Obligacje umorzone decyzją BFG. Sąd oddalił pozew klientki o 24 tys. zł

Powódka I. T. żądała zasądzenia od pozwanego (...) SA w E. kwoty 24 000zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 6 09 2023r. do dnia zapłaty oraz kwoty 3000zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie o dnia 6 09 2023r. do dnia zapłaty.

W uzasadnieniu pozwu wskazała, że kwot tych dochodzi z tytułu utraconego kapitału zainwestowanego w umorzone obligacje (...) Bank SA oraz utraconego dochodu z tytułu odsetek od zainwestowanej sumy. Jako podstawę swego żądania wskazała umowę o świadczenie usług maklerskich i brokerskich z dnia 4 10 2017r. i zlecenie nabycia obligacji podporządkowanych serii PP6-IX spółki (...) SA za kwotę 24 000zł, które następnie decyzją (...) z dnia 29 09 2022r. zostały umorzone. Powódka wskazała, że jako konsument powinna zostać poinformowana o ryzyku finansowym związanym z całkowitą utratą zainwestowanych środków w określonych okolicznościach, co jednak nie miało miejsca. Ponadto został jej polecony produkt dla niej nieodpowiedni, gdyż powódka jest osobą w podeszłym wieku, blisko osiemdziesięcioletnią, która nie mogła zrozumieć w momencie zawierania umowy struktury oferowanego jej produktu i ryzyka związanego z inwestycją. Powódka podniosła, że odpowiedzialność pozwanego powinna wynikać z nienależytej staranności przy wykonywaniu zlecenia bowiem nabyła w rezultacie produkt dla niej nieodpowiedni i poniosła znaczącą stratę finansową. Była zresztą przekonana w chwili zawierania umowy – i to przekonanie wynikało z informacji uzyskanych w banku u agenta pozwanego – że inwestuje bezpiecznie i w całości odzyska zainwestowane środki oraz że zawarła umowę lokaty bankowej.

Pozwany (...) SA w E. wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenia na jego rzecz od powódki kosztów procesu . W uzasadnieniu swego stanowiska podniósł, że nigdy nie świadczył na rzecz powódki jako dom maklerski żadnych usług doradztwa inwestycyjnego, bowiem powódka nie zawarła z nim takiej umowy. Przyznał, że rzeczywiście w placówce (...) Banku zawarł przez swojego agenta, będącego pracownikiem banku, wyłączeni umowę o prowadzenie rachunku inwestycyjnego oraz powódka dokonała u niego w dniu ……. Zapisu na obligacje podporządkowane (...) Banku SA, bowiem występował on jako organizator emisji. Pracownicy banku, będący jego agentami byli szczegółowo przeszkoleni w zakresie kontaktów z klientami, w tym udzielania stosownych pouczeń, chcących nabyć tego typu instrumentu. Pozwany prowadził też dodatkowe zabezpieczenie w postaci ankiety dla osób spełniających kryteria niedopasowania do nabywanego produktu, która to ankieta została również przeprowadzona z powódką . Wynikało z niej , że powódka jest w pełni świadoma występującego ryzyka inwestycyjnego i nie było przeciwskazań aby odmówić jej nabycia papierów wartościowych, oferowanych przecież w emisji publicznej. Ponadto powódka już wcześniej inwestowała również w tego typu instrumenty, więc nie jest możliwe, aby nie odróżniała lokaty bankowej od zakupu obligacji. Przy zawarciu umowy powódce udostępniony został przez agenta prospekt emisyjny oraz skrót oferty, które opisywały szczegółowo ryzyko związane z inwestycją. Pozwany podkreślił również, że w chwili składania zapisu na obligacje, sytuacja emitenta była stabilna i nie zagrażała lokowanym przez klientów środkom. Wskazać należy, że również przez kolejne cztery lata powódka realizowała zysk w postaci odsetek od obligacji, który był dużo wyższy niż z lokat bankowych i wypłacany terminowo. W momencie zawierania umowy nie można było przewidzieć drastycznej zmiany sytuacji finansowej emitenta, której pogorszenie nastąpiło pod koniec 2019r. Podobnie pozwany w żaden sposób nie mógł się spodziewać decyzji (...) umarzającej zresztą wszystkie obligacje na okaziciela tego banku terminem wykupu w dniu 12 12 2022r. i późniejszymi, bowiem nie tylko nie było to do przewidzenia w chwili zapisu na obligacje, złożonego przez powódkę, co w ogóle jest to instrument nowy , wynikający z regulacji UE oraz ostateczny, zastosowany wcześniej tylko raz w Polsce przez (...).

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Powódka I. T. była klientką (...) Banku SA w E. z placówką w S.. Podczas pobytu w placówce zauważyła ogłoszenia o możliwości zapisu na obligacje podporządkowane serii PP6-XI swojego banku wraz ze wskazaniem ich oprocentowania, znacząco przekraczającego wówczas procentowania lokat bankowych. Ponieważ wcześniej nabywała już inne papiery wartościowe, podeszła sama do stanowiska agenta pozwanego (...) SA w E. uzyskać szczegółowe informacje dotyczące inwestycji. Pracownik banku w osobie U. E., będący jednoczenie agentem pozwanego jako organizatora emisji dla banku, udzielił jej szczegółowych informacji na temat emisji obligacji wraz z ryzykiem inwestycji, udostępnił również prospekt emisyjny . Pozwana otrzymała także treść zawartej umowy o świadczenie usług brokerskich i maklerskich oraz formularz zapisu na obligacje i ostateczne warunki oferty

Powódkę interesował przede wszystkim zysk możliwy do zrealizowania na oferowanych papierach wartościowych. Ponieważ propozycja spełniła jej oczekiwania, powódka zawarła z pozwanym umowę zapisu na obligacje podporządkowane (...) Banku SA w dniu 27 10 2017r. o łącznej wartości 25 000zł. Ostatecznie jednak na skutek redukcji zleceń zakupu powódka zainwestowała w obligacje łączną kwotę 24 000zł .

Ponieważ powódka była osobą w podeszłym wieku, blisko osiemdziesięcioletnią, agent pozwanego przeprowadził z nią ankietę dopasowania produktu do jej potrzeb. Analiza wiedzy powódki o funkcjonowaniu rynku finansowego pozwalała na dokonanie zapisu na obligacje, choć z uwagi na znaczące ryzyko tego instrumentu finansowego produkt nie był dla niej przeznaczony.

W celu ułatwienia przelewu odsetek , wpłacanych w oznaczonych w emisji terminach, powódka zawarła z pozwanym również umowę o świadczenie usług maklerskich i brokerskich. Z umowy tej nie wynikało żadne zobowiązanie pozwanego do świadczenia usług doradztwa inwestycyjnego na rzecz pozwanej. Rachunek prowadzony przez pozwanego miał być jedynie technicznym ułatwieniem dla realizacji zysku z papierów wartościowych.

(dowody: umowa o świadczenie usług k.39-42, oświadczenie do umowy k.44-45, ostateczne warunki oferty k.46-51, potwierdzenie wpłaty k.52, prospekt k. 260-419, umowa agencyjna k.493-513, skrót oferty k.515-518, ankieta k.582-585 i 592-599)

W dniu oferowania emisji obligacji podporządkowanych za pośrednictwem pozwanego (...) SA w E. jako organizatora emisji sytuacji finansowa emitenta – (...) Banku SA w E. przedstawiała się stabilnie. Pozwany zresztą realizował stale na rzecz tego banku emisje kolejnych obligacji podporządkowanych. Emisja obligacji zakupionych przez powódkę była zresztą szósta w kolejności.

(dowody: zeznania świadków H. L. k.884, E. L. k. U. E. k.796-797 i nota prawna k.470-490

Powódka uprzednio inwestowała w podobne instrumenty finansowe, realizując w ten sposób znaczący zysk, znacznie wyższe, aniżeli zyski z lokat bankowych. Przy tych papierach wartościowych , których dotyczy powództwo, zrealizowała zysk odsetkowy w łącznej wysokości 5 643,60zł , wypłacanych w terminach półrocznych .

(dowody: bezsporne orazdane dotyczące poprzednich inwestycji powódki k.603-615, 710-711)

W dniu 29 09 2022r. Bankowy Fundusz Gwarancyjny wydał decyzję o umorzeniu części akcji na okaziciela oraz obligacji (...) Banku na okaziciela z terminem wykupu 12 12 2022r. i późniejszych. Łącznie dotyczyła ona 22 pozycji umorzonych decyzją papierów wartościowych w związku ze stwierdzoną przez (...) koniecznością restrukturyzacji (...) Bank, na wielomilionowe kwoty. Zastosowanie tego instrumentu w stosunku do (...) SA w E. było decyzją nieoczekiwaną na rynkach finansowych. Jest to nowy instrument w systemie bankowości, wprowadzony prawem UE, który został zastosowany przedtem jedynie wobec (...) Bank SA w E..

Na skutek tej decyzji powódka nie odzyskała zainwestowanego w obligacje kapitału w wysokości 24 000zł oraz pięciu rat odsetkowych płatnych w terminach 10 10 2023r., 11 04 2023r., 10 10 2023r. , 10 04 2024r. , 10 10 2024r.

(dowody: bezsporne oraz informacja k.200-202, decyzja k. 203-213

Sąd zważył, co następuje:

Roszczenie pozwu nie zasługiwało na uwzględnienie.

Rozstrzygając w niniejszej sprawie Sąd oparł się na dokumentach, złożonych przez obie strony, a ponadto na zeznaniach świadków U. E., E. L. i H. L., którzy wyjaśnili procedury dokonywania zapisów na obligacje, jak i charakter i konsekwencje decyzji (...) o umorzeniu. Dał ostatecznie również wiarę zeznaniom powódki, choć jej twierdzenia podczas przesłuchania pozostawały w sprzeczności z twierdzeniami pozwu. Dowody te tworzą bowiem spójny obraz stanu faktycznego sprawy, z którego wynika rodzaj umów zawartych przez powódkę, wysokość roszczenia oraz przyczyny nie uzyskania przez powódkę założonych zysków z ryzykownych instrumentów finansowych, jakimi są obligacje podporządkowane, Wynika z nich również , że powódkę przy dokonywaniu zapisu na obligacje interesował przede wszystkim zysk i w konsekwencji zbagatelizowała ryzyko, związane z zakupem tego typu papierów wartościowych. Powódka nie dałaby się odwieść od tego zakupu, zaś agent pozwanego nie mógł odmówić sprzedaży papierów udostępnionych w ofercie publicznej.

W ocenie Sądu trudno postawić agentowi pozwanego, a w konsekwencji również pozwanemu zarzut nakłaniania powódki do zainwestowania w tego rodzaju papiery wartościowe. Powódka sama zgłosiła się do agenta pozwanego widząc informację o zapisach na obligacje i przewidywany zysk. Powódka otrzymała również dokumenty w postaci formularza zapisu na obligacje, umowy o świadczenie usług maklerskich i brokerskich. Przy dokonywaniu zapisu, z których jasno wynikał jasno charakter nabywanych papierów i ryzyko z nimi związane.

Oczywiście pozwany odpowiadałby za działania swego agenta, jednakże wówczas, gdyby powód wykazał jakąkolwiek podstawę jego odpowiedzialności, przede wszystkim wynikającą z treści art.415 kc bądź art.471 kc w związku z treścią umowy agencyjnej, czego nie uczynił. Wręcz przeciwnie, sposób sformułowania dokumentów związanych z nabyciem obligacji, terminowe realizowanie kolejnych zysków odsetkowych przez powódkę oraz jej adnotacje naniesione na skrócie prospektu przemawiają za stanowiskiem, że powódka wiedziała co nabywa i liczyła skrupulatnie zyski, nie interesując się ewentualnym ryzykiem. Fakt, że powódka jest osobą w starszym wieku, nie zwalnia ją bowiem z obowiązku samodzielnej oceny skutków finansowych swoich działań zwłaszcza w sytuacji, gdy lokuje swoje środki finansowe na rynku papierów wartościowych. Wskazać również należy – co podkreślił również pozwany, że powódka korzystała z tego typu inwestowania już wcześniej. Być może okoliczność ta zachęciła ją do dalszych ryzykownych posunięć finansowych w sytuacji, gdy z poprzednich tego typu działań odniosła znaczący zysk. Ponadto powódka w kwestiach inwestowania miała ponadprzeciętną wiedzę, gdyż w czasie swego życia zawodowego prowadziła działalność na własny rachunek. Wskazać trzeba również na drastyczną rozbieżność twierdzeń pozwu od zeznań powódki, sugerującą albo sporządzanie pozwu pod z góry określoną tezę, wbrew ewidentnym dowodom z dokumentów i zeznaniom samej powódki, albo też wpływ osób trzecich, bliskich powódce , na treść pozwu. Nie jest mianowicie prawdą zawarte w pozwie stwierdzenie, że powódka nie została poinformowana o ryzyku, a także że była przekonana o zawieraniu w banku umowy lokaty, jak również że umowa przez nią zawarta z pozwanym dotyczyła również doradztwa inwestycyjnego. Już same te twierdzenia , nie polegające na prawdzie, burzą koncepcję powódki, albo jej pełnomocnika, na której oparła ona odpowiedzialność pozwanego za powstałą w jej mieniu szkodę.

Podkreślić również trzeba, że źródłem szkody powódki jest decyzja (...), a nie jakiekolwiek działanie bądź zaniechanie agenta pozwanego lub samego pozwanego. Wydanie tej decyzji w oparciu o treść przepisów ustawy o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji z dnia 10 06 2016r nosi znamiona wykonywania władzy publicznej , o którym mowa w art.417 kc lub art.417(1) kc. Sąd nie dostrzegł żadnego związku przyczynowo –skutkowego pomiędzy działaniem lub zaniechaniem pozwanego, ani osób, za które ponosi on odpowiedzialność, ani z samą szkodą co do zasady, jak i z jej rozmiarem. Obowiązujące przepisy natomiast nadały (...) stosowne uprawnienia, z których instytucja ta skorzystała . W ocenie Sądu brak jest jakichkolwiek przesłanek do przyjęcia odpowiedzialności pozwanego za umorzenie obligacji, a tym samym za szkodę , jaka powstała u powódki .

Wobec powyższego należało orzec jak w sentencji wyroku oraz na podstawie art.98 kpc obciążyć powódkę w całości kosztami procesu jako stronę go przegrywającą.