Sąd obniżył odszkodowanie za certyfikaty funduszu z 17 116 zł do 12 716 zł

wyroku z dnia 2 października 2023 r.

Pozwem wniesionym dnia 4 września 2019 roku powód J. S. wniósł o zasądzenie solidarnie od pozwanych Banku (...) S.A. z siedzibą w G. oraz (...) S.A. z siedzibą w W. kwoty 17 716 złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 27 grudnia 2017 roku do dnia zapłaty, ewentualnie w razie niepodzielenia stanowiska powoda w przedmiocie solidarnej odpowiedzialności pozwanych wniósł o zasądzenie od pozwanych ww. kwoty

in solidum na rzecz powoda z zastrzeżeniem, że spełnienie świadczenia przez jednego pozwanego zwalnia drugiego pozwanego od jego zapłaty. Ponadto powód wniósł o zasądzenie solidarnie od pozwanych kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, ewentualnie o zasądzenie kosztów procesu

in solidum.

W uzasadnieniu powód wskazał, że dochodzone roszczenie związane jest z nienależytym wykonywaniem przez (...)funkcji depozytariusza dla funduszu inwestycyjnego (...) oraz nienależytym wykonywaniem przez (...) (obecnie (...)) funkcji podmiotu zarządzającego Funduszem, które to zachowania pozwanych doprowadziły do spadku wartości certyfikatu inwestycyjnego Funduszu z kwoty nominalnej 97 złotych do kwoty 11,42 złote, która została wypłacona uczestnikom Funduszu po jego likwidacji, która nastąpiła w dniu 22 grudnia 2017 roku. Powód podniósł, że pozwani wspólni wyrządzili szkodę powodowi czynami bezprawnymi związanymi z niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem spoczywających na nich obowiązków, w związku z czym uzasadnione jest przypisanie im odpowiedzialności solidarnej w myśl art. 441 § 1 k.c. Powód zarzucił, że nienależyte wykonywanie przez pozwanych obowiązków związanych z pełnieniem funkcji depozytariusza dla Funduszu oraz podmiotu zarządzającego Funduszem przybrało postać m. in. działania w ramach konfliktu interesu poprzez naruszenie art. 10 ustawy o funduszach inwestycyjnych, ponieważ (...) ( (...)) jako podmiot zarządzający Funduszem był spółką pośrednio zależną od Banku (...). Działania pozwanych doprowadziły do drastycznego spadku wartości certyfikatu inwestycyjnego funduszu inwestycyjnego sektora nieruchomości o niemal 85%. Fundusz był funduszem nieruchomościowym, który z założenia charakteryzował się stabilnością oraz zapewnieniem wysokiego bezpieczeństwa inwestycji. Inwestycja była przedstawiana uczestnikom Funduszu jako stabilna lokata, która wygeneruje większy zysk niż lokata bankowa. Pomimo faktycznej i prawnej możliwości działania Funduszu w dniu 29 grudnia 2011 roku, uzasadnionej wyceną certyfikatu na 124,82 złotych podjęto decyzję o przedłużeniu działalności Funduszu do dnia 29 grudnia 2015 roku. Umorzenie certyfikatów nastąpiło po przeprowadzeniu likwidacji Funduszu w dniu 22 grudnia 2017 roku, a kwota za certyfikat inwestycyjny przyznana powodowi wynosiła 11,42 złote. Kwota dochodzona niniejszym pozwem stanowiła wysokość szkody w majątku powoda określonej jako różnica pomiędzy całkowitymi kosztami nabycia przez powoda certyfikatów a kwotą wypłaconą powodowi po likwidacji Funduszu

(pozew, k. 2-33v).

W odpowiedzi na pozew z dnia 22 listopada 2019 roku

(data nadania, k. 512), pozwany (...) S.A. z siedzibą w W. wniósł o oddalenie powództwa w całości z uwagi na jego bezzasadność oraz obciążenie powoda kosztami procesu i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów zastępstwa procesowego, w tym kosztów opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

W uzasadnieniu pozwany (...) podniósł, że żądania powoda są bezzasadne, gdyż dochodzi on odszkodowania na podstawie przepisów art. 415 k.c. dotyczących czynów niedozwolonych nie wykazując dokonania przez pozwanego czynu niedozwolonego. Brak wypłaty równowartości zainwestowanych w certyfikaty inwestycyjne Funduszu środków pieniężnych, jak również brak wypłaty równowartości opłaty za wydanie certyfikatów inwestycyjnych, zdaniem pozwanego, nie daje się zakwalifikować jako czyn niedozwolony, ponieważ powód nie wskazał normy prawnej, która miałaby zostać nim naruszona. Powód nie udowodnił powstania szkody oraz jej wysokości. Pozwany podniósł również, że żądanie przez powoda zwrotu opłaty manipulacyjnej z tytułu wydania certyfikatów inwestycyjnych nie mieści się w granicach odszkodowania, ponieważ opłata ta nie może być łączona z efektem dokonanej przez uczestnika Funduszu inwestycji, gdyż nie posiada charakteru inwestycyjnego. Ponadto pozwany podniósł, że z tytułu szkód wyrządzonych uczestnikom funduszu, zgodnie z art. 64 ust. 1 ustawy o funduszach inwestycyjnych, towarzystwo ponosi odpowiedzialność kontraktową, której powód również nie wykazał oraz że brak jest podstaw do przyjęcia odpowiedzialności solidarnej lub

in solidum. Pozwany wskazał, że powód przyczynił się do powstania ubytku w jego majątku m. in. przez nieskorzystanie z wezwania (...) sp. z o.o. do zbycia certyfikatów inwestycyjnych Funduszu. Pozwany zakwestionował zasadność domagania się odsetek ustawowych za opóźnienie oraz podniósł również zarzut przedawnienia roszczeń powoda wskazując jako termin biegu przedawnienia dzień 31 marca 2014 roku

(odpowiedź na pozew, k. 346-473).

W odpowiedzi na pozew z dnia 29 listopada 2019 roku

(data wpływu, k. 513) pozwany Bank (...) S.A. z siedzibą w G. wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz o zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości sześciokrotności właściwej stawki minimalnej.

W uzasadnieniu pozwany Bank (...) podniósł, że podjęcie w 2013 roku decyzji o przedłużeniu działalności Funduszu o 2 lata było uzasadnione wzrostem wartości portfela nieruchomości i brakiem podstaw do uznania istnienia zagrożenia zbycia portfela, natomiast przyczyny spadku wartości certyfikatów zależały od obiektywnych uwarunkowań rynkowych, w tym na rynku nieruchomości i wpływały na nie m. in. napływ do Polski zagranicznego kapitału zwiększającego konkurencję na rynku oraz wpływ światowego kryzysu finansowego na branżę finansową i rynek nieruchomości. Pozwany wskazał, że (...) podejmowało próby sprzedaży nieruchomości Funduszu przed jego likwidacją. Powód nie skorzystał z oferty (...) sp. z o.o., wobec czego zdaniem pozwanego zrzekł się swoich roszczeń i jego zarzuty dotyczące tej oferty pozostają bez znaczenia w sprawie. Pozwany podniósł, że nie naruszył swoich obowiązków jako depozytariusza, które rozumieć należy wąsko i nie miał on wpływu na decyzje inwestycyjne Funduszu, ani nie działał w stanie konfliktu interesów. Pozwany zarzucił, że powód nie wykazał poniesionej szkody ani związku przyczynowego pomiędzy działaniem pozwanego a szkodą. Zakwestionował również podstawy do określenia solidarnej odpowiedzialności pozwanych albo odpowiedzialności

in solidum. Podniósł również zarzut przedawnienia roszczeń powoda w związku z tym, że termin przedawnienia rozpoczął swój bieg w dniu 31 marca 2014 roku

(odpowiedź na pozew Banku (...), k. 513-716).

Wyrokiem z d nia 14 grudnia 2021 roku Sąd Rejonowy dla Warszawy – Śródmieścia w Warszawie:

zasądził od (...) spółki akcyjnej z siedzibą w W. i Banku (...) spółki akcyjnej z siedzibą w G. solidarnie na rzecz powoda J. S. kwotę 17 116,00 zł (siedemnaście tysięcy sto szesnaście złotych) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 9 listopada 2019 roku do dnia zapłaty;

w pozostałym zakresie powództwo oddalił;

zasądził od (...) spółki akcyjnej z siedzibą w W. i Banku (...) spółki akcyjnej z siedzibą w G. solidarnie na rzecz powoda J. S. kwotę 4617,00 zł (cztery tysiące sześćset siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym kwota 3600,00 zł (trzy tysiące sześćset złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego.

Z powyższym rozstrzygnięciem Sądu Rejonowego nie zgodzili się oboje pozwani, zaskarżając wyrok w części, tj. w zakresie pkt I i III sentencji wyroku. W ramach wywiedzionej apelacji (...) zarzucił zaskarżonemu wyrokowi:

I. naruszenie przepisów prawa procesowego mających wpływ na wynik sprawy, a to:

l. art. 232 k.p.c. w związku z art. 233 § 1 k.p.c. - polegające na błędnym przyjęciu, że strata inwestycyjna Powoda stanowi szkodę, a Powód wykazał spełnienie się przesłanki odpowiedzialności odszkodowawczej Pozwanych, co w konsekwencji doprowadziło do uwzględnienia powództwa, podczas gdy Powód nie przedstawił dowodów odróżniających jego stratę od przeciętnej straty inwestycyjnej;

2. art. 233 § 1 k.p.c. w związku z art. 227 k.p.c. - polegające na ocenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego z przekroczeniem granic swobodnej oceny dowodów, w tym wyciągnięciu wniosków niewynikających z przedmiotowego materiału, a wręcz z nim sprzecznych, oraz wybiórczej ocenie materiału dowodowego - m.in. poprzez:

a. bezzasadne przyjęcie, że Towarzystwo nieprawidłowo zarządzało (...) („Fundusz”), co przejawiało się rzekomo w tym, że:

i. nieruchomości należące do spółek (...) miały nieadekwatny stan pod koniec inwestycji w stosunku do ich potencjału - a tym samym przypisanie Towarzystwu odpowiedzialności odszkodowawczej - podczas gdy m.in. z: raportu z wyceny budynku biurowego (...) (załącznik do pisma Towarzystwa z dnia 8 września 2021 r),

-podsumowania raportów z badania due diligence (...) (załącznik do pisma Towarzystwa z dnia 8 września 2021 r.), projektu roboczego z dnia 23 maja 2006 r. raportu z ograniczonej analizy stanu (...) S.A. (załącznik do pisma Towarzystwa z dnia 8 września 2021 r.),

- analizy kosztów eksploatacyjnych oraz zarządzania obiektu handlowego (...) (...) (załącznik do pisma Towarzystwa z dnia 8 września 2021 r.), operatu szacunkowego (...) (...) al. (...) (lipiec 2006) (załącznik do pisma Towarzystwa z dnia 8 września 2021 r.), raportu z(...) W., Al. (...) (załącznik do pisma Towarzystwa z dnia 8 września 2021 r.), badania technicznego (due diligence) nieruchomości (...)” (załącznik do pisma Towarzystwa z dnia 8 września 2021 r.), raportu z badania (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością oraz nieruchomości położonej w W. przy ulicy (...) (załącznik do pisma Towarzystwa z dnia 8 września 2021 r.), raportu technicznego due diligence przygotowanego przez (...) Sp. z o.o. dot. (...) (załącznik do pisma Towarzystwa z dnia 8 września 2021 r.),

- raportu z wykonania due diligence komercyjnego oraz opinii o wartości budynku biurowego (...) w W. (załącznik do pisma Towarzystwa z dnia 8 września 2021 r.),

- raportu końcowego, podsumowania badania due diligence dot. (...) (załącznik do pisma Towarzystwa z dnia 8 września 2021 r.),

- analizy due diligence (...) (załącznik do pisma Towarzystwa z dnia 8 września 2021 r.),

- raportu z ograniczonej analizy stanu prawnego nieruchomości położonych w W. przy ul. (...) oraz (...) zabudowanych budynkami biurowymi "(...)" (załącznik do pisma Towarzystwa z dnia 8 września 2021 r.),

- raportu due dilligence przygotowanego dla (...) z dnia 29 maja 2006 r. (załącznik do pisma Towarzystwa z dnia 8 września 2021 r.), operatu szacunkowego, wyceny wartości rynkowej prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych budynkami biurowymi (...) w W. przy ulicy (...) oraz (...) w W. przy ulicy (...) (załącznik do pisma Towarzystwa z dnia 8 września 2021 r.),

- operatu szacunkowego, wyceny wartości rynkowej prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej, zabudowanej budynkiem biurowym (...), położonej w W. przy ulicy (...) (załącznik do pisma Towarzystwa z dnia 8 września 2021 r),

- operatu szacunkowego, wyceny wartości rynkowej prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej, zabudowanej budynkiem biurowym (...), położonej w W. przy ulicy (...) (załącznik do pisma Towarzystwa z dnia 8 września 2021 r.),

- operatu szacunkowego, wyceny wartości rynkowej prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej, zabudowanej budynkiem biurowym(...), położonej w W. przy ulicy (...) (załącznik do pisma Towarzystwa z dnia 8 września 2021 r.), podsumowania raportu dot. (...), W., (...) (...) (załącznik do pisma Towarzystwa z dnia 8 września 2021 r.), raportu końcowego dot. projektu inwestycyjnego - nieruchomości położonych w W. przy ul. (...) oraz (...) zabudowanych budynkami biurowymi "(...) (załącznik do pisma Towarzystwa z dnia 8 września 2021 r.), raportu due dilligence z dnia 20 czerwca 2006 r. z badania nieruchomości (...) (załącznik do pisma Towarzystwa z dnia 8 września 2021 r.), raportu due dilligence z dnia 20 czerwca 2006 r. z badania nieruchomości (...) (załącznik do pisma Towarzystwa z dnia 8 września 2021 r), raportu due dilligence z dnia 20 czerwca 2006 r. z badania nieruchomości (...) (załącznik do pisma Towarzystwa z dnia 8 września 2021 r.),

- raportu due dilligence z grudnia 2006 r. z badania spółki (...) sp. z o.o. (załącznik do pisma Towarzystwa z dnia 8 września 2021 r), raportu końcowego dot. projektu inwestycyjnego nieruchomości położonej w W. przy Aleja (...) (załącznik do pisma Towarzystwa z dnia 8 września 2021 r.),

- operatów szacunkowych z wyceny wartości nieruchomości znajdujących się w spółkach (...) sporządzanych na potrzeby kwartalnych wycen wartości aktywów netto Funduszu z lat 2006 - 2016 (załącznik do pisma Towarzystwa z dnia 8 września 2021 r.),

- opinii eksperckiej z dnia 18 sierpnia 2021 r. sporządzonej przez Pana M. K. oraz Pana J. M. (załącznik do pisma Towarzystwa z dnia 20 sierpnia 2021 r.),

- zeznań świadków: Pana R. M. , Pana W. C. , Pana P. K. ,

jednoznacznie wynika, że (1) Fundusz inwestował w dobre nieruchomości z potencjałem w całości wynajęte, które przed dokonaniem inwestycji poddano szczegółowemu badaniu pod względem technicznym i prawnym, i których atrakcyjność szczegółowo analizowano, (2) Towarzystwo podejmowało szereg działań w celu komercjalizacji nieruchomości, w tym korzystało z usług pośredników nieruchomości, (3) Towarzystwo inwestowało w modernizacje nieruchomości;

ii. występowanie niewynajętych powierzchni miało miejsce we wszystkich nieruchomościach należących do spółek (...), przez co nieruchomości wchodzące w skład portfela Funduszu w znacznej części stanowiły pustostany i przestawały być atrakcyjne sprzedażowe - a tym samym przypisanie Towarzystwu odpowiedzialności odszkodowawczej - podczas gdy m.in. z zeznań świadka Pana W. C. oraz operatów szacunkowych z wyceny wartości nieruchomości znajdujących się w spółkach (...) sporządzanych na potrzeby kwartalnych wycen wartości aktywów netto Funduszu z lat 2006 - 2016 (załącznik do pisma Towarzystwa z dnia 8 września 2021 r.) wynika, że większość nieruchomości była wynajęta w okresie działalności Funduszu oraz przynosiła dochody, a przyczyną problemów ze znalezieniem najemców w ramach pozostałych nieruchomości była nadpodaż powierzchni biurowych do wynajęcia, co stanowiło czynnik niezależny od Towarzystwa;

iii. Fundusz przedstawiał wysoki poziom wydatków operacyjnych związanych z wysokim poziomem kosztów operacyjnych spółek celowych oraz poziomem kosztów zarządzania Funduszem, utrzymaniem i eksploatacją nieruchomości - a tym samym przypisanie Towarzystwu odpowiedzialności odszkodowawczej - podczas gdy m.in. z:

zeznań świadków: R. M. , Pana W. C., Pana P. K. ,statutu Funduszu (załącznik do odpowiedzi na pozew Towarzystwa), operatów szacunkowych z wyceny wartości nieruchomości znajdujących się w spółkach (...) sporządzanych na potrzeby kwartalnych wycen wartości aktywów netto Funduszu z lat 2006 - 2016 (załącznik do pisma Towarzystwa z dnia 8 września 2021 r.), jednoznacznie wynika, że: (1) koszt utrzymania i eksploatacji nieruchomości był standardowy dla tego typu nieruchomości, (2) Towarzystwo inwestowało w konieczną modernizację i komercjalizację nieruchomości, (3) koszt obsługi spółek celowych był niewielki, (4) w skład zarządu spółek celowych wchodzili pracownicy Towarzystwa, którzy nie pobierali z tego tytułu żadnego wynagrodzenia, (5) koszty funkcjonowania spółek celowych stanowiły głównie koszty obsługi kredytów, które i tak musiałyby zostać poniesione przez Fundusz, gdyby Fundusz mógł nabywać nieruchomości bezpośrednio, (6) struktura spółek celowych minimalizowała ryzyko związane z inwestycją, (7) a w świetle postanowień statutu Fundusz nie miał możliwości nabywania nieruchomości bezpośrednio;

iv. Towarzystwo źle zarządzało nieruchomościami inwestycyjnymi wchodzącymi w skład portfela, w szczególności w zakresie ich najmu oraz poszukiwania nabywcy - a tym samym przypisanie Towarzystwu odpowiedzialności odszkodowawczej - podczas gdy m.in. z:

zeznań świadka Pana W. C., opinii eksperckiej z dnia 18 sierpnia 2021 r. sporządzonej przez Pana M. K. oraz Pana J. M. (załącznik do pisma Towarzystwa z dnia 20 sierpnia 2021 r.), operatów szacunkowych z wyceny wartości nieruchomości znajdujących się w spółkach (...) sporządzanych na potrzeby kwartalnych wycen wartości aktywów netto Funduszu z lat 2006 - 2016 (załącznik do pisma Towarzystwa z dnia 8 września 2021 r.), wynika, że (1) Towarzystwo podejmowało szereg działań w celu komercjalizacji nieruchomości, w tym korzystało z usług pośredników nieruchomości, (2) Towarzystwo inwestowało w modernizacje nieruchomości, (3) większość nieruchomości była wynajęta w okresie działalności Funduszu oraz przynosiła dochody, a (4) przyczyną problemów ze znalezieniem najemców w ramach pozostałych nieruchomości była nadpodaż powierzchni biurowych do wynajęcia, co stanowiło czynnik niezależny od Towarzystwa;

v. Towarzystwo podjęło decyzję o zakupie nieruchomości (...) pomimo wysokiej ceny oraz następczej utraty głównego najemcy (...) - a tym samym przypisanie Towarzystwu odpowiedzialności odszkodowawczej - podczas gdy m.in. z: zeznań świadków: Pana R. M. , Pana W. C. ,

raportu z badania (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością oraz nieruchomości położonej w W. przy ulicy (...) (załącznik do pisma Towarzystwa z dnia 8 września 2021 r.), raportu technicznego due diligence przygotowanego przez (...) Sp. z o.o. dot. (...)(załącznik do pisma Towarzystwa z dnia 8 września 2021 r.), raportu z wykonania due diligence komercyjnego oraz opinii o wartości budynku biurowego(...) w W. (załącznik do pisma Towarzystwa z dnia 8 września 2021 r.), raportu końcowego, podsumowania badania due dilligance dot. (...) (załącznik do pisma Towarzystwa z dnia 8 września 2021 r.), operatów szacunkowych z wyceny wartości nieruchomości znajdujących się w spółkach (...) sporządzanych na potrzeby kwartalnych wycen wartości aktywów netto Funduszu z lat 2006 - 2016 (załącznik do pisma Towarzystwa z dnia 8 września 2021 r.), opinii eksperckiej z dnia 18 sierpnia 2021 r. sporządzonej przez Pana M. K. oraz Pana J. M. (załącznik do pisma Towarzystwa z dnia 20 sierpnia 2021 r.), jednoznacznie wynika, że: (1) Fundusz inwestował w dobre nieruchomości z potencjałem w całości wynajęte, które przed dokonaniem inwestycji poddano szczegółowemu badaniu pod względem technicznym i prawnym, i których atrakcyjność szczegółowo analizowano, (2) Towarzystwo nie podejmowało decyzji o zakupie nieruchomości bez uprzedniej aprobaty Komitetu Doradczego;

b. bezzasadne przyjęcie, że spadek wartości aktywów Funduszu nastąpił na skutek nieprawidłowych działań Towarzystwa - a tym samym przypisanie Towarzystwu odpowiedzialności odszkodowawczej - w sytuacji, gdy z:

- opinii eksperckiej z dnia 18 sierpnia 2021 r. sporządzonej przez Pana M. K. oraz Pana J. M. (załącznik do pisma Towarzystwa z dnia 20 sierpnia 2021 r.), opinii biegłego dr. P. C.,

jednoznacznie wynika, że na spadek wartości certyfikatów inwestycyjnych Funduszu („Certyfikaty Inwestycyjne”) - a tym samym na stratę inwestycyjną po stronie Powoda - miały wpływ czynniki niezależne od Towarzystwa, takie jak ograniczony czas na dokonanie przez Fundusz inwestycji w nieruchomości, wystąpienie kryzysu na rynku nieruchomości, nadpodaż powierzchni biurowej na (...) rynku nieruchomości, drastyczne zmniejszenie się stawek czynszu najmu, długoletnie prace modernizacyjne wokół nieruchomości utrudniające ich komercjalizację;

3. art. 233 § 1 k.p.c. w związku z art. 2781 k.p.c. - polegające na nieprawidłowej ocenie opinii biegłego dr. P. C. poprzez oparcie się na wybiórczych ustaleniach dokonanych przez biegłego bez uwzględnienia całokształtu opinii oraz wiadomości specjalnych - w szczególności:

a. pominięcie twierdzeń biegłego, że na stratę inwestycyjną miały wpływ okoliczności niezależne od zachowań Towarzystwa, co doprowadziło do błędnego ustalenia, że na stratę inwestycyjną miały wpływ w przeważającej części zachowania Towarzystwa - i tym samym przypisanie Towarzystwu odpowiedzialności odszkodowawczej - podczas gdy z opinii biegłego jednoznacznie wynika, że na stratę inwestycyjną w postaci zmniejszenia się wartości Certyfikatów Inwestycyjnych miał wpływ również szereg okoliczności, za których zaistnienie Towarzystwo nie ponosi jakiejkolwiek odpowiedzialności - takich jak: istotny spadek cen nieruchomości komercyjnych w stosunku do poziomu cen z lat 2006 - 2007 oraz spadek czynszów najmu, wynikający z podaży nowych obiektów, zwłaszcza jeżeli chodzi o nieruchomości biurowe;

b. pominięcie twierdzeń biegłego, że finansowanie inwestycji kredytami bankowymi powyżej(...) wartości aktywów wchodzących w skład portfela było działaniem prawidłowym z perspektywy ówczesnego stanu rynku oraz, że poziom długu nie był czynnikiem, który spowodował spadek wartości Certyfikatów Inwestycyjnych Funduszu, co doprowadziło do błędnego ustalenia, że finansowanie inwestycji kapitałami obcymi było działaniem agresywnym i generującym wysokie koszty, w sytuacji gdy z opinii biegłego wynika, że dzięki finansowaniu inwestycji kapitałami obcymi można było oczekiwać wysokiego zysku dzięki pozytywnemu efektowi dźwigni finansowej;

c. ustalenie stanu faktycznego w sposób sprzeczny ze stanowiskiem biegłego oraz przedstawionymi przez niego wiadomościami specjalnymi, co doprowadziło do niewłaściwego założenia, że strata inwestycyjna jest tożsama z rzekomo poniesioną przez Powoda szkodą oraz, że między rzekomo nieprawidłowymi działaniami Towarzystwa a rzekomą szkodą Powoda zachodzi adekwatny związek przyczynowy - podczas gdy w opinii biegłego zostało wskazane, że na stratę inwestycyjną miały również wpływ okoliczności niezależne od zachowań Towarzystwa oraz, że bez względu na sposób zarządzania Funduszem przez Towarzystwo, czynniki niezależne od Towarzystwa doprowadziłyby do spadku wartości certyfikatów Inwestycyjnych;

4. art. 243

2 k.p.c. w związku z art. 227 k.p.c. w związku z art. 232 k.p.c. - poprzez uznanie dowodu z prywatnej opinii z dnia 18 sierpnia 2021 r. sporządzonej przez Pana M. K. oraz Pana J. M. (załącznik do pisma Towarzystwa z dnia 20 sierpnia 2021 r.) za nieprzydatny i niewykorzystanie go w ramach procesu ustalania stanu faktycznego - pomimo niewydania postanowienia o pominięciu dowodu - co doprowadziło do nieuprawnionego przyjęcia, że opinia biegłego dr. P. C. dołączona do niniejszej sprawy została sporządzona w sposób rzetelny i kompletny, a w konsekwencji dokonanie na podstawie tej opinii sprzecznej ze stanem faktycznym oceny, że Towarzystwo nienależycie zarządzało Funduszem, co rzekomo skutkowało spadkiem wartości certyfikatów inwestycyjnych Funduszu - podczas gdy z prywatnej opinii wynika, że:

a. Towarzystwo i Fundusz zapewnili profesjonalną kadrę osób zarządzających nieruchomościami znajdującymi się w spółkach celowych (portfelowych) Funduszu oraz fachowych doradców zewnętrznych;

b. na spadek wartości aktywów Funduszu miało wpływ wystąpienie czynników niezależnych od zarządzających Funduszem;

c. biegły dr P. C. nie uwzględnił, że określony spadek wartości nieruchomości wchodzących w skład portfela inwestycyjnego Funduszu nie oznacza identycznego spadku wartości aktywów netto na certyfikat inwestycyjny ( (...)) Funduszu i przyczyn takiego stanu;

d. biegły dr P. C. nie uwzględnił - przy formułowaniu wniosków dot. dającego się uzasadnić czynnikami niezależnymi do Towarzystwa spadku wartość certyfikatów inwestycyjnych Funduszu - stosowanej przez Fundusz i spółki portfelowe dźwigni finansowej w celu finansowania zakupu i utrzymania nieruchomości wchodzących w skład portfela Funduszu;

e. biegły dr P. C. dokonał błędnego założenia w postaci określenia dochodów netto dla każdej z nieruchomości funduszowych dla pięciu lat, w sytuacji przyjęcia, że okres trwania inwestycji to osiem lat;

f. biegły dr P. C. sformułował wniosek o nieprofesjonalnym zarządzaniu nieruchomościami funduszowymi w sytuacji braku zbadania rzeczywistych kosztów funkcjonowania spółek portfelowych posiadających nieruchomości, braku przedstawienia wzorca staranności w zarządzaniu nieruchomościami, braku dostępu do dokumentów obrazujących działania podejmowane przez zarządzających oraz w oparciu o analizę dotyczącą jedynie kilku nieruchomości znajdujących się w spółkach portfelowych Funduszu bez uwzględnienie uwarunkowań niezależnych od Funduszu i Towarzystwa;

g. biegły dr P. C. w swojej opinii nie uwzględnił przy formułowaniu wniosku dotyczącego nieprofesjonalnego zarządzania nieruchomościami czynników niezależnych od zarządzających, które wpłynęły na stan nieruchomości i poziom ich wynajęcia, a tym samym pośrednio na (...);

h. biegły dr P. C. w swojej opinii nie uwzględnił wyników inwestycyjnych tożsamego do Funduszu - funduszu (...) inwestującego w nieruchomości, głównie w segmencie nieruchomości biurowych, a także centrów handlowych i obiektów magazynowych, działającego w latach 2008-2015 w kontekście oceny i formułowania wniosku dotyczącego nieprofesjonalnego zarządzania nieruchomościami Funduszu przez Towarzystwo;

i. biegły dr P. C. w swojej opinii nie uwzględnił w analizie i wnioskach, że nieruchomości funduszowe nie należały do kategorii Prime, jak również nie uwzględnił działań podejmowanych przez Towarzystwo celem zminimalizowania wpływu negatywnych czynników zewnętrznych na efekt działalności Funduszu;

j. biegły dr P. C. dokonał błędnego przyjęcia, że zarządzanie nieruchomościami należącymi do portfela Funduszu jest równoznaczne z zarządzaniem Funduszem jako całością;

k. biegły dr P. C. w swojej opinii nie uwzględnił ryzyk związanych z nabywaniem i posiadaniem nieruchomości komercyjnych bezpośrednio przez fundusz inwestycyjny;

5. 235

2 § 1 pkt 2 i 5 k.p.c. w związku z art. 281 § 1 k.p.c. w związku z art. 49 k.p.c. – poprzez pominięcie wniosku Towarzystwa o wyłączenie biegłego dr. P. C. od udziału w niniejszej sprawie, podczas gdy opinia biegłego budzi uzasadnione wątpliwości co do bezstronności biegłego w niniejszej sprawie z uwagi na stwierdzenie przez biegłego na rozprawie w dniu 25 sierpnia 2021 r., że „nie jest w stanie wskazać jakie błędy zostały popełnione w zarządzaniu Funduszem" - pomimo postawienia wcześniej przez biegłego tezy o nieprawidłowym zarządzaniu Funduszem przez Towarzystwo - co doprowadziło do nieuprawnionego przyjęcia, że opinia biegłego dr. P. C. dołączona do niniejszej sprawy została sporządzona w sposób rzetelny i kompletny - a w konsekwencji dokonanie na podstawie tej opinii sprzecznej ze stanem faktycznym oceny, że Towarzystwo nienależycie zarządzało Funduszem oraz przypisanie Towarzystwu odpowiedzialności odszkodowawczej;

6. art. 286 k.p.c. w związku z art. 235

2 § 1 pkt 2 i 5 k.p.c. oraz art. 232 k.p.c. - poprzez pominięcie wniosku Towarzystwa o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii innego biegłego - ewentualnie zespołu biegłych - z zakresu instrumentów finansowych, rynku kapitałowego, papierów wartościowych, wyceny nieruchomości i spółek, specjalizujących się w rynku nieruchomości w W. oraz w zakresie działalności i wyceny aktywów funduszy inwestycyjnych - co doprowadziło do nieuprawnionego przyjęcia, że opinia biegłego dr. P. C. dołączona do niniejszej spraw została sporządzona w sposób rzetelny i kompletny, a w konsekwencji dokonanie na podstawie tej opinii sprzecznej ze stanem faktycznych oceny, że Towarzystwo nienależycie zarządzało Funduszem - w sytuacji gdy opinia dr. P. C. jest niepełna, opiera się na błędnych założeniach faktycznych, nie zawiera rzetelnego uzasadnienia sformułowanych przez biegłego wniosków, wadliwe przedstawia istotne dla sprawy okoliczności i jest wewnętrznie sprzeczna, co przejawia się w tym, że:

a. biegły sformułował tezę o rzekomo niezwykle nieprofesjonalnym zarządzaniu nieruchomościami stanowiącymi własność spółek (...), podczas gdy nie dysponował dokumentami, ani danymi, które stanowiłyby podstawę dla takich twierdzeń, nie wskazał konkretnych błędnych decyzji zarządzających Funduszem, a swoje twierdzenia oparł na skutkach nie analizując faktycznych przyczyn, tym samym opinia dr. C. nie zawiera rzetelnego uzasadnienia przedstawionych przez biegłego wniosków;

b. biegły na rozprawie w dniu 25 sierpnia 2021 r. wskazał, że wniosek o niezwykle nieprofesjonalnym zarządzaniu nieruchomościami wysnuł na podstawie skutku, jakim był 60% poziom pustostanów na niektórych nieruchomościach, co oznacza, że biegły sformułował sprzeczne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego wnioski z analizy dokumentacji przedstawianej przez Sąd w zakresie oceny sposobu zarządzania nieruchomościami;

c. biegły dokonał nieprawidłowych ustaleń w oparciu o zgromadzony dotychczas w sprawie materiał dowodowy, przyjmując, że nieruchomości funduszowe były nieprofesjonalnie zarządzane, w sytuacji gdy biegły dokonał pobieżnej analizy zaledwie kilku nieruchomości znajdujących się w spółkach portfelowych Funduszu bez uwzględnienie uwarunkowań niezależnych od Funduszu i Towarzystwa, co oznacza, że opinia opiera się na błędnych założeniach faktycznych;

d. biegły przeanalizował skutki spadku wartości certyfikatów inwestycyjnych nie przedstawiając uzasadnienia przyczyn, które leżały po stronie Funduszu, w szczególności nie wykazał jakie konkretnie błędy w ramach poszczególnych aktywów były poczynione przez Zarządzających Funduszem - w ramach normalnego związku przyczynowego - tym samym opinia dr. C. jest niepełna i wadliwie przedstawia okoliczności istotne dla sprawy;

e. biegły dokonując oceny sposobu zarządzania nieruchomościami funduszowymi całkowicie pominął sytuację panującą na (...) rynku nieruchomości w latach działalności Funduszu oraz specyfikę działalności funduszy inwestycyjnych działających na rynku nieruchomości, co ewidentnie wskazuje na to, że wnioski przedstawione przez biegłego są nienależycie uzasadnione;

f. biegły do swoich analiz i obliczeń wykorzystał dane dotyczące nieruchomości typu prime, w sytuacji gdy nieruchomości znajdujące się w spółkach (...) nie należały do tej kategorii nieruchomości, co jest ewidentnym przykładem wewnętrznej sprzeczności opinii w zakresie zawartych w niej ustaleń i wniosków (wnioski końcowe nie znajdują oparcia w badaniach opisanych przez biegłego);

7. art. 235

2 § 2 oraz 5 k.p.c. w związku z art. 232 k.p.c., art. 227 k.p.c. oraz art. 278

1 k.p.c. w związku z art. 278 k.p.c. - polegające na pomięciu wniosku o przeprowadzenie dowodu z uzupełniającej opinii biegłego, co doprowadziło do błędnego założenia o nieprawidłowym zarządzaniu Funduszem przez Towarzystwo - a w konsekwencji uwzględnienia powództwa - w sytuacji, gdy z wyjaśnień biegłego dr. P. C. złożonych na rozprawie w dniu 25 sierpnia 2021 r. wynikała konieczność uzupełnienia postępowania dowodowego o materiały dotyczące sposobu zarządzania nieruchomościami znajdującymi się w spółkach (...) - co doprowadziłoby do wykazania, że pozwane Towarzystwo przeprowadzało szereg działań mających na celu polepszenie wyników Funduszu;

II. naruszenie prawa materialnego, a to:

1. art. 6 k.c. - poprzez wadliwe niezastosowanie ciężaru dowodu w sprawie i nieusprawiedliwione przyjęcie, że Powód wykazał (1) okoliczności świadczące o nienależytym wykonaniu zobowiązania przez Towarzystwo, (2) szkodę oraz (3) związek przyczynowy między faktem nienależytego wykonania lub niewykonania zobowiązania a szkodą - podczas gdy Powód nie przedstawił żadnych dowodów świadczących o poniesieniu szkody, a nie przeciętnej straty inwestycyjnej;

2. art. 361 k.c. - poprzez jego błędne niezastosowanie polegające na przypisaniu odpowiedzialności Pozwanym pomimo braku wystąpienia adekwatnego związku przyczynowego pomiędzy działaniami lub zaniechaniami Pozwanych a rzekomą szkodą;

3. art. 471 k.c. w związku z art. 64 u.f.i. - poprzez błędną wykładnię polegającą na przypisaniu Towarzystwu odpowiedzialności kontraktowej w przypadku wykazania przez Towarzystwo, że spadek wartości Certyfikatów Inwestycyjnych Funduszu i w konsekwencji strata inwestycyjna Powoda była spowodowana wystąpieniem okoliczności, za które Towarzystwo nie ponosiło odpowiedzialności;

4. art. 64 u.f.i. - poprzez błędną wykładnię polegającą na przypisaniu Towarzystwu odpowiedzialności za nienależyte wykonanie zobowiązania w przypadku wykazania przez Towarzystwo, że spadek wartości Certyfikatów Inwestycyjnych Funduszu, a w konsekwencji strata inwestycyjna Powoda była spowodowana wystąpieniem okoliczności, za które Towarzystwo nie ponosiło odpowiedzialności;

5. art. 442 k.c. - poprzez błędną wykładnię polegającą na nieuwzględnieniu maksymalnie dziesięcioletniego terminu przedawnienia roszczeń;

6. art. 415 k.c. - poprzez błędną wykładnię polegającą na przypisaniu Towarzystwu oraz Bankowi (...) odpowiedzialności deliktowej, podczas gdy działania Towarzystwa oraz Banku nie miały znamion czynu zabronionego;

7. art. 441 § 1 k.c. w związku z art. 415 k.c. - poprzez błędną wykładnię polegającą na przypisaniu Towarzystwu oraz Bankowi odpowiedzialności deliktowej, a w konsekwencji również odpowiedzialności solidarnej, podczas gdy działania Towarzystwa oraz Banku nie miały znamion czynu zabronionego;

8. art. 10 u.f.i. - poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że Towarzystwo i Bank (...) nie działały niezależnie i w interesie uczestników Funduszu;

Mając na względzie powyżej sformułowane zarzuty pozwany wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanych kosztów procesu za każdą z instancji, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na apelację pozwany 2- Bank (...) S.A. przychylił się do apelacji pozwanego 1 wskazując, że zarzuty apelacji są w całości zbieżne z zarzutami wskazanymi w drugiej apelacji.

Drugą apelacją wywiedzioną przez pozwanego 2 - Bank (...) spółka akcyjna zarzucono zaskarżonemu wyrokowi:

I. naruszenie prawa procesowego, tj.:

art. 368 § 1

1 k.p.c. poprzez niewłaściwe ustalenie przez Sąd I instancji stanu faktycznego sprawy;

art. 233 § 1 k.p.c. poprzez naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy;

art. 233 § 1 w zw. z art. 299 i 247 k.p.c.;

art. 233 § 1 w zw. z art. 227 k.p.c.;

art. 233 § 1, art. 227 i art. 327

1 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c.;

art. 233 § 1 w zw. z art. 235 § 1, art. 244 § 1 i art. 3271 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c.;

art. 235

2 § 1 pkt 2, 3 i 5 i § 2 w zw. z art. 233 § 1 w zw. z art. 278 § 1, art. 278

1 i 286 k.p.c.;

art. 233 § 1 w zw. z art. 227, art. 245 k.p.c. i art. 286 k.p.c. oraz art. 235

2 § 2 i art. 327

1 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c.;

art. 233 § 1 w zw. z art. 227, art. 245 k.p.c. i art. 286 k.p.c. oraz art. 235

2 § 2 i art. 327

1§ 1 pkt 1 i 2 k.p.c.;

art. 233 § 1 w zw. z art. 227, art. 245 k.p.c. i art. 286 k.p.c. oraz art. 235

2 § 2 i art.

art. 327

1 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c.

II. naruszenie prawa materialnego, tj.:

art. 72 ust. 1, 3 i 4 w zw. z art. 75 ust. 1 u.f.i.;

art. 72 ust. 1 pkt 2 - 5 w zw. z art. 72 ust. 4 i art. 3 u.f.i. oraz w zw. z art. 75 ust. 1 u.f.i. oraz art. 415 i art. 471 k.c.;

art. 73 ust 3 u.f.i.;

art. 72 ust. 1 pkt 4 i 5 w zw. z art. 72 ust. 4, art. 9 oraz art. 73 ust. 3 u.f.i. w zw. żart. 75 ust. 1 u.f.i. oraz art. 415 i art. 471 k.c.

art. 361 §1 i 2 k.c.

art. 362 k.c.

art. 415 k.c. i 471 k.c. w zw. z art. 75 ust. 1 oraz art. 64 ust. 1 u.f.i.

art. 441 § 1 k.c.;

art. 442

1 § 1 k.c. w zw. z art. 118 k.c.

Mając na uwadze tak sformułowane zarzuty pozwany wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części na zasadzie art. 386 § 1 k.p.c. poprzez oddalenie powództwa także co do kwoty 17.116 zł, zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego ad. 1 kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Ponadto wniósł o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego ad. 1 kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych;

W odpowiedzi na apelację pozwany 1 – (...) S.A. przychylił się do wniosku zawartego w apelacji pozwanego 2- Banku (...) S.A. o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa w całości. Natomiast w odpowiedzi na apelację złożoną przez powoda, wniósł on o oddalenie apelacji pozwanego w całości jako bezzasadnej oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania drugoinstancyjnego.

Sąd Okręgowy zważył co następuje:

Apelacje wywiedzione przez pozwanych okazały się zasadne w części i skutkowały zmianą wyroku Sądu I instancji. Sąd Okręgowy zmienił zaskarżony wyrok nieznacznie co do wysokości zasądzonej kwoty.

Sąd Okręgowy co do zasady podzielił ustalenia faktyczne i rozważania prawne, dokonane w sprawie przez Sąd Rejonowy, albowiem trafnie uznał, że obaj pozwani są co do zasady odpowiedziani za szkodę powoda w postaci spadku wartości certyfikatów. Dokonując jednak oceny zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego, Sąd II instancji nie podzielił ocen i wniosków, które legły u podstaw wydania zaskarżonego wyroku co do przypisania w całości odpowiedzialności odszkodowawczej za stratę wartości certyfikatów inwestycyjnych na pozwanych. Tym samym apelacje strony pozwanej w tym zakresie zasługiwały na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy podnieść, że zgodnie z art. 378 § 1 k.p.c., obowiązek sądu II instancji określający granice rozpoznania apelacji, nie oznacza konieczności osobnego omówienia w uzasadnieniu wyroku każdego argumentu podniesionego w apelacji, wystarczające jest bowiem odniesienie się do sformułowanych w apelacji zarzutów i wniosków w sposób wskazujący na to, że zostały one przez sąd II instancji w całości rozważone przed wydaniem orzeczenia (vide: m.in. uchwała 7 sędziów SN z dnia 23 marca 1999 r., III CZP 59/98, wyroki SN: z dnia 13 września 2017 r., I PK 264/16; z dnia 30 września 2016 r., I CSK 623/15; z dnia 15 września 2016 r., I CSK 659/15). Mając zatem na uwadze obszerność apelacji pozwanego Banku (...) S.A. z siedzibą w G., jak i zarzutów w niej zawartych, oraz tożsamość w przeważającej mierze zarzutów obu apelacji, Sąd Okręgowy odniesie się do tych zarzutów zbiorczo.

Na uwzględnienie nie zasługiwały zarzuty dotyczące naruszenia prawa procesowego, tj. przepisu art. 233 § 1 k.p.c. Ocena materiału dowodowego została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów. W utrwalonym i jednoznacznym stanowisku judykatury podkreśla się, że ocena ta ma także odpowiadać regułom logicznego myślenia wyrażającym formalne schematy powiązań między podstawami wnioskowania i wnioskami oraz powinna być oparta o zasady doświadczenia życiowego, będące wyznacznikiem granic dopuszczalnych wniosków i stopnia prawdopodobieństwa ich przydatności w konkretnej sytuacji. W konsekwencji oznacza to, że wyprowadzanie z materiału dowodowego wniosków poprawnych logicznie i zgodnych z zasadami doświadczenia życiowego stanowi o zachowaniu tej zasady, choćby nawet dowiedzione zostało przez skarżącego, że z tego samego materiału dałoby się wysnuć równie logiczne i zgodne z zasadami doświadczenia życiowego wnioski odmienne. Tylko w przypadku wykazania, że brak jest powiązania, w świetle kryteriów wyżej opisanych, przyjętych wniosków z zebranym materiałem dowodowym, możliwe jest skuteczne podważenie oceny dowodów dokonanej przez sąd; nie jest tu wystarczająca sama polemika prowadząca do wniosków odmiennych, lecz wymagane jest wskazanie, w czym wyraża się brak logiki lub uchybienie regułom doświadczenia życiowego w przyjęciu wniosków kwestionowanych (vide: wyrok Sądu Najwyższego z 27 września 2002 r., IV CKN 1316/00; wyrok Sądu Najwyższego z 27 września 2002 r., II CKN 817/00; wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 12 września 2017 r., I ACa 347/17).

Sąd Rejonowy przypisując odpowiedzialność pozwanych za stratę wartości certyfikatów inwestycyjnych oparł się opinii biegłego z zakresu wyceny przedsiębiorstw, spółek, akcji i udziałów oraz aktywów rzeczowych, finansowych, niematerialnych i prawnych dr P. C. sporządzonej w sprawie o sygn. akt I C 4293/18.

W ocenie Sądu Okręgowego przedmiotowa opinia biegłego P. C. stanowi pełnowartościowy materiał dowodowy. Biegły wskazał m. in. na istotnie wysoki i przekraczający poziom dopuszczonego w Prospekcie poziomu zadłużenia Funduszu. Opinia biegłego jest na tyle precyzyjna, szczegółowa i konkretna, iż nie sposób jej wniosków oceniać w sposób odmienny, niż przyjął to Sąd I Instancji.

W sprawie nie przedstawiono żadnych dowodów z dokumentów, które podważałyby rzetelność sporządzonej opinii. Prezentowana przez skarżącego odmienna ocena wniosków przedstawionych w opinii nie przekonuje Sądu Okręgowego. W tym w szczególności w kontekście oddalonych wniosków dowodowych o uzupełnieniu opinii biegłego oraz o przeprowadzenie dowodu z opinii kolejnego biegłego. Wskazać należy, że powyższa opinia jest rzetelna i odpowiada na wszystkie pytania istotne z uwagi na przedmiot niniejszego sporu. Brak jest zatem potrzeby dopuszczenia i przeprowadzenia w niniejszej sprawie opinii innego biegłego, czy przeprowadzenie dowodu z opinii uzupełniającej biegłego P. C., dlatego też Sąd Okręgowy pominął zgłoszony w apelacji wniosek pozwanego w tym zakresie.

Odnosząc się do zarzutów prawa materialnego to należy zauważyć, iż żądanie powoda oparte było na przepisach kształtujących zarówno odpowiedzialność deliktową [art. 415 k.c.], jak i odpowiedzialność kontraktową [art. 471 k.c.]. Powód wskazywał na naruszenie przez pozwany Bank art. 10 i 72 ustawy o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi [dalej „UFI”] oraz naruszenie przez Pozwane Towarzystwo art. 10 i art. 64 ust. 1 UFI. Prawna podstaw do zarządzenia i reprezentowania Funduszu przez pozwane Towarzystwo wynika z art. 4 ust. 1 i 2 UFI. Nałożenie ustawowych obowiązków na pozwanego Banku jako depozytariusza przewiduje art. 9 UFI. Obowiązki te szczegółowo reguluje do art. 72 ust. 1, 3 i 4 UFI.

Zgodnie z art. 10 UFI pozwane Towarzystwo i pozwany Bank [depozytariusz] działają niezależnie i w interesie odpowiednio uczestników funduszu inwestycyjnego i inwestorów alternatywnej spółki inwestycyjnej. Zasada ta została skonkretyzowana w art. 73 UFI.

Odpowiedzialność odszkodowawcza pozwanego Towarzystwa przewidziana jest w art. 64 ust. 1 UFI i aktualizuje się w wypadku ustalenia nieprawidłowości w zarządzaniu funduszem przez Towarzystwo.

Sąd Okręgowy w całości podzielił rozważania prawne Sądu Rejonowego co do przypisania odpowiedzialności odszkodowawczej i kontraktowej pozwanych.

W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd Rejonowy słusznie wskazał, iż pozwany Bank jako depozytariusz działał w warunkach konfliktu interesów. Poza funkcją depozytariusza Bank (...) wchodził w skład Komitetu Doradczego, był podmiotem dominującym wobec (...) oraz pozostawał kredytodawcą względem Funduszu i jego spółek celowych. Posiadał także wykupione certyfikaty inwestycyjne w Funduszu, a więc był również jego uczestnikiem. W tym stanie kontrola i nadzór nad zarządzaniem Funduszem zgodnie z prawem i Statutem, do czego zobowiązany był pozwany, były wadliwe i pozbawione przymiotu niezależności, co prowadziło do naruszenia zasady art. 10 UFI.

Zgoda KNF na pełnienie przez Bank funkcji depozytariusza nie wyłącza możliwości zidentyfikowania konfliktu interesu. W konkretnych okolicznościach zgoda taka nie zwalnia bowiem z odpowiedzialności za naruszenie art. 10 u. f. i.

Niewątpliwie każda z ról pełniona przez pozwanego w związku z funkcjonowaniem Funduszu mogła budzić uzasadnione wątpliwości co do wewnętrznej zgodności interesów i celów, jakie tym rolom przyświecały.

Słuszne jest twierdzenie, że jako depozytariusz Funduszu, będący jednocześnie podmiotem z tej samej grupy kapitałowej, Bank (...) obciążony jest domniemaniem prawnym z art. 73 ust. 3 UFI, że świadomie zaniechał wykonywania swoich obowiązków wynikających z ustawy oraz umowy o wykonywanie funkcji depozytariusza funduszu inwestycyjnego w przypadku poniesienia przez uczestników funduszu szkód związanych z nieprawidłowym nim zarządzaniem. Brak jest podstaw do stwierdzenia, że powyższe domniemanie zostało obalone przez pozwanego. Bank nie wykazał, by podejmował jakiekolwiek realne czynności w celu zapewnienia ochrony interesów uczestników funduszu zgodnie z obowiązującym wówczas art. 72 ust. 5 UFI. Pozwany Bank w czasie trwania Funduszu nie zbadał w ramach własnych kompetencji nadzorczych nieprawidłowości w zarządzaniu Funduszem przez (...), ale również nie podejmował działań mających na celu ochronę interesów uczestników funduszu, nie występował przeciwko (...) z powództwem w imieniu uczestników. Słuszne zatem jest stwierdzenie, że działanie Banku stanowiło niedopełnienie obowiązków, do których był on zobowiązany na gruncie przepisów prawa i doszło do niego w sposób zawiniony.

Nie zasługują na aprobatę również zarzuty naruszenia prawa materialnego tj. art. 361 k.c. oraz art. 64 u. f. i.

Strona powodowa sprostała ciężarowi wykazania, iż poniesiona przez nią szkoda pozostaje w adekwatnym związku przyczynowym z zaniechaniami i zaniedbaniami skarżącego (...). Z treści opinii biegłego w sposób stanowczy wynika, iż główną przyczyną spadku wartości aktywów było złe zarządzanie Funduszem, w tym posiadanymi nieruchomościami. Co istotne w sprawie, pozwany nie zdołał udowodnić, że były to czynniki spowodowane okolicznościami, za które nie ponosi odpowiedzialności (w spadku wartości certyfikatu poniżej 75 zł). Powód wykazał, że pozwany w sposób nienależyty wykonywał swoje obowiązki w zakresie zarządzania Funduszem i to jest podstawą odpowiedzialności (...) w oparciu o treść art. 64 ust. 1 u. f. i.

Należy podkreślić, że pozwany jako profesjonalista zobowiązany był w ramach oferowanych usług do szczególnej staranności w zarządzaniu powierzonymi mu przez konsumenta funduszami. Powód jako konsument miał prawo oczekiwać, że powierzone profesjonalnemu podmiotowi środki będą zarządzane z najwyższą starannością. Wykazanie w toku niniejszego procesu braku tej najwyższej staranności uzasadnia odpowiedzialność obojga pozwanych. Ponadto treść opinii biegłego nie pozostawia wątpliwości co do zaniedbań w zarządzaniu Funduszem, które skutkowały spadkiem wartości jego aktywów i ostatecznie powstaniem szkody w majątku strony powodowej.

Zdaniem Sądu Okręgowego sprawowanie przez (...) nienależytego zarządu Funduszem oraz niedopełnienie przez Bank (...) obowiązków depozytariusza, jak również działanie tych podmiotów w warunkach konfliktu interesów stanowi naruszenie przepisów prawa, które skutkuje przypisaniem obu tym podmiotom odpowiedzialności odszkodowawczej na gruncie art. 415 k.c. Niedopełnienie przez (...) obowiązków zarządczych, jak i niedopełnienie przez Bank (...) obowiązków depozytariusza poprzez działanie sprzeczne z przepisami prawa (art. 10 UFI w zw. z art. 72 ust. 1 pkt 5 UFI, art. 73 ust. 3 UFI) stanowi jednocześnie o nienależytym wykonaniu obowiązków kontraktowych.

Z uwagi na wspomniane nałożenie się odpowiedzialności deliktowej i kontraktowej były podstawy do przypisania pozwanym odpowiedzialności solidarnej. W ocenie Sądu Okręgowego w okolicznościach tej sprawy charakter tej odpowiedzialności jest bliższy odpowiedzialności deliktowej z uwagi na charakter naruszeń – zachowania/zaniechania opisane wyżej. Zresztą bardzo często reżim odpowiedzialności deliktowej i kontraktowej nakładają się; w szerszym wymiarze teoretycznym zasady odpowiedzialności w prawie prywatnym mogłyby zostać sprowadzone do przepisów art. 405 i 415 k.c. Niewykonanie kontraktu jest w istocie także czynem niedozwolonym. Wobec treści art. 441 § 1 k.c., z uwagi na przypisaną pozwanym odpowiedzialność deliktową, istniały podstawy do ustalenia odpowiedzialności solidarnej po ich stronie. Żądanie powodów w tym zakresie było zatem zasadne.

Niemniej Sąd Okręgowy przychylił się do zarzutów obu apelacji uzasadniających spadek wartości Certyfikatów z uwagi na ryzyko inwestycyjne związane z działalnością inwestycyjną na rynku nieruchomości. W tym zakresie Sąd Okręgowy przyjął odmienne stanowisko niż Sąd Rejonowy uznając, iż spadek wartości certyfikatów inwestycyjnych od wysokości 97 zł do 75 zł należy potraktować za stratę inwestycyjną, niezależną od działalności pozwanych, którą powinien ponieść powód.

Ryzyko inwestycyjne odnosi się do potencjalnej utraty kapitału lub braku oczekiwanych zysków w wyniku fluktuacji rynku. Jest to inherentne ryzyko, które wynika z inwestowania w aktywa finansowe. Ryzyko inwestycyjne jest zatem nieuniknione i wynika z niepewności rynkowej.

Jak wskazał biegły P. C. w opinii- na przełomie 2008/2009 miał miejsce światowy kryzys, którego skutkiem był istotny spadek cen nieruchomości komercyjnych, a także spadek czynszów najmu wskutek podaży nowych obiektów, zwłaszcza biurowych. Spadek wartości euro, w której to walucie określano stawki czynszu najmu i określano wartość nieruchomości. Czynniki te były niezależne od pozwanych i nie można było ich przewidzieć w chwili jego powstania

W związku z powyższym Sąd Okręgowy nie widzi podstaw do obciążenia ponoszenia ryzyka inwestycyjnego na pozwanych. Bez wątpienia ryzyko inwestycyjne jest obecne w każdej formie inwestycji, w tym w akcjach, obligacjach, nieruchomościach, surowcach, funduszach inwestycyjnych i innych aktywach finansowych. Jest to fundamentalny aspekt inwestowania i wynika z niepewności rynkowej oraz różnych czynników, które mogą wpłynąć na wartość inwestycji. Ryzyko rynkowe, takie jak w tym przypadku kryzys finansowy obejmujący lata 2007-2009 r. stanowi jedno z kluczowych czynników i źródeł ryzyka inwestycyjnego, które ponosi powód.

Jakkolwiek spadek wartości certyfikatów do wysokości 75 zł można było uzasadnić złą sytuacją rynkową, które Sąd Okręgowy zaliczył do ryzyka inwestycyjnego poniesionego przez powoda, tak kolejne spadki ich wartości do wysokości 11,42 zł były wynikiem złego zarządzenia, za które odpowiedzialność ponoszą solidarnie pozwani.

W szczególności należy zwrócić uwagę na inwestycje (...) oraz (...), gdzie wartość akcji spółek w okresie 2008-2014 spadła o (...) w przypadku(...)oraz o (...) w przypadku (...)Spadek wartości tych spółek przekładał się na spadek wartości portfela o ok. (...). Nieruchomości wchodzące w skład portfela nie były nieruchomościami o najwyższym standardzie, wymagały remontów, a najemcy zgłaszali usterki. Znaczna część nieruchomości pozostawała niewynajęta i nie przynosiła zysków. Na rok przed planowym rozwiązaniem Funduszu, tj. w 2012 roku niewynajęte pozostawało około (...) powierzchni nieruchomości (...), około (...) powierzchni nieruchomości (...), około (...) nieruchomości(...) Umowy najmu nieruchomości nie zabezpieczały Funduszu przed ich rozwiązaniem przez najemców, w szczególności zawierane były na stosunkowo krótkie okresy, nie zawierały kar umownych w przypadku ich wcześniejszego rozwiązania. W przypadku nieruchomości(...) już na samym początku wiadome było, że umowa najmu z głównym najemcą zostanie rozwiązana w terminie kilkuletnim z uwagi na budowę przez niego własnego miasteczka biurowego. Nieruchomości niewynajęte nie były atrakcyjne sprzedażowo. Mała liczba najemców zwiększała ryzyko gwałtownego spadku dochodów w dłuższym okresie w przypadku wypowiedzenia lub nieprzedłużenia umowy najmu. Nieprawidłowy zarząd Funduszem doprowadził do tego, że w dacie likwidacji portfela nieruchomości były praktycznie niesprzedawalne.

Sąd Okręgowy dokonał zmniejszenia zasądzonej kwoty, uznając jako szkodę powoda różnicę pomiędzy ceną certyfikatów na rynku pierwotnym, a kwotą uzyskaną przez powoda na skutek umorzenia certyfikatów w toku likwidacji Funduszu. Powód zakupił 200 certyfikatów za 97 złotych za 1 certyfikat. Wartość 200 certyfikatów po kwocie 75 zł za każdy wynosi 15 000 zł. Powodowi wypłacono kwotę 2284 zł, przyjmując za 1 certyfikat wartość 11,42 zł. Zatem powstała szkoda wyniosła 12 716 zł (15 000 – 2284) i taką też kwotę Sąd Okręgowy zasądził od pozwanych na rzecz powoda w pkt 1 sentencji wyroku. Opłata za wydanie certyfikatów wynosiła 600 zł, które to koszty związane były z samym nabyciem certyfikatów, zatem Sąd Rejonowy prawidłowo nie uwzględnił jej w zakres szkody.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Okręgowy na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. zmienił zaskarżony wyrok i zasądził od pozwanych pomniejszoną kwotę, zakładając, że pozwani są odpowiedzialni za spadek wartości certyfikatów od kwoty 75 zł.

W pozostałym zakresie apelacje pozwanych podlegały oddaleniu na podstawie art. 385 k.p.c. (pkt 2 sentencji wyroku).

Na skutek zmiany wyroku, zmianie podlegały także koszty postępowania przed Sądem I instancji, o których orzeczono na podstawie art. 100 k.p.c.

Powód wygrał sprawę w 72 %, ponosząc koszty w łącznej kwocie 4 617 zł, na którą złożyły się: opłata od pozwu w wysokości 1000 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł oraz koszty zastępstwa procesowego w wysokości 3 600 zł określone na podstawie § 2 pkt 5 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie.

Strona pozwana wygrała proces w 28 %, a poniosła koszty w łącznej kwocie 3617 zł, na którą złożyły się: opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł, koszty zastępstwa procesowego w wysokości 3 600 zł określone na podstawie § 2 pkt 5 Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych.

Stronie powodowej należał się zatem zwrot kwoty 2311,48 zł (3324,24 zł- 1012,76 zł).

O kosztach postępowania apelacyjnego, Sąd Okręgowy orzekł również na podstawie art. 100 k.p.c. dokonując stosunkowego rozliczenia kosztów .

Powód wygrał sprawę w 74 %, ponosząc koszty w łącznej kwocie 1800 zł, na którą złożyły się koszty zastępstwa procesowego określone na podstawie § 2 pkt 5 w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie.

Strona pozwana wygrała proces w 26% a poniosła koszty w łącznej kwocie 2800 zł, na którą złożyły się: opłata od apelacji w wysokości 1000 zł, koszty zastępstwa procesowego w wysokości 1800 zł określone na podstawie § 2 pkt 5 w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych.

Zatem stronie powodowej należał się zwrot kwoty 604 zł (1332 zł- 728zł), o czym Sąd Okręgowy orzekł w pkt 3 sentencji wyroku.