Zaświadczenie o odroczeniu szczepień bez konsultacji specjalisty nie wstrzymuje obowiązku

Wyrokiem z dnia 16 października 2025 r. o sygn. akt III SA/Łd 583/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę P. W. na postanowienie Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Łodzi z dnia 17 czerwca 2025 r. nr 91/2025/II w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w związku z niewykonaniem obowiązku szczepień ochronnych.

P. W. zaskarżył ww. wyrok w całości, domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Jednocześnie skarżący kasacyjnie wniósł o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, oraz oświadczył, że zrzeka się przeprowadzenia rozprawy.

Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej - p.p.s.a.) podniesiono zarzuty:

1) naruszenia przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

a ) art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c p.p.s.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez kwestionowanie zaświadczenia z dnia [...] lutego 2025 r. o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, podczas gdy zaświadczenie to spełnia wymogi określone przepisami ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2024 r. poz. 924. z późn. zm., dalej - ustawa) i rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, (Dz. U. z 2023 r. poz. 2077 z późn. zm., dalej – rozporządzenie);

b) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nieodniesienie się przez Sąd I instancji do wszystkich okoliczności sprawy i zarzutów zawartych w skardze,

2) naruszenia prawa materialnego, a mianowicie art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b w zw. z art. 17 ust. 2, 4 i 5 ustawy poprzez błędne jego zastosowanie skutkujące uznaniem, że obowiązek jest wymagalny, podczas gdy lekarz dokonujący badania kwalifikacyjnego małoletniej L. W. odroczył termin wykonania szczepień, tym samym obowiązek wykonania szczepień nie jest wymagalny do dnia [...] lutego 2026 r.

Argumentacja na poparcie zarzutów zawarta została w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie, wnosząc o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. z uwagi na to, że skarżący kasacyjnie zrzekł się przeprowadzenia rozprawy, a strona przeciwna nie wniosła o jej przeprowadzenie.

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Przed przystąpieniem do oceny zgłoszonych zarzutów kasacyjnych zauważyć należy, że skarżącemu kasacyjnie umknął fakt, iż kontrolowane przez sąd administracyjny postanowienie zostało wydane w toku postępowania egzekucyjnego, a skarżący nie uczynił wzorcem kontroli żadnego ze znajdującego zastosowanie przepisu ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Zarzuty skargi kasacyjną koncentrują się wokół kwestii niewymagalności obowiązku poddania małoletniego szczepieniom ochronnym, a wobec ich komplementarnego charakteru uprawnione jest łączne ich rozpoznanie.

Skarżący kasacyjnie kwestionuje wymagalność obowiązku, podnosząc, że lekarz dokonujący badania kwalifikacyjnego małoletniej L. W. odroczył termin wykonania szczepień do dnia [...] lutego 2026 r.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaświadczenie lekarskie, którym skarżący kasacyjnie próbuje wykazać brak wymagalności obowiązku trafnie nie zostało uznane za dokument stanowiący podstawę do odroczenia obowiązku poddania szczepieniom ochronnym.

Przepis art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy statuuje obowiązek poddawania się - na zasadach określonych w ustawie - szczepieniom ochronnym przez osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Jak wynika z art. 17 ust. 2 ustawy, wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Obowiązkowego szczepienia ochronnego nie można przeprowadzić, jeżeli między lekarskim badaniem kwalifikacyjnym przeprowadzonym w celu wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia a tym szczepieniem upłynęło 24 godziny od daty i godziny wskazanej w zaświadczeniu (ust. 3). W przypadku zaś, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (ust. 5). W myśl § 8 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną dla osoby, w przypadku której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, odnotowuje w dokumentacji medycznej (karta uodpornienia, książeczka szczepień), o której mowa w § 9 ust. 1, wynik konsultacji specjalistycznej, z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualnego programu szczepień ze wskazaniem rodzajów stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej.

Sąd I instancji prawidłowo stwierdził, że w dokumentacji medycznej brak jest zaświadczenia o przeprowadzeniu badania specjalistycznego, w wyniku którego lekarz specjalista stwierdziłby istnienie podstaw do długotrwałego odroczenia terminu wykonania szczepień ochronnych. Strona przestawiła organom administracji tylko dwa krótkotrwałe odroczenia terminu szczepień ochronnych, tj. zaświadczenie lekarza chorób wewnętrznych z [...] lipca 2024 r. odraczające obowiązek szczepień do [...] sierpnia 2024 r. oraz zaświadczenie lekarza pediatry z [...] listopada 2024 r. odraczające obowiązek szczepień do [...] grudnia 2024 r. Ponadto przedłożyła zaświadczenie lekarskie o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym wystawione w dniu [...] lutego 2025 r., w którym stwierdzono przeciwskazania do przeprowadzenia obowiązkowych szczepień ochronnych dające podstawy do odroczenia terminu szczepień do [...] lutego 2026 r. Przedmiotowe zaświadczenie nie jest jednak wynikiem konsultacji specjalistycznej, a zatem nie spełnia wymogów art. 17 ust. 2-5 ustawy. Skoro zaś zaświadczenie lekarskie, na które powołuje się skarżąca kasacyjnie nie odpowiada wymogom ww. przepisów, nie może stanowić podstawy do skutecznego odroczenia obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym.

Nie okazał się również zasadny zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., który jest przepisem proceduralnym, regulującym wymogi uzasadnienia. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nawet brak szczegółowego odniesienia się przez wojewódzki sąd administracyjny do wszystkich zarzutów zawartych w skardze i skoncentrowanie się tylko na istotnych kwestiach, nie jest wadliwością, o ile te kwestie mają znaczenie dla rozstrzygnięcia, a wątki pominięte mają jedynie charakter uboczny i nie rzutują na wynik sprawy (zob. np. wyroki NSA z dnia: 15 marca 2019 r., sygn. akt II GSK 850/17; z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt II GSK 358/15; zob. również np. wyroki NSA z dnia: 29 listopada 2023 r., sygn. akt III OSK 2765/22; 17 marca 2015 r., sygn. akt II GSK 271/14). W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera elementy wymagane art. 141 § 4 p.p.s.a., w tym stanowisko odnośnie do stanu faktycznego przyjętego za podstawę wyrokowania oraz wskazanie i wyjaśnienie podstawy prawnej, a mianowicie przepisów prawa stanowiących wzorce kontroli legalności zaskarżonego w rozpatrywanej sprawie działania organu administracji. Sąd I instancji ustosunkował się do treści samej skargi, wskazując, że nie podziela jej zasadności.

Jako że skarga kasacyjna nie podważyła prawidłowości kontroli przez Sąd I instancji zaskarżonego postanowienia, której efektem było oddalenie skargi, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł o jej oddaleniu.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 w zw. z art. § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 118).