Hałas myjni samochodowej za płotem rodziny powodów. Sąd nakazał spółce zaprzestać jej działania

Powodowie (...) i (...) wnieśli pozwem z 23 marca 2022 r. przeciwko (...) Sp. z.o.o. w (...) o nakazanie likwidacji myjni samochodowej położonej na nieruchomości stanowiącej działkę (...) przy ul(...) w (...) poprzez nakazanie demontażu stanowisk do mycia samochodu oraz wnieśli o zabezpieczenie powództwa poprzez nakazanie zamknięcia myjni samochodowej na czas trwania niniejszego postępowania, ewentualnie wprowadzenie ograniczenia godzin funkcjonowania obiektu od godziny 16.00 w dni powszednie, a w sobotę i w niedzielę zamknięcie w całości.

W uzasadnieniu wskazali, iż są właścicielami nieruchomości położonej w (...) przy (...). Na sąsiedniej działce wybudowana została całodobowa myjnia samochodowa. Myjnia jest odgrodzona od działki powodów płotem dźwiękochłonnym o wysokości ok. 2,5 m i posadzono kilka roślin, co nie przynosi oczekiwanych efektów. Korzystanie z myjni powoduje stałe uciążliwości w wykonywaniu prawa własności powodów polegających na notorycznym, trwającym niemal przez całe dnie, od rana do późnych godzin nocnych, hałasie wywołanym korzystaniem z myjni. Powodowi są zmuszeni zamykać okna a i to bywa nieskuteczne. Nadto wskazali, iż niemal od 10 lat (od uruchomienia myjni) nie jest możliwe normalne korzystanie z ogrodu. Hałas dobiegający z całodobowej myjni samochodowej przekracza dopuszczalne prawem normy, co wykazały specjalistyczne pomiary hałasu środowiskowego. Bezprawność działania pozwanej polega na fakcie dopuszczenia do naruszenia sfery swobodnego korzystania z własności nieruchomości powodów poprzez immisje. Budowa myjni z punktu widzenia formalnego posiada wszelkie niezbędne pozwolenia administracyjne, jednak podczas korzystania z myjni doszło do nadmiernej, przekraczającą zwykłą miarę, ingerencji w sferę uprawnień właścicielskich powodów, skutkującą ograniczeniem możliwości korzystania z ich domu mieszkalnego.

Postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2023 roku Sąd oddalił wniosek powodów o zabezpieczenie powództwa. (k. 30)

W odpowiedzi na pozew pozwany (...) Sp. z.o.o. z siedziba w (...) wniósł o oddalenie powództwa w całości. Pozwany zaprzeczył jakoby hałas generowany na nieruchomości powodów zakłócał korzystanie z nieruchomość ponad przeciętną miarę. Pozwany dokonał wymiany dysz myjących, które zmniejszają natężenie dźwięku emitowanego podczas mycia samochodów, nadto dokonał nasadzenia i ustawił panel dźwiękoszczelny. Jednocześnie wskazał, iż zarówno myjnia samochodowa jak i nieruchomość powodów znajdują się w obok ruchliwej ulicy, gdzie przejeżdżają autobusy miejsce i transport ciężarowy co generuje o wiele większe natężenie dźwięku na nieruchomości powodów.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Powodowie (...) i (...) są współwłaścicielami po ½ części, nieruchomości położonej w (...) przy ulicy (...), nr (...), zapisany w (...) prowadzonej przez Sąd Rejonowy Poznań - Stare Miasto w Poznaniu, VI Wydział Ksiąg Wieczystych.

Na nieruchomości tej mieszka powód (...) ze swoją rodziną- żoną (...) i dwójką dzieci.

Na sąsiadującej z powodami działce nr (...) ok. 10 lat temu firma (...) Sp. z.o.o. z siedzibą w (...) pobudowała myjnię samochodową. Na nieruchomości samoobsługowa myjnia samochodowa, na której są czynne 4 stanowiska do mycia samochodów, oraz dwa stanowiska odkurzaczy do dywaników, które są czynne od godz. 6:00 do 22:00. Klienci myjni mogą z niej korzystać całodobowo przez 7 dni w tygodniu

Przed wybudowaniem myjni samochodowej nieruchomość powodów i teren myjni stanowiła jedną działkę, która została sprzedana przez siostry powoda (...).

Teren myjni samochodowej od strony powodów jest ogrodzony płotem betonowym o wysokości ok. 2,5 m a od strony myjni samochodowej posadowione są tuje, które są jeszcze dość niskie ( ok. 1,2 m ) . Po lewej stronie patrząc z tarasu powodów znajduje się betonowa ściana należąca do nieruchomości sąsiadującej z nieruchomością pozwanej spółki.

Największy ruch myjni odbywa się podczas powrotów z pracy oraz w weekendy i święta. Powodowie z uwagi na zbyt duży hałas spowodowany pracą myjni nie mogą korzystać z ogrodu, ani otworzyć okien w domu. Podczas zamkniętych okien hałas jest mniejszy.

Zdarza się, że nocą ludzie korzystający z myjni słuchają głośnej muzyki, czy wjeżdżają na teren myjni z piskiem opon, włączają głośną muzykę, czy też trzepią chodniki samochodowe.

Pozwana spółka dokonuje przeglądów urządzeń. Jesienią 2022 roku zostały wymienione dysze.

dowód:

wydruk z KW (...) (k. 13-17), zdjęcia (k. 13-27), płyta z oględzin z dnia 27.7.2023r. (k. 85), zeznania świadka (...) (k. 73-74), zeznania świadka (...) (k. 103-404), zeznania świadka (...) (k. 104), zeznania świadka (...) (k. 104-105), zeznania świadka (...) (k. 105-106), zeznania powoda (...) (k. 54-55), zeznania powoda (...) (k. 55-), zeznania prezesa pozwanego – (...) (k. 55-56),

Decyzją z dnia 29 czerwca 2017 roku (...) (...) wydał decyzję ((...).(...)

(...)) dot. określenia podmiotowi (...) Sp. z o.o. z siedzibą w (...), dopuszczalne poziomy hałasu emitowanego do środowiska, poza zakładem zlokalizowanym w (...) przy ul. (...), na dz. o nr ew,. (...), w odniesieniu do położonych w kierunku północno- zachodnim i zachodnim terenu zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej, na które zakład oddziałuje, w następującej wysokości:

- równoważny poziom dźwięku A dla pory dnia (od godziny 6.00 do 22.00) LaeqD - 50 dB

- równoważny poziom dźwięku A dla pory nocy (od godziny 22.00 do 6.00) LaeqN - 40 dB

W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż po kontroli z zakresu przestrzegania przepisów ochrony przed hałasem emitowanym do środowiska Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska stwierdził że wartość emisji hałasu przenikającego do środowiska podczas pracy zakładu, na terenach sąsiadującej zabudowy przekraczają określone wartości dopuszczalne dla pory nocnej.

dowód:

decyzja z dnia 29.6.2017r. (k. 45-36),protokół z kontroli WIOS z dnia 26.4.2027r. (k. 169-171),

W dniach od 26 listopada 2021 roku – 22 grudnia 2021 roku odbyła się kontrola Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w która ustaliła, iż źródłem emisji hałasu do środowiska jest myjnia samoobsługowa czterostanowiskowa wraz z odkurzaczem dwustanowiskowym, stanowiskiem do wytrzepywania dywaników samochodowych oraz ruch pojazdów samochodowych. Nadto zostały stwierdzone przekroczenia poziomów hałasu w pkt P1 (przy granicy terenu ochronionego akustycznie przy ul. (...)) o 3,5 dB w dzień i 12,2 dB w nocy. W pkt. P2 (przy granicy terenu ochronionego akustycznie przy ul. (...)) o 4,7 dB w ciągu dnia oraz 13,2 dB w nocy. Punkt P1 znajdował się w odległości 9,8 m od elewacji budynku i 14 metrów od źródła hałasu Punkt P2 zlokalizowany był przy ul. (...) w odległości 15 metrów od źródła hałasu w (...) .

Pozwany został ukarany karą grzywny oraz poinstruowany w zakresie konieczności przestrzegania przepisów ochrony środowiska.

dowód:

pismo WIOŚ (k.18-20)

W dniu 22 grudnia 2021 roku Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska stwierdził, że dopuszczalne wartości hałasu na granicy terenów mieszkalnych w sąsiedztwie myjni są przekroczone w porze dnia i nocy. W porze dnia o 3-5 dB, a w nocy o 13dB.

Nałożono mandant w wysokości 300 zł.

dowód:

protokół kontroli nr WIOS (...) (k. 159-164).

Postanowieniem z dnia 17 października 2022 roku (...) (...) odmówił wszczęcia postepowania w sprawie nałożenia na pozwanego obowiązku ograniczenia negatywnego oddziaływania na środowisko.

dowód:

postanowienie z dnia 17.10.2022 r. (k. 21-22)

W dniach 28 lutego 2023 roku – 28 marca 2023 roku pracownik Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska przeprowadził kontrole w zakresie przestrzegania przez myjnię samochodową przepisów ochrony środowiska. W trakcie kontroli ustalono, że głównym źródłem emisji hałasu do środowiska jest eksploatacja myjni samochodowej czterostanowiskowej wraz z odkurzaczem dwustanowiskowym. Dodatkowym źródłem emisji hałasu do środowiska jest eksploatacja stanowisk do wytrzepywania dywaników samochodowych, ruch pojazdów samochodowych oraz praca pieca i urządzeń znajdujących się w kontenerze. Na podstawie przeprowadzonych pomiarów stwierdzono, że wartości dopuszczalne emisji hałasu do środowiska określone w decyzji Starosty (...) ((...).(...)

(...)):

- nie są dotrzymywane w porze dnia w punkcie pomiarowym P1 (przy granicy terenu ochronionego akustycznie przy ul. (...)) stwierdzono przekroczenie o 2,4 dB, a w punkcie pomiarowym P2 (przy granicy terenu ochronionego akustycznie przy ul. (...)) stwierdzono przekroczenie o 3,2 dB,

- są dotrzymane w porze nocy.

dowód:

pismo WIOŚ z dnia 3.3.2023r. (k. 51-53)

Dla obszaru działki powodów oraz działki pozwanej spółki nie został uchwalony miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Obszar działek nr (...) przeznaczony w Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy (...) został

pod tereny zabudowy mieszkaniowej na podstawie uchwały nr XXXV/402/2021 Rady Miejskiej w (...) z 23.03.2021 roku.

Pozwana spółka uzyskała wszystkie pozwolenia na umiejscowienie myjni w przedmiotowej lokalizacji

dowód:

pismo UMiG (...) (k. 93-94), decyzje o warunkach zabudowy (k. 60-69)

Pomiary hałasu na posesji przy ul. (...) wykazały przekroczenia dopuszczalne poziomu hałasu w punkcie obserwacji zlokalizowanym na granicy działki (oraz przy fasadzie budynku mieszkalnego) w stosunku do dopuszczalnych wartości równoważnego poziomu dźwięku A określonych w Decyzji Starosty oraz w (...) w sprawie dopuszczanych poziomów hałasu w środowisku dla pory dnia i nocy.

Wartości przekroczeń są poważne, ustalono, że działalność myjni powoduje drastyczne przekroczenia dopuszczalnych wartości hałasu na terenie działki powodów o 13-16 dB w dzień oraz w nocy.

W porze nocy każdy przyjazd auta powoduje przekroczenie dopuszczalnych wartości halsu na terenie posesji położone przy ul. (...), natomiast w dzień możliwy byłby przyjazd do 8 pojazdów w ciągu 8h (1 auto/1h) dla zachowania wartości normalnych hałasu.

Dokuczliwość hałasu dodatkowo potęguje się wówczas, jeśli występuje on często ale niespodziewanie. Dodatkową uciążliwość hałasu pochodzącego z myjni do środowiska chronionego stanowi jego impulsowy charter, który jest znacznie bardziej niebezpieczny niż hałas ciągły.

Ocenia się, że hałas o chwilowym poziomie LA = 35-70 dBA wpływa ujemnie na organizm powodując zmęczenie układu nerwowego, utrudnia naukę i pracę, porozumiewanie się, niekorzystanie wpływa na sen i wypoczynek. Ekspozycja hałasu o poziomie chwilowym wyższym od 70 dBA wpływa szkodliwie na zdrowie.

Chwilowe wartości immisji hałasu z myjni przekraczają 70 dB.

Przy obsłudze jednego auta na stanowisku myjni w najbliższym budynku poziom hałasu wynosi LAeq~ 61,6 dB.

Ruch myjni nocą bywa duży

Biorąc pod uwagę, że pora nocy to od godz. 22.00-6.00 rano, a czas odniesienia stanowi 1 h, to przyjazd tylko jednego samochodu w ciągu godziny nocy i jego obsługa przez 5 min spowodowuje poziom hałasu LAeq~ 61 dB. Na granicy działki w ciągu 5 minut, co w odniesieniu do jednej pory nocy (5

´/60´) spowoduje równoważny poziom hałasu LAeqN1h > 50 BA, co oznacza przekroczenie wartości dopuszczalnej LAeqN = 40 dB o d= 10 dB.

dowód:

opinia biegłego E. M. – U. (k. 126-149)

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie okoliczności bezspornych między stronami jak również wskazanych wyżej dokumentów, zeznań świadków i stron oraz opinii biegłego.

Sąd dał wiarę większości dokumentów, do których odnosiły się twierdzenia stron, albowiem ich autentyczność nie była kwestionowana przez strony, zaś Sąd nie znalazł podstaw, by czynić to z urzędu, przy czym dano wiarę również złożonym kserokopiom i wydrukom w zakresie, w jakim ustalono powyższy stan faktyczny.

Sąd przeprowadził wizję na nieruchomości powodów w czasie której było słychać jakie dźwięki dochodzą z myjni oraz jak głośna jest ulica przy której posadowiony jest dom powodów. O ile w czasie krótkiej wizji lokalnej mogło się wydawać, że hałasy z myjni nie są aż tak uciążliwe, o tyle dopiero przeprowadzenie konkretnych badań akustycznych oraz fakt długotrwałości oddziaływania hałasu na powodów i ich rodziny był powodem uznania , że doszło do przekroczenia przeciętnej miary o jakiej mowa w art. 144 kc.

Sąd za wiarygodne uznał zeznania świadków zeznania świadka (...), (...) oraz (...) albowiem ich zeznania były jasne, logiczne i korespondowały ze sobą. Świadkowie wskazali, hałas związany z działalnością myjni samochodowej jest uciążliwy, ograniczający i utrudniający korzystanie w normalny sposób z sąsiednich nieruchomości, zarówno z pomieszczeń mieszkalnych, jak i otoczenia budynków mieszkalnych. Nadto podali, że największy hałas jest nocą, w święta i weekendy, a zdarza się że nocą klienci myjni korzystający z myjni słuchają głośnej muzyki, czy jeżdżą terenie myjni z piskiem opon czy też trzepią chodniczki samochodowe.

Sąd nie znalazła również podstaw by kwestionować wiarygodność zeznań świadka (...). Świadek opisał teren myjni samochodowej oraz wskazał, że pracownicy wykonują przeglądy i wymieniany jest sprzęt służący do mycia pojazdów.

Sąd za wiarygodne uznał zeznania powodów (...) i (...) albowiem ich zeznania były jasne, logiczne i korespondowały z zeznaniami innych świadków. Co prawna powód (...) wskazał, iż nie przeszkadzają mu hałasy dobiegające z myjni albowiem nie mieszka w tej nieruchomości a powództwo złożył tylko dlatego, że jest współwłaścicielem działki jednak potwierdził, że słychać odgłosy myjni i są to głośne i uciążliwe odgłosy, szczególnie w weekendy.

Sąd co do zasady uznał zeznania prezesa pozwanej spółki (...) za wiarygodne. Przedstawił on proces kupna nieruchomości oraz potwierdził, iż podczas kontroli Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska występowały przekroczenia norm hałasu były.

Sąd przeprowadził dowód z opinii biegłego z zakresu akustyki (...). Biegła w swojej opinii wskazała, iż pomiary hałasu na posesji przy ul. (...) wykazały przekroczenia dopuszczalne poziomu hałasu w punkcie obserwacji zlokalizowanym na granicy działki (oraz przy fasadzie budynku mieszkalnego) w stosunku do dopuszczalnych wartości równoważnego poziomu dźwięku A określonych w Decyzji Starosty oraz w (...) w sprawie dopuszczanych poziomów hałasu w środowisku dla pory dnia i nocy.

Wartości przekroczeń są poważne, ustalono, że działalność myjni powoduje drastyczne przekroczenia dopuszczalnych wartości hałasu na terenie działki powodów o 13-16 dB w dzień oraz w nocy. Biegła określiła, że jest to horror akustyczny. W porze nocy każdy przyjazd nawet jednego auta spowoduje przekroczenie dopuszczalnych wartości hałasu na terenie posesji położone przy ul. (...). Dokuczliwość hałasu dodatkowo potęguje się wówczas, jeśli występuje on często, ale niespodziewanie. Dodatkową uciążliwość hałasu pochodzącego z myjni do środowiska chronionego stanowi jego impulsowy charter, który jest znacznie bardziej niebezpieczny, niż hałas ciągły. Pora nocy to godziny od 22.00-6.00 rano, a czas odniesienia stanowi 1 h, to przyjazd tylko jednego samochodu w ciągu godziny nocy i jego obsługa przez 5 min spowodowuje poziom hałasu LAeq~ 61 dB. Na granicy działki w ciągu 5 minut, co w odniesieniu do jednej pory nocy (5

(

´)/60´) spowoduje równoważny poziom hałasu LAeqN1h > 50 BA, co oznacza przekroczenie wartości dopuszczalnej LAeqN = 40 dB o d= 10 dB.

Opinia została w całości zakwestionowała przez stronę pozwaną. Pozwany jednak nie wniósł o sporządzenie przez biegłą opinii uzupełniającej, czy tez o przesłuchanie biegłej na rozprawie, tylko wniósł o przeprowadzenie dowodu z opinii z innego biegłego.

Zdaniem Sądu zarzuty strony pozwanej do opinii biegłego uznać należy za nieuzasadnione. W pierwszej kolejności wskazać należy, że nie ma możliwości aby strony były obecne przy pomiarach albowiem pomiary te odbyły się na tarasie powoda i trwały przez kilka dni jak i w nocy. Nie jest konieczne by biegła sądowa przedkładała stronie pozwanej zestawienie pomiarów – wystarczą same konkluzje i wnioski.

Bez znaczenia jest również to czy biegła określiła hałas jako „ horror akustyczny” czy w inny sposób, ważne jest, że podała dane akustyczne w liczbach. Z nich wynika, że nawet 1 pojazd w nocy przekracza dopuszczalny poziom hałasu, a to oznacza, że w nocy zdecydowanie myjnia nie powinna działać.

Wobec tego Sąd uznał, że opinia została sporządzona przez kompetentną i uprawnioną do tego osobę posiadającą należytą wiedzę specjalistyczną.

Sąd postanowieniem z dnia 18 listopada 2024 roku na podstawie art. 235

2 § 1 pkt 5 kpc Sąd pomiął dowód z opinii innego biegłego sądowego uznając że wniosek ten zmierza jedynie do przedłużenia postępowania.

Sąd zważył, co następuje:

W niniejszej sprawie powodowie domagali się likwidacji myjni samochodowej położonej na nieruchomości stanowiącej (...) przy (...) w (...) poprzez nakazanie demontażu stanowiska do mycia samochodów. Swoje żądanie powodowie oparli na art. 222 § 2 k.c. w zw. z art. 144 k.c.

W myśl art. 144 kc właściciel nieruchomości powinien przy wykonywaniu swego prawa powstrzymywać się od działań, które by zakłócały korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych.

Przekroczenie przeciętnej miary zakłóceń rodzi po stronie właścicieli nieruchomości nimi dotkniętych roszczenie negatoryjne określone w art. 222 § 2 kc.

Tym samym, w razie gdy właściciel nieruchomości (zwanej nieruchomością wyjściową) przy wykonywaniu swego prawa podejmuje działania zakłócające korzystanie z sąsiednich nieruchomości ponad przeciętną miarę określoną w art. 144 kc, właściciel nieruchomości sąsiedniej dotkniętej zakłóceniami może żądać od właściciela nieruchomości wyjściowej i każdego kto nią włada przywrócenia stanu zgodnego z prawem i zaniechania naruszeń (art. 222 § 2 kc).

Zgodnie z art. 222 § 2 k.c. przeciwko osobie, która narusza własność w inny sposób aniżeli przez pozbawienie właściciela faktycznego władztwa nad rzeczą, przysługuje właścicielowi roszczenie o przywrócenie stanu zgodnego z prawem i o zaniechanie naruszeń. Przesłankami wskazanego roszczenia negatoryjnego jest: posiadanie przymiotu właściciela oraz okoliczność naruszenia własności w inny sposób, niż przez objęcie rzeczy we władanie przez osobę do tego nieuprawnioną względem właściciela (z ustawy, czy z prawa podmiotowego). Naruszenie jednak nie może powodować zmiany substancji rzeczy w takim zakresie, że zastosowanie może mieć tylko inne roszczenie, w szczególności deliktowe lub z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia. Naruszenia te muszą mieć również charakter trwały, wykluczone jest roszczenie negatoryjne w przypadku incydentalnego, chwilowego naruszenia sfery władztwa właściciela (vide: komentarz do art. 222 k.c. [w:] Kodeks cywilny. T. I, Komentarz. Art. 1–449

1º pod red. K.Pietrzykowskiego, Wyd. 9, Warszawa 2018, Legalis). Roszczenie negatoryjne skupia dwa uprawnienia przyznane właścicielowi: możliwość żądania przywrócenia stanu zgodnego z prawem oraz możliwość żądania zaprzestania naruszeń. W zależności od okoliczności właścicielowi może przysługiwać jedno albo drugie uprawnienie, albo obydwa łącznie. Przywrócenie stanu zgodnego z prawem polega na doprowadzeniu do sytuacji, w której właścicielowi zostaje przywrócona możliwość niezakłóconego korzystania ze swojego prawa w granicach przewidzianych w art. 140 k.c. Chodzi zatem o usunięcie bezprawnych wpływów w sferę wyłącznych uprawnień właściciela (vide: wyrok SN z 30.1.2009r., sygn. II CSK 461/08, Legalis nr 236887). Polega to bądź na zaprzestaniu działań naruszających cudze prawo, bądź na podjęciu pewnych pozytywnych działań. Z kolei zaniechanie dalszych naruszeń oznacza zaprzestanie bezprawnej ingerencji w sferę cudzego prawa własności. Celem i treścią roszczenia negatoryjnego nie jest usunięcie wszelkich skutków ingerencji we własność, lecz przywrócenie i zapewnienie istnienia na przyszłość stanu zgodnego z prawem, a więc stanu władztwa nad rzeczą wolnego od ingerencji innych osób. Legitymowanym czynnie do wystąpienia z roszczeniem negatoryjnym jest właściciel (współwłaściciel) nieruchomości, jej użytkownik wieczysty, jak również osoby uprawnione z tytułu ograniczonych praw rzeczowych (do których stosuje się odpowiednio przepisy o ochronie własności).

Z kolei przepis

art. 144 k.c.

stanowi, iż właściciel nieruchomości powinien przy wykonywaniu swego prawa powstrzymywać się od działań, które by zakłócały korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych. Przepis ten określa jedną z norm prawa sąsiedzkiego, regulującą treść i wykonywanie prawa własności w zakresie negatywnego oddziaływania na nieruchomości sąsiednie, zakłócającego swobodne z nich korzystanie, które określa się mianem immisji.

Kodeks cywilny

nie zawiera definicji legalnej immisji i w ogóle nie posługuje się tym pojęciem. Termin „immisje", wywodzący się jeszcze z prawa rzymskiego, jest jednak używany w doktrynie i w orzecznictwie na określenie oddziaływań na nieruchomość, o których mowa w

art. 144 k.c.

Z uwagi na sposób oddziaływania na nieruchomość sąsiednią immisje dzieli się na pośrednie i bezpośrednie. Za immisje bezpośrednie uważa się bezpośrednie i celowe oddziaływanie na nieruchomość sąsiednią, np. za pomocą określonych urządzeń, przewodów czy nawet z wykorzystaniem sił natury. Powszechnie przyjmuje się, że

art. 144 k.c.

dotyczy tylko immisji pośrednich, które polegają na zachowaniu (działaniu, zaniechaniu) na nieruchomości wyjściowej, którego skutki rozpoczynają się już na nieruchomości wyjściowej i przechodzą na nieruchomości sąsiednie. Sąsiedztwo nieruchomości należy rozumieć szeroko, ponieważ nieruchomość wyjściowa i sąsiednia mogą być oddalone od siebie o znaczną odległość. I. mogą przybrać postać materialnych (związanych z przechodzeniem cząstek materii, energii, zapachów, sił) lub niematerialnych (działania na psychikę). W szczególności immisje materialne polegają na przechodzeniu elementów materialnych, cząstek materii, jak pyły, sadze, gazy, pary, szron, zapachy, ciecze lub zjawisk (sił), takich jak wstrząsy, hałas, fale elektromagnetyczne (np. emitowane przez linie wysokiego napięcia lub stacje nadawcze telefonii komórkowej), promieniowanie, a nawet światło. (vide: G.Matusik [w:] Tom II. Kodeks cywilny. Komentarz pod red. K.Osajdy, s.33 i powołana tam literatura). Nie ma znaczenia dla powstania immisji kwestia winy oraz dobrej lub złej wiary naruszyciela. I. pośrednia może być nieświadoma i niecelowa. Nie jest też istotne, czy immisja wywołała szkodę.

Kryterium dla ustalenia zgodnego z prawem poziomu immisji jest ich przeciętna miara. Oceny przeciętnej miary dokonuje się według społeczno-gospodarczego przeznaczenia obu nieruchomości oraz stosunków miejscowych, na podstawie obiektywnych warunków panujących w środowisku osób zamieszkujących na danym terenie, a nie na podstawie odczuć subiektywnych. Pod pojęciem „stosunki miejscowe” należy rozumieć sposób użytkowania nieruchomości obecnie występujący oraz przyjęty przez większość ludzi na określonym terenie, a także ich pogląd na tego rodzaju postępowanie. Jednakże na to pojęcie składają się również takie aspekty, jak: czas trwania oddziaływań, pora w jakich występują oraz ich intensywność, a także samo położenie sąsiadującej nieruchomości. Ocena zakłóceń przy uwzględnieniu „stosunków miejscowych" powinna zatem zagwarantować, że nie będzie miała charakteru abstrakcyjnego, oderwanego od realiów. Decydujące znaczenie ma charakter środowiska miejscowego: wieś, miasto, obszar przemysłowy, tereny uzdrowiskowe, rekreacyjne itp. Chodzi przy tym o ocenę obiektywną, a nie subiektywną (a więc nie o wrażliwość danej osoby); o miarę zakłócenia, a nie o miarę działania czy zaniechania (vide: wyrok SN z 03.07,1969r., sygn. II CR 208/69, Legalis nr 14014; wyrok SN z 22.11.1985r., sygn. II CR 149/85, Legalis nr 25022; S Rudnicki, Komentarz do art. 144 k.c. [w:] Komentarz do kodeksu cywilnego. Księga druga. Własność i inne prawa rzeczowe, Legalis).

Przyjmuje się, iż regulacje prawne określające wielkość zakłóceń pełnią funkcje subsydiarne dla oceny poziomu przeciętnej miary w tym sensie, iż brak ich przekroczenia nie wyłącza możliwości oceny dokonywanej na gruncie

art. 144 k.c., że zakłócenia przekraczają przeciętną miarę. Jednocześnie podkreśla się, iż zasada ta nie działa w sytuacji odwrotnej, ponieważ regułą jest, iż udowodnienie przekroczenia norm prawnych określających dopuszczalny poziom zakłóceń stanowi zarazem dowód przekroczenia przeciętnej miary w ujęciu cywilistycznym (vide: wyrok SN z 14.05.2002r., sygn. V CKN 1021/00, Legalis nr 81791; wyrok SN z 10.07.2003r., sygn. I CKN 497/01, Legalis nr 81826; W.J.Katner, Konstrukcja nadużycia prawa w stosunkach sąsiedzkich (art. 144 k.c.), Studia Prawno-Ekonomiczne, t. XXIII, Łódź 1980, s.89; W.J.Katner, Ochrona własności nieruchomości przed naruszeniami pośrednimi, Warszawa 1982, s.26; S. Rudnicki, Sąsiedztwo nieruchomości. Problematyka prawna, Kraków 2008, s.35).

Na wstępie należy zaznaczyć, iż okoliczność prowadzenia przez pozwanego działalności gospodarczej w oparciu o decyzje administracyjne i zezwolenia oraz w sposób odpowiadający zakresowi wynikającemu z tych decyzji nie mogła wyłączać automatycznie możliwości dokonania przez Sąd ustaleń, czy sposób korzystania przez pozwaną ze swojej nieruchomości nie zakłóca korzystania z nieruchomości sąsiednich ,,ponad przeciętną miarę” wynikającą z art. 144 k.c. (vide: wyrok SN z 11.10.2007r., sygn. IV CSK 264/07, Legalis nr 107393; wyrok SN z 30.09.2008 r., sygn. II CSK 169/08, Legalis nr 133184).

W ocenie Sądu, postępowanie dowodowe przeprowadzone w niniejszej sprawie wykazało, iż z nieruchomości użytkowanej przez pozwaną są trwale emitowane na nieruchomość powodów immisje dźwiękowe (hałas), i to ponad przeciętną miarę wynikającą ze społeczno– gospodarczego przeznaczenia nieruchomości oraz stosunków miejscowych, przekraczający dopuszczalne wartości określone w obowiązujących normach tj. decyzji Starosty (...) z 29 czerwca 2017 roku, które utrudniają i ograniczają powodom codzienne korzystanie z ich nieruchomości. Badanie z 2017 należało traktować jako dane historyczne, ale nie obrazujące obecnego stanu choć i wówczas był przekroczony o 4,3 – 4,9 dB w porze nocnej oraz nieprzekroczony w porze dnia. ( k. 176 ) Wówczas jednak nie badano hałasu impulsowego.

Hałasy, jak i oświetlenie, co wynikało zarówno z zeznań świadków (...), (...), (...) i (...) , jak i opinii biegłej sądowej, stanowią dla powodów w szczególności (...) i jego rodziny, znaczne uciążliwości, ograniczające i utrudniające korzystanie w normalny sposób z ich nieruchomości, zarówno z pomieszczeń mieszkalnych, jak i otoczenia budynku mieszkalnego. Zatem opisane przez powoda w jego zeznaniach odczucia związane z immisją hałasu i oświetlenia nie wynikały z jego nadwrażliwości, lecz mieściły się w kategoriach obiektywnych, odczuwalnych dla przeciętnego odbiorcy.

Biegła sadowa z zakresu akustyki ustaliła, że działalność myjni powoduje drastyczne przekroczenia dopuszczalnych wartości hałasu na terenie

działki powodów o 13-16 dB w dzień oraz w nocy. Dokuczliwość hałasu dodatkowo potęguje się wówczas, jeśli występuje on często ale niespodziewanie. Dodatkową uciążliwość hałasu pochodzącego z myjni do środowiska chronionego stanowi jego impulsowy charter, który jest znacznie bardziej niebezpieczny niż hałas ciągły. Biegła nadto wskazała, że hałas o chwilowym poziomie LA = 35-70 dBA wpływa ujemnie na organizm powodując zmęczenie układu nerwowego, utrudnia naukę i pracę, porozumiewanie się, niekorzystanie wpływa na sen i wypoczynek. Ekspozycja hałasu o poziomie chwilowym wyższym od 70 dBA wpływa szkodliwie na zdrowie.

Chwilowe wartości immisji hałasu z myjni przekraczają 70 dB. Nadto wskazała, iż

przy obsłudze jednego auta na stanowisku myjni najbliższym budynkowi poziom hałasu wynosi LAeq~ 61,6 dB.

Sąd w pełni podziela stanowisko biegłej, że hałas impulsywny jest znacznie bardziej dokuczliwy niż hałas stały, a właśnie z hałasem impulsywnym, nagłym mamy do czynienia w tym przypadku. Chodzi nie tylko o trzaśnięcie drzwiami, które są oczywiste albowiem kierowca musi wysiąść i wsiąść do pojazdu, ale także o hałas wynikający z pracy dysz i uderzenia strumieni wody (piany) o różne elementy karoserii i kół. Sąd miał również na uwadze, że myjnia działa już od wielu lat (ok. 10), co oznacza narażenie powodów na jej oddziaływanie w dłuższym okresie czasu.

Określenie poziomów hałasu przez Starostę (...) w dniu 29 czerwca 2017 roku musiało być związane z badaniem poziomu hałasu, który jak powszechnie wiadomo negatywnie wpływa na człowieka. Wystawiane kary administracyjne (mandaty) wystawiane na pozwaną spółkę czy tez jej prezesa za przekroczenia hałasu nie przynoszą rezultatu ponieważ przy dochodowej działalności firmą „opłaca się” zapłacić karę finansową co 2 lata niż zainwestować w technologię i środki zmierzające do znacznego zmniejszenia hałasu.

W ocenie Sadu błędem ustawodawcy było wyeliminowanie myjni samochodowych z czynników wypływających na środowisko po zmianie Rozporządzenia Rady Ministrów z 21 sierpnia 2007 roku w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środkowi bez szczególnych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzania raportu o oddziaływaniu na środowisko. Myjnie samochodowe wpływania znacząco na środowisko zarówno pod względem hałasu, emitowania mgły z wody i środków czyszczących, czy też światła (oświetlenia w nocy).

Leq ( równoważny poziom dźwięku) to kluczowy wskaźnik w akustyce i badaniach hałasu, reprezentujący średni poziom dźwięku w wyznaczonym okresie . Termin równoważny wskazuje , że łączna energia pochodzocą ze zmiennych poziomów dźwięku w danym przedziale czasowym jest równoważna energii pochodzącej ze stałego niezmiennego poziomu dźwięku w tym samym czasie . Leq reprezentuje energię zmieniającego się dźwięku w danym czasie tak, jakby utrzymywała się stały poziom decybeli przez cały obserwowany okres . Wynik leq reprezentuje tę samą zawartość energii i potencjał uszkodzenia słuchu , co zmienny poziom dźwięku. Energia dźwięku ma kluczowe znaczenie przy rozważeniu potencjalnego uszkodzenia słuchu. Równoważny poziom dźwięku A to taki poziom , który działając przez taki sam czas jak hałas o zmiennym poziomie ciśnienia akustycznego, niesie ze sobą taką samą energię i takie samo ryzyko uszkodzenia słuchu. Dopuszczalne z uwagi na ochronę słuchu wartości hałasu w środowisku pracy wynoszą 85dB w odniesieniu do 8 godzinnego dobowego wymiaru czasu pracy , przy 115 dB maksymalny poziom dźwięku , oznaczony A , 135dB oznaczony C. Przyjmuje się że dźwięk o natężeniu 55dB jest nieprzyjemny, a poziom natężenia 65 dB jest uznany za nie do zniesienia. Mierzalne skutki hałasu na dźwięk zaczyna się przy poziomach LAeq około 30dB, jednak im intensywniejszy jest hałas tła, tym bardziej niepokojący jest jego wpływ na sen. Na obszarach mieszkalnych dla domów jednorodzinnych natężenie hałasu na granicy działki wynosi maksymalnie 50dB w dzień i 40 dB w nocy. Oczywiście że odbieranie dźwięku ma charakter indywidualny i jest subiektywne ale mówi się o , że wzrost o 10 dB odpowiada mniej więcej podwojeniu odczuwania danego dźwięku. Dlatego można odbierać 60 dB jako dwa razy głośniejszy niż 50 dB. Chociaż wzrost o 3dB oznacza podwojenie ciśnienia akustycznego , potrzeba wzrostu o 10 dB aby dźwięk subiektywnie wydawał się o dwa razy głośniejszy. Natomiast spadek poziomu hałasu jeśli zmniejszy się o 10dB to odczujemy jako zmniejszenie hałasu o połowę. Powyższe dane sad zaczerpnął z internetu i potraktował jako powszechnie znane. Przytoczenie powyższych informacji było konieczne w celu wykazania , że nawet niewielkie przekroczenia hałasu mogą być mocno odczuwalne. W Polsce nie na sensu stricte przepisów dotyczących poziomu hałasu, ale istnieje bezpłatna aplikacja (...) (...) (...) służąca do pomiaru hałasu i można ją ściągnąć na telefon.

Na pełne spektrum oddziaływania myjni składa się użytkowanie lanc wysokiego ciśnienia wraz z węzami, sprężarka wysokiego ciśnienia, stanowisko z odkurzaczem przemysłowym ( przy ogrodzeniu z działką powodów ) jak i ruch samych pojazdów na stacji.

Ponieważ nieruchomość powodów ma charakter mieszkalny, to powodowie mają prawo oczekiwać, że nie będzie dochodziło do zakłóceń w postaci występowania nadmiernego hałasu dobiegającego z nieruchomości pozwanej nie tylko w okresie dnia, ale i w nocy. W ocenie Sądu także wzgląd na ochronę środowiska musi przeważać nad wszelkimi prawami o charakterze ekonomicznym. Od pozwanego jako profesjonalisty należy wymagać stosowania w swojej działalności gospodarczej maksymalnie skutecznych środków minimalizujących negatywny wpływ prowadzonej firmy na środowisko i dostosowania się do obowiązujących regulacji prawnych.

Z opinii biegłej wynikało, ze hałas z myjni przekraczał dopuszczalne nory zarówno w dzień jak i w nocy. . Przekroczenia mieszczą się w przedziale od 13016dB a obecność impulsów zwiększa jego dokuczliwość. Biegła wskazała, ze skalę problemu ilustruje przykład tylko jednego auta w ciągu dnia i jednego w nocy. W porze nocy każdy przyjazd auta spowoduje przekroczenie norm hałasu a dla obsługi auta w dzień możliwy byłyby przyjazd tylko 8 samochodów w ciągu 8 godzin dla zachowania norm hałasu. Ponadto na stanowisku najbliższym działki powodów przy obsłudze jednego auta poziom hałasu wynosił 61 ,6dB( str. 6 opinii biegłegj). Jest oczywiste że pozwana spółka nie jest w stanie obecnie ograniczyć w taki sposób działania swej myjni by ustalone normy dopuszczalne były zachowane.

Ponieważ źródłem zakłóceń prawa własności były immisje, rolą Sądu zgodnie z art. 144 w zw. z art. 222 § 2 k.c. było nałożenie na pozwanego jako właściciela/użytkownika nieruchomości, z której pochodzą negatywne oddziaływania, takich obowiązków, które doprowadzą do "powrotu" zakłóceń w granice przeciętnej miary, a więc dozwolonego negatywnego oddziaływania na nieruchomości sąsiednie (vide: wyrok SN z 14.5.2002 r., V CKN 1021/00, Legalis nr 81791).

Mając na uwadze powyższe Sąd nakazał pozwanej spółce zaprzestania działania myjni samochodowej położonej na (...) w (...).

Sąd nie nakazał jak żądali powodowie likwidacji myjni samochodowej, bowiem zdaniem Sąd pozwana spółka mogłaby prowadzić tam swoja działalność, jednak konieczne jest wyeliminowanie czynników generujących nadmierny hałas np. poprzez obudowanie myjni materiałem dźwiękochłonnym zarówno stanowisk do mycia jaj i stanowisk do czyszczenia odkurzaczem oraz trzepania dywaników. Dlatego też sąd oddalił powództwo powodów w zakresie likwidacji myjni samochodowej.

O kosztach procesu Sąd orzekł w punkcie 2 wyroku na podstawie art. 98 § 1 k.p.c., mając na uwadze zasadę odpowiedzialności stron za wynik procesu. Z uwagi na to, że pozwana spółka przegrała proces w całości, to ją zgodnie z tą zasadą, obciążają koszty procesu. Sąd zasądził więc od pozwanego na rzecz powodów tytułem zwrotu kosztów procesu kwotę 5.210,02 zł, w tym 4500 zł tytułem opłaty sądowej od pozwu, 3.600 zł (2x 1.800) tytułem kosztów zastępstwa procesowego powodów (na podstawie § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych – Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.) ,17 zł tytułem opłaty od pełnomocnictwa, 1000 zł tytułem zaliczki (k. 117a) oraz 110, 02 zł tytułem wydatków na taksówkę na wizję lokalną . Niewykorzystana część zaliczki wniesiona przez powoda w kwocie 150 zł będzie podlegała zwrotowi ( 39.98 zł ) .

Podstawą orzeczenia o nieuiszczonych kosztach sądowych jest również art. 113 ust. 1 powołanej wyżej ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, a zgodnie z treścią tego przepisu kosztami sądowymi, których strona nie miała obowiązku uiścić lub których nie miał obowiązku uiścić kurator albo prokurator, sąd w orzeczeniu kończącym sprawę w instancji obciąży przeciwnika, jeżeli istnieją do tego podstawy, przy odpowiednim zastosowaniu zasad obowiązujących przy zwrocie kosztów procesu.

W niniejszym postępowaniu wynagrodzenie biegłego sądowego z zakresu akustyki wyniosło 4.471,74 zł. Dotychczas strony wniosły 2000 zł z tytułu zaliczek (k. 117 i 117a ). Zatem w pozostałej części tj. 2.471,74 zł pozwany powinien uiścić na rzecz Skarbu Państwa. Dlatego w punkcie 3b wyroku nakazano ściągnąć od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego Poznań – Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu kwotę 2.471,74 zł.

Sędzia Barbara Dolata