Sprawę zawiadomienia o asesorze z Gdańska-Południe przekazano do Gdyni

Sąd Rejonowy w Gdańsk-Południe w Gdańsku postanowieniem z dnia 10

grudnia 2025 r., zwrócił się o przekazanie sprawy II Kp 734/25 innemu sądowi

równorzędnemu, z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości. Uzasadniając swoje

wystąpienie wskazał, że sprawa dotyczy zawiadomienia o możliwości popełnienia

przestępstwa z art. 231 § 1 k.k., którego miał się dopuścić asesor tego Sądu, co

może stwarzać wątpliwości co do obiektywnego rozpoznania sprawy przez Sąd

Rejonowy Gdańsk-Południe w Gdańsku.

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.

V KO 26/26

2

Inicjatywa Sądu Rejonowego zasługuje na uwzględnienie.

W orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, zgodnie z którym instytucja

ustanowiona w art. 37 k.p.k. ma wyjątkowy charakter, stanowiąc odstępstwo od

zasady rozpoznania sprawy przez sąd miejscowo właściwy. Z tego względu

wspomniany przepis musi być wykładany restryktywnie, albowiem nadmierne jego

wykorzystywanie może podważać zaufanie do niezależności sądów i niezawisłości

sędziów (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 czerwca 2018 r., IV

KO 41/18, LEX nr 2498080; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 czerwca

2018 r., III KO 54/18, LEX nr 2508529). „Chodzi zatem co do zasady o sytuacje, w

których sprawa dotyczy bezpośrednio sądu właściwego lub jego sędziów i ławników.

Gdy natomiast uczestnikami postępowania są osoby wykonujące zawód

prokuratora, adwokata, radcy prawnego czy komornika, to dla przekazania sprawy

innemu sądowi konieczne jest wykazanie, że in concreto z uwagi na istniejące

relacje i intensywność kontaktów na gruncie zawodowym lub towarzyskim z

sędziami sądu właściwego zachodzi uzasadniona obawa co do ich bezstronności”

(postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 września 2022 r., V KO 80/22, LEX nr

3486941). „Zewnętrzny wizerunek funkcjonowania sądów wymaga, aby unikać

wszelkich sytuacji mogących stwarzać zagrożenie formułowania racjonalnych opinii,

że nie tylko względy merytoryczne decydują o sposobie rozstrzygnięcia sprawy.

Toteż należy uwzględnić wniosek złożony w trybie art. 37 k.p.k., jeżeli zachodzą

uzasadnione podejrzenia, że postronny, ale i obiektywny obserwator określonego

postępowania sądowego mógłby powziąć wątpliwości co do rozpoznania sprawy w

sposób obiektywny i bezstronny w sądzie właściwym do rozpoznania sprawy. Jeżeli

stroną procesu jest sędzia, pracownik sądu lub inna osoba, która ma ciągły bliski

zawodowy, a także osobisty kontakt z sędziami - ten sąd nie powinien orzekać w

sprawie. Stanowi to przejaw dbałości o owo dobro wymiaru sprawiedliwości, jakim

jest z jednej strony efektywność postępowania (zaistniałe wyłączenia

poszczególnych sędziów od rozpoznania sprawy) oraz wizerunek sądu jako organu

niezależnego, z którym orzekają niezawiśli sędziowie, co do których nie można

czynić zarzutu, iż w swojej służbie kierują się pozamerytorycznymi kryteriami

(postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 grudnia 2025 r., II KO 198/25, LEX nr

V KO 26/26

3

3953146; zob. też: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 listopada 2025 r., I

KO 131/25, LEX nr 3940695).

Wprawdzie w niniejszej sprawie rolą Sądu Rejonowego Gdańsk-Południe w

Gdańsku jest już tylko rozpoznanie zażalenia na postanowienie o odmowie

wszczęcia śledztwa, to jednak fakt, że sprawa dotyczy asesora Sądu właściwego

do rozpoznania ww. środka odwoławczego nakazuje, w ramach rozpoznawanego

wniosku, uwzględnić zasadę: nemo iudex idoneus in propria causa. Uzasadnia to

skorzystanie przez Sąd Najwyższy z uprawnienia przewidzianego w art. 37 § 1

k.p.k. Zasadne stało się zatem przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Gdyni,

którego siedziba mieści się w niedużej odległości od siedziby Sądu Rejonowego

Gdańsk-Południe w Gdańsku.

Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd Najwyższy orzekł jak w

postanowieniu.

[WB]

[a.ł]