Klient kontra bank o zapłatę, 16 tys. zł. Powództwo oddalone

Powodowie R. T. (1) oraz Ł. F. domagali się od pozwanego Banku (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w K. ustalenia, że umowa pożyczki ekspresowej nr (...) z dnia 21 marca 2022 r. jest objęta sankcją kredytu darmowego. Powodowie żądali również zasądzenia na swoją rzecz od pozwanego kwot po 16 032,94 zł z odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 30 maja 2024 r. do dnia. Ponadto domagali się zasądzenia na rzecz każdego z powodów kosztów procesu według norm przepisanych.

W uzasadnieniu powodowie podnieśli, że złożyli oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego w trybie art. 45 u.k.k., dotyczące umowy pożyczki ekspresowej, którą zawarli z pozwanym w dniu 21 marca 2022 r. Wskazali, że roszczenie pozwu obejmowało zsumowane koszty kredytu poniesione przez powodów w okresie od zawarcia umowy do złożenia oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego, tj. kwotę 32 065,88 zł, wpłaconą przez powodów na poczet odsetek kapitałowych. Wartość przedmiotu sporu obejmowała zaś łączną kwotę odsetek uiszczonych przez powodów oraz należnych na rzecz banku w przyszłości. Dzień wymagalności został ustalony na dzień 30 maja 2024 r. ze względu na bezskuteczny upływ terminu wyznaczonego pozwanemu na spełnienie żądań zgłoszonych w oświadczeniu o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego z dnia 22 maja 2024 r.

Powodowie podnieśli, że umowa z dnia 21 marca 2022 r. narusza:

- art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k. poprzez błędne wskazanie rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania oraz całkowitej kwoty do zapłaty ustalonej w dniu zawarcia umowy pożyczki, co wynika z błędnego uwzględnienia w postawie ich ustalenia również kredytowanych kosztów pożyczki w postaci kosztu składki ubezpieczeniowej. Umowa stanowiła, że kwota udzielonej pożyczki wynosiła 159 151,62 zł i od tej kwoty naliczane były odsetki, natomiast kwota rzeczywiście udostępniona pożyczkobiorcom wynosiła 137 247,00 zł. Kwota 21 904,62 zł miała zostać przeznaczona na sfinansowanie składki ubezpieczeniowej. Konsekwencją wadliwego sposobu naliczania odsetek było niewłaściwe określenie (...), które wg. pozwanego wynosiło 10,98 %, a powinno zostać oznaczone na poziomie 7,23 %, bowiem odsetki należą się od kwoty faktycznie udostępnionej konsumentowi.

- art. 30 ust. 1 pkt 10 u.k.k. poprzez nieprecyzyjne określenie warunków zmiany opłat i prowizji, a także ze względu na fakt, iż pozwany ma dowolną możliwość zmiany opłat i prowizji w trakcie obowiązywania umowy. Powodowie wskazali między innymi, że z umowy nie wynika wysokość dopuszczalnej podwyżki w przypadkach wymienionych enumeratywnie w § 7 umowy oraz nie wskazano źródła danych o zmianie kosztów i usług, których miałyby one dotyczyć. Nadto powodowie zarzucili, iż odwołanie się do zmiany umów, których bank jest stroną, razi swoją blankietowością i nie pozwala konsumentowi na ustalenie, jakie koszty mogą być w ogóle brane przez bank pod uwagę.

W ocenie powodów przywołane naruszenia przepisów ustawy o kredycie konsumenckim uzasadniają skorzystanie z instrumentu ochrony interesu kredytobiorcy, dając powodom podstawę do dochodzenia roszczeń z tytułu skorzystania z sankcji kredytu darmowego w trybie art. 45 u.k.k.

Nadto powodowie wskazali, iż umowa nie zawierała żadnych informacji o ubezpieczycielu i ubezpieczeniu, którego koszt miał być kredytowany, co prowadziło ich zdaniem do konkluzji, iż beneficjentem składki ubezpieczeniowej był pozwany,

W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powodów na rzecz pozwanego kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwany wskazał, iż informacje dotyczące rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania oraz całkowitej kwoty do zapłaty został przedstawione w sposób prawidłowy i zrozumiały. Pozwany zaprzeczył, by doszło do naruszenia obowiązku informacyjnego. Pozwany zakwestionował zarzuty, w świetle których zakazane jest pobieranie odsetek od części kapitału przeznaczonej na sfinansowanie kosztów. Zdaniem pozwanego pojęcie wypłaconej kwoty, o której mowa w art. 5 pkt 10 u.k.k. obejmuje także część kapitału kredytu przeznaczoną na sfinansowanie kosztów związanych z tym kredytem, a nie wyłącznie kwotę wypłaconą do rąk własnych konsumenta. Nadto pozwany podnosił, iż umowa sformułowana jest przejrzyście również w zakresie określenia przesłanek zmiany wysokości opłat i prowizji w taryfie, i wbrew twierdzeniom powodów, nie pozwala na dowolne kształtowanie kosztów.

S ąd ustalił, co następuje:

W dniu 21 marca 2022 r. powodowie R. T. (2) i Ł. F. zawarli z pozwanym Bankiem (...) Spółką Akcyjną umowę pożyczki ekspresowej nr (...). Pożyczka została udzielona na okres od 21 marca 2022 r. do dnia 6 marca 2032 r. i przeznaczona była na cele konsumpcyjne, tj. spłatę innych zobowiązań powodów. Powodowie przystępowali do umowy w charakterze konsumentów.

Zgodnie z treścią umowy kwota pożyczki wynosiła 159 151,62 zł. Powodom wypłacono tylko część tej kwoty, część, zgodnie z umową, przekazano przelewami na spłatę innych kredytów/ pożyczek oraz na zapłatę składek ubezpieczeniowych. W sumie, z tytułu refinansowania i wypłaty pożyczki dokonano przelewów w kwotach 18.543 zł, 60.615 zł i 58.089,00 zł (137 247,00 zł) i oznaczono je w umowie jako całkowitą kwotę pożyczki. Kwota 21 904,62 zł została przeznaczona na sfinansowanie składek ubezpieczeniowych i ujęta w całkowitym koszcie kredytu.

Powodowie mieli spłacać zobowiązanie w równych 120 ratach kapitałowo-odsetkowych pobieranych z ich rachunku w szóstym dniu każdego miesiąca w wysokości 1 841,98 zł (przy czym ostatnia rata była ratą wyrównującą).

Zgodnie z § 2 umowy kwota pożyczki była oprocentowana według zmiennej stopy procentowej i na dzień zawarcia umowy jej wysokość wynosiła 6,99 % w stosunku rocznym. Oprocentowanie pożyczki stanowiło sumę stawki referencyjnej WIBOR 3M i marży banku w wysokości 4,19 % stałej w trakcie trwania umowy. Z kolei rzeczywista roczna stopa oprocentowania ((...)) na dzień zawarcia umowy wynosiła 10,98 %.

Na całkowity koszt pożyczki, który w dniu zawarcia umowy wynosił 83 745,06 zł, składały się składka za dobrowolne ubezpieczenie w wysokości 21 904,62 zł oraz kwota odsetek w wysokości 61 840,44 zł. Pożyczka nie przewidywała obowiązku zapłaty prowizji. W dniu zawarcia umowy całkowita kwota do zapłaty wynosiła 220 992,06 zł i stanowiła sumę całkowitej kwoty pożyczki oraz całkowitego kosztu pożyczki (§ 6 ust. 2 umowy).

W § 7 ust. 1 umowa określała okoliczności, których wystąpienie może zmienić wysokość opłaty lub prowizji określonej w umowie na podstawie taryfy, tj.

- zmiana wskaźnika inflacji o co najmniej 0,1 punktu procentowego; bank obliczał wskaźnik zgodnie z metodologią Głównego Urzędu statystycznego przy wykorzystaniu miesięcznych wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych ,

- zmiana kosztów operacji i usług, które pozwany bank ponosi przy wykonywaniu danej czynności o co najmniej 0,1 punktu procentowego, która nastąpi w okresie od poprzedniej zmiany opłat lub prowizji i nie będzie wynikała ze zmiany współczynnika inflacji, o którym mowa w punkcie wyżej

- zmiana powszechnie obowiązujących przepisów prawa, wydanie orzeczeń sądowych i wydanie uchwał, decyzji, rekomendacji oraz innych aktów Komisji Nadzoru Finansowego, Narodowego Banku Polskiego, Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów lub innych urzędów lub organów administracji publicznej, o ile w ich wyniku i w celu dostosowania się do nich konieczna jest zmiana poziomu prowizji lub opłat dla danej czynności co najmniej 0,1 punktu procentowego od poprzedniej zmiany.

Umowa zastrzegła również, iż zmiana wysokości opłaty lub prowizji określonej w taryfie będzie odzwierciedlać zmianę ww. parametrów. Nadto zmiana tych wartości mogła nastąpić nie częściej niż 4 razy w roku, zaś w przypadku zmian w prawie, orzeczeń sądowych i aktów – za każdym razem gdy zmiana by nastąpiła (§ 7 ust. 2 umowy).

Zgodnie zaś z § 7 ust. 3 umowy, w przypadku niezaakceptowania przez pożyczkobiorcę zmiany wysokości opłat i prowizji określonej w taryfie, umowa przewidywała możliwość jej rozwiązania. Pożyczkobiorca w ciągu 14 dni od otrzymania wykazu zmian prowizji i opłat mógł złożyć pisemne oświadczenie o wypowiedzeniu umowy. Okres wypowiedzenia wynosił 30 dni od otrzymania przez pożyczkodawcę tego oświadczenia. W tym czasie obowiązywała dotychczasowa wysokość opłat i prowizji. Pożyczkobiorca zobowiązany był nadto do spłaty całości zadłużenia do ostatniego dnia okresu wypowiedzenia.

A. ód:

umowa po życzki ekspresowej nr (...) wraz z załącznikami (k. 11 – 17), wyciąg z taryfy prowizji i opłat bankowych dla klientów detalicznych – pożyczka ekspresowa (k. 18 – 19v), wydruk z kalkulatora kredytu serwisu gofin.pl (k. 22 – 25), wydruk z kalkulatora kredytu serwisu bankier.pl (k. 26).

Pożyczka została uruchomiona w dniu 21 marca 2022 r. poprzez przelew kwot na rachunki:

a) 18 543,00 zł na rachunek (...),

b) 58 089,00 zł na rachunek (...),

c) 60 615,00 zł na rachunek (...).

Składki ubezpieczeniowe za dwie polisy dotyczące powodów tj. (...) oraz (...) zostały przekazane przez pozwanego (...) Zakładowi Ubezpieczeń (...) S.A. przelewem w dniu 05 kwietnia 2022 r., w zbiorczej kwocie składek ubezpieczeniowych należnych ubezpieczycielowi za wszystkie polisy zawarte za pośrednictwem pozwanego banku jako agenta ubezpieczeniowego w marcu 2022 r. Uposażonym z tytułu umów ubezpieczenia był pozwany bank.

Powodowie dokonywali regularnych wpłat z tytułu zawartej umowy z pozwanym. Nie pozostawali w opóźnieniu w zapłacie rat.

A. ód: za świadczenie z dnia 26 kwietnia 2024 r. (k. 20 – 21), oświadczenie ubezpieczyciela (...) S.A. (k. 97).

Powodowie zawarli umowę pożyczki w celu spłaty poprzednich zobowiązań i byli zainteresowani otrzymaniem kwoty ok 50.000 zł na własne potrzeby. Umowa została zawarta telefonicznie– pozwany odbył odrębne rozmowy telefoniczne z każdym z powodów osobno. Pozwany sprawdzał zdolność kredytową powodów, zadając im pytania dotyczące zarobków i innych zobowiązań. Powodowie wybrali przedmiotowy bank ze względu na jego korzystną ofertę w zakresie braku prowizji. Nadto brak prowizji był warunkowany zawarciem przez strony dodatkowej umowy ubezpieczenia. Powodowie byli zainteresowani ubezpieczeniem pożyczki, bowiem nie chcieli się wzajemnie obarczać ewentualnymi skutkami w razie śmierci jednego z nich. Powodowie, zawierając umowę, nie dopytywali o koszt składki na ubezpieczenie. Treść umowy została udostępniona powodom w aplikacji bankowej, podobnie warunki ubezpieczenia. Powodowie pobieżnie przeczytali umowę i w chwili jej zawarcia nie mieli wątpliwości co do jej treści.

Ze względu na pojawiające się reklamy w Internecie powodowie zaczęli czytać o kredytach konsumenckich i w konsekwencji przekazali przedmiotową umowę do sprawdzenia radcy prawnemu. Prawnik stwierdził, iż umowa ta jest nieprawidłowa ze względu na oprocentowanie kwoty składki ubezpieczenia.

A. ód:

zeznania pow ódki R. T. (1) (k. 79v – 80v, 82), zeznania powoda Ł. F. (k. 80v – 82).

W dniu 22 maja 2024 r. powodowie sporządzili oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego w trybie art. 45 u.k.k., w którym poinformowali pozwanego, że dalszą część pożyczki będą spłacać bez dalszych odsetek i innych kosztów w terminach i w sposób określony w przedmiotowej umowie. Jednocześnie powodowie wezwali pozwanego do zapłaty kwoty 32 065,88 zł tytułem nienależnie pobranych przez pozwanego odsetek. Powodowie zastrzegli, iż w razie niedokonania zapłaty ww. kwoty w terminie 7 dni od daty sporządzenia przedmiotowego wezwania, tj. do dnia 29 maja 2024 r., sprawa zostanie skierowana na drogę postępowania sądowego. Oświadczenie zostało doręczone pozwanemu w dniu 24 maja 2024 r.

W dniu 29 maja 2024 r. pozwany rozpatrzył negatywnie reklamację powodów.

A. ód:

o świadczenie o sankcji skorzystaniu z sankcji kredytu darowego wraz z potwierdzeniem nadania (k. 27 – 31), odpowiedź na reklamację (k. 32 – 35).

S ąd zważył, co następuje.

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentów przedłożonych przez strony, które uznał za wiarygodne, albowiem ich autentyczność, prawdziwość i moc dowodowa nie wzbudziły wątpliwości Sądu. Wiarygodność tych dokumentów nie była także podważana przez strony.

Sąd w całości dał również wiarę dowodowi z przesłuchania stron, ponieważ relacja powodów była spontaniczna, logiczna i szczera.

Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie.

Przechodząc do merytorycznej oceny powództwa należy wskazać, że jego podstawę prawną stanowi przepis art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim, który przewiduje, że w przypadku naruszenia przez kredytodawcę art. 29 ust. 1, art. 30 ust. 1 pkt 1-8, 10, 11, 14-17, art. 31-33, art. 33a i art. 36a-36c konsument, po złożeniu kredytodawcy pisemnego oświadczenia, zwraca kredyt bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy w terminie i w sposób ustalony w umowie. Sankcja ta w daleko idący sposób modyfikuje treść stosunku prawnego łączącego kredytodawcę z konsumentem na niekorzyść tego pierwszego. Jej celem jest pozbawienie kredytodawcy prawa do pobierania odsetek i innych opłat określonych w umowie z tytułu udzielonego kredytu za naruszenie obowiązków informacyjnych. Należy podkreślić, że co do zasady przepisy sankcjonujące dane postępowanie powinny być możliwie ściśle interpretowane nie pozwalając na pojawienie się obszarów niepewności prawnej. Art. 45 u.k.k. jest bowiem przepisem o charakterze sankcyjnym, wysoce restrykcyjnym wobec kredytodawców i dlatego nie może być poddany wykładni rozszerzającej. Przepis ten implementuje art. 23 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 roku w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylająca dyrektywę Rady 87/102/EWG (Dz.U.UE L 133/66 z dnia 22 maja 2008 r.), który nakazuje stosowanie skutecznych, proporcjonalnych i odstraszających sankcji, mających zastosowanie w przypadku naruszenia przepisów krajowych przyjętych zgodnie z tą dyrektywą.

Strona powodowa podnosiła, iż postanowienia umowy z 21 marca 2022 r. naruszały art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k. poprzez błędne wskazanie rzeczywistej stopy oprocentowania oraz całkowitej kwoty do zapłaty przez konsumenta ( art. 5 pkt 10, 7 i 12 u.k.k.). W ocenie Sądu zarzut ten był nieuzasadniony. Nie ulegało wątpliwości, iż pozwany w umowie pożyczki wskazał zarówno rzeczywistą roczną stopę oprocentowania, jak i całkowitą kwotę do zapłaty. Kwota pożyczki zgodnie z umową stanowiła całkowitą kwotę pożyczki udostępnioną na spłatę kredytu (137.247,00zł) oraz kwotę na zapłatę składki ubezpieczenia na życie (21.904,62 zł). Całkowita kwota do zapłaty (220.992,06 zł) obejmowała całkowitą kwotę pożyczki (137.247,00 zł) oraz całkowity koszt pożyczki ( odsetek i składki na ubezpieczenie - 83,745,06 zł). Pozwany w umowie prawidłowo zatem wskazał zarówno całkowitą kwotę pożyczki, całkowitą kwotę do zapłaty jak i rzeczywistą roczną stopę oprocentowania, a dokonał tego podając całkowitą kwotę pożyczki bez kosztów, które konsumenci musieli ponieść. Należy zaznaczyć, iż kwota składek na ubezpieczenie została włączona do całkowitych kosztów pożyczki. Przepisy ustawy o kredycie konsumenckim nie wyłączają możliwości ani kredytowania pozaodsetkowych kosztów kredytu, ani pobierania od tych skredytowanych kosztów odsetek. Kredytobiorca korzysta w takiej sytuacji z kapitału kredytodawcy, który jednoznacznie uzależnił udzielenie pożyczki od pokrycia dodatkowych kosztów, a skoro kredytobiorca ich nie poniósł od razu, to dzięki ich skredytowaniu mógł w ogóle zawrzeć umowę pożyczki.

Sąd w składzie orzekającym w sprawie stoi na stanowisku, że dopuszczalne jest pobieranie przez bank oprocentowania od kredytowanych kosztów kredytu, w tym od składki ubezpieczeniowej. Kredytowaną składkę należy w tym wypadku traktować jako kapitał, z którego korzysta konsument w tym sensie, iż nie posiada on lub nie chce w chwili zawierania umowy korzystać z własnych środków na pokrycie tej składki i bank udziela mu z tego tytułu pożyczki na kwotę wyższą, powiększoną o wysokość tej składki. Z tego względu pobieranie oprocentowania od składki nie stoi w sprzeczności z istotą odsetek kapitałowych, które zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego (art. 359 k.c.) stanowić mają wynagrodzenie za korzystanie z kapitału. Aktualnie żaden przepis prawa nie zabrania pobierania odsetek od kredytowanych kosztów kredytu (por. wyrok SO w Warszawie z dnia 31 marca 2023 r., V Ca 3217/22). Z treści art. 5 pkt. 10 u.k.k. wynika natomiast, iż określenie stopy oprocentowania kredytu powinno nastąpić w relacji do kwoty faktycznie wypłaconej, co też bezspornie miało miejsce w okolicznościach niniejszej sprawy. Kwota pożyczki została wypłacona częściowo konsumentowi, częściowo wierzycielom konsumenta, a częściowo ubezpieczycielowi. W wyroku (...) z dnia 21 kwietnia 2016 r. (C-377/14) podkreślono, iż nie można prezentować tej samej kwoty w całkowitych kosztach kredytu jak i w całkowitej kwocie kredytu. W ocenie Sądu umowa stron nie narusza w żaden sposób tej tezy. Składka ubezpieczeniowa nie została wypłacona powodom, ale też nie została ujęta w całkowitej kwocie kredytu. Została natomiast wskazana wprost w umowie jako kwota pożyczona, bowiem mimo braku wypłaty pożyczkobiorcom została im udostępniona, identycznie jak kwoty przeznaczone na refinansowanie zobowiązań w innych bankach. One także nie zostały wypłacone powodom, ale zostały im udostępnione w ten sposób, że pokryły zaciągnięte przez nich zobowiązania i ich z nich zwolniły. Z taką samą sytuacją mamy do czynienia w przypadku składki – otrzymuje ją podmiot trzeci, z poza umowy stron, przez co pożyczkobiorca wykonuje swoje zobowiązanie wobec tego podmiotu wynikające z umowy ubezpieczenia. A fakt, że umowa stron wprowadza pozaustawowe pojęcie pożyczonej kwoty wynika stąd, że ustawa nie definiuje takiego pojęcia jak kwota kredytowana wraz z kredytowanymi kosztami, jednocześnie nie wykluczając takiej możliwości.

Powyższe stanowisko zostało podzielone również w wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 15 lutego 2017 r., w sprawie VI ACa 560/16 oraz wyroku Sądu Najwyższego z dnia 30 stycznia 2019 r., I NSK 9/18. W ocenie Sądu kwoty udostępnione konsumentowi, to nie tylko te, które otrzymuje fizycznie w kasie czy na swój rachunek, to także kwoty przelane przez bank zgodnie z dyspozycją konsumenta na inne rachunki – na refinansowane kredyty w tym samym lub innych bankach, kwoty przelane tytułem ceny zakupionego towaru na rachunek sprzedawcy, kwoty prowizji, czy składki ubezpieczeniowej których klient sam nie zapłacił, a z umowy kredytu wynika, że taki jest warunek i koszt otrzymania kredytu.

Z uwagi na powyższe brak było podstaw do stwierdzenia, że doszło do naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k.

W odniesieniu zaś do zarzutu błędnego wskazania (...) Sąd zważył, że Rzeczywista Roczna Stopa Oprocentowania stanowi całkowity koszt kredytu ponoszony przez konsumenta, wyrażony jako wartość procentowa całkowitej kwoty kredytu w stosunku rocznym (art. 5 ust. 12 u.k.k.). Podstawowe równanie służące obliczeniu (...) zmieszczone w ustawie o kredycie konsumenckim za częścią I załącznika I do dyrektywy 2008/48 wyraża w stosunku rocznym po pierwsze całkowitą wartość zaktualizowanych wypłat, a po drugie całkowitą wartość zaktualizowanych spłat i ponoszonych opłat. Kwota wypłat w rozumieniu pkt I załącznika I odpowiada więc całkowitej kwocie kredytu w rozumieniu art. 3 lit. l dyrektywy (wyrok TSUE C-377/14). Należy wskazać, iż umowa stron zawierała w sobie postanowienia dotyczące oprocentowania pożyczki, jednak wzór dotyczący obliczenia (...) jest ze swej istoty skomplikowany i niezrozumiały dla przeciętnego konsumenta. (...) zostało obliczone w oparciu o koszty pożyczki, do których wliczała się kredytowana składka, od której bank dodatkowo naliczał odsetki kapitałowe. Nie sposób uznać, że (...) zostało oszacowane nieprawidłowo pod względem matematycznym i fakt ten pozostawał bez znaczenia dla ustalenia zgodności postanowień umowy z art. 30 u.k.k. Istota argumentacji powodów sprowadzała się do tezy, że nie można naliczać odsetek od kredytowanych kosztów pożyczki, co powodowało zawyżenie kosztów pożyczki, a w konsekwencji błędne określenie rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania i całkowitej kwoty do zapłaty. Powyższego powodowie upatrywali w zdefiniowaniu stopy oprocentowania kredytu, która w brzmieniu obowiązującym stanowi – stopa oprocentowania wyrażona jako stałe lub zmienne oprocentowanie stosowane do wypłaconej kwoty na podstawie umowy o kredyt w stosunku rocznym. Jak już jednak wyjaśniono, dopuszczalne jest pobieranie oprocentowania od kredytowanych kosztów kredytu, w tym składki ubezpieczeniowej. W konsekwencji nie doszło do nieprawidłowego zawyżenia całkowitej kwoty pożyczki poprzez ujęcie kosztu pożyczki w całkowitej kwocie pożyczki, co powodowałoby zawyżenie (...).

Na marginesie należy wskazać, że nawet gdyby uznać, ze odsetki od składki nie mogą być naliczane, zarzut błędnego wyliczenia (...) z tej przyczyny by się nie ostał, ponieważ zarzucić można jedynie błędne wyliczenie tego procentowania ustalonego w dniu zawarcia umowy o kredyt konsumencki. Jeśli (...) okazałaby się nieprawidłowa wyłącznie następczo, na skutek ustalenia przez Sąd naruszenia innych przepisów ustawy, ten zarzut nie mógł okazać się skuteczny. Takie stanowisko wyraził (...) w wyroku z dnia 13 lutego 2025 r. C-472/23 wskazując, że art. 10 ust. 2 lit. g dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 (…) należy interpretować w ten sposób, że okoliczność, że w umowie o kredyt wskazano rzeczywistą roczną stopę oprocentowania , która okazuje się zawyżona ze względu na to, że niektóre warunki umowy zostały następnie uznane za nieuczciwe w rozumieniu art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. (…), a tym samym niewiążące dla konsumenta, nie stanowi sama w sobie naruszenia obowiązku informacyjnego ustanowionego w tym przepisie dyrektywy 2008/48) .

Odnośnie zarzutu naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 10 u.k.k. Sąd również w tym przypadku uznał, że nie zostały spełnione warunki skutkujące sankcją kredytu darmowego. Zgodnie z przepisem art. 30 ust. 1 pkt 10 u.k.k. umowa powinna zawierać informację o innych kosztach, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt konsumencki, w tym opłatach za prowadzenie jednego lub kilku rachunków, na których są zapisywane zarówno transakcje płatności, jak i wypłaty, łącznie z opłatami za korzystanie ze środków płatniczych zarówno dla transakcji płatności, jak i dla wypłat, prowizjach, marżach oraz kosztach usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń, jeżeli są znane kredytodawcy, oraz warunki, na jakich koszty te mogą ulec zmianie. W ocenie Sądu wysokość opłat i prowizji zasadniczo została w sposób klarowny określona w umowie oraz tabeli opłat i prowizji. Opłaty te wymieniono w rozdziale 4 (k. 19v) i Sąd zanim zbadał warunki ich zmiany wynikające z §7 umowy, zbadał jakie w ogóle opłaty umowa przewidywała na etapie jej realizacji i o których z tych opłat pozwany w ogóle miał obowiązek informacji powodów. Jak wskazuje doktryna, inne opłaty , o których mowa w art. 30 ust. 1 pkt 10 to wszelkie elementy, które składają się – oprócz odsetek – na całkowity koszt kredytu (art. 5 pkt 6 u.k.k.). W szczególności kosztami takimi są opłaty (w tym opłaty za prowadzenie rachunków), prowizje, marże oraz koszty wymaganych usług dodatkowych (w tym koszty ubezpieczeń). Definicja całkowitego kosztu kredytu” nie obejmuje kosztów, które nie mają funkcjonalnego związku z umową o kredyt konsumencki, nie obejmuje kosztów, które mogą – ale nie muszą – powstać w wyniku decyzji konsumenta co do dokonania dodatkowej czynności faktycznej lub prawnej. Nie są to koszty, które konsument „jest zobowiązany” ponieść ( D. X.. Kredyt konsumencki. Wyd. IV, publ. S./el. 2025) .

Przyjmując taki kierunek badania umowy Sąd kierował się wskazaniami wyroku z dnia z dnia 13 lutego 2025 r. wydanego w sprawie C-472/23, w którym Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej przesądził, że art. 10 ust. 2 lit. k dyrektywy 2008/48 w sprawie umów o kredyt konsumencki należy interpretować w ten sposób, że fakt, iż umowa o kredyt wymienia pewną liczbę okoliczności uzasadniających zwiększenie opłat związanych z wykonaniem umowy, przy czym właściwie poinformowany oraz dostatecznie uważny i rozsądny konsument nie jest w stanie zweryfikować ich wystąpienia ani ich wpływu na te opłaty, stanowi naruszenie obowiązku informacyjnego ustanowionego w tym przepisie, o ile wskazanie to może podważyć możliwość dokonania przez tego konsumenta oceny zakresu jego zobowiązania. Na Sądzie orzekającym ciąży obowiązek zbadania, w jakim zakresie w sprawie w postępowaniu głównym właściwie poinformowany oraz dostatecznie uważny i rozsądny przeciętny konsument był w stanie na podstawie brzmienia warunków umownych dotyczących zwiększenia opłat związanych z wykonaniem rozpatrywanej umowy jasno określić ewolucję zakresu swojego zobowiązania w trakcie wykonywania tej umowy.

Zatem jeśli chodzi o opłaty za rozpatrzenie wniosku i prowizje za udzielenie pożyczki ( pkt 1.1.-1.3), to były to opłaty naliczane jednorazowo, przy udzielaniu pożyczki i zmiana ich wysokości nie ma żadnego wpływ na treść późniejszego zobowiązania powodów, zmiana w tym zakresie dotyczyła bowiem nowych umów pożyczek a nie tych będących już w trakcie realizacji.

Jeśli chodzi o opłaty za prolongatę pożyczki (pkt 1.4 Taryfy) to nie jest to opłata, którą powodowie będą zobowiązani ponieść kiedykolwiek w toku realizacji podpisanej przez nich umowy. Prolongata pożyczki to w istocie zmiana treści pierwotnej umowy , nie jest to koszt podlegający wliczeniu do całkowitych kosztów kredytu i nie ma wpływu na treść wykonywania pierwotnej umowy stron.

Jeśli chodzi o opłaty za wcześniejszą spłatę części lub całej pożyczki. (pkt 1.5 i 1.6) to po pierwsze aktualność zachowują uwagi odnośnie prowizji za prolongatę umowy, po wtóre, opłaty te są uregulowane w przepisie art.49 ustawy, a po trzecie, w ogóle nie dotyczą umowy powodów, co wynika z wyłączenia zapisanego w tabeli (znaczek 2 k. 19v).

Pozostałe opłaty przewidziane w tabeli to opłaty za czynności podejmowane przez bank w związku z wnioskiem pożyczkobiorcy o zmianę warunków umowy i opłaty za wcześniejszą spłatę pożyczki zabezpieczonej hipotecznie. Zatem nie dotyczą one kosztów związanych z umową pożyczki zawartą przez powodów w jej podstawowej treści. Nie są to koszty wchodzące w skład całkowitych kosztów kredytu i nie są objęte dyspozycją przepisu 30 ust. 1 pkt 10 u.k.k.

W tej sytuacji zapisy o zmianie wysokości opłat i prowizji, nawet , jeśli jak twierdzą powodowie są niedookreślone, blankietowe czy niejednoznaczne, w ogóle nie będą miały wpływu na treść wysokości ich zobowiązania, bowiem opłaty wymienione w Taryfie opłat i prowizji nie stanowią opłat związanych z wykonaniem ich umowy.

Sąd rozstrzygając sprawę miał na uwadze, że część warunków zmiany kosztów dotyczyła co prawda obiektywnych zjawisk, ale nie badanych zwykle przez konsumentów jak np. wskaźnik inflacji, lub wskaźników kontrolowanych przez sam bank – koszty operacji lub usług. Jeśli jednak opłaty, których mogą dotyczyć zmiany ich wysokości, w oparciu o przesłanki wskazane w umowie, nie będą dotyczyły powodów na podstawie treści tej samej umowy i taryfy, nie może być mowy o jakiejkolwiek sankcji względem banku. To dlatego, że zgodnie z art. 23 Dyrektywy 2008/48/WE, państwa członkowskie ustanawiają przepisy dotyczące sankcji mających zastosowanie w przypadku naruszenia przepisów krajowych przyjętych zgodnie z niniejszą dyrektywą i podejmują wszelkie niezbędne działania w celu zapewnienia stosowania tych sankcji. Przewidziane sankcje muszą być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające. Jeśli nie ma naruszenia przepisów, nie ma podstaw do stosowania sankcji.

W tej sytuacji oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego, które złożyli kredytobiorcy pismem z dnia 22 maja 2024 r. r., należy uznać za nieskuteczne, czego konsekwencją było oddalenie powództwa.

Powodowie ponosili w procesie jeszcze jedną okoliczność, a mianowicie brak warunków ubezpieczenia w umowie i korzyści płynące dla banku z zawarcia tej umowy, o których enigmatycznie wspominał pełnomocnik powodów w pozwie i na rozprawie 4 lutego 2025 r. Żadnych roszczeń powodowie z tego tytułu nie wywodzili. Sąd ocenił, że umowa ubezpieczenia została zawarta zgodnie z wolą powodów. Nie została im narzucona, to oni odczuwali potrzebę takiego zabezpieczenia. Powód wskazał, że wraz z umową dostał warunki ubezpieczenia, które w żadnym razie nie muszą zostać zapisane w umowie pożyczki. Żaden przepis prawa takiego obowiązku nie przewiduje. Jedyne do czego ma prawo konsument, to przedstawienie mu warunków ubezpieczenia co może mieć miejsce w odrębnym dokumencie i co miało miejsce w niniejszej sprawie. Natomiast powodowie nie zapoznali się dokładnie z otrzymanymi w aplikacji dokumentami, skoro na rozprawie wskazali, że nie znali wysokości składki, która została wprost zapisana w umowie pożyczki. Z umowy wynikało również, że bank pożycza im środki na jej zapłatę. Zatem niezrozumiały dla Sądu jest zarzut uzyskiwania przez bank korzyści z pobierania odsetek od pożyczonej składki. Nie jest to żadna korzyść banku lecz zwykły dochód z umowy pożyczki. Jeśli chodzi o inne korzyści banku z tytułu umowy ubezpieczenia, to niewątpliwie jest nią okoliczność, że powodowie są ubezpieczeni na życie, i w razie śmierci któregoś z nich uposażonym z umowy jest bank, który otrzyma świadczenie z ubezpieczenia pokrywające zobowiązania zmarłego względem niego. Na tym polega istota zabezpieczenie umowy pożyczki. Jest to zabezpieczenie także dla drugiego pożyczkobiorcy, który w razie zajścia zdarzenia ubezpieczeniowego nie będzie obciążony w stopniu wyższym niż dotychczas, co wynika z identycznej wysokości składki każdego z ubezpieczonych. Pozwany bank dowiódł, że uiścił należne składki na rzecz ubezpieczyciela. Powodowie są ubezpieczeni , zatem są zobowiązani zwrócić składkę i należne odsetki bankowi za to , że otrzymali zabezpieczenie, na którym im zależało.

Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w punkcie 1 sentencji.

O kosztach procesu Sąd rozstrzygnął na podstawie art. 98 k.p.c. uwzględniając to, że pozwany wygrał postępowanie w całości. Koszty procesu po stronie pozwanego stanowiło wyłącznie wynagrodzenie pełnomocnika procesowego w wysokości 5 400,00 zł obliczone zgodnie z § 2 pkt 6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Mając zaś na uwadze przepis art. 98 § 1 SSR Aleksandra Smólska-Kreft

Sygn. akt II Ca 951/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 3 listopada 2025 r.

Sąd Okręgowy w Bydgoszczy II Wydział Cywilny Odwoławczy

w składzie:

Przewodniczący

SSO Wojciech Borodziuk

Protokolant

st. sekr. sąd. Tomasz Rapacewicz

po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2025 r. w Bydgoszczy

na rozprawie

sprawy z powództwa

Ł. F. i R. T. (1)

przeciwko

Bankowi (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w K.

o zapłatę

na skutek apelacji powodów

od wyroku Sądu Rejonowego w Bydgoszczy

z dnia 29 kwietnia 2025 r. sygn. akt XIV C 1407/24

I/ oddala apelację,

II/ zasądza od powodów solidarnie na rzecz pozwanego kwotę 2700 (dwa tysiące siedemset) zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od upływu tygodnia od ogłoszenia wyroku do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego.

SSO Wojciech Borodziuk

II Ca 951 / 25

UZASADNIENIE

Sąd Rejonowy w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2025 roku po rozpoznaniu sprawy z powództwa Ł. F. i R. T. (1) przeciwko Bankowi (...) S.AQ. w K. o zapłatę :

1. oddalił powództwo;

2. zasądził od powodów solidarnie na rzecz pozwanego kwotę 5 400 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia wyroku do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów procesu.

R. T. (1) i Ł. F. w pozwie przeciwko Bankowi (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w K. wnieśli o ustalenie, że umowa pożyczki ekspresowej nr (...) z dnia 21 marca 2022 r. jest objęta sankcją kredytu darmowego, zasądzenie na swoją rzecz od pozwanego kwot po 16 032,94 zł z odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 30 maja 2024 r. do dnia oraz zasądzenia na rzecz każdego z powodów kosztów procesu.

W uzasadnieniu podali, że złożyli oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego w trybie art. 45 u.k.k., dotyczące umowy pożyczki ekspresowej, którą zawarli z pozwanym w dniu 21 marca 2022 r. Wskazali, że roszczenie pozwu obejmowało zsumowane koszty kredytu poniesione przez powodów w okresie od zawarcia umowy do złożenia oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego, tj. kwotę 32 065,88 zł, wpłaconą przez powodów na poczet odsetek kapitałowych. Wartość przedmiotu sporu obejmowała zaś łączną kwotę odsetek uiszczonych przez powodów oraz należnych na rzecz banku w przyszłości. Dzień wymagalności został ustalony na dzień 30 maja 2024 r. ze względu na bezskuteczny upływ terminu wyznaczonego pozwanemu na spełnienie żądań zgłoszonych w oświadczeniu o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego z dnia 22 maja 2024 r.

Powodowie podnieśli, że umowa z dnia 21 marca 2022 r. narusza:

- art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k. poprzez błędne wskazanie rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania oraz całkowitej kwoty do zapłaty ustalonej w dniu zawarcia umowy pożyczki, co wynika z błędnego uwzględnienia w postawie ich ustalenia również kredytowanych kosztów pożyczki w postaci kosztu składki ubezpieczeniowej. Umowa stanowiła, że kwota udzielonej pożyczki wynosiła 159 151,62 zł i od tej kwoty naliczane były odsetki, natomiast kwota rzeczywiście udostępniona pożyczkobiorcom wynosiła 137 247,00 zł. Kwota 21 904,62 zł miała zostać przeznaczona na sfinansowanie składki ubezpieczeniowej. Konsekwencją wadliwego sposobu naliczania odsetek było niewłaściwe określenie (...), które wg. pozwanego wynosiło 10,98 %, a powinno zostać oznaczone na poziomie 7,23 %, bowiem odsetki należą się od kwoty faktycznie udostępnionej konsumentowi.

- art. 30 ust. 1 pkt 10 u.k.k. poprzez nieprecyzyjne określenie warunków zmiany opłat i prowizji, a także ze względu na fakt, iż pozwany ma dowolną możliwość zmiany opłat i prowizji w trakcie obowiązywania umowy. Powodowie wskazali między innymi, że z umowy nie wynika wysokość dopuszczalnej podwyżki w przypadkach wymienionych enumeratywnie w § 7 umowy oraz nie wskazano źródła danych o zmianie kosztów i usług, których miałyby one dotyczyć. Nadto powodowie zarzucili, iż odwołanie się do zmiany umów, których bank jest stroną, razi swoją blankietowością i nie pozwala konsumentowi na ustalenie, jakie koszty mogą być w ogóle brane przez bank pod uwagę.

W ocenie powodów przywołane naruszenia przepisów ustawy o kredycie konsumenckim uzasadniają skorzystanie z instrumentu ochrony interesu kredytobiorcy, dając powodom podstawę do dochodzenia roszczeń z tytułu skorzystania z sankcji kredytu darmowego w trybie art. 45 u.k.k.

Nadto powodowie wskazali, iż umowa nie zawierała żadnych informacji o ubezpieczycielu i ubezpieczeniu, którego koszt miał być kredytowany, co prowadziło ich zdaniem do konkluzji, iż beneficjentem składki ubezpieczeniowej był pozwany,

Pozwany w odpowiedzi na pozew wniósł o jego oddalenie i zasądzenie kosztów procesu.

W uzasadnieniu wskazał, iż informacje dotyczące rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania oraz całkowitej kwoty do zapłaty został przedstawione w sposób prawidłowy i zrozumiały. Pozwany zaprzeczył, by doszło do naruszenia obowiązku informacyjnego. Pozwany zakwestionował zarzuty, w świetle których zakazane jest pobieranie odsetek od części kapitału przeznaczonej na sfinansowanie kosztów. Zdaniem pozwanego pojęcie wypłaconej kwoty, o której mowa w art. 5 pkt 10 u.k.k. obejmuje także część kapitału kredytu przeznaczoną na sfinansowanie kosztów związanych z tym kredytem, a nie wyłącznie kwotę wypłaconą do rąk własnych konsumenta. Nadto pozwany podnosił, iż umowa sformułowana jest przejrzyście również w zakresie określenia przesłanek zmiany wysokości opłat i prowizji w taryfie, i wbrew twierdzeniom powodów, nie pozwala na dowolne kształtowanie kosztów.

Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny.

W dniu 21 marca 2022 r. powodowie zawarli z pozwanym umowę pożyczki ekspresowej nr (...). Pożyczka została udzielona na okres od 21 marca 2022 r. do dnia 6 marca 2032 r. i przeznaczona była na cele konsumpcyjne, tj. spłatę innych zobowiązań powodów. Powodowie przystępowali do umowy w charakterze konsumentów.

Zgodnie z treścią umowy kwota pożyczki wynosiła 159 151,62 zł. Powodom wypłacono tylko część tej kwoty, część, zgodnie z umową, przekazano przelewami na spłatę innych kredytów/ pożyczek oraz na zapłatę składek ubezpieczeniowych. W sumie, z tytułu refinansowania i wypłaty pożyczki dokonano przelewów w kwotach 18 543 zł, 60 615 zł i 58.089,00 zł (137 247,00 zł) i oznaczono je w umowie jako całkowitą kwotę pożyczki. Kwota 21 904,62 zł została przeznaczona na sfinansowanie składek ubezpieczeniowych i ujęta w całkowitym koszcie kredytu.

Powodowie mieli spłacać zobowiązanie w równych 120 ratach kapitałowo-odsetkowych pobieranych z ich rachunku w szóstym dniu każdego miesiąca w wysokości 1 841,98 zł (przy czym ostatnia rata była ratą wyrównującą).

Zgodnie z §2 umowy kwota pożyczki była oprocentowana według zmiennej stopy procentowej i na dzień zawarcia umowy jej wysokość wynosiła 6,99 % w stosunku rocznym. Oprocentowanie pożyczki stanowiło sumę stawki referencyjnej (...) 3M i marży banku w wysokości 4,19 % stałej w trakcie trwania umowy. Z kolei rzeczywista roczna stopa oprocentowania ((...)) na dzień zawarcia umowy wynosiła 10,98 %.

Na całkowity koszt pożyczki, który w dniu zawarcia umowy wynosił 83 745,06 zł, składały się składka za dobrowolne ubezpieczenie w wysokości 21 904,62 zł oraz kwota odsetek w wysokości 61 840,44 zł. Pożyczka nie przewidywała obowiązku zapłaty prowizji. W dniu zawarcia umowy całkowita kwota do zapłaty wynosiła 220 992,06 zł i stanowiła sumę całkowitej kwoty pożyczki oraz całkowitego kosztu pożyczki (§ 6 ust. 2 umowy).

W §7 ust. 1 umowa określała okoliczności, których wystąpienie może zmienić wysokość opłaty lub prowizji określonej w umowie na podstawie taryfy, tj.

- zmiana wskaźnika inflacji o co najmniej 0,1 punktu procentowego; bank obliczał wskaźnik zgodnie z metodologią Głównego Urzędu statystycznego przy wykorzystaniu miesięcznych wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych ,

- zmiana kosztów operacji i usług, które pozwany bank ponosi przy wykonywaniu danej czynności o co najmniej 0,1 punktu procentowego, która nastąpi w okresie od poprzedniej zmiany opłat lub prowizji i nie będzie wynikała ze zmiany współczynnika inflacji, o którym mowa w punkcie wyżej

- zmiana powszechnie obowiązujących przepisów prawa, wydanie orzeczeń sądowych i wydanie uchwał, decyzji, rekomendacji oraz innych aktów Komisji Nadzoru Finansowego, Narodowego Banku Polskiego, Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów lub innych urzędów lub organów administracji publicznej, o ile w ich wyniku i w celu dostosowania się do nich konieczna jest zmiana poziomu prowizji lub opłat dla danej czynności co najmniej 0,1 punktu procentowego od poprzedniej zmiany.

Umowa zastrzegła również, iż zmiana wysokości opłaty lub prowizji określonej w taryfie będzie odzwierciedlać zmianę ww. parametrów. Nadto zmiana tych wartości mogła nastąpić nie częściej niż 4 razy w roku, zaś w przypadku zmian w prawie, orzeczeń sądowych i aktów – za każdym razem gdy zmiana by nastąpiła (§ 7 ust. 2 umowy).

Zgodnie z §7 ust. 3 umowy, w przypadku niezaakceptowania przez pożyczkobiorcę zmiany wysokości opłat i prowizji określonej w taryfie, umowa przewidywała możliwość jej rozwiązania. Pożyczkobiorca w ciągu 14 dni od otrzymania wykazu zmian prowizji i opłat mógł złożyć pisemne oświadczenie o wypowiedzeniu umowy. Okres wypowiedzenia wynosił 30 dni od otrzymania przez pożyczkodawcę tego oświadczenia. W tym czasie obowiązywała dotychczasowa wysokość opłat i prowizji. Pożyczkobiorca zobowiązany był nadto do spłaty całości zadłużenia do ostatniego dnia okresu wypowiedzenia.

G. została uruchomiona w dniu 21 marca 2022 r. poprzez przelew kwot na rachunki:

18 543,00 zł na rachunek (...), 58 089,00 zł na rachunek (...), 60 615,00 zł na rachunek (...).

Składki ubezpieczeniowe za dwie polisy dotyczące powodów tj. (...) oraz (...) zostały przekazane przez pozwanego (...) Zakładowi (...) S.A. przelewem w dniu 05 kwietnia 2022 r., w zbiorczej kwocie składek ubezpieczeniowych należnych ubezpieczycielowi za wszystkie polisy zawarte za pośrednictwem pozwanego banku jako agenta ubezpieczeniowego w marcu 2022 r. Uposażonym z tytułu umów ubezpieczenia był pozwany bank.

Powodowie dokonywali regularnych wpłat z tytułu zawartej umowy z pozwanym. Nie pozostawali w opóźnieniu w zapłacie rat.

Powodowie zawarli umowę pożyczki w celu spłaty poprzednich zobowiązań i byli zainteresowani otrzymaniem kwoty ok 50.000 zł na własne potrzeby. Umowa została zawarta telefonicznie– pozwany odbył odrębne rozmowy telefoniczne z każdym z powodów osobno. Pozwany sprawdzał zdolność kredytową powodów, zadając im pytania dotyczące zarobków i innych zobowiązań. Powodowie wybrali przedmiotowy bank ze względu na jego korzystną ofertę w zakresie braku prowizji. Nadto brak prowizji był warunkowany zawarciem przez strony dodatkowej umowy ubezpieczenia. Powodowie byli zainteresowani ubezpieczeniem pożyczki, bowiem nie chcieli się wzajemnie obarczać ewentualnymi skutkami w razie śmierci jednego z nich. Powodowie, zawierając umowę, nie dopytywali o koszt składki na ubezpieczenie. Treść umowy została udostępniona powodom w aplikacji bankowej, podobnie warunki ubezpieczenia. Powodowie pobieżnie przeczytali umowę i w chwili jej zawarcia nie mieli wątpliwości co do jej treści.

Ze względu na pojawiające się reklamy w Internecie powodowie zaczęli czytać o kredytach konsumenckich i w konsekwencji przekazali przedmiotową umowę do sprawdzenia radcy prawnemu. Prawnik stwierdził, iż umowa ta jest nieprawidłowa ze względu na oprocentowanie kwoty składki ubezpieczenia.

W dniu 22 maja 2024 r. powodowie sporządzili oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego w trybie art. 45 u.k.k., w którym poinformowali pozwanego, że dalszą część pożyczki będą spłacać bez dalszych odsetek i innych kosztów w terminach i w sposób określony w przedmiotowej umowie. Jednocześnie powodowie wezwali pozwanego do zapłaty kwoty 32 065,88 zł tytułem nienależnie pobranych przez pozwanego odsetek. Powodowie zastrzegli, iż w razie niedokonania zapłaty ww. kwoty w terminie 7 dni od daty sporządzenia przedmiotowego wezwania, tj. do dnia 29 maja 2024 r., sprawa zostanie skierowana na drogę postępowania sądowego. Oświadczenie zostało doręczone pozwanemu w dniu 24 maja 2024 r.

W dniu 29 maja 2024 r. pozwany rozpatrzył negatywnie reklamację powodów.

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentów przedłożonych przez strony, które uznał za wiarygodne, albowiem ich autentyczność, prawdziwość i moc dowodowa nie wzbudziły wątpliwości Sądu. Wiarygodność tych dokumentów nie była także podważana przez strony. Sąd w całości dał również wiarę dowodowi z przesłuchania stron, ponieważ relacja powodów była spontaniczna, logiczna i szczera.

Przechodząc do merytorycznej oceny powództwa Sąd wskazał, że jego podstawę prawną stanowi przepis art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim, który przewiduje, że w przypadku naruszenia przez kredytodawcę art. 29 ust. 1, art. 30 ust. 1 pkt 1-8, 10, 11, 14-17, art. 31-33, art. 33a i art. 36a-36c konsument, po złożeniu kredytodawcy pisemnego oświadczenia, zwraca kredyt bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy w terminie i w sposób ustalony w umowie. Sankcja ta w daleko idący sposób modyfikuje treść stosunku prawnego łączącego kredytodawcę z konsumentem na niekorzyść tego pierwszego. Jej celem jest pozbawienie kredytodawcy prawa do pobierania odsetek i innych opłat określonych w umowie z tytułu udzielonego kredytu za naruszenie obowiązków informacyjnych. Należy podkreślić, że co do zasady przepisy sankcjonujące dane postępowanie powinny być możliwie ściśle interpretowane nie pozwalając na pojawienie się obszarów niepewności prawnej. Art. 45 u.k.k. jest bowiem przepisem o charakterze sankcyjnym, wysoce restrykcyjnym wobec kredytodawców i dlatego nie może być poddany wykładni rozszerzającej. Przepis ten implementuje art. 23 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 roku w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylająca dyrektywę Rady 87/102/EWG (Dz.U.UE L 133/66 z dnia 22 maja 2008 r.), który nakazuje stosowanie skutecznych, proporcjonalnych i odstraszających sankcji, mających zastosowanie w przypadku naruszenia przepisów krajowych przyjętych zgodnie z tą dyrektywą.

Strona powodowa podnosiła, iż postanowienia umowy z 21 marca 2022 r. naruszały art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k. poprzez błędne wskazanie rzeczywistej stopy oprocentowania oraz całkowitej kwoty do zapłaty przez konsumenta ( art. 5 pkt 10, 7 i 12 u.k.k.). W ocenie Sądu zarzut ten był nieuzasadniony. Nie ulegało wątpliwości, iż pozwany w umowie pożyczki wskazał zarówno rzeczywistą roczną stopę oprocentowania, jak i całkowitą kwotę do zapłaty. Kwota pożyczki zgodnie z umową stanowiła całkowitą kwotę pożyczki udostępnioną na spłatę kredytu (137.247,00zł) oraz kwotę na zapłatę składki ubezpieczenia na życie (21.904,62 zł). Całkowita kwota do zapłaty (220.992,06 zł) obejmowała całkowitą kwotę pożyczki (137.247,00 zł) oraz całkowity koszt pożyczki ( odsetek i składki na ubezpieczenie - 83,745,06 zł). Pozwany w umowie prawidłowo zatem wskazał zarówno całkowitą kwotę pożyczki, całkowitą kwotę do zapłaty jak i rzeczywistą roczną stopę oprocentowania, a dokonał tego podając całkowitą kwotę pożyczki bez kosztów, które konsumenci musieli ponieść. Należy zaznaczyć, iż kwota składek na ubezpieczenie została włączona do całkowitych kosztów pożyczki. Przepisy ustawy o kredycie konsumenckim nie wyłączają możliwości ani kredytowania pozaodsetkowych kosztów kredytu, ani pobierania od tych skredytowanych kosztów odsetek. Kredytobiorca korzysta w takiej sytuacji z kapitału kredytodawcy, który jednoznacznie uzależnił udzielenie pożyczki od pokrycia dodatkowych kosztów, a skoro kredytobiorca ich nie poniósł od razu, to dzięki ich skredytowaniu mógł w ogóle zawrzeć umowę pożyczki.

Sąd zajął stanowisko, że dopuszczalne jest pobieranie przez bank oprocentowania od kredytowanych kosztów kredytu, w tym od składki ubezpieczeniowej. Kredytowaną składkę należy w tym wypadku traktować jako kapitał, z którego korzysta konsument w tym sensie, iż nie posiada on lub nie chce w chwili zawierania umowy korzystać z własnych środków na pokrycie tej składki i bank udziela mu z tego tytułu pożyczki na kwotę wyższą, powiększoną o wysokość tej składki. Z tego względu pobieranie oprocentowania od składki nie stoi w sprzeczności z istotą odsetek kapitałowych, które zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego (KC) stanowić mają wynagrodzenie za korzystanie z kapitału.

W tym zakresie Sąd wskazał, że aktualnie żaden przepis prawa nie zabrania pobierania odsetek od kredytowanych kosztów kredytu (por. wyrok SO w Warszawie z dnia 31 marca 2023 r., V Ca (...)22). Z treści art. 5 pkt. 10 u.k.k. wynika natomiast, iż określenie stopy oprocentowania kredytu powinno nastąpić w relacji do kwoty faktycznie wypłaconej, co też bezspornie miało miejsce w okolicznościach niniejszej sprawy. Kwota pożyczki została wypłacona częściowo konsumentowi, częściowo wierzycielom konsumenta, a częściowo ubezpieczycielowi. W wyroku (...) z dnia 21 kwietnia 2016 r. (C-377/14) podkreślono, iż nie można prezentować tej samej kwoty w całkowitych kosztach kredytu jak i w całkowitej kwocie kredytu. W ocenie Sądu umowa stron nie narusza w żaden sposób tej tezy. Składka ubezpieczeniowa nie została wypłacona powodom, ale też nie została ujęta w całkowitej kwocie kredytu. Została natomiast wskazana wprost w umowie jako kwota pożyczona, bowiem mimo braku wypłaty pożyczkobiorcom została im udostępniona, identycznie jak kwoty przeznaczone na refinansowanie zobowiązań w innych bankach. One także nie zostały wypłacone powodom, ale zostały im udostępnione w ten sposób, że pokryły zaciągnięte przez nich zobowiązania i ich z nich zwolniły. Z taką samą sytuacją mamy do czynienia w przypadku składki – otrzymuje ją podmiot trzeci, z poza umowy stron, przez co pożyczkobiorca wykonuje swoje zobowiązanie wobec tego podmiotu wynikające z umowy ubezpieczenia. A fakt, że umowa stron wprowadza pozaustawowe pojęcie pożyczonej kwoty wynika stąd, że ustawa nie definiuje takiego pojęcia jak kwota kredytowana wraz z kredytowanymi kosztami, jednocześnie nie wykluczając takiej możliwości.

Powyższe stanowisko zostało podzielone również w wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 15 lutego 2017 r., w sprawie VI ACa 560/16 oraz wyroku Sądu Najwyższego z dnia 30 stycznia 2019 r., I NSK 9/18. W ocenie Sądu kwoty udostępnione konsumentowi, to nie tylko te, które otrzymuje fizycznie w kasie czy na swój rachunek, to także kwoty przelane przez bank zgodnie z dyspozycją konsumenta na inne rachunki – na refinansowane kredyty w tym samym lub innych bankach, kwoty przelane tytułem ceny zakupionego towaru na rachunek sprzedawcy, kwoty prowizji, czy składki ubezpieczeniowej których klient sam nie zapłacił, a z umowy kredytu wynika, że taki jest warunek i koszt otrzymania kredytu.

Z uwagi na powyższe brak było podstaw do stwierdzenia, że doszło do naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k.

W odniesieniu zaś do zarzutu błędnego wskazania (...) Sąd zważył, że Rzeczywista Roczna Stopa Oprocentowania stanowi całkowity koszt kredytu ponoszony przez konsumenta, wyrażony jako wartość procentowa całkowitej kwoty kredytu w stosunku rocznym (art. 5 ust. 12 u.k.k.). Podstawowe równanie służące obliczeniu (...) zmieszczone w ustawie o kredycie konsumenckim za częścią I załącznika I do dyrektywy 2008/48 wyraża w stosunku rocznym po pierwsze całkowitą wartość zaktualizowanych wypłat, a po drugie całkowitą wartość zaktualizowanych spłat i ponoszonych opłat. Kwota wypłat w rozumieniu pkt I załącznika I odpowiada więc całkowitej kwocie kredytu w rozumieniu art. 3 lit. l dyrektywy (wyrok TSUE C-377/14). Należy wskazać, iż umowa stron zawierała w sobie postanowienia dotyczące oprocentowania pożyczki, jednak wzór dotyczący obliczenia (...) jest ze swej istoty skomplikowany i niezrozumiały dla przeciętnego konsumenta. (...) zostało obliczone w oparciu o koszty pożyczki, do których wliczała się kredytowana składka, od której bank dodatkowo naliczał odsetki kapitałowe. Nie sposób uznać, że (...) zostało oszacowane nieprawidłowo pod względem matematycznym i fakt ten pozostawał bez znaczenia dla ustalenia zgodności postanowień umowy z art. 30 u.k.k. Istota argumentacji powodów sprowadzała się do tezy, że nie można naliczać odsetek od kredytowanych kosztów pożyczki, co powodowało zawyżenie kosztów pożyczki, a w konsekwencji błędne określenie rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania i całkowitej kwoty do zapłaty. Powyższego powodowie upatrywali w zdefiniowaniu stopy oprocentowania kredytu, która w brzmieniu obowiązującym stanowi – stopa oprocentowania wyrażona jako stałe lub zmienne oprocentowanie stosowane do wypłaconej kwoty na podstawie umowy o kredyt w stosunku rocznym. Jak już jednak wyjaśniono, dopuszczalne jest pobieranie oprocentowania od kredytowanych kosztów kredytu, w tym składki ubezpieczeniowej. W konsekwencji nie doszło do nieprawidłowego zawyżenia całkowitej kwoty pożyczki poprzez ujęcie kosztu pożyczki w całkowitej kwocie pożyczki, co powodowałoby zawyżenie (...).

Na marginesie Sąd wskazał, że nawet gdyby uznać, ze odsetki od składki nie mogą być naliczane, zarzut błędnego wyliczenia (...) z tej przyczyny by się nie ostał, ponieważ zarzucić można jedynie błędne wyliczenie tego procentowania ustalonego w dniu zawarcia umowy o kredyt konsumencki. Jeśli (...) okazałaby się nieprawidłowa wyłącznie następczo, na skutek ustalenia przez Sąd naruszenia innych przepisów ustawy, ten zarzut nie mógł okazać się skuteczny. Takie stanowisko wyraził (...) w wyroku z dnia 13 lutego 2025 r. C-472/23 wskazując, że art. 10 ust. 2 lit. g dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 (…) należy interpretować w ten sposób, że okoliczność, że w umowie o kredyt wskazano rzeczywistą roczną stopę oprocentowania , która okazuje się zawyżona ze względu na to, że niektóre warunki umowy zostały następnie uznane za nieuczciwe w rozumieniu art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. (…), a tym samym niewiążące dla konsumenta, nie stanowi sama w sobie naruszenia obowiązku informacyjnego ustanowionego w tym przepisie dyrektywy 2008/48) .

Odnośnie zarzutu naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 10 u.k.k. Sąd również w tym przypadku uznał, że nie zostały spełnione warunki skutkujące sankcją kredytu darmowego. Zgodnie z przepisem art. 30 ust. 1 pkt 10 u.k.k. umowa powinna zawierać informację o innych kosztach, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt konsumencki, w tym opłatach za prowadzenie jednego lub kilku rachunków, na których są zapisywane zarówno transakcje płatności, jak i wypłaty, łącznie z opłatami za korzystanie ze środków płatniczych zarówno dla transakcji płatności, jak i dla wypłat, prowizjach, marżach oraz kosztach usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń, jeżeli są znane kredytodawcy, oraz warunki, na jakich koszty te mogą ulec zmianie. W ocenie Sądu wysokość opłat i prowizji zasadniczo została w sposób klarowny określona w umowie oraz tabeli opłat i prowizji. Opłaty te wymieniono w rozdziale 4 (k. 19v) i Sąd zanim zbadał warunki ich zmiany wynikające z §7 umowy, zbadał jakie w ogóle opłaty umowa przewidywała na etapie jej realizacji i o których z tych opłat pozwany w ogóle miał obowiązek informacji powodów. Jak wskazuje doktryna, inne opłaty , o których mowa w art. 30 ust. 1 pkt 10 to wszelkie elementy, które składają się – oprócz odsetek – na całkowity koszt kredytu (art. 5 pkt 6 u.k.k.). W szczególności kosztami takimi są opłaty (w tym opłaty za prowadzenie rachunków), prowizje, marże oraz koszty wymaganych usług dodatkowych (w tym koszty ubezpieczeń). Definicja całkowitego kosztu kredytu” nie obejmuje kosztów, które nie mają funkcjonalnego związku z umową o kredyt konsumencki, nie obejmuje kosztów, które mogą – ale nie muszą – powstać w wyniku decyzji konsumenta co do dokonania dodatkowej czynności faktycznej lub prawnej. Nie są to koszty, które konsument „jest zobowiązany” ponieść ( D. X.. Kredyt konsumencki. Wyd. IV, publ. S./el. 2025) .

Przyjmując taki kierunek badania umowy Sąd kierował się wskazaniami wyroku z dnia z dnia 13 lutego 2025 r. wydanego w sprawie C-472/23, w którym Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej przesądził, że art. 10 ust. 2 lit. k dyrektywy 2008/48 w sprawie umów o kredyt konsumencki należy interpretować w ten sposób, że fakt, iż umowa o kredyt wymienia pewną liczbę okoliczności uzasadniających zwiększenie opłat związanych z wykonaniem umowy, przy czym właściwie poinformowany oraz dostatecznie uważny i rozsądny konsument nie jest w stanie zweryfikować ich wystąpienia ani ich wpływu na te opłaty, stanowi naruszenie obowiązku informacyjnego ustanowionego w tym przepisie, o ile wskazanie to może podważyć możliwość dokonania przez tego konsumenta oceny zakresu jego zobowiązania. Na Sądzie orzekającym ciąży obowiązek zbadania, w jakim zakresie w sprawie w postępowaniu głównym właściwie poinformowany oraz dostatecznie uważny i rozsądny przeciętny konsument był w stanie na podstawie brzmienia warunków umownych dotyczących zwiększenia opłat związanych z wykonaniem rozpatrywanej umowy jasno określić ewolucję zakresu swojego zobowiązania w trakcie wykonywania tej umowy.

Zatem jeśli chodzi o opłaty za rozpatrzenie wniosku i prowizje za udzielenie pożyczki ( pkt 1.1.-1.3), to były to opłaty naliczane jednorazowo, przy udzielaniu pożyczki i zmiana ich wysokości nie ma żadnego wpływ na treść późniejszego zobowiązania powodów, zmiana w tym zakresie dotyczyła bowiem nowych umów pożyczek a nie tych będących już w trakcie realizacji.

Jeśli chodzi o opłaty za prolongatę pożyczki (pkt 1.4 Taryfy) to nie jest to opłata, którą powodowie będą zobowiązani ponieść kiedykolwiek w toku realizacji podpisanej przez nich umowy. Prolongata pożyczki to w istocie zmiana treści pierwotnej umowy , nie jest to koszt podlegający wliczeniu do całkowitych kosztów kredytu i nie ma wpływu na treść wykonywania pierwotnej umowy stron.

Jeśli chodzi o opłaty za wcześniejszą spłatę części lub całej pożyczki. (pkt 1.5 i 1.6) to po pierwsze aktualność zachowują uwagi odnośnie prowizji za prolongatę umowy, po wtóre, opłaty te są uregulowane w przepisie art.49 ustawy, a po trzecie, w ogóle nie dotyczą umowy powodów, co wynika z wyłączenia zapisanego w tabeli (znaczek 2 k. 19v).

Pozostałe opłaty przewidziane w tabeli to opłaty za czynności podejmowane przez bank w związku z wnioskiem pożyczkobiorcy o zmianę warunków umowy i opłaty za wcześniejszą spłatę pożyczki zabezpieczonej hipotecznie. Zatem nie dotyczą one kosztów związanych z umową pożyczki zawartą przez powodów w jej podstawowej treści. Nie są to koszty wchodzące w skład całkowitych kosztów kredytu i nie są objęte dyspozycją przepisu 30 ust. 1 pkt 10 u.k.k.

W tej sytuacji zapisy o zmianie wysokości opłat i prowizji, nawet , jeśli jak twierdzą powodowie są niedookreślone, blankietowe czy niejednoznaczne, w ogóle nie będą miały wpływu na treść wysokości ich zobowiązania, bowiem opłaty wymienione w Taryfie opłat i prowizji nie stanowią opłat związanych z wykonaniem ich umowy.

Sąd miał na uwadze, że część warunków zmiany kosztów dotyczyła co prawda obiektywnych zjawisk, ale nie badanych zwykle przez konsumentów jak np. wskaźnik inflacji, lub wskaźników kontrolowanych przez sam bank – koszty operacji lub usług. Jeśli jednak opłaty, których mogą dotyczyć zmiany ich wysokości, w oparciu o przesłanki wskazane w umowie, nie będą dotyczyły powodów na podstawie treści tej samej umowy i taryfy, nie może być mowy o jakiejkolwiek sankcji względem banku. To dlatego, że zgodnie z art. 23 Dyrektywy 2008/48/WE, państwa członkowskie ustanawiają przepisy dotyczące sankcji mających zastosowanie w przypadku naruszenia przepisów krajowych przyjętych zgodnie z niniejszą dyrektywą i podejmują wszelkie niezbędne działania w celu zapewnienia stosowania tych sankcji. Przewidziane sankcje muszą być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające. Jeśli nie ma naruszenia przepisów, nie ma podstaw do stosowania sankcji.

W tej sytuacji oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego, które złożyli kredytobiorcy pismem z dnia 22 maja 2024 r. r., należy uznać za nieskuteczne, czego konsekwencją było oddalenie powództwa.

Powodowie podnosili w procesie jeszcze jedną okoliczność, a mianowicie brak warunków ubezpieczenia w umowie i korzyści płynące dla banku z zawarcia tej umowy, o których enigmatycznie wspominał pełnomocnik powodów w pozwie i na rozprawie 4 lutego 2025 r. Żadnych roszczeń powodowie z tego tytułu nie wywodzili. Sąd ocenił, że umowa ubezpieczenia została zawarta zgodnie z wolą powodów. Nie została im narzucona, to oni odczuwali potrzebę takiego zabezpieczenia. Powód wskazał, że wraz z umową dostał warunki ubezpieczenia, które w żadnym razie nie muszą zostać zapisane w umowie pożyczki. Żaden przepis prawa takiego obowiązku nie przewiduje. Jedyne do czego ma prawo konsument, to przedstawienie mu warunków ubezpieczenia co może mieć miejsce w odrębnym dokumencie i co miało miejsce w niniejszej sprawie. Natomiast powodowie nie zapoznali się dokładnie z otrzymanymi w aplikacji dokumentami, skoro na rozprawie wskazali, że nie znali wysokości składki, która została wprost zapisana w umowie pożyczki. Z umowy wynikało również, że bank pożycza im środki na jej zapłatę. Zatem niezrozumiały dla Sądu jest zarzut uzyskiwania przez bank korzyści z pobierania odsetek od pożyczonej składki. Nie jest to żadna korzyść banku lecz zwykły dochód z umowy pożyczki. Jeśli chodzi o inne korzyści banku z tytułu umowy ubezpieczenia, to niewątpliwie jest nią okoliczność, że powodowie są ubezpieczeni na życie, i w razie śmierci któregoś z nich uposażonym z umowy jest bank, który otrzyma świadczenie z ubezpieczenia pokrywające zobowiązania zmarłego względem niego. Na tym polega istota zabezpieczenie umowy pożyczki. Jest to zabezpieczenie także dla drugiego pożyczkobiorcy, który w razie zajścia zdarzenia ubezpieczeniowego nie będzie obciążony w stopniu wyższym niż dotychczas, co wynika z identycznej wysokości składki każdego z ubezpieczonych.

W tym zakresie pozwany, że uiścił należne składki na rzecz ubezpieczyciela. Powodowie są ubezpieczeni , zatem są zobowiązani zwrócić składkę i należne odsetki bankowi za to , że otrzymali zabezpieczenie, na którym im zależało.

Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w punkcie 1 sentencji.

O kosztach procesu Sąd rozstrzygnął na podstawie art. 98 KPC uwzględniając to, że pozwany wygrał postępowanie w całości. Koszty procesu po stronie pozwanego stanowiło wyłącznie wynagrodzenie pełnomocnika procesowego w wysokości 5 400 zł obliczone zgodnie z §2 pkt 6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Mając zaś na uwadze przepis art. 98 §1

Apelacja nie jest zasadna. Sąd Rejonowy poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne z rozważeniem całokształtu materiału dowodowego bez przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów, o jakiej mowa w art. 233 §1 KPC, które to ustalenia Sąd Okręgowy podziela i przyjmuje za własne.

Sąd drugiej instancji rozpoznający sprawę na skutek apelacji nie jest związany przedstawionymi w niej zarzutami dotyczącymi naruszenia prawa materialnego, wiążą go natomiast zarzuty dotyczące naruszenia prawa procesowego; w granicach zaskarżenia bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. (uchwała 7 Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 31.01.2008 roku w sprawie o sygn. III CZP 49/07- publ. OSNC 2008/6/55)

Przystępując do oceny zarzutów apelacji Sąd Okręgowy zwraca uwagę, że Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z dnia 13 lutego 2025 roku w sprawie C-472/23 zajął stanowisko, że nie każde naruszenie przez bank przepisów dotyczących praw konsumentów powinno prowadzić do uznania nieważności umowy, czy też przewidzianej w prawie polskim sankcji kredytu darmowego.

W szczególności Trybunał orzekł, że jeżeli (...) okazałaby się zawyżona, nie stanowi to samo w sobie naruszenia obowiązku informacyjnego, a do Sądu krajowego należy ocena, na ile przeciętny konsument został należycie poinformowany.

Jak wskazywał Trybunał przewidziana w art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim sankcja jest zbyt daleko idącą, aby każde naruszenie obowiązku informacyjnego przez bank skutkowało zastosowaniem takiego rygoru spłaty jedynie nominalnej kwoty kredytu w terminach umownych, a w każdym wypadku zachodzi potrzeba oceny zachowania zasady proporcjonalności naruszeń ze strony przedsiębiorcy do korzyści, jaką może odnieść konsument, spłacając kredyt bez jakichkolwiek kosztów. Trybunał wprost stwierdził, że nie może być ona stosowana automatycznie.

W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji wskazując na powyższy wyrok (...) dokonał szczegółowej oceny zarzucanych przez powodów postanowień umowy, którą to ocenę Sąd Okręgowy w całości podziela i czyni własną bez konieczności jej powtarzania.

W szczególności zauważyć należy, że powodowie zawarli objętą sporem umowę pożyczki w celu spłaty poprzednich zobowiązań, z czego wynika iż dysponowali określoną wiedzą w zakresie zawierania tego rodzaju umów, w tym co do ich treści i konsekwencji prawnych zawartych w umowie postanowień, co pozostaje w zgodności z zasadami logiki i doświadczenia życiowego.

Sąd Rejonowy prawidłowo uznał, że postanowienia objętej sporem umowy nie naruszały art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k. poprzez błędne wskazanie rzeczywistej stopy oprocentowania oraz całkowitej kwoty do zapłaty przez konsumenta (art. 5 pkt 10, 7 i 12 u.k.k.), skoro bank w umowie pożyczki wskazał zarówno rzeczywistą roczną stopę oprocentowania, jak i całkowitą kwotę do zapłaty. Kwota pożyczki zgodnie z umową stanowiła całkowitą kwotę pożyczki udostępnioną na spłatę kredytu (137.247,00zł) oraz kwotę na zapłatę składki ubezpieczenia na życie (21.904,62 zł). Całkowita kwota do zapłaty (220.992,06 zł) obejmowała całkowitą kwotę pożyczki (137.247,00 zł) oraz całkowity koszt pożyczki ( odsetek i składki na ubezpieczenie - 83,745,06 zł).

Sąd Okręgowy podziela jednocześnie stanowisko Sądu I instancji, że w obecnym stanie prawnym żaden przepis nie zabrania pobierania odsetek od kredytowanych kosztów umowy pożyczki.

Podnoszony w apelacji zarzut błędnego określenia w umowie (...) obejmującego zarówno kwotę udostępnionego bezpośrednio powodom kapitału oraz składki ubezpieczeniowej, która została automatycznie potrącona w dniu wypłaty kwoty kapitału, nie podważa możliwości naliczania odsetek od całej kwoty pożyczki, skoro w umowie zostały szczegółowo określone wszystkie pozycje (kapitał, składa ubezpieczeniowa, koszty), co pozwalało kredytobiorcom na proste ustalenie, jakie kwoty są przedmiotem umowy, a tym samym nie wprowadzały ich w błąd, który mógłby skutkować inną oceną treści umowy i rezygnacją z jej zawarcia (art. 233 §1 KPC).

W tym zakresie Sąd I instancji prawidłowo wskazywał, że nawet gdyby wyliczenie (...) w umowie okazało się zawyżone, to skutek takiego błędnego ustalenia, nie może stanowić sam w sobie podstawy do zastosowania sankcji kredytu darmowego w rozumieniu art. 45 ust. 1 u.k.k. mając na względzie treść wyroku (...) z dnia 13 lutego 2025 roku w sprawie C-472/23, o czym była mowa powyżej.

Powyższa różnica nie wpływa też zasadniczo na sytuację finansową powodów, by obecnie uznać, że umowa z dnia 21 marca 2022 r. stanowi kontrakt darmowy.

Wbrew zarzutom apelacji w umowie prawidłowo i wyraźnie zostały wskazane podstawy do ewentualnej zmiany kosztów kredytu, a dokonana szczegółowa ocena dokonana przez Sąd I instancji jest w pełni aprobowana przez Sąd Okręgowy bez potrzeby jej powtarzania.

Podkreślenia wymaga, że zgodnie ze stanowiskiem (...) we wskazanej powyżej sprawie C-(...)/23, do Sądu krajowego należy ocena, na ile przeciętny konsument został należycie poinformowany, a sankcji kredytu darmowego nie można stosować automatycznie, bez rozważenia proporcji niewielkiego naruszenia obowiązku informacyjnego ze strony banku do nieproporcjonalnej korzyści konsumenta, który by spłacał kredyt w umówionych terminach bez jakichkolwiek kosztów.

Zdaniem Sądu Okręgowego rozpoznającego apelację w obecnej sprawie przyjęcie poglądu apelujących powodów o automatycznym zastosowaniu sankcji kredytu darmowego, jako wyrazu rygoryzmu prawniczego prowadziłoby do nieracjonalnego i pozbawionego ekonomicznych podstaw wzbogacenia konsumenta, z powodu niewielkiego naruszenia informacyjnego obowiązku banku, który logicznie rozumując nie mógł mieć wpływu na decyzję konsumenta o podpisaniu umowy kredytowej, w sytuacji gdy powodowie już wcześniej zawierali umowy kredytowe, a wiedzę na temat możliwości skorzystania z sankcji kredytu darmowego uzyskali z reklamy w internecie i w tą drogą nawiązali kontakt z kancelarią prawną.

Analiza postanowień umowy wbrew zarzutom apelacji nie pozwala na ustalenie, że powodowie na podstawie zapisów umowy nie mogli ustalić, jaką kwotę kredytu uzyskają, jaką mają zapłacić składkę ubezpieczeniową, przy czym kwoty te zostały osobno wskazane co do wysokości w umowie, a możliwość pokrycia kosztów za udzielenie kredytu poprzez uzyskanie na tej cel kredytu w ramach jednej umowy, nie podważa w żadnym stopniu interesu kredytobiorcy, skoro pobieranie prowizji i składki za udzielenie kredytu jest powszechnie znaną praktyką przy zawieraniu umów kredytowych.

W tym ostatnim zakresie Sąd I instancji prawidłowo ustalił, że powodowie zawierając umowę kredytową mieli pełną wiedzę o kosztach zawarcia umowy, w tym składki ubezpieczeniowej, prowizji i ich opłacenie świadomie pokryli z zawartej w tym zakresie umowy kredytowej.

Podkreślić należy, że powodowie nie wykazali, że nie byli w stanie dokonać racjonalnej oceny postanowień umowy, wskutek czego nie byli w stanie podjąć racjonalnej decyzji czy taką umowę zawrzeć, w sytuacji gdy jednocześnie nie wykazali, aby porównywali umowy proponowane przez inne banki.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Okręgowy oddalił apelację, jako niezasadną (art. 385 KPC).

Jednocześnie zgodnie z art. 108 §1 w zw. z art. 98 KPC Sąd Okręgowy zasądził od powodów na rzecz pozwanego zwrot kosztów procesu za drugą instancję w wysokości 2 700 zł według stawki minimalnej radcy prawnego zastępującego pozwanego w tym postępowaniu (§10 ust.1 pkt1 w zw. z §2 pkt 6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych, Dz. U. z 2015 roku, poz. 1804 ze zm.)

SSO Wojciech Borodziuk