania wszelkich lub określonych

stanowisk, wykonywania wszelkich lub określonych zawodów albo działalności,

związanych z wychowaniem, edukacją, leczeniem małoletnich lub opieką nad nimi

na czas określony albo dożywotnio w razie skazania za przestępstwo przeciwko

wolności seksualnej lub obyczajności na szkodę małoletniego (a od dnia 1

października 2023 r. – także w razie skazania na karę pozbawienia wolności za

umyślne przestępstwo przeciwko życiu lub zdrowiu na szkodę małoletniego).

Oskarżona została skazana za popełnienie przestępstwa określonego w art.

160 § 2 k.k. polegającego na narażeniu małoletnich, nad którymi ciążył obowiązek

opieki, na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia lub ciężkiego uszczerbku na

zdrowiu. Jedną z przesłanek orzeczenia zakazu zajmowania wszelkich lub

określonych stanowisk, wykonywania wszelkich lub określonych zawodów albo

działalności, związanych z wychowaniem, edukacją, leczeniem małoletnich lub

opieką nad nimi jest natomiast skazanie na karę pozbawienia wolności za umyślne

przestępstwo przeciwko życiu i zdrowiu na szkodę małoletniego (środek karny z art.

V KK 492/25

5

41 § 1a pkt 1 k.k.). Jest oczywiste, że w grę wchodzi każde umyślne przestępstwo z

Rozdziału XIX Kodeksu karnego, jeżeli orzeczono karę pozbawienia wolności, czy to

bezwzględną, czy też z warunkowym zawieszeniem jej wykonania. Przepis art. 160

§ 2 k.k. należy bowiem do kategorii przestępstw przeciwko życiu i zdrowiu, a w tym

konkretnym przypadku czyn został popełniony na szkodę małoletnich.

W świetle powyższego oczywistym jest, że wobec D.B. zaktualizował się

obowiązek wskazany w treści art. 41 § 1a pkt 1 k.k., który nie został uwzględniony

we wniosku oskarżonej co do wymiaru kary i środków karnych za przestępstwo z art.

160 § 2 k.k. Tego błędu nie dostrzegł prokurator, wyrażając zgodę na wniosek

oskarżonej. Sąd Rejonowy, wyrokując w tej sprawie zgodnie z propozycją złożoną

przez oskarżoną, dopuścił się obrazy art. 387 § 1 – 3 k.p.k., a w konsekwencji także

naruszenia art. 41 § 1a pkt 1 k.k. wobec niezrealizowania obowiązku wskazanego w

treści tego przepisu. Uchybienie to miało charakter rażący oraz istotnie wpłynęło na

treść wyroku, gdyż skutkowało nieuprawnionym nieorzeczeniem wobec oskarżonej

obligatoryjnego zakazu, o którym mowa we wskazanym przepisie prawa

materialnego.

Z tych względów należało uchylić wyrok Sądu Rejonowego w całości i sprawę

przekazać Sądowi Rejonowemu w Nakle nad Notecią do ponownego rozpoznania,

w trakcie którego powinien dochować wskazanych obowiązków kontrolnych wniosku

złożonego w trybie art. 387 k.p.k., czyli wyjednać od oskarżonej zgodę na dodatkowe

– obligatoryjne – rozstrzygnięcie w zakresie wskazanego wyżej środka karnego i

następnie uwzględnić to w wyroku. Jeśli zaś zgody takiej Sąd nie uzyska, zmuszony

będzie rozpoznać sprawę na zasadach ogólnych, mając na uwadze kierunek i zakres

wniesionej kasacji, przy uwzględnieniu treści art. 443 k.p.k.

Jak niejednokrotnie podkreślano w orzecznictwie sąd, rozpoznając

wniosek złożony na podstawie art. 387 § 1 k.p.k., zobowiązany jest przede wszystkim

sprawdzić zaistnienie wszystkich warunków dopuszczalności takiego wniosku.

Jednym z nich jest kontrola jego zgodności z przepisami prawa karnego

materialnego, obejmująca m.in. prawno-karną ocenę czynu, jak też wymiar kary bądź

środków karnych. Jeśli treść wniosku tychże regulacji prawnych nie respektuje,

niewątpliwym obowiązkiem sądu jest bądź to uzależnienie swojej decyzji o

uwzględnieniu tego wniosku od dokonania w nim zmiany konwalidującej dostrzeżoną

V KK 492/25

6

wadliwość (wskazywany już art. 387 § 3 k.p.k.), bądź też rozpoznanie w dalszym

ciągu sprawy właśnie na zasadach ogólnych (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia

16 kwietnia 2025 r., IV KK 34/25).

Jarosław Matras Jacek Błaszczyk Marek Pietruszyński

[WB]

[a.ł]