Dłużnik nie pozbawi wykonalności nakazu zapłaty wydanego po wszczęciu jego upadłości

Powód U. H. przeciwko C. H. wniósł o pozbawienie wykonalności w całości tytułu wykonawczego w postaci nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym wydanego przez Sąd Okręgowy w Gdańsku w dniu 29 maja 2025 r., w sprawie o sygn. akt IX GNc 620/25, zaopatrzonego w klauzulę wykonalności w dniu 25 marca 2026 r. oraz zasądzenie od pozwanego na swoją rzecz kosztów procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu powód wskazał, iż w dniu 16 czerwca 2025 r. Sąd Rejonowy Gdańsk-Północ w Gdańsku, VI Wydział Gospodarczy, wydał postanowienie o ustaleniu planu spłaty w postępowaniu upadłościowym powoda, prowadzonym pod sygn. (...)-(...)-(...). Powód podkreślił, iż zobowiązania wobec wierzyciela powstały na długo przed ogłoszeniem upadłości, a sam pozwany został jednoznacznie, prawidłowo i ze wszystkimi danymi identyfikacyjnymi wskazany we wniosku o ogłoszenie upadłości z dnia 3 sierpnia 2023 r. jako wierzyciel dłużnika z wierzytelnością w kwocie 111 626,00 zł. Dalej powód wskazał, iż pozwany, ignorując toczące się postępowanie upadłościowe, wystąpił z pominięciem Sądu Upadłościowego i Syndyka na drogę odrębnego procesu cywilnego uzyskując przedmiotowy nakaz zapłaty, który następnie zaopatrzył w klauzulę wykonalności. Na podstawie w/w tytułu pozwany wszczął egzekucję komorniczą w sprawie o sygn. GKm 21/26 przez Komornikiem sądowym N. I., który w dniu 8 maja 2026 r. dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę.

Sąd zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 191

1 kpc jeżeli z treści pozwu i załączników oraz okoliczności dotyczących sprawy, a także faktów, o których mowa w art. 228 (

fakty powszechnie znane nie wymagające dowodu) wynika oczywista bezzasadność powództwa sąd może oddalić powództwo na posiedzeniu niejawnym, nie doręczając pozwu osobie wskazanej jako pozwany ani nie rozpoznając wniosków złożonych wraz z pozwem. Uzasadnienie tak wydanego wyroku sąd sporządza na piśmie z urzędu i doręcza tylko powodowi z pouczeniem o sposobie i terminie wniesienia środka zaskarżenia. Uzasadnienie powinno zawierać jedynie wyjaśnienie, dlaczego powództwo zostało uznane za oczywiście bezzasadne.

Przedmiotowe powództwo jest oczywiście bezzasadne, co wynika wprost z treści pozwu, oraz załączonych do pozwu odpisów dokumentów.

Zgodnie z art. 840 § 1 pkt. 1 i 2 kpc dłużnik może w drodze powództwa żądać pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności w całości lub części albo ograniczenia, jeżeli: przeczy zdarzeniom, na których oparto wydanie klauzuli wykonalności, a w szczególności gdy kwestionuje istnienie obowiązku stwierdzonego tytułem egzekucyjnym niebędącym orzeczeniem sądu albo gdy kwestionuje przejście obowiązku mimo istnienia formalnego dokumentu stwierdzającego to przejście, jak również gdy po powstaniu tytułu egzekucyjnego nastąpiło zdarzenie, wskutek którego zobowiązanie wygasło albo nie może być egzekwowane; gdy tytułem jest orzeczenie sądowe, dłużnik może powództwo oprzeć także na zdarzeniach, które nastąpiły po zamknięciu rozprawy, na zarzucie spełnienia świadczenia, jeżeli zgłoszenie tego zarzutu w sprawie było z mocy ustawy niedopuszczalne, a także na zarzucie potrącenia.

Art. 840 § 1 pkt. 2 kpc stwarza zatem podstawę do zwalczania tytułu wykonawczego w przypadku, gdy już

po powstaniu tytułu egzekucyjnego zaszły zdarzenia prowadzące do wygaśnięcia zobowiązania lub wskutek których zobowiązanie nie może być egzekwowane. W oparciu o regulacje materialnoprawne w literaturze rozróżnia się zdarzenia zależne od woli stron (np. spełnienie świadczenia, potrącenie) oraz niezależne od woli stron (m.in. przedawnienie roszczenia).

W niniejszej sprawie powód w istocie opiera swoje powództwo na okolicznościach mających miejsce przed powstaniem przedmiotowego tytułu egzekucyjnego, tj. wszczęcia postępowania upadłościowego osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej oraz ogłoszenia upadłości przez Sąd Rejonowy Gdańsk-Północ. Powyższe okoliczności nie stanowią jednak okoliczności, o których mowa w art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c. Wskazać należy, iż postępowanie upadłościowe w niniejszej sprawie zostało wszczęte przed wydaniem przez w/w sąd tytułu egzekucyjnego, zaś ogłoszenie upadłości miało miejsce w dniu 20 października 2023 r. (dane z Krajowego Rejestru Zadłużonych). Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą wniesienie powództwa o pozbawienie tytułu egzekucyjnego wykonalności nie może skutkować ponownym merytorycznym rozpoznaniem sprawy, która została zakończona prawomocnym orzeczeniem sądowym. Celem powództwa opozycyjnego jest pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego, nie zaś podważenie treści orzeczenia sądowego zaopatrzonego w klauzulę wykonalności (tak: SN w wyroku z dnia 26.07.2012 r., II CSK 760/11). Okoliczność wszczęcia postępowania upadłościowego przed wydaniem nakazu zapłaty stanowi

de facto podstawę do wzruszenia tytułu egzekucyjnego w trybie zwyczajnego środka odwoławczego w postaci sprzeciwu na nakaz zapłaty. Okoliczność ta podważa bowiem zasadność pozwu wniesionego przez wierzyciela w postępowaniu rozpoznawczym, co prowadzi do jego merytorycznego rozpoznania, które w postępowaniu przeciwegzekucyjnym jest już niedopuszczalne.

Na marginesie Sąd wskazuje, że również okoliczność ustalenia planu spłaty wierzycieli nie stanowi przesłanki do uchylenia wykonalności tytułowi wykonawczemu w trybie art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c. Wskazać należy, iż zgodnie z art. 491

15 ust 6 prawa upadłościowego w okresie wykonywania planu spłaty wierzytelności niedopuszczalne jest tylko wszczęcie postępowania egzekucyjnego dotyczącego wierzytelności powstałych przed ustaleniem planu spłaty wierzycieli z wyjątkiem wierzytelności wynikających ze zobowiązań, o których mowa art. 491

21 ust. 2. Jest to zatem okoliczność uzasadniająca wniesienie przez dłużnika skargi na czynność komornika sądowego w postaci wszczęcia postępowania egzekucyjnego.

Po wykonaniu przez upadłego obowiązków określonych w planie spłaty wierzycieli sąd wydaje postanowienie o stwierdzeniu wykonania planu spłaty wierzycieli i umorzeniu zobowiązań upadłego powstałych przed dniem ogłoszenia upadłości i niewykonanych w wyniku wykonania planu spłaty wierzycieli (art. 491

21 ust 1 prawa upadłościowego). W ocenie Sądu dopiero ta okoliczność uzasadniałaby uchylenie wykonalności w trybie art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c. przedmiotowemu nakazowi zapłaty.

W związku z powyższym na podstawie art. 191

1 kpc w zw. z art. 840 § 1 pkt 1 i 2 kpc – a contrario Sąd oddalił powództwo jako oczywiście bezzasadne, odstępując od rozpoznania wniosku o zabezpieczenie powództwa oraz wniosku o zwolnienie od kosztów.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 14a ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, nie obciążając nimi powoda.

Sędzia Sądu Rejonowego Marcin Kawecki

ZARZĄDZENIE

1. zakreślić w Rep C,

2. odpis wyroku wraz z uzasadnieniem i pouczeniem nr 5a doręczyć powodowi,

3. akta z wpływem lub za 30 dni od wykonania pkt 2, z zpo.

K., dnia 8 września 2026 r. SSR Marcin Kawecki