NSA oddalił skargę T. W. na karę 500 zł za spóźnioną rejestrację auta z Niemiec

Zaskarżonym przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu wyrokiem z 19 grudnia 2025 r., sygn. akt III SA/Po 574/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił decyzję tego organu z 25 lutego 2025 r. nr SKO.KM.4030.452.2024, utrzymującą w mocy decyzję Starosty Poznańskiego z 25 listopada 2024 r. o nałożeniu na skarżącego T. W. kary pieniężnej w wysokości 500 zł za niedopełnienie obowiązku złożenia wniosku o rejestrację pojazdu marki Fiat w terminie 30 dni od sprowadzenia samochodu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej oraz orzekł o kosztach postępowania.

Sąd I instancji podał, że organ odwoławczy oparł zaskarżoną decyzję na stwierdzeniu, że skoro skarżący sprowadził pojazd (z Republiki Federalnej Niemiec) na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 26 lutego 2024 r., natomiast wniosek o jego rejestrację złożył 11 czerwca 2024 r., to oznacza, że uchybił 30-dniowemu terminowi na jego złożenie, o którym mowa w art. 73aa ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1251, dalej jako: "p.r.d."). Według organu, skarżący w odwołaniu nie podał żadnych okoliczności, które mogłyby stanowić przesłanki do przywrócenia terminu do złożenia wniosku o rejestrację pojazdu, nadto nic nie stało na przeszkodzie, aby złożył taki wniosek w ustawowym terminie bez kompletu wymaganych dokumentów, a następnie uzupełnił ten wniosek o brakujące dokumenty.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylając zaskarżoną decyzję Kolegium podał, że w sprawie pominięto, że T. W. w toku postępowania podnosił, że niezwłocznie po zakupie wymienionego pojazdu zamierzał dokonać jego rejestracji w Wydziale Komunikacji i Transportu Starostwa Powiatowego w Poznaniu (filii w Pobiedziskach), ale od pracownika organu uzyskał informację, że do dokonania tej czynności musi posiadać m. in. badanie techniczne pojazdu, dowód opłaconego podatku akcyzowego (zwolnienia z akcyzy), nadto wywodził, że niezwłocznie po uzyskaniu niezbędnych dokumentów, w dniu 11 czerwca 2024 r. dokonał rejestracji sprowadzonego samochodu.

Według Sądu I instancji powyższe okoliczności powinny zostać rozważone przez organ odwoławczy w kontekście tego, czy skarżący złożył wówczas wniosek o rejestrację pojazdu, bądź czy miał zamiar jego złożenia, a zaniechanie tej czynności wynikało z błędnego pouczenia go przez pracownika organu, do którego się zgłosił, co mogłoby stanowić podstawę do przywrócenia terminu do złożenia wniosku o rejestrację pojazdu.

W podstawie prawnej wyroku Sąd I instancji powołał się na art.145 § 1 pkt 1 lit. c) (tekst jedn. Dz.U. z 2026 r., poz. 143, zwanej dalej jako: "p.p.s.a.") w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 775, zwanej dalej jako: "k.p.a.").

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu w skardze kasacyjnej wywiedzionej od tego wyroku Sądu I instancji zarzuciło temu orzeczeniu:

1. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że istotnym naruszeniem przepisów postępowania było nieprzeprowadzenie przez organ odwoławczy dalszego postępowania wyjaśniającego wyłącznie na podstawie niepopartego żadnym dowodem twierdzenia strony zgłoszonego na etapie odwołania, dotyczącego rzekomych rozmów z pracownikami organu, podczas gdy okoliczność ta nie miała znaczenia prawnego dla rozstrzygnięcia sprawy, a w sprawie nie budziło wątpliwości, że skarżący nie wykonał obowiązku rejestracji pojazdu, w terminie o którym mowa w art. 73aa ust. 1 pkt 3 p.r.d., co wykluczało obowiązek prowadzenia dalszego postępowania dowodowego;

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 i 2 k.p.a., polegające na pominięciu, że termin do złożenia wniosku o rejestrację pojazdu określony w art. 73aa ust. p.r.d. ma charakter materialnoprawny, a instytucja przywrócenia terminu znajduje zastosowanie wyłącznie do terminów procesowych i w konsekwencji błędne przyjęcie przez Sąd, że organ dopuścił się naruszenia przepisów postępowania mającego wpływ na jego wynik;

3. art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. polegające na ich błędnym zastosowaniu, poprzez przyjęcie przez Sąd, że w niniejszej sprawie mogła zaistnieć podstawa do przywrócenia terminu do złożenia wniosku o rejestrację pojazdu, podczas gdy skarżący dokonał już nieodwracalnie tej czynności, składając wniosek o jego rejestrację w dniu 11 czerwca 2024 r., co czyni instytucję przywrócenia terminu bezprzedmiotową;

4. art. 59 § 1 k.p.a. w zw. z art 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. oraz art 134 § 1 p.p.s.a. polegającego na błędnym przyjęciu przez Sąd, że uchybienia związane z ewentualnym nierozpoznaniem prośby o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o rejestrację pojazdu uzasadniały uchylenie wyłącznie decyzji organu odwoławczego, podczas gdy zgodnie z art. 59 § 1 k.p.a. organem właściwym do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu jest organ, przed którym czynność miała być dokonana - a zatem organ I instancji, co w razie uznania istnienia takich uchybień, jakie przyjął Sąd powinno prowadzić do zakwestionowania przede wszystkim rozstrzygnięcia Starosty Poznańskiego a nie poprzestania na uchyleniu decyzji jedynie organu II instancji,

5. art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. polegające na wyjściu przez Sąd poza granice sprawy i dokonaniu oceny okoliczności niemających znaczenia prawnego dla rozstrzygnięcia, w szczególności hipotetycznych zdarzeń takich jak zamiar złożenia wniosku o rejestrację pojazdu, czy potencjalna możliwość przywrócenia terminu, które nie były przedmiotem rozstrzygnięcia organów administracji ani nie wynikały z zebranego materiału dowodowego,

6. art. 73aa ust. 1 pkt 3 p.r.d. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na nieprawidłowym przyjęciu, że dla oceny wykonania obowiązku złożenia wniosku o rejestrację w terminie 30 dni pojazdu, który nie ma nawet dokumentów, ani badania technicznego oraz opłaconej akcyzy kluczowy jest sam zamiar złożenia tego wniosku podczas gdy z wymienionego przepisu jednoznacznie wynika, że obowiązek ten ma charakter obiektywny i sformalizowany oraz może zostać wykonany wyłącznie przez faktyczne złożenie wniosku o rejestrację pojazdu i bez jakiegokolwiek znaczenia pozostają zamiary ani też ewentualne nieformalne informacje udzielone przez pracowników organu.

Organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi T. W., ewentualnie jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie od skarżącego na jego rzecz kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację na poparcie zasadności zarzutów sformułowanych w środku odwoławczym.

T. W. nie skorzystał z uprawnienia do złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę nałożenia na skarżącego kary administracyjnej stanowił przepis art. 140mb ust. 1 p.r.d., zgodnie z którym, w przypadku braku złożenia w terminie wniosku o którym mowa w art. 73aa p.r.d., właściciel pojazdu podlega karze pieniężnej w wysokości 500 zł. Obowiązek złożenia wniosku o rejestrację pojazdu wynika natomiast z treści przepisu art. 73aa ust. 1 pkt 3 p.r.d., zgodnie z którym właściciel pojazdu jest obowiązany złożyć wniosek o jego rejestrację w terminie 30 dni od dnia sprowadzenia pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej.

W zaskarżonym wyroku uchylającym decyzję Kolegium Sąd I instancji stwierdził, że w sprawie pominięto podnoszoną przez T. W. już w piśmie z 16 lipca 2024 r., złożonym przed wydaniem decyzji przez organ I instancji, a następnie w odwołaniu od decyzji tego organu okoliczność, że skarżący wkrótce po sprowadzeniu pojazdu na terytorium kraju podjął próbę jego zarejestrowania, jednak zgodnie z uzyskanymi informacjami od pracownika organu I instancji, nie mógł tego uczynić z uwagi na brak m. in. zaświadczenia o przeprowadzanym badaniu technicznym. Powyższe okoliczności, zdaniem Sądu I instancji, powinny zostać zweryfikowane w toku postępowania administracyjnego przez organ w kontekście ewentualnego przywrócenia terminu do złożenia wniosku o rejestrację pojazdu z uwagi na błędne pouczenie go przez pracownika organu.

Organ wnoszący skargę kasacyjną wywodził natomiast, że skarżący nie wystąpił z żądaniem przywrócenia terminu do złożenia wniosku o rejestrację pojazdu, a przede wszystkim, że termin do złożenia wniosku o rejestrację pojazdu jest terminem prawa materialnego i w konsekwencji nie podlega przywróceniu. Z jego naruszeniem ustawa wiąże ujemne skutki dla strony w postaci kary pieniężnej w wysokości 500 zł., stosownie do art. 140 mb ust. 1 powołanej ustawy. Niezależnie od tego organ podniósł, że skoro pojazd został już zarejestrowany przez skarżącego, to "nie wiadomo, do czego miałby zostać przywrócony termin" (s. 6 skargi kasacyjnej), a także stwierdził, że skoro WSA uznał, że w niniejszej sprawie doszło do uchybień związanych z nierozpoznaniem wniosku o przywrócenie terminu, to powinien zakwestionować decyzję organu I instancji, który był "jedynym organem kompletnym do rozpoznania takiej prośby" (s. 8 uzasadnienia skargi kasacyjnej).

Ocenę zasadności zarzutów skargi kasacyjnej należy poprzedzić uwagami natury ogólnej.

Od 1 stycznia 2020 r. do p.r.d. dodane zostały art. 140mb i art. 140n. Przepisy te wprowadzono na podstawie art. 4 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1579 ze zm.). Zgodnie z tymi regulacjami, kto będąc właścicielem pojazdu sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej wbrew przepisowi art. 71 ust. 7 p.r.d. nie rejestruje pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 30 dni od dnia jego sprowadzenia, podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 zł do 1000 zł. (art. 140 mb pkt 1 p.r.d.).

Od 1 stycznia 2024 r. zasady odpowiedzialności administracyjnej za naruszenie obowiązków związanych z nabyciem, zbyciem i rejestracją pojazdu uległy zmianie (ustawa z 7 lipca 2023 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczania niektórych skutków kradzieży tożsamości, Dz.U. z.2023 r., poz. 1394). Ustawodawca w szczególności zniósł obowiązek rejestracji pojazdu sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej w terminie 30 dni od dnia jego sprowadzenia (uchylił art. 71 ust. 7 p.r.d. – zob. art. 2 pkt 1 lit. b powołanej ustawy nowelizującej) i zastąpił go obowiązkiem złożenia przez właściciela pojazdu wniosku o rejestrację pojazdu w terminie 30 dni od dnia sprowadzenia pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej (art. 73aa ust. 1 pkt 3 p.r.d. dodany do tej ustawy na mocy art. 2 pkt 2 ustawy nowelizującej). Za niezłożenie do właściwego starosty wniosku o rejestrację pojazdu w ustawowym terminie ustawodawca przewidział obecnie karę w wysokości 500 zł, którą należy nałożyć na podmiot, który dopuścił się zaniechania (art. 140mb ust. 1). Ponadto od 1 stycznia 2024 r. w myśl art. 140n ust. 6 p.r.d. do kar pieniężnych, o których mowa w art. 140ma i art. 140mb, przepisów art. 189d-189f k.p.a. nie stosuje się.

W orzecznictwie sądowym wypracowanym na gruncie tych przepisów przyjmuje się, że termin wyznaczony dla rejestracji pojazdu był terminem prawa materialnego (zob. np. wyrok NSA z 30 stycznia 2024 r. sygn. akt II GSK 1056/23), i taki sam charakter przypisuje się terminowi dla złożenia przez właściciela pojazdu wniosku o rejestrację pojazdu, ustanowionemu w art. 73aa ust. 1 p.r.d. (zob. np. wyroki NSA z 19 marca 2026 r., sygn. akt II GSK 1805/25 i z 9 lipca 2026 r., sygn. akt II GSK 2283/25), a zatem - jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej - brak jest możliwości jego przywrócenia, przedłużenia lub sanowania jego naruszenia. W ostatnio z powołanych wyroków NSA podkreślił, że upływ terminu określonego w art. 73aa ust. 1 pkt 1 p.r.d. nie niweczy wprawdzie możliwości złożenia wniosku o rejestrację pojazdu w przyszłości, jednak wpływa na sytuację prawną właściciela pojazdu, gdyż niezłożenie przez właściciela pojazdu wniosku o jego rejestrację w terminie skutkuje sankcją w postaci administracyjnej kary pieniężnej nakładanej w drodze decyzji administracyjnej na podstawie art. 140mb p.r.d. W piśmiennictwie prawniczym termin określony w art. 73aa ust. 1 pkt 1 p.r.d. na złożenie wniosku o rejestrację pojazdu również zalicza się do terminów prawa materialnego (por. Śladkowska Ewa, Termin do złożenia wniosku o rejestrację pojazdu w przypadku nabycia pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w drodze spadku. Uwagi de lege lata i de lege ferenda, RAiP 2024/4/259-278).

NSA orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko organu wyrażone w skardze kasacyjnej, że termin do złożenia wniosku o rejestrację pojazdu (podobnie jak wcześniej do zarejestrowania pojazdu) ma charakter materialnoprawny.

Przepis art.73aa ust. 1 p.r.d. jest niewątpliwie przepisem prawa nakładającym obowiązek wynikający z prawa materialnego i dlatego zakreślony w nim termin 30 – dniowy należy traktować jako termin materialnoprawny. Nie dotyczy czynności podejmowanej w ramach postępowania (administracyjnego). W pkt 1, 2, i 3 tego przepisu wyraźnie wskazano początek biegu tego terminu, co wyklucza możliwość jego wiązania z np. zgromadzeniem dokumentów niezbędnych do rejestracji pojazdu.

Terminem materialnym jest okres, w którym może nastąpić ukształtowanie praw lub obowiązków jednostki w ramach administracyjnoprawnego stosunku materialnego. Terminem procesowym jest okres do dokonania czynności procesowej zarówno przez organ prowadzący postępowanie, jak i inne podmioty uczestniczące w postępowaniu (zob. B. Adamiak (w) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks..., 2017, s. 353-354). O charakterze terminu nie decyduje okoliczność, w jakim akcie prawnym został umiejscowiony; decydujące znaczenie ma rodzaj uprawnienia realizowanego w terminie wskazanym przez ustawodawcę.

Jeżeli termin (jego niezachowanie) ma wpływ na sytuację materialnoprawną podmiotu, którego dotyczy, przez to, że np. powoduje wygaśnięcie lub ograniczenie jego praw lub obowiązków o charakterze materialnoprawnym, to mamy do czynienia z terminem materialnym. Z kolei, terminy procesowe są terminami dotyczącymi czynności procesowych, podejmowanych przez podmioty postępowania administracyjnego (sądowego), w celu wywołania określonych skutków dla tego postępowania (procesu) (por. uchwała NSA (7) z 29 października 2012 r., II GPS 3/12, LEX nr 1222967).

Upływ terminu materialnego wywołuje nieodwracalne skutki, najczęściej prowadzi do wygaśnięcia prawa. W tym przypadku uchybienie terminu nie pozbawia nabywcy pojazdu prawa do rejestracji, natomiast ustawodawca przewidział środek dyscyplinujący do przestrzegania tego terminu w postaci kary pieniężnej.

Skoro termin dla złożenia wniosku o rejestrację pojazdu, o którym mowa w art. 73aa ust. 1 p.r.d. ma charakter materialnoprawny i nie jest dopuszczalne jego przywrócenie, a z niespornych miedzy stronami okoliczności faktycznych sprawy wynika, że skarżący nie dochował terminu dla złożenia tego wniosku (uczynił to 75 dni po terminie), to nie można zasadnie zarzucić organowi, że nie rozważył, czy w sprawie nie ma podstaw do przywrócenia terminu do dokonania tej czynności i w ten sposób dopuścił się naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.).

Z tych wszystkich względów za usprawiedliwione NSA uznał zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez ich błędne zastosowanie należy stwierdzić, że Sąd (organ) nie stosowali tych przepisów. Nie można również zasadnie zarzucić Sądowi I instancji, że naruszył art 134 § 1 p.p.s.a. poprzez wyjście poza granice sprawy i dokonanie oceny okoliczności niemających znaczenia prawnego dla rozstrzygnięcia, w szczególności hipotetycznych zdarzeń takich jak zamiar złożenia wniosku o rejestrację pojazdu, czy potencjalna możliwość przywrócenia terminu, które nie były przedmiotem rozstrzygnięcia organów administracji ani nie wynikały z zebranego materiału dowodowego.

Z przedstawionych powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i uznając sprawę za dostatecznie wyjaśnioną, na podstawie art. 151 tej ustawy oddalił skargę T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z 25 lutego 2025 r. o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej za niedopełnienie obowiązku złożenia wniosku o rejestrację pojazdu. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. NSA rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 182 § 2 i § 3 in fine p.p.s.a., ponieważ wnoszący skargę kasacyjną organ zrzekł się rozprawy, a T. W. w terminie czternastu dni od dnia doręczenia odpisu skargi kasacyjnej, nie zażądał jej przeprowadzenia.