Skazany chciał wznowienia przez skład Sądu Apelacyjnego w Łodzi, SN odmówił przyjęcia wniosku

Skazany R.M. osobistym pismem wniósł o uchylenie wyroku z dnia 14

czerwca 2023 r., sygn. akt II AKa 110/23, wydanego przez Sąd Apelacyjny w Łodzi.

Podniósł, że wyrok ten został wydany przez nieprawidłowy skład sędziowski, tj.

przez Sędziów SA w Łodzi: X. Y., X.1 Y.1 oraz X.2 Y.2, wobec czego doszło do

wystąpienia bezwzględnej przesłanki odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. W

pierwszej kolejności należy zauważyć, że zgodnie z art. 540 § 1 k.p.k. możliwe jest

V KO 51/25

2

wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym orzeczeniem z

powodu wskazanych tam przesłanek. Z urzędu wznowienie takiego postępowania

sądowego możliwe jest w razie ujawnienia się bezwzględnej przyczyny

odwoławczej (art. 542 § 3 k.p.k.) - i do jednej z nich właśnie odnosi się wniosek

skazanego. Wniosek ten uznać więc należało jako sygnalizację podstawy do

wznowienia postępowania z urzędu.

Sąd Najwyższy stwierdził, co następuje.

Zgodnie z art. 545 § 3 k.p.k., sąd odmawia przyjęcia wniosku o wznowienie

postępowania, bez wzywania strony do usunięcia jego braków formalnych, jeżeli z

treści wniosku wynika jego oczywista bezzasadność. Co istotne i co należy

wyraźnie podkreślić to fakt, że w trybie art. 545 § 3 k.p.k. sąd nie rozpoznaje

merytorycznie wniosku i nie bada także jego zasadności pod kątem ewentualnych

podstaw wznowienia. Natomiast wniosek taki podlega kontroli o charakterze quasi

formalnym, pod kątem hipotetycznej możliwości wznowienia (por. postanowienie

Sądu Najwyższego z dnia 25 września 2015 r., II KO 49/15, OSNKW 2016, z. 1,

poz. 5). Oczywista bezzasadność wniosku o wznowienie postępowania to taka,

która nie wymaga szczególnego badania, jest widoczna „na pierwszy rzut oka”, jest

niewątpliwa i wniosek obiektywnie nie może doprowadzić do wzruszenia

prawomocnego orzeczenia (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 3

września 2025 r., I KO 83/25, LEX nr 3917680; z dnia 27 stycznia 2025 r., IV KO

138/24, LEX nr 3823580).

Po zapoznaniu się z aktami sprawy oraz z dokumentacją zgromadzoną

przez Sąd Najwyższy należało stwierdzić brak podstaw do wszczęcia postępowania

o wznowienie z urzędu postępowania wskazanego w sygnalizacji (art. 542 § 3

k.p.k.). Sygnalizacja ta nie zawiera argumentacji, która pozwoliłaby na ustalenie, iż

w sprawie miały miejsce okoliczności uzasadniające wznowienie postępowania

ujęte w art. 540 § 1 - § 3 k.p.k. Zgodnie z Kodeksem postępowania karnego, takimi

okolicznościami są wyłącznie: popełnienie przestępstwa w związku z

postępowaniem, gdy istnieje uzasadniona podstawa do przyjęcia, że mogło to mieć

wpływ na treść orzeczenia – jednak w takim przypadku przestępstwo to musi być

stwierdzone prawomocnym wyrokiem sądu. Taka sytuacja nie miała miejsca w

niniejszej sprawie. Nie doszło również w sprawie do ujawnienia nowych faktów lub

V KO 51/25

3

dowodów wskazujących na to, że skazany nie popełnił czynu albo jego czyn nie

stanowił przestępstwa lub nie podlegał karze. Sygnalizacja nie zawiera również

argumentacji, która mogłaby prowadzić do wniosku o tym, że doszło do wystąpienia

bezwzględnej przesłanki odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Zaistnienie żadnej

z tych podstaw wznowieniowych nie zostało przez skazanego skutecznie

uprawdopodobnione w złożonym przez niego wniosku.

Z treści sygnalizacji wynika, że wnioskodawca upatruje podstawy do

uchylenia wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 14 czerwca 2023 r. w tym, że

został on wydany w składzie nienależytym w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. z

uwagi na udział w nim osób nieuprawnionych. Nie można było uznać tego

stanowiska za słuszne. Z uchwały połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23

stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/2020 (OSNK 2020, z. 2, poz. 7) wynika, że:

„Nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. […] zachodzi także

wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego w

sądzie powszechnym albo wojskowym na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa

ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z 2017 r. o zmianie ustawy o

Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, jeżeli wadliwość

procesu powoływania prowadzi, w konkretnych okolicznościach, do naruszenia

standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji

Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz

art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności”.

Oznacza to konieczność wykazania istnienia „okoliczności” wskazujących na

szczególnie bliski związek konkretnego sędziego z organami władzy wykonawczej,

prowadzący do wniosku, że sąd z udziałem takiego sędziego nie spełnia

wymaganych standardów bezstronności i niezależności (podobnie uchwała składu

7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22, OSNK 2022, z.

6, poz. 22; a w kontekście standardu międzynarodowego wyroki ETPCz: z dnia 22

lipca 2021 r., Reczkowicz przeciwko Polsce, skarga 43447/19; z dnia 8 listopada

2021 r., Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce, skargi nr 49868/19 i 57511/19;

z dnia 3 lutego 2022 r., Advance Pharma sp. z o.o. przeciwko Polsce, skarga nr

1469/20; wyrok pilotażowy z dnia 23 listopada 2023 r., Wałęsa przeciwko Polsce,

skarga nr 50849/21).

V KO 51/25

4

W rezultacie, w niniejszej sprawie – w której zarzut nienależytej obsady sądu

dotyczy sędziów Sądu Apelacyjnego, a zatem sądu powszechnego – konieczne jest

wykazanie konkretnych okoliczności dowodzących stronniczości sędziego,

wynikających np. z tajnego sposobu obrad KRS w zakresie kandydatury,

negatywnej opinii zgromadzenia ogólnego sędziów danego sądu, niekorzystnego

dla kandydata porównania jego osiągnięć z osiągnięciami kontrkandydatów, krótkiej

ścieżki jego awansu, itp. (zob. szerzej uchwała Sądu Najwyższego z dnia 2

czerwca 2022 r., sygn. akt I KZP 2/22, s. 28-29). Skazany w osobistym piśmie

sygnalizując zaistnienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej określonej w art. 439

§ 1 pkt 2 k.p.k. nie wskazał na tego rodzaju okoliczności, które chociażby

uprawdopodabniały brak bezstronności zasiadających w składzie Sądu

Apelacyjnego w Łodzi sędziów. Odwołał się zasadniczo wyłącznie do faktu

powołania tych sędziów do pełnienia funkcji sędziów Sądu Apelacyjnego w Łodzi na

wniosek KRS ukształtowanej w trybie przepisów ustawy nowelizującej.

W odniesieniu do SSA X. Y. Sąd Najwyższy już kilkukrotnie badał czy sąd

orzekający z jego udziałem jest sądem należycie obsadzonym w rozumieniu art.

439 § 1 pkt 2 k.p.k., przeprowadzając przy tym „test niezależności i bezstronności”

sędziego. Tego typu uchybienie nie zostało stwierdzone, a przeprowadzony test dał

wynik pozytywny (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 września 2024 r.,

V KK 353/24; wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 9 października 2024 r., V KK

204/24; z dnia 15 stycznia 2025 r., V KK 186/24). Również w odniesieniu do

pozostałych Sędziów tego Sądu: SSA X.1 Y.1 oraz SSA X.2 Y.2, Sąd Najwyższy

również wypowiadał się o tym, że Sąd z ich udziałem nie jest sądem nienależycie

obsadzonym (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 25 marca 2026 r., V

KK 39/26; z dnia 23 listopada 2022 r., V KK 222/22; z dnia 4 kwietnia 2024 r., V KK

486/23; z dnia 24 kwietnia 2024 r., V KK 104/24; z dnia 7 maja 2025 r., V KO 55/25;

z dnia 19 czerwca 2024 r., V KK 205/24; z dnia 16 września 2025 r., V KK 335/25; z

dnia 4 listopada 2025 r., V KO 182/25; z dnia 3 lutego 2026 r., V KK 550/25; z dnia

19 listopada 2025 r., V KO 184/25).

W żadnym w tych orzeczeń Sądu Najwyższego nie stwierdzono wystąpienia

bezwzględnej podstawy odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Co więcej, działając

z urzędu nie dotarto do żadnych dostępnych w domenach publicznych informacji

V KO 51/25

5

sugerujących ścisłe powiązania w/w sędziów z władzą wykonawczą, mogących

rzutować na nienależytą obsadę sądu.

Wszystkie te okoliczności, oceniane w kontekście art. 545 § 3 k.p.k.,

przesądzają o oczywistej bezzasadności złożonej przez R.M. sygnalizacji

dotyczącej konieczności wznowienia postępowania.

W tych okolicznościach Sąd Najwyższy postanowił, jak na wstępie.

Pouczenie:

1. W terminie zawitym 7 dni od dnia doręczenia odpisu niniejszego postanowienia strona może złożyć zażalenie do

Sądu Najwyższego.

Andrzej Stępka

[WB]

[r.g.]