Rower elektryczny dla niepełnosprawnej córki. Sąd uchylił odmowę dofinansowania

Decyzją z dnia 19 listopada 2025 r. Starosta Nakielski z upoważnienia, którego działa Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Nakle nad Notecią odmówił małoletniej A. K. reprezentowanej przez opiekuna prawnego A. K. (skarżąca) przyznania dofinansowania ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych do zakupu roweru elektrycznego z napędem wspomagającym typu riksza-cargo dla niepełnosprawnej córki.

Po rozpoznaniu odwołania wniesionego przez skarżącą Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bydgoszczy decyzją z dnia 19 stycznia 2026 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Organ przywołał treść przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2025 r., poz. 913, dalej: ustawa o rehabilitacji) mających zastosowanie w sprawie, a także § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002 r. z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 926 ze zm., dalej rozporządzenie). Po czym wskazał, że z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że strona zawnioskowała o dofinasowanie ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych likwidacji barier w komunikowaniu się dla córki A. K., roweru elektrycznego z napędem wspomagającym typu riksza-cargo. Organ wyjaśnił, że w art. 35 a ust. 1 pkt 7 ustawy o rehabilitacji ustawodawca wskazał, że do zadań powiatu należy dofinansowanie do likwidacji barier architektonicznych, w komunikowaniu się i technicznych, w związku z indywidualnymi potrzebami osób niepełnosprawnych. Rozróżnia on pojęcie barier architektonicznych, w komunikowaniu się i technicznych. Bariery komunikacyjne to różnorodne przeszkody, które utrudniają lub uniemożliwiają skuteczną wymianę informacji między ludźmi, są to bariery: psychologiczne, bariery fizyczne (odnoszą się do przeszkód wynikających z otoczenia i odległości pomiędzy nadawcą a odbiorcą), bariery językowe, bariery kulturowe, bariery systematyczne. W opinii organu dofinansowanie do roweru elektrycznego z napędem wspomagającym typu riksza - cargo nie mieści się w pojęciu likwidacji barier w komunikowaniu się, a jak wskazała strona uzasadniając wniosek, zakup takiego roweru pośrednio miałby wpływ na komfort poruszania się i codzienne samopoczucie jej córki.

Organ wyjaśnił dodatkowo, że działa na podstawie przepisów prawa i na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. W jego opinii w sprawie nie zaistniała potrzeba szerszego prowadzenia postępowania wyjaśniającego, dlatego do rozpatrzenia sprawy wystarczył materiał zgromadzony przez organ pierwszej instancji oraz ustalenie stanu prawnego. Odnośnie "zawężenia" pojęcia "bariery w komunikowaniu się" wyjaśnił, że zakup elektrycznego roweru nie przyczyni się do likwidacji barier w komunikowaniu się. Bariery fizyczne w komunikowaniu odnoszą się do ograniczeń dotyczących odległości w porozumiewaniu się między osobami. Sama możliwość udziału w większej ilości spacerów na dłuższe odległości i poszerzanie kompetencji ruchowych i poznawczych, nie uzasadnia przyznania dofinansowania z wnioskowanego tytułu.

W skardze do Sądu skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji w całości. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy: art. 6 k.p.a. przez przekroczenie granic prawa, art. 7 k.p.a. przez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, art. 8 k.p.a. przez działalnie podważające zaufanie do władzy publicznej, art. 11 k.p.a. przez zaniechanie wyjaśnienia przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwianiu sprawy, art. 77 § 1 k.p.a. przez zaniechanie w sposób wyczerpujący zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, art. 80 k.p.a. przez zaniechanie oceny zgromadzonego materiału dowodowego.

Ponadto zarzuciła naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. naruszenie § 6 pkt 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie. Wraz ze skargą strona skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Postanowieniem z dnia 8 maja 2026 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy przywrócił skarżącej termin do wniesienia skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga podlega uwzględnieniu.

Organ naruszył art. 35a ust. 1 pkt 7 lit. d ustawy o rehabilitacji w zw. z § 2 pkt 4 rozporządzenia. W decyzji nieprawidłowo przywołano treść przepisów i błędnie wyłożono ich treść. Nieprawidłowo posłużono się jednostkami redakcyjnymi oraz wyciągnięto niejako treść według organu istotną, ale bez prawidłowego przypisania do całości treści przepisu i z odwołaniem się do odpowiedniej numeracji. Organ będąc organem administracji publicznej ma obowiązek działać według zasad kodeksu postępowania administracyjnego, w tym zasady przekonywania (art. 11 w zw. z art. 1 pkt 1 oraz w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 w zw. z art. 140 k.p.a.). Jakkolwiek zasada przekonywania strony w postępowaniu nie polega na tym, że uzasadnienie decyzji musi "przekonać" stronę nieprzekonaną do niekorzystnego stanowiska organu, niemniej organ powinien w sposób jasny przedstawić swoją argumentację. WSA uznał, że jakkolwiek ostatecznie można wyczytać z decyzji motywy działania organu, to jednak wnioski oparto o błędnie wyłożony przepis.

Jak wskazał NSA w uchwale z dnia 20 marca 2023 r., III FPS 3/22, analiza językowa danego przepisu prawa jest nie tylko punktem wyjścia wykładni prawa, ale także zakreśla jej granice. Próba dokonania wykładni, która byłaby sprzeczna z językowym znaczeniem przepisu prawa byłaby naruszeniem zasady praworządności. Językowe znaczenie przepisu prawa wyznacza bowiem granice dopuszczalnej wykładni, gdyż formuła słowna jest granicą wszelkiego dopuszczalnego sensu, jakiego możemy poszukiwać w tekście przepisów prawa. Aby ustalić ten sens można odwołać się do kontekstu językowego, systemowego i funkcjonalnego interpretowanego przepisu prawa, zgodnie z przyjętymi w judykaturze dyrektywami wykładni językowej, systemowej i funkcjonalnej. Zgodnie z przyjętą w judykaturze i doktrynie zasadą pierwszeństwa wykładni językowej w procesie wykładni prawa, należy w pierwszej kolejności opierać się na rezultatach wykładni językowej, a dopiero w przypadku dalszych wątpliwości lub w celu wzmocnienia wyniku wykładni językowej sięgać kolejno po wykładnię systemową lub funkcjonalną. Odnosząc się do wyżej powołanych zasad wykładni prawa, należy uwzględnić najnowsze poglądy judykatury oraz doktryny w tym zakresie i za licznymi wypowiedziami Naczelnego Sądu Administracyjnego stwierdzić, że zasada pierwszeństwa wykładni językowej nie powinna prowadzić do wniosku, że interpretatorowi wolno jest całkowicie ignorować wykładnię systemową lub funkcjonalną. Może się bowiem okazać, że sens przepisu, który wydaje się językowo jasny, okaże się wątpliwy, gdy go skonfrontujemy z innymi przepisami lub weźmiemy pod uwagę cel regulacji prawnej. Jednym z najmocniejszych argumentów o poprawności interpretacji jest okoliczność, że wykładnia językowa, systemowa i funkcjonalna dają zgodny wynik. W każdej sytuacji, gdy nasuwa się podejrzenie, że wynik wykładni językowej może okazać się nieadekwatny, interpretator powinien go zatem skonfrontować z wykładnią systemową i funkcjonalną.

Zgodnie z art. 35a ust. 1 pkt 7 lit. d ustawy o rehabilitacji do zadań powiatu należy dofinansowanie likwidacji barier architektonicznych, w komunikowaniu się i technicznych, w związku z indywidualnymi potrzebami osób niepełnosprawnych. Z kolei § 2 pkt 4 rozporządzenia stanowi, że ze środków Funduszu mogą być finansowane w części lub całości następujące rodzaje zadań: likwidacja barier architektonicznych, w komunikowaniu się i technicznych, w związku z indywidualnymi potrzebami osób niepełnosprawnych. W § 6 pkt 2 tego rozporządzenia postanowiono, że o dofinansowanie ze środków Funduszu zadań, jeżeli ich realizacja umożliwi lub w znacznym stopniu ułatwi osobie niepełnosprawnej wykonywanie podstawowych, codziennych czynności lub kontaktów z otoczeniem, mogą ubiegać się: na likwidację barier w komunikowaniu się i technicznych - osoby niepełnosprawne, jeżeli jest to uzasadnione potrzebami wynikającymi z niepełnosprawności.

Naruszone przepisy w swym otoczeniu normatywnym (art. 9 ust. 2 pkt 3 ustawy o rehabilitacji czy § 1 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz § 6 pkt 2 rozporządzenia) posługują się nieostrymi pojęciami określającymi sytuację, w której organ może dofinansować (w tym wypadku) likwidację barier w komunikowaniu się skarżącej, która jest osobą niepełnosprawną. Ustawowe sformułowanie tej przesłanki opiera się na wykorzystaniu przez prawodawcę jednego z typowych środków techniki prawodawczej, o którym mowa w § 155 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz.U. 2016 r. poz. 283), tj. określenia nieostrego. Prawodawca uznał zatem, że zachodzi konieczność zapewnienia elastyczności przepisów w ramach określenia dofinansowania. Sformułowanie to (komunikowanie się) obejmuje zatem szeroki zakres sytuacji, których konsekwencje należy kwalifikować w postaci skutku, będącego celem ustawodawcy. Nieostrym pojęciem pozostaje "komunikowania się", które organ tłumaczy przez swobodne porozumiewanie się i przekazywanie informacji. Są to również pojęcia nieostre, szerokie znaczeniowo w języku potocznym. W konsekwencji należy wskazać, że na tej płaszczyźnie ustawodawca nie ogranicza dostępu do Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w sposób, w jaki widzi to organ.

Jak wskazano w wyroku NSA z dnia 28 października 2015 r. sygn. akt II GSK 2123/14, ustawodawca przyjął założenie, że powiat refunduje tylko te zadania, które umożliwiają osobie niepełnosprawnej wykonywanie codziennych czynności i nawiązanie kontaktu z otoczeniem, a nie podnoszących standard życia. Ustawodawca nie zdefiniował pojęcia "bariera". Zgodnie z językowym znaczeniem "bariera" oznacza m.in. naturalną przeszkodę, która utrudnia lub uniemożliwia przemieszczanie się oraz rzecz, która utrudnia powstanie jakiegoś zjawiska lub sytuacji. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że dla ustalenia, iż w danym przypadku mamy do czynienia z istnieniem barier technicznych ustalić należy, jaki charakter ma niepełnosprawność wnioskodawcy i czy jest ona tego rodzaju, że powoduje istnienie barier w komunikowaniu się z otoczeniem (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z 5 maja 2021 r., I SA/Bd 132/21).

Ustawodawca nie zdefiniował co należy rozumieć pod słowami: likwidacji barier architektonicznych, w komunikowaniu się i technicznych. Jest to niewątpliwie pojęcie szerokie, a określenia barier w pojęciu potocznym mogą się zazębiać. Nie wykluczone jest przecież, że mogą być bariery architektoniczne, czy techniczne w samym komunikowaniu się i, że można pojęcie to przeplatać w innych konfiguracjach. Zdaniem Sądu nie można tego wykluczyć również przy wykładni przepisu, którego celem jest umożliwienie osobom niepełnosprawnym uczestnictwo w życiu społecznym (art. 9 ust. 1 ustawy o rehabilitacji). Uczestnictwo to można zakreślić przez samą niepełnosprawność, gdyż np. w § 6 pkt 1 – 3 rozporządzenia ustawodawca wymienił pewne warunki, jakimi powinna się cechować osoba, jeśli chce ubiegać się o pomoc. Przepis ten mieści się w zakresie delegacji ustawowej (art. 35a ust. 4 ustawy o rehabilitacji) i wchodzi w skład normy, jaka stanowiła podstawę obecnie kontrolowanej decyzji. W sprawie może mieć zastosowanie § 6 pkt 2 rozporządzenia i zgodnie z nim takim warunkiem jest istnienie potrzeb wynikających z niepełnosprawności. Również w tym przepisie połączono likwidację barier w komunikowaniu się i technicznych. Na przykład zakup rowerów został zaliczony do likwidacji barier technicznych (wyrok WSA w Białymstoku z 3 lipca 2019 r., I SA/Bk 215/19), co dowodzi jak płynne są granice pojęciowe w tego typu sytuacjach. Jednak nadal ta płynność nie może ograniczać prawnych pojęć, a to ostatecznie uzyskał organ.

Dlatego też przy takim odkodowaniu pojęć barier technicznych czy w komunikowaniu się nie można uznać, że prawidłowym było stanowisko organu, że skoro rodzice osoby niepełnosprawnej określili we wniosku cel zakupu jako jej wycieczki, to w sprawie nie występuje cel komunikowania. Wbrew temu można sobie wyobrazić, że bariery w komunikowaniu się będą zlikwidowane (ograniczane) w drodze takich wycieczek. Należy również założyć, że nie będą to jedynie wycieczki w miejsca, gdzie taka komunikacja nie będzie nawiązywana. Jest to uzasadnione doświadczeniem życiowym i logiką. Zatem przeciwne wnioski organu są naruszeniem wskazanych na początku przepisów przez ich błędną wykładnię w drodze niedopuszczalnego zawężenia użytych przez ustawodawcę pojęć i bezpodstawnego ograniczenia zakresu normy. Jest to podstawą do zastosowania obecnie przez Sąd art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143), gdyż błędna wykładnia doprowadziła do odmowy przyznania dofinansowania.

Organ pominął przy tym część normy prawnej, która nakazuje ocenę wniosku przez pryzmat samej niepełnosprawności beneficjenta. Analiza jego potrzeb powinna być dokonana przez pryzmat jego niepełnosprawności, tj. czy wynikają z niej potrzeby, które uzasadniają zakup wskazanego roweru. Należało tego dokonać na podstawie dokumentacji medycznej, jaką przedstawiono, przez pryzmat funkcji roweru i tego, czy jego zakup (wydatek) byłby adekwatny do oczekiwań. Dopiero tak zebrany i oceniony materiał dowodowy mógł stanowić podstawę odpowiedzi na wniosek skarżącej. Działanie musi odpowiadać wymogom postępowania dowodowego, w szczególności obejmować wszystkie okoliczności istotne dla zastosowania normy materialnej.

Spełnienie przesłanek przyznania dofinansowania z Funduszu umożliwia jego dokonanie, niemniej nie oznacza takiego obowiązku. W takim wypadku jednak organ administracji publicznej zobligowany przez kodeks postępowania administracyjnego do wydania decyzji, jest zobowiązany do przekonującego uzasadnienia odmowy (art. 11, art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a.).

Mając na względzie powyższe Sąd uchylił zaskarżoną decyzję ze wskazaniem, by w ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ oparł swe rozważania o przedstawioną w wyroku wykładnię pojęcia likwidacji barier w komunikowaniu się, na podstawie w pełni odczytanej normy.

Rozstrzygnięto na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r. o opłatach za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2026 r., poz. 118, t.j.).