Opiekunka dostanie 700 zł miesięcznie od 1 lipca 2025, a nie od ustanowienia

Wnioskodawczyni V. L. złożyła wniosek o przyznanie wynagrodzenia za pełnienie funkcji opiekuna prawnego dla całkowicie ubezwłasnowolnionego H. T. w kwocie po 880 zł miesięcznie od dnia ustanowienia opieki, to jest od dnia 06.12.2024 r. do dnia jej zakończenia.

W uzasadnieniu podała, że postanowieniem Sądu Rejonowego w Krośnie Odrzańskim z dnia 06.12.2024 r. w sprawie III RNs 132/23 została ustanowiona opiekunem prawnym dla całkowicie ubezwłasnowolnionego H. T.. Dopiero z początkiem stycznia 2025 udało jej się nawiązać kontakt z podopiecznym, od tamtej pory ma z nim stały kontakt praktycznie codzienny, ma również wgląd w jego funkcjonowanie. Sprawowanie funkcji opiekuna wymaga ponoszenia określonych realnych kosztów, choćby kosztów dojazdu do miejsc spotkań z podopiecznym czy korespondencji. Opiekun prawny nie jest spokrewniony z podopiecznym. Sytuacja materialna podopiecznego jest zła i nie będzie on w stanie ponieść kosztów wynagrodzenia opiekuna. Opiekun wnosi o przyznanie wynagrodzenia w wysokości 1/10 przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw, bez wypłat nagród z zysku, ogłoszonego przez prezesa Głównego Urzędu Statystycznego za okres poprzedzający dzień przyznania wynagrodzenia. Na dzień ustanowienia opieki prawnej nad całkowicie ubezwłasnowolnionym wynosiło ono 1/10 z kwoty 8.820, 94 zł, Więc w zaokrągleniu 880 zł.

Uczestnik postępowania Ośrodek Pomocy Społecznej w Ł. nie ustosunkował się do wniosku w dwutygodniowym terminie zakreślonym przez Sąd.

Sąd Rejonowy ustalił, że Sąd Okręgowy w Zielonej Górze postanowieniem z dnia 27.06.2007 r. w sprawie I Ns 33/07 ubezwłasnowolnił całkowicie H. T. (...) w Ł. z powodu zaburzeń zachowania w przebiegu upośledzenia umysłowego stopnia lekkiego.

Dnia 21.08.2007 r. Sąd Rejonowy w Krośnie Odrzańskim wszczął postępowanie o ustanowienie opieki prawnej wobec H. T..

Postanowieniem z dnia 5 października 2007 r. Sąd Rejonowy w Krośnie Odrzańskim ustanowił opiekę prawną dla H. T. i obowiązki opiekuna prawnego sąd powierzył rodzicom H. T. czyli A. i T. T..

W listopadzie 2023 roku rodzice H. T. złożyli pismo do sądu w którym wnieśli o zmianę opiekuna prawnego dla syna. W piśmie podali, że nie są już w stanie sprostać obowiązkom jakie niesie za sobą pełnienie funkcji opiekuna prawnego. Syn nie uznaje kierowanych do niego uwag, bardzo często bywa agresywny, nie stosuje się do rad co do swojego postępowania. Z powodu trudnej sytuacji rodzinnej związanej z konfliktem z synem z domu wyprowadziła się ich córka A.. Syn H. zupełnie nie uznaje ich jako autorytetu, który może mu coś nakazać. Rodzice nie mają zupełnie wpływu na postępowanie H. T.. Z uwagi na ten wniosek Sąd wszczął postępowanie o zmianę opiekuna dla H. T., sprawa zawisła pod sygnaturą III RNs 132/23. W toku tego postępowania sąd dość długo szukał nowego opiekuna prawnego dla H. T.. Dopiero pod koniec 2024 roku udało się znaleźć kandydatkę to jest adwokat V. L..

Postanowieniem z dnia 06.12.2024 r. Sąd ustanowił V. L. opiekunem dla całkowicie ubezwłasnowolnionego H. T.. Sąd zobowiązał opiekuna prawnego do składania półrocznych sprawozdań z powierzonej opieki, zwolnił opiekuna prawnego z obowiązku sporządzenia spisu inwentarza majątku całkowicie ubezwłasnowolnionego.

W tak ustalonym stanie faktycznym

postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2025 r. wydanym w sprawie o sygn. akt III RNs 36/25 Sąd Rejonowy w Krośnie Odrzańskim przyznał opiekunowi prawnemu V. L. zam. C. ul. (...) wynagrodzenie miesięczne w kwocie po 700 (siedemset) złotych za pełnienie funkcji opiekuna prawnego dla całkowicie ubezwłasnowolnionego H. T. (w pkt 1), ustalił, iż wynagrodzenie to będzie pokrywane ze środków publicznych na podstawie przepisów o pomocy społecznej (w pkt 2), w pozostałym zakresie wniosek oddalił (w pkt 3).

Sąd Rejonowy uznał, że wniosek o okazał się zasadny, ale nie w całości.

Zgodnie z brzmieniem art. 162 §1 krio Sąd opiekuńczy przyzna opiekunowi za sprawowanie opieki na jego żądanie stosowne wynagrodzenie okresowe albo wynagrodzenie jednorazowe w dniu ustania opieki lub zwolnienia go od niej.

Zgodnie z art. 162 § 2 krio wynagrodzenia nie przyznaje się, jeżeli nakład pracy opiekuna jest nieznaczny lub gdy sprawowanie opieki jest związane z pełnieniem funkcji rodziny zastępczej albo czyni zadość zasadom współżycia społecznego.

Zgodnie natomiast z art. 162 § 3 krio wynagrodzenie pokrywa się z dochodów lub z majątku osoby, dla której opieka została ustanowiona, a jeżeli osoba ta nie ma odpowiednich dochodów lub majątku, wynagrodzenie jest pokrywane ze środków publicznych na podstawie przepisów o pomocy społecznej.

Zgodnie z brzmieniem art. 18 ust. 1 pkt. 9 ustawy z dnia 12.03.2004 r. o pomocy społecznej do zadań zleconych z zakresu administracji rządowej realizowanych przez gminę należy: (…) wypłacanie wynagrodzenia za sprawowanie opieki.

Zgodnie z par. 2 tego przepisu środki na realizację i obsługę zadań, o których mowa w ust. 1 pkt 1-9, zapewnia budżet państwa. Natomiast zgodnie z par. 3 tego przepisu koszty obsługi zadania, o którym mowa w ust. 1 pkt 9, wynoszą 1,5% otrzymanej dotacji celowej na wypłacanie wynagrodzeń za sprawowanie opieki.

Natomiast zgodnie z art. 53a ust. 1 wynagrodzenie za sprawowanie opieki wypłaca się w wysokości ustalonej przez sąd. Wynagrodzenie to obliczone w stosunku miesięcznym nie może przekraczać 1/10 przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw, bez wypłat nagród z zysku, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego za okres poprzedzający dzień przyznania wynagrodzenia.

Obwieszczenie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego

z dnia 22 stycznia 2025 r. w sprawie przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku w czwartym kwartale 2024 r. stanowi, że w związku z art. 6 ust. 6 ustawy z dnia 12 lutego 2010 r. o rekapitalizacji niektórych instytucji finansowych oraz o rządowych instrumentach stabilizacji finansowej (Dz. U. z 2024 r. poz. 505) przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku w czwartym kwartale 2024 r. wyniosło 8.548,85 zł.

W ocenie Sądu czwarty kwartał 2024 r. to „okres poprzedzający”, o którym mowa w w/w przepisie.

Przyznane przez Sąd wynagrodzenie nie może więc przekroczyć kwoty 854, 00 zł.

W ocenie Sądu wniosek kuratora o przyznanie wynagrodzenia w maksymalnej wysokości 880 zł miesięcznie i to jeszcze z datą wsteczną nie zasługuje na uwzględnienie.

W ocenie Sądu wynagrodzenie, które miałoby być płatne od Skarbu Państwa czyli ze środków publicznych może być wypłacane jedynie na bieżąco, a nie za okres wsteczny. Opiekun prawny mógł wcześniej złożyć wniosek o przyznanie wynagrodzenia. Przyznanie wynagrodzenia z datą wsteczną potencjalnie stwarza pole do nadużyć, a skoro opiekunowi prawnemu przysługuje wynagrodzenie, to powinien wniosek o przyznanie tego wynagrodzenia złożyć bezzwłocznie. Natomiast nie jest konieczny aby w postanowieniu wskazywać iż wynagrodzenie przysługuje do momentu zakończenia opieki, bowiem jest to oczywiste, skoro nie wskazano terminu końcowego.

Natomiast odnośnie do wysokości wynagrodzenia w ocenie Sądu, Sąd musi jakoś miarkować wynagrodzenie opiekuna, biorąc pod uwagę wysiłek jaki opiekun wkłada w pełnienie swojej funkcji. H. T. nie jest osobą bardzo uciążliwą dla opiekuna prawnego, opiekun prawny nie wskazał żadnych takich okoliczności, które by przesądzały o uciążliwości podopiecznego. Opiekun prawny wskazał jedynie, że utrzymuje bardzo częsty kontakt z podopiecznym, niemal codzienny, jednakże w obecnych czasach, kiedy powszechny jest dostęp do telefonów, a samo podtrzymywanie kontaktu nie jest tak problematyczne ani czasochłonne. Jeżeli w niniejszej sprawie opiekun prawny domaga się wynagrodzenia w maksymalnej wysokości, to jakie wynagrodzenie Sąd miałby przyznać w innych przypadkach, gdy podopieczny jest osobą bardzo uciążliwą, roszczeniową, kilka razy dziennie nawiązuje kontakt z opiekunem prawnym, wymaga porad, rozmów telefonicznych, albo z kolei wymaga załatwiania szeregu spraw w urzędach albo w zakładach leczniczych. W niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że wysiłek i nakład pracy opiekuna jest średni (albo wysoki), ale nie jest bardzo wysoki (ponieważ Sąd wie, że są sprawy, w których nakład ten jest większy, a obejmuje on na przykład spotkania z podopiecznym 2-3 razy w tygodniu i rozmowy dotyczące, na przykład stanu higienicznego mieszkania). Z tego względu Sąd doszedł do przekonania, że wynagrodzenie w kwocie 700 zł będzie wystarczające. Sąd nadmienił, że nie jest to wynagrodzenie niskie, jest ono tylko o 180 zł niższe, niż o to wnosiła opiekun prawny.

Opiekun w swoim wniosku podał, że ponosi również wydatki związane ze sprawowaniem swojej funkcji na przykład koszty dojazdu. Kwestia ta jednak jest uregulowana w kodeksie rodzinnym i zgodnie z artykułem 163 krio opiekun może żądać zwrotu nakładów i wydatków związanych ze sprawowaniem opieki. Podkreślić należy, że zwrot kosztów jest odrębną kwestią od wynagrodzenia opiekuna. Wynagrodzenie przysługuje w zamian za utracony czas oraz poniesiony wysiłek. Natomiast opiekun prawny może złożyć wniosek o zwrot wydatków, a które to wydatki musi oczywiście udokumentować i wniosek taki można złożyć np. raz na pół roku (czy raz na trzy miesiące) i będzie on obejmował wówczas wydatki poniesione w tym okresie.

Sąd wskazał, że kierował się tutaj również następującym rozumowaniem: osoba zatrudniona albo w domu pomocy społecznej albo w placówce opiekuńczo-wychowawczej jako wychowawca albo opiekun osób niepełnosprawnych otrzymuje wynagrodzenie w kwocie około 4.000-5.000 zł netto, a obowiązki swoje wypełnia przez 8 godzin dziennie. Natomiast opiekun prawny pełni swoją funkcję, poświęcając na to mniej czasu, aniżeli wynosi zatrudnienie pracownika na pełen etat. Sąd wie przecież z urzędu, że opiekun prawny wykonuje także zawód adwokata. Tak więc w ocenie Sądu wynagrodzenie opiekuna prawnego powinno być kilkakrotnie mniejsze niż przeciętne wynagrodzenie opiekuna zatrudnionego w odpowiedniej placówce. Nie może być tak, że opiekun prawny, który poświęca znacznie mniej czasu na sprawowanie swojej funkcji otrzymuje wynagrodzenie, które stanowi niemalże jedną czwartą wynagrodzenia osoby pracującej na pełen etat. Przecież oba te świadczenia są płatne ze środków publicznych. W ocenie Sądu wynagrodzenia opiekuna prawnego ustanawiane przez Sąd powinno odpowiadać realiom życia, cenom oraz średniej wysokości zarobków uzyskiwanych obecnie w polskim społeczeństwie.

Biorąc zatem pod uwagę wskazane okoliczności Sąd postanowił przyznać opiekunowi prawnemu V. L. wynagrodzenie miesięczne w kwocie po 700 zł za pełnienie funkcji opiekuna prawnego dla całkowicie ubezwłasnowolnionego H. T.. Sąd ustalił, że wynagrodzenie to będzie pokrywane ze środków publicznych na podstawie przepisów o pomocy społecznej. Z posiadanych informacji H. T. nie posiada majątku, nie posiadał również w ostatnim czasie renty ani emerytury, korzystał z zapomogi z (...)u i dorabiał. Uzyskiwane pieniądze przeznaczał niestety na zakup alkoholu.

Ponad wskazaną kwotę 700 zł Sąd wniosek oddalił, mając na względzie że wynagrodzenie w maksymalnej kwocie 880 zł będzie jednak nieco wygórowane.

Apelacją postanowienie Sądu Rejonowego zaskarżyła w całości wnioskodawczyni V. L. wnosząc o zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez zasądzenie na rzecz opiekuna prawnego całkowicie ubezwłasnowolnionego H. T. wynagrodzenia za sprawowaną opiekę w kwocie 880 zł miesięcznie w okresie od dnia ustanowienia opieki tj. 06.12.2024 r. do dnia jej zakończenia. Z ostrożności procesowej na wypadek nieuwzględnienia powyższego wniosku wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Krośnie Odrzańskim. Jednocześnie wniosła o zasądzenie na rzecz wnioskodawczyni kosztów postępowania sądowego za obie instancje, według norm przepisanych.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła:

1. Niezgodności ustaleń faktycznych Sądu ze stanem rzeczywistym sprawy, polegające w szczególności na błędnym stwierdzeniu, że nakład pracy opiekuna prawnego w okresie od dnia objęcia funkcji opiekuna prawnego tj. 06.12.2024 r. do dnia 10.04.2025 r. był jedynie średni podczas gdy prawidłowa ocena materiału dowodowego prowadzi do przeciwnych wniosków,

2. Naruszenie przepisów prawa procesowego, które miał wpływ na treść orzeczenia tj. art. 233 § 1 k.p.c.

a) poprzez przekroczenie granicy swobodnej oceny zebranego materiału dowodowego polegające na przyjęciu, że nakład pracy i rodzaj pracy opiekuna nie uzasadnia przyznania wynagrodzenia w maksymalnej wysokości;

b) uznaniu, iż to data złożenia wniosku o przyznanie wynagrodzenia za sprawowanie funkcji opiekuna prawnego a nie faktyczny moment podjęcia przez opiekuna czynności ma wpływ na okres za jaki opiekunowi należy się wynagrodzenie z tytułu sprawowanej funkcji.

W uzasadnieniu do apelacji podano, że ustawodawca nie przewidział na złożeniu wniosku w trybie art. 162 krio konkretnego terminu, a co za tym idzie nie sposób uznać, iż termin jego złożenia ma wpływ na wysokość wynagrodzenia opiekuna lub okres za jaki jest on przyznawany. Opiekun nie wystąpił z przedmiotowym wnioskiem w terminie wcześniejszym, gdyż uznał, że wynagrodzenie przysługuje za faktycznie podjęte działania i wykonaną pracę, a nie wynika z samego faktu ustanowienia go opiekunem prawnym.

Podkreślono, że postanowieniem z dnia 06.12.2024 r. Sąd zobowiązał opiekuna do składania półrocznych sprawozdań z powierzonej opieki, przy czym termin złożenia pierwszego wyznaczył już na dzień 30.12.2024 r.

Mylnie Sąd I instancji uznał, że H. T. jest mało uciążliwy. Sam fakt konieczności zmiany opiekuna prawnego świadczy o uciążliwości sprawowania funkcji opiekuna prawnego. Pan H. jest bardzo roszczeniowy, kontaktuje się z opiekunem prawnym nawet kilkukrotnie w ciągu dnia.

Bezpośrednio po podjęciu funkcji opiekuna prawnego istniała potrzeba przede wszystkim uzyskania rzetelnych i wiarygodnych informacji w celu właściwego wywiązywania się z obowiązków opiekuna prawnego. Z uwagi na konflikt panujący w rodzinie było to utrudnione. Nie powinno zatem dziwić, że opiekun w pierwszej kolejności podejmował działania zmierzające do uzyskania niezbędnych informacji oraz podjęciu właściwych działań, nie skupiał się na domaganiu wynagrodzenia za pełnioną funkcję.

Sugestia Sądu jakoby opiekun prawny miał złożyć wniosek o wynagrodzenie ,,bezzwłocznie” po objęciu funkcji prowadzi do wniosku, że cała instytucja opieki prawnej nie jest funkcją społeczną, wykonywaną w celu pomocy osobom nieporadnym, a jedynie formą zarobkowania – nieistotna staje się faktyczna pomoc, najważniejsze jest jak najszybsze złożenie odpowiedniego wniosku i najlepiej przed podjęciem jakichkolwiek działań.

Nakład pracy bezpośrednio po rozpoczęciu sprawowania funkcji jest w rzeczywistości największy. Dopiero wówczas opiekun prawny ma możliwość zapoznania się z sytuacją prawną podopiecznego, która wielokrotnie jest bardzo skomplikowana i podjęcia niezbędnych czynności.

Wniosek będący podstawę niniejszego postępowania nie jest wnioskiem o zwrot kosztów (art. 163 krio) poniesionych przez opiekuna z tytułu sprawowanej opieki, a wyłącznie wnioskiem o przyznanie kuratorowi wynagrodzenia na podstawie art. 162 krio.

Zdaniem wnioskodawczyni porównanie użyte przez Sąd Rejonowy a odnoszące się do osoby zatrudnionej w domu pomocy społecznej albo placówce opiekuńczo – wychowawczej jako wychowawca albo opiekun osób niepełnosprawnych jest całkowicie chybione, gdyż idąc tym tokiem myślenia zaprezentowanym w stwierdzeniu przez Sąd, można dojść do wniosku, że nie liczy się rodzaj pracy, podejmowane czynności, a jedynie czas pracy bez względu na to czy jest to praca fizyczna czy intelektualna oraz potrzebny do jej wykonywania nakład sił.

Fakt wykonywania przez wnioskodawczynię zawodu zaufania publicznego (adwokata) nie powinien stanowić okoliczności uzasadniającej obniżenie wysokości wynagrodzenia jaką należy przyznać opiekunowi prawnemu za sprawowaną funkcję. Z uwagi na wykonywany zawód opiekun jest osobą która posiada dużą wiedzę (przed wszystkim prawną) i doświadczenie, które pozwalają na lepsze i pełniejsze wykonywanie obowiązków opiekuna prawnego.

Całkowicie niezrozumiała jest również kwestia uznania przez Sąd jakby czwarty kwartał 2024 r. miał być ,,okresem poprzedzającym” o którym mowa w art. 53a ust. 1 ustawy z dnia 12.03.2004 r. o pomocy społecznej biorąc pod uwagę, że opiekun prawny został ustanowiony 6 grudnia, a więc w trakcie trwania IV kwartału kiedy niemożliwe jest jakiekolwiek określenie wysokości przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za ten okres.

Sąd I instancji w żaden sposób nie określił czasookresu za jaki przysługuje opiekunowi prawnemu wynagrodzenie za pełnioną funkcję. Zdaniem skarżącej to nie ,,przyznanie wynagrodzenia z datą wsteczną” a brak określenia ram czasowych, w których opiekunowi przysługuje wynagrodzenie, stwarza potencjalne pole do nadużyć.

W odpowiedzi na apelację Ośrodek Pomocy Społecznej Gminy Ł. w Ł. poinformował, że zgadza się z apelacją wnioskodawczyni o przyznanie świadczenia za sprawowanie opieki w wysokości 880,00 zł miesięcznie nad całkowicie ubezwłasnowolnionym H. T..

Po rozpoznaniu apelacji Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja w zdecydowanej większości jest zasadna.

Wywiedziony środek zaskarżenia nie zarzucał nieważności postępowania. Nie stwierdzono tego uchybienia z urzędu. Dalsza kognicja Sądu II instancji ograniczona zostaje zatem do zakresu zaskarżenia oraz trafności lub jej braków zarzutów apelacji.

Zarzuty apelacyjne w ocenie Sądu II instancji okazały się trafne i jako takie powinny wpłynąć na wydanie w sprawie orzeczenia o charakterze reformatoryjnym w kierunku oczekiwanym przez apelującą co do czasu, ale nie wysokości. Brak jest też podstaw do wydania w sprawie orzeczenia o charakterze kasatoryjnym, gdyż Sąd Rejonowy przeprowadził w niezbędnym zakresie postępowanie dowodowe oraz rozpoznał istotę sprawy.

Sąd Rejonowy w Krośnie Odrzańskim dokonał zarówno prawidłowych ustaleń faktycznych jak i poczynił generalnie trafne rozważania prawne na podstawie tychże ustaleń.

Postawę rozstrzygnięcia w II instancji stanowi materiał dowodowy zebrany w toku postępowania przed Sądem I instancji. Wnioskodawczyni nie domagała się uzupełnienia postępowania dowodowego przez Sąd II instancji, nie przedłożyła żadnych nowych dowodów ani nie składała kolejnych wniosków dowodowych.

Postawione zarzuty apelacyjne mają w przeważającej mierze i części charakter ocenny i jako takie nie mogły zostać uznane za zasadne.

Rozważania rozpocząć należy od tego, że wnioskodawczyni zaskarżyła wydane przez Sad Rejonowy orzeczenie w całości. Oznacza to konieczność pochylenia się niejako od nowa nad sprawą przez Sąd II instancji działający również jako sąd meriti.

Sąd Rejonowy w sposób swobodny a nie dowolny przyjął, że nakład pracy opiekuna prawnego z tą funkcją związany był (i jest) średni. W ocenie wnioskodawczyni prawidłowo ocena materiału dowodowego prowadzi do przeciwnych wniosków. Wnioskodawczyni jednakże nie precyzuje o jaki (konkretnie) materiał dowodowy wyprowadza swe wnioski. Wniosek inicjujący sprawę nie zawierał żadnych załączników (dowodów). Nie zgłoszono również choćby np. żądania przesłuchania wnioskodawczyni. Treść pisma nie zastępuje dowodowo treści zeznań. Sąd Rejonowy musiał zatem w głównej mierze ocenić słuszność samych twierdzeń wnioskodawczyni. Te zostały natomiast zdaniem Sądu II instancji ocenione generalnie właściwie.

W apelacji w ocenie Sądu II instancji brak jest przekonywujących wskazań, które przemawiałby za przyjęciem, że nakład pracy opiekuna prawnego całkowicie ubezwłasnowolnionego H. T. jest aż tak wysoki lub bardzo wysoki, a co mogłoby uzasadniać przyznanie wynagrodzenia wnioskodawczyni na maksymalnym dopuszczalnym poziomie. We wniosku podano, że kontakt z H. T. nawiązano dopiero z początkiem stycznia 2025 r. i od tego czasu opiekun prawny pozostaje w stałym (praktycznie codziennym) kontakcie z podopiecznym oraz ma wgląd w jego sytuację życiową oraz funkcjonowanie. W apelacji zwraca się uwagę na roszczeniowy charakter ubezwłasnowolnionego, że kontaktuje się z opiekunem prawnym nawet kilkukrotnie w ciągu dnia i jest uciążliwy gdyż nawet jego rodzice zmuszeni byli do rezygnacji z pełnienia funkcji opiekuna prawnego. Nie są to jednak okoliczności, które przemawiają za przyjęciem bardzo wysokiego nakłady pracy opiekuna który funkcję tę objął dobrowolnie, nawet i przy założeniu, że uciążliwość obcowania z H. T. jest nieco wyższa niż ocenił to Sąd Rejonowy.

Apelująca zwróciła uwagę, że funkcja opiekuna prawnego jest też w istocie funkcją społeczną. Podniosła bowiem, że sugestia Sądu Rejonowego jakoby opiekun prawny miał złożyć wniosek o wynagrodzenie ,,bezzwłocznie” po objęciu funkcji prowadzi do wniosku, że cała instytucja opieki prawnej nie jest funkcją społeczną, wykonywaną w celu pomocy osobom nieporadnym, a jedynie formą zarobkowania – nieistotna staje się faktyczna pomoc, najważniejsze jest jak najszybsze złożenie odpowiedniego wniosku i najlepiej przed podjęciem jakichkolwiek działań. W ocenie Sądu Okręgowego pełnienie funkcji społecznej może wiązać się natomiast z brakiem uzyskania pełnego (rynkowego) wynagrodzenia. W poprzednio obowiązującym stanie prawnym za sprawowanie opieki nie przyznawano w ogóle wynagrodzenia od gminy i wtedy funkcja ta miała rzeczywiście wymiar przede wszystkim społeczny.

Wnioskodawczyni podniosła, że nakład pracy bezpośrednio po rozpoczęciu sprawowania funkcji jest w rzeczywistości największy. Dodała, że dopiero wówczas opiekun prawny ma możliwość zapoznania się z sytuacją prawną podopiecznego, która wielokrotnie jest bardzo skomplikowana i podjęcia niezbędnych czynności. Tymczasem tak we wniosku jak i w apelacji domaga się przyznania wynagrodzenia w maksymalnej wysokości już od czasu ustanowienia opieki do czasu jej zakończenia. Nie różnicuje zatem sama wnioskodawczyni, mimo podnoszonej narracji o wzmożonym nakładzie pracy w początkowym okresie, wysokości wynagrodzenia od czasu (okresu) sprawowania opieki. We wniosku przekonująco podano, że sprawowanie funkcji opiekuna prawnego wymaga systematycznych kontaktów i spotkań z podopiecznym oraz stałego wglądu w jego sytuację życiową. Natomiast w apelacji wskazuje się nadmierny kontakt ze strony pupila w kierunku opiekuna prawnego.

Sąd Rejonowy prawidłowo ustalił wysokość wynagrodzenia przy założeniu, że wniosek będący podstawę niniejszego postępowania nie jest wnioskiem o zwrot kosztów (art. 163 krio) poniesionych przez opiekuna z tytułu sprawowanej opieki, a wyłącznie wnioskiem o przyznanie kuratorowi wynagrodzenia na podstawie art. 162 krio.

Usprawiedliwione było porównanie użyte przez Sąd Rejonowy a odnoszące się do osoby zatrudnionej w domu pomocy społecznej albo placówce opiekuńczo – wychowawczej jako wychowawca albo opiekun osób niepełnosprawnych w kontekście ustalenia wynagrodzenia należnego wnioskodawczyni. Narracja apelacji sprawia wrażenie, że wnioskodawczyni deprecjonuje rodzaj pracy czy podejmowane czynności przez osoby tam zatrudnione, podczas gdy wykonywana przez osoby tamże zatrudnione praca może być zbliżona jakościowo do tej wykonywanej przez wnioskodawczynię w związku ze sprawowaniem pieczy nad H. T.. W apelacji nie daje się też wskazań czy wykonywana przez wnioskodawczynię z ubezwłasnowolnionym praca ma charakter bardziej fizyczny czy intelektualny i który – zdaniem wnioskodawczyni - rodzaj pracy jest bardziej wartościowy i dlaczego.

Niezależnie od powyższego kluczowe do ustalenia wynagrodzenia opiekuna prawnego powinno być rzeczywiste zaangażowanie, co ma przełożenie właśnie na liczbę godzin, czas poświęcony na opiekę. Ubezwłasnowolniony H. T. choć przejawia szereg negatywnych zachowań to nie wymaga całodobowej, ciągłej opieki ze strony wnioskodawczyni. Jego ubezwłasnowolnienie wynikło z powodu zaburzeń zachowania w przebiegu upośledzenia umysłowego stopnia lekkiego.

Wnioskodawczyni podała, że z uwagi na wykonywany zawód opiekun jest osobą która posiada dużą wiedzę (przed wszystkim prawną) i doświadczenie, które pozwalają na lepsze i pełniejsze wykonywanie obowiązków opiekuna prawnego. W ocenie Sądu ten stan rzeczy przemawia za tym, że wnioskodawczyni może sprawnie (przeznaczając na to znacznie mniej czasu niż osoba nie będąca zawodowym prawnikiem) ogarniać choćby kwestie prawne dotyczące osoby pupila.

Mając na względzie treść wniosku Sąd Rejonowy zasadnie uznał czwarty kwartał 2024 r. jako ,,okres poprzedzający” o którym mowa w art. 53a ust. 1 ustawy z dnia 12.03.2004 r. o pomocy społecznej. Choć opiekun prawny został ustanowiony 6 grudnia 2024r. , a więc w trakcie trwania IV kwartału kiedy niemożliwe jest jakiekolwiek określenie wysokości przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za ten okres, to opiekę rzeczywiście wdrożono dopiero w roku 2025 a nie wcześniej. Jest to znacznie istotniejsze niż data ustanowienia opiekuna prawnego osoby całkowicie ubezwłasnowolnionej. Tym samym niezależnie od trafnych motywów wskazanych przez Sąd Rejonowy a przemawiających za miarkowaniem wynagrodzenia miesięcznego należnego wnioskodawczyni względem maksymalnego wskazać należy, że kwota wskazana przez wnioskodawczynię we wniosku jako należne miesięczne wynagrodzenie była zawyżona również z tego powodu.

Częściowo zasadnie wnioskodawczyni zarzuca, że Sąd Rejonowy nie określił czasookresu za jaki przysługuje opiekunowi prawnemu wynagrodzenie za pełnioną funkcję. Przy czym zdaniem skarżącej to nie ,,przyznanie wynagrodzenia z datą wsteczną” a brak określenia ram czasowych, w których opiekunowi przysługuje wynagrodzenie, stwarza potencjalne pole do nadużyć. W ocenie Sądu Okręgowego zasadne jest wyraźne wskazanie od kiedy należne jest wnioskodawczyni wynagrodzenie. Sąd Okręgowy przyjął, że dopiero od 1 stycznia 2025 r. Wnioskodawczyni nie podała czy do końca 2024 r. złożyła pierwsze półroczne sprawozdanie z powierzonej opieki skoro opiekę podjęła dopiero w roku 2025 r. Skoro kolejne sprawozdanie miało zostać złożone do końca czerwca 2025 r. to Sąd Okręgowy przyjął jako zasadny okres wynagradzania wnioskodawczyni poczynają od 1 stycznia 2025 r. Ponadto wniosek nie konkretyzował jakie czynności zostały podjęte przez wnioskodawczynię wobec pupila.

Sąd Okręgowy podziela pogląd Sądu Rejonowego, iż nie jest koniecznym aby w postanowieniu wskazywać iż wynagrodzenie przysługuje do momentu zakończenia opieki, bowiem jest to oczywiste, skoro nie wskazano terminu końcowego. Zmieniono tylko początek wypłaty wynagrodzenia za czas efektywny pracy, a nie według daty złożenia wniosku.

Mając na uwadze powyższe okoliczności oraz na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. w zw. art. 13 § 2 k.p.c. orzeczono jak w punkcie I wydanego postanowienia w pozostałym zakresie apelację oddalając w oparciu o art. 385 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. (pkt II postanowienia SO).

Sędzia Sł. Kaczanowski

MS