Ogłowione drzewa na dzierżawionej działce. Sąd utrzymał karę dla posiadacza

II SA/Rz 218/26

U z a s a d n i e n i e

Decyzją z 5 grudnia 2025 r. nr SKO.4170.67.1420.2025 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krośnie - po rozpatrzeniu odwołania Stowarzyszenia [...] z/s w Ś., działając na podstawie art. 17 pkt 1 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2025 r., poz. 1691 ze zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 88 ust. 1 pkt 3, ust. 2 i 4, art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2024 r., poz. 1478 ze zm., dalej: u.o.p.) - utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] z 26 września 2025 r. nr OS.613.37.2023 o wymierzeniu kary pieniężnej za zniszczenie drzew.

Jak wynika z uzasadnienia i akt administracyjnych sprawy, pismem z 24 marca 2023 r. Wójt Gminy [...] poinformował Starostę o naruszeniu przepisów u.o.p. podczas prac związanych z pielęgnacją drzew rosnących na terenie działki nr [...] w Ś. W toku wszczętego postępowania Starosta ustalił, że działka ta jest własnością Gminy [...], a posiadaczem nieruchomości na podstawie umowy dzierżawy nr [...] z 31 maja 2021 r. jest Stowarzyszenie [...].

Po przeprowadzeniu postępowania Starosta decyzją z 8 sierpnia 2023 r.

nr OS.613.37.2023 wymierzył Stowarzyszeniu administracyjną karę pieniężną

w kwocie 356 850 zł za zniszczenie rosnących na w/w działce czterdziestu trzech drzew gatunku klon jawor, trzech drzew gatunku jesion wyniosły oraz jednego drzewa gatunku świerk pospolity; w wyniku złożonego odwołania rozstrzygnięcie to zostało uchylone decyzją SKO z 5 października 2023 r. nr SKO.4170.37.2346.2023.

Po ponownie przeprowadzonym postępowaniu Starosta decyzją z 10 grudnia 2024 r. nr OS.613.37.2023 wymierzył Stowarzyszeniu karę pieniężną za zniszczenie drzew; również i ta decyzja w administracyjnym toku instancji została uchylona na mocy decyzji SKO z 14 marca 2025 r. nr SKO.4170.1.49.2025, które za bezsporny

i nie budzący wątpliwości uznało fakt zniszczenia drzew, lecz nie zaakceptowało ustaleń i stanowiska organu I instancji, że to posiadacz (dzierżawca) ponosi odpowiedzialność za zniszczenie drzew.

W wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania Starosta decyzją

z 26 września 2025 r. nr OS.613.37.2023 ponownie wymierzył Stowarzyszeniu [...] administracyjną karę pieniężną w kwocie 356 850 zł za zniszczenie czterdziestu trzech drzew gatunku klon jawor, trzech drzew gatunku jesion wyniosły oraz jednego drzewa gatunku świerk pospolity rosnących na działce nr ewid. [...] położonej w Ś. gm. [...] (pkt 1); zobowiązał Stowarzyszenie [...] do zapłaty na wskazany rachunek bankowy 30% pieniężnej kary w kwocie 107 055 zł w terminie 14 dni od dnia w którym decyzja stanie się ostateczna (pkt 2); odroczył termin płatności 70% kary pieniężnej w kwocie 249 795 zł za zniszczenie drzew na okres pięciu lat od dnia w którym decyzja stanie się ostateczna (pkt 3).

Organ wyjaśnił, że przeprowadzone oględziny potwierdziły zniszczenie drzew poprzez usunięcie ponad 50% objętości ich koron, drzewa zostały ogłowione, pozostawiono same pnie z bardzo nielicznymi niedociętymi końcówkami konarów tworzących wcześniej korony drzew, które wykształciły się w trakcie lat wegetacji. Zgromadzone gałęzie, ułożone w stosy, były wizualnie zdrowe. Cięcia ogławiające przekraczały 50% całkowitej objętości koron. Przeprowadzone cięcia doprowadziły do całkowitego zniekształcenia pokroju drzew. Na podstawie zgromadzonego materiału organ stwierdził, że obcięte konary i gałęzie tworzyły żywotne korony, drewno pozyskane z obciętych drzew nie stanowi posuszu. Obcięte gałęzie i konary u wszystkich drzew nie były martwe, nie stanowiły posuszu. Nie doszło również do usunięcia gałęzi i konarów na skutek wystąpienia stanu wyższej konieczności. Korony nie stanowiły realnego zagrożenia bezpieczeństwa mienia, ludzi, funkcjonowania urządzeń o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, w obrębie zasięgu koron nie stwierdzono żadnego realnego zagrożenia przez te drzewa.

Organ wskazał, że przycinka drzew została zlecona przez posiadacza nieruchomości (Stowarzyszenie) - bez zgody właściciela (Gmina [...]) - podmiotowi zewnętrznemu (B.W. - umowa zlecenia nr [...]). Zleceniodawca (Stowarzyszenie) zaakceptował przycinkę wykonywaną etapami, opłacając w całości usługę, nie zgłaszając zniszczenia mienia na Policję. Żaden ze świadków nie był świadkiem podpisywania umowy ani nie znał treści uzgodnień zawartych pomiędzy Wykonawcą a Zleceniodawcą. Zdaniem Starosty twierdzenie Zleceniodawcy, że Zleceniobiorca nie dochował należytej staranności przy przyjmowaniu zlecenia, nie znał zakresu prac a mimo to podjął się ich wykonania nie wiedząc czy ma stosowne do tego kompetencje oraz, że w momencie wykonywania prac nie był upoważniony do ich wykonywania, jest błędne. W ocenie organu trudno wymagać aby najęty robotnik odpowiadał za zaniedbania prawne ze strony użytkownika nieruchomości. Założenie, że Zleceniobiorca zna dokładnie przepisy dotyczące usuwania drzew z nieruchomości jest błędne. To użytkownik nieruchomości winien zadbać o stronę prawną. W ocenie Starosty pełną odpowiedzialność za zniszczenie drzew na działce nr [...] obręb [...] ponosi Stowarzyszenie.

Stowarzyszenie – reprezentowane przez pełnomocnika - w odwołaniu od decyzji Starosty zarzuciło naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy poprzez: nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego

w sposób należyty i wydanie decyzji bez przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego; bezpodstawne przyjęcie, że pracownicy Wydziału Ochrony Środowiska, Rolnictwa

i Leśnictwa Starostwa Powiatowego w [....] posiadają tzw. wiadomości specjalne; wydanie decyzji stwierdzającej, że doszło do ogłowienia drzew, gdzie stwierdzenie takie zostało oparte na oględzinach bez zasięgnięcia opinii biegłego; uznaniu, że we wszystkich drzewach usunięto tylko konary, a nie posusz, podczas, gdy nie zbadano należycie obciętych konarów, nie stwierdzono, ile z przyciętych drzew posiadało suche lub nadłamane gałęzie; uznaniu, że w obrębie zasięgu koron nie stwierdzono realnego zagrożenia, w sytuacji, gdy w momencie oględzin zagrożenie już nie istniało, a fakt niebezpieczeństwa stanowił bezpośredni cel wykonanej przycinki; brak pełnego i wyczerpującego uzasadnienia ze wskazaniem faktów, które organ uznał za udowodnione oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej wraz z wyjaśnieniem podstaw prawnych decyzji. Organ całkowicie pominął wyjaśnienia odwołującego i oparł się na wyjaśnieniach zleceniobiorcy. Brak pełnego i wyczerpującego uzasadnienia z jakiego powodu przyjęto, że kwalifikacje zleceniobiorcy były niewystarczające; wadliwą ocenę dowodu z przesłuchania świadków będących bezpośrednimi świadkami rozmów w ramach których zlecono przycinkę drzew, co doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego, w szczególności zakresu powierzonej pracy oraz zbadanych kompetencji zleceniobiorcy; uznanie, że umowa nie została zawarta w dacie wskazanej w umowie. Zarzucono przeprowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania do organu. Błędne zastosowanie art. 87a ust. 2 u.o.p. i uznanie, że prace nie stanowiły usunięcia przynajmniej częściowo gałęzi obumarłych lub nadłamanych oraz w celu utrzymania uformowanego kształtu drzewa. Strona zarzuciła także naruszenie art. 87a ust. 5 u.o.p. poprzez błędne zastosowanie i uznanie, że w stosunku do wszystkich drzew usunięto gałęzie w wymiarze przekraczającym 50% korony, co stanowiło zniszczenie drzewa, podczas, gdy brak jest należytego materiału dowodowego, w tym opinii biegłego posiadającego wiadomości specjalne, który byłby w stanie ocenić w jakim zakresie doszło do usunięcia gałęzi w koronie drzew; naruszenie art. 88 ust. 2 u.o.p.

w zw. z art. 429 Kodeksu cywilnego, poprzez błędne uznanie, że zakres umowy nie obejmował jedynie pielęgnacyjnej przycinki drzew, że odwołujący nie dokonał starannego wyboru zleceniobiorcy oraz zlecił mu taki zakres prac, jaki został dokonany oraz uznanie, że ponosi winę w wyborze zleceniobiorcy w zakresie jego kompetencji, a także uznanie, że zakres umowy nie obejmował jedynie pielęgnacyjnej przycinki drzew.

Wskazaną na wstępie decyzją z 5 grudnia 2025 r. SKO w Krośnie utrzymało

w mocy decyzję organu I instancji.

Kolegium uznało, że stan faktyczny został właściwie ustalony i prawidłowo zastosowano obowiązujące przepisy prawa. Organ dokonał właściwej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, który był wystarczający do wydania rozstrzygnięcia. Dokładnie wyjaśnił wszystkie istotne okoliczności mające znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia, ich ocena nie nosi cech dowolności

i w sposób wyczerpujący uzasadnił podjęte rozstrzygnięcie.

SKO za bezsporny i niekwestionowany uznało fakt zniszczenia drzew, co skutkowało nałożeniem administracyjnej kary pieniężnej. Odwołujący kwestionuje ustalenia organu w przedmiocie zniszczenia drzew, wskazując na brak wykazania, aby pracownicy organu posiadali wiadomości specjalne pozwalające na ustalenie, czy przedmiotowe drzewa wymagały usunięcia gałęzi, w jakim zakresie powinno to nastąpić a także w jakim zakresie to nastąpiło. Kolegium podzieliło stanowisko Starosty, że drzewa zostały ogłowione, tj. pozbawione korony, a pozostały tylko same pnie z niedociętymi końcówkami konarów. To oznacza, że drzewa zostały zniszczone. Nie jest wiarygodne, aby obcięte gałęzie i konary u wszystkich drzew były martwe i stanowiły posusz.

Kolegium wskazało, że spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do ustalenia, na który podmiot należy nałożyć karę. Zdaniem organu I instancji karę należy nałożyć na Stowarzyszenie. Natomiast zdaniem odwołującego prace zostały zlecone B.W. i zgodnie z obowiązującą umową zleceniobiorca był uprawniony jedynie do przycinki uszkodzonych gałęzi i tych, które stanowią zagrożenie dla użytkowników nieruchomości.

W ocenie Kolegium osobą (podmiotem) odpowiedzialną w przypadku zlecenia wykonania takiej czynności jest podmiot zlecający. Zaznaczyło przy tym, że badanie prawidłowości wykonania umowy nie mieści się w granicach postępowania administracyjnego, gdyż należy do kognicji sądu cywilnego. Ewentualne roszczenia regresowe oraz skutki podnoszonego przez Stowarzyszenie przekroczenia granic zlecenia, mogą być oceniane w ramach postępowania cywilnego, toczącego się przed sądem powszechnym. Te okoliczności pozostają bez wpływu na wskazanie podmiotu odpowiedzialnego za zniszczenie drzew na gruncie postępowania administracyjnego. To na posiadaczu nieruchomości spoczywa ryzyko doboru wykonawcy prac wycinkowych, ale jednocześnie posiadacz nieruchomości powinien sprawować nadzór nad wykonywaniem zlecenia, w sposób minimalizujący ryzyko zagrożenia dla dóbr chronionych - w niniejszej sprawie drzew, których przycięcia miał dokonać zleceniobiorca zgodnie z warunkami określonymi w umowie zlecenia.

Kolegium zaznaczyło przy tym, że niezależnie od kwestii, czy przycięcie gałęzi drzew w dokonanym zakresie było przez stronę skarżącą akceptowane czy też nie to, całokształt okoliczności ujawnionych w sprawie nie może prowadzić do konkluzji, że zaistniały przesłanki zwalniające stronę skarżącą, jako posiadacza nieruchomości

z odpowiedzialności za zniszczenie przedmiotowych drzew. Dla przyjęcia odpowiedzialności posiadacza czy właściciela urządzeń za zniszczenie czy wycięcie drzew i krzewów przez osobę trzecią wystarczy, że ww. wiedzieli o tym i na to się godzili (nie wnieśli sprzeciwu). Przy czym nie musi to być wyraźne przyzwolenie na usunięcie/zniszczenie drzew i krzewów, czy wręcz nakazanie ich wycinki, a wystarczy, że posiadacz przewidywał taką możliwość i na nią się godził. Jedynie wykazanie, że zniszczenie drzew odbyło się poza jakąkolwiek kontrolą i wiedzą właściciela nieruchomości lub urządzeń, może być rozważane jako okoliczność prawnokształtująca.

SKO stwierdziło, że jeśli podmiotem zlecającym przycięcie drzew było Stowarzyszenie, to tylko ten podmiot może być podmiotem sankcji za zniszczenie drzew, w sytuacji, gdy w toku prowadzonego postępowania organ pozyskał sprzeczne ze sobą informacje odnośnie zlecenia i wykonania prac w zakresie przycięcia gałęzi drzew. Organ zauważył, że w toku postępowania przesłuchano świadków, których zeznania nie dały jednoznacznej i wyraźnej odpowiedzi kto jest odpowiedzialny za zniszczenie drzew. Zeznania te są sprzeczne ze sobą i są uzależnione od tego, przez którą stronę są składane. Organ uznał, że zlecone działania pilarzowi służyły temu, aby pozostawić wyższe pnie, celem wyrwania (wykarczowania) ich koparką lub traktorem, jednakże stanowisko to neguje odwołujący. Zasadne jest stanowisko, że odpowiedzialnym za zniszczenie drzew jest Stowarzyszenie, jako posiadacz (dzierżawca) nieruchomości i zleceniodawca prac, podczas których nie zachował należytego nadzoru nad ich prawidłowym wykonaniem.

SKO podało także, że administracyjną karę pieniężna wymierza się za popełnienie deliktu, natomiast w toku takiego postępowania organ nie przeprowadza postępowania w celu oceny aktualnego stanu drzew. Starosta uznając, że stopień uszkodzeń nie wyklucza zachowania żywotności części drzew, zgodnie z art. 88

ust. 4 i 5 u.o.p. odroczył termin płatności 70% kary. Kara ta jest umarzana po upływie 5 lat od dnia, w którym decyzja o odroczeniu terminu płatności kary stała się ostateczna, i po stwierdzeniu zachowania żywotności drzewa lub krzewu, lub braku żywotności drzewa lub krzewu z przyczyn niezależnych od podmiotu ukaranego.

Odnośnie błędnego uznania, że w stosunku do wszystkich drzew usunięto gałęzie w wymiarze przekraczającym 50% korony, SKO wyjaśniło, że kwestia ta nie budzi żadnych wątpliwości. Zdjęcia dołączone do akt sprawy jednoznacznie potwierdzają, że drzewa zostały ogłowione, a pozostały wyłącznie pnie i końcówki konarów. Skoro drzewa zostały ogłowione, to doszło do zniszczenia drzew, zostały one niemal całkowicie pozbawione gałęzi. Usunięcie niebezpiecznych gałęzi, posuszu, czy też suchych gałęzi nie może prowadzić do zniszczenia drzew i pozostawienia samych pni.

Stowarzyszenie [...] – reprezentowane przez pełnomocnika radcę prawnego - złożyło skargę na decyzję SKO do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, zarzucając naruszenie:

1. przepisów postępowania które mogło mieć wpływ na treść wydanej decyzji:

- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak pełnego

i wyczerpującego uzasadnienia ze wskazaniem faktów, które organ uznał za udowodnione oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej wraz z wyjaśnieniem podstaw prawnych decyzji. Organ całkowicie pominął fakt wyjaśnień Strony skarżącej i oparł się na wyjaśnieniach zleceniobiorcy, które to winny być oceniane przez pryzmat jego interesu w uniknięciu odpowiedzialności za wykonane prace;

- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak pełnego

i wyczerpującego uzasadnienia ze wskazaniem faktów, które organ uznał za udowodnione oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej wraz z wyjaśnieniem podstaw prawnych decyzji

i uznanie wyjaśnień zleceniobiorcy za wiarygodne, w sytuacji, gdy jako profesjonalista winien odmówić wykonania prac, które mogłyby być niezgodne

z przepisami i sztuką przycinania drzew;

- art. 6 i art. 8 § 1 k.p.a. poprzez działanie w sposób podburzający zaufanie obywateli do organów publicznych, w szczególności poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji w sprawie, w której doszło do nieprawidłowego oparcia się na błędnym założeniu do co odpowiedzialności Strony skarżącej w zakresie dokonanej wycinki drzew, w sytuacji gdy zmierza on do wykazania braku winy i odpowiedzialności

z uwagi na samodzielne działanie zleceniobiorcy poza granicami umowy;

- art. 6 w zw. z art. 7 w zw. z art. 13 §1 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób naruszający podstawowe zasady funkcjonowania organów publicznych, poprzez dowolne uznanie, że Strona skarżąca ponosi odpowiedzialność za zakres dokonanej wycinki drzew, która to odpowiedzialność spoczywa wyłącznie na podmiocie wykonującym wycinkę;

- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 1 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego w sposób zupełny i wyczerpujący oraz wadliwej ocenie dowodu z przesłuchania świadków, tj. G.K., G.P., P.W., Z.A. będących bezpośrednimi świadkami rozmów w ramach których zlecono przycinkę drzew, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego, w szczególności zakresu powierzonej pracy oraz zbadanych kompetencji zleceniobiorcy;

- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 1 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego w przedmiotowej sprawie w sposób zupełny

i wyczerpujący oraz wadliwej ocenie dowodu z umowy zlecenia i uznanie, że nie została zawarta w dacie wskazanej w umowie, w sytuacji gdy brak jest jakichkolwiek wiarygodnych przesłanek do uznania, że umowa nie obowiązywała zleceniodawcę i zleceniobiorcę w kształcie wskazanym w umowie;

- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez wydanie decyzji utrzymującej w mocy zaskarżoną decyzję w sytuacji, gdy zachodziły podstawy do jej uchylenia w całości.

2. przepisów prawa materialnego które miało wpływ na treść orzeczenia:

- art. 88 ust. 2 u.o.p. w zw. z art. 429 Kodeksu cywilnego poprzez błędne zastosowanie i uznanie, że zakres umowy nie obejmował jedynie pielęgnacyjnej przycinki drzew, podczas gdy pierwotne ustalenia jednoznacznie wskazują, że zleceniobiorca miał dokonać jedynie przycinki w takim zakresie w którym jest to zgodne z przepisami i zapewni bezpieczeństwo dla użytkowników nieruchomości;

- art. 88 ust. 2 u.o.p. w zw. z art. 429 Kodeksu cywilnego poprzez błędne zastosowanie i uznanie, że odwołujący nie dokonał starannego wyboru zleceniobiorcy oraz zlecił mu taki zakres prac przy drzewie jaki został dokonany przez zleceniobiorcę, podczas gdy zakres prac obejmował wyłącznie przycinkę uszkodzonych gałęzi i tych które stanowią zagrożenie dla użytkowników nieruchomości, co miało być wykonane wyłącznie w granicach dopuszczalnych przez prawo przed podmiot posiadający należyte doświadczenie i kwalifikacje oraz wykonujący te prace zawodowo;

- art. 88 ust. 2 u.o.p. w zw. z art. 429 Kodeksu cywilnego poprzez błędne zastosowanie i uznanie, że Odwołujący ponosi winę w wyborze zleceniobiorcy w zakresie jego kompetencji, podczas gdy zleceniobiorca posiada odpowiednie kwalifikacje i doświadczenie, w tym ukończony kurs drwala w ramach którego nabył informację na temat pielęgnacji drzew i krzewów, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego nałożenia kary na posiadacza nieruchomości, podczas gdy ewentualne konsekwencje za wykonane prace przy drzewach powinien ponosić zleceniobiorca, który to wykonał prace w zakresie przekraczającym zgodę posiadacza nieruchomości.

Wobec powyższych zarzutów strona skarżąca zwróciła się o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz rozważenie uchylenia również decyzji organu I instancji, wstrzymanie wykonania decyzji Starosty oraz zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu skargi Stowarzyszenie rozwinęło powyższe zarzuty.

Podkreśliło, że na każdym etapie planowanej pielęgnacji drzew zamierzało wykonywać je zgodnie z przepisami. Stowarzyszenie jako laik nieposiadający wiedzy ani doświadczenia z zakresu pielęgnacji drzew powierzyło jej wykonanie osobie, która potwierdziła, że prace takie wykonuje oraz posiada doświadczenie. Zleceniobiorca był profesjonalistą zajmującym się takimi pracami i zobowiązał się zrealizować zlecenie zgodnie z przepisami. Zleceniobiorca od samego początku posiadał informację, że Stowarzyszenie nie posiada żadnych zgód na dokonywanie przycinki drzew i musi to być zgodnie z obowiązującymi przepisami. Samo zlecenie obejmowało prace porządkowe i pielęgnacyjne, a B.W. dokonał wycinki poza zakresem zlecenia. Zgoda Stowarzyszenia nie obejmowała zniszczenia drzewa a jedynie jego pielęgnację.

Jako błędne Stowarzyszenie oceniło stanowisko, że badanie prawidłowości umowy nie leży w kognicji organów i pozostaje sporem cywilnym. Najpierw bowiem należy zbadać treść polecenia, jakie posiadacz wydał wykonawcy. Jeśli polecenie było zgodne z prawem, tj. dotyczące pielęgnacji drzew i usunięcia wyłącznie zagrożeń, a wykonawca wykonał je niezgodnie z prawem, tj. ogłowił drzewa, to wykonawca jest podmiotem odpowiedzialnym. Zaznaczyło także, że prace świadczone przez Zleceniobiorcę były wykonane podczas nieobecności Skarżącego. Głównym celem zlecenia prac jest brak potrzeby sprawowania nadzoru nad wykonawcą, w szczególności kiedy wykonawcą jest profesjonalista z doświadczeniem i uprawnieniami do wykonywania przycinania drzew. Strona skarżąca podała, że nie ma wiedzy ani doświadczenia jak prawidłowo prowadzić prace przy pielęgnacji drzew, dlatego nawet hipotetyczny wzmożony nadzór nie pozwoliłby na ocenę czy jest ona wykonywana zgodnie ze sztuką oraz obowiązującymi przepisami. Zarówno organ I jak i II instancji błędnie pominęły kwestie odpowiedzialności Zleceniobiorcy w zakresie wykonywanych prac. Odmiennie od uprzednio uchylonych decyzji organ stwierdził, że w toku niniejszego postępowania nie ustala się prawidłowości wykonania umowy oraz jej zakresu.

Zleceniobiorca był uprawniony jedynie do przycinki uszkodzonych gałęzi i tych, które stanowią zagrożenie dla użytkowników nieruchomości, co miało zostać wykonane wyłącznie w granicach dopuszczalnych przez prawo. Przekraczając zakres dokonanej przycinki, bez zgody posiadacza nieruchomości, ponosi on wyłączną odpowiedzialność za ewentualne zniszczenie drzew.

W odpowiedzi na skargę SKO zwróciło się o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Postanowieniem z 29 kwietnia 2026 r. II SA/Rz 218/26 WSA w Rzeszowie odmówił wstrzymania wykonania decyzji Starosty.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tego przepisu, kontrola o której mowa jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej: P.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w wyżej wskazanym zakresie Sąd stwierdził, że skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza ani prawa materialnego, ani też organ odwoławczy nie naruszył reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem, zgodnie z art. 145 § 1 P.p.s.a., dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja SKO w Krośnie z 5 grudnia 2025 r.

nr SKO.4170.67.1420.2025, którą utrzymano w mocy decyzję Starosty [...]

z 26 września 2025 r. nr OS.613.37.2023 wymierzającą Stowarzyszeniu [...] z/s w Ś. administracyjną karę pieniężną w kwocie 356 850 zł za zniszczenie czterdziestu trzech drzew gatunku klon jawor, trzech drzew gatunku jesion wyniosły oraz jednego drzewa gatunku świerk pospolity rosnących na działce nr ewid. [...] położonej w Ś. gm. [...]. Decyzja tą zobowiązano także Stowarzyszenie do zapłaty 30% pieniężnej kary (w kwocie 107 055 zł) w terminie 14 dni od dnia w którym decyzja stanie się ostateczna. Jednocześnie odroczono termin płatności 70% kary pieniężnej (249 795 zł) za zniszczenie drzew na okres pięciu lat od dnia w którym decyzja stanie się ostateczna.

Powyższa decyzja zapadła w związku z informacją Wójta Gminy [...]

o zniszczeniu, bez zgody właściciela, drzew na działce nr ewid. [...] położonej

w Ś., stanowiącej własność Gminy [...], będącej w posiadaniu Stowarzyszenia [...] (umowa dzierżawy z 31 maja 2021 r.).

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy u.o.p.

Zgodnie z jej art. 87a ust. 1, prace ziemne oraz inne prace wykonywane ręcznie,

z wykorzystaniem sprzętu mechanicznego lub urządzeń technicznych, wykonywane

w obrębie korzeni, pnia lub korony drzewa lub w obrębie korzeni lub pędów krzewu, przeprowadza się w sposób najmniej szkodzący drzewom lub krzewom. Z kolei,

w myśl art. 87a ust. 2 tej ustawy, prace w obrębie korony drzewa nie mogą prowadzić do usunięcia gałęzi w wymiarze przekraczającym 30% korony, która rozwinęła się

w całym okresie rozwoju drzewa, chyba że mają na celu:

1) usunięcie gałęzi obumarłych lub nadłamanych;

2) utrzymywanie uformowanego kształtu korony drzewa;

3) wykonanie specjalistycznego zabiegu w celu przywróceniu statyki drzewa.

Natomiast zgodnie z art. 87a ust. 5 u.o.p., usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 50% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa,

w celu innym niż określony w ust. 2. stanowi zniszczenie drzewa.

Stosownie do treści art. 88 ust. 1 pkt 3 u.o.p., wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za zniszczenie drzewa lub krzewu. Kara

o której mowa w ust. 1, jest nakładana na posiadacza nieruchomości, albo właściciela urządzeń, o których mowa w art 49 § 1 Kodeksu cywilnego, albo na inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości (art. 88 ust. 2 u.o.p.). Uiszczenie kary następuje w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja w sprawie wymierzenia kary stała się ostateczna (art. 88 ust. 3 u.o.p.). Termin płatności kar wymierzonych na podstawie ust. 1 pkt 3 odracza się na okres 5 lat, jeżeli stopień zniszczenia drzewa lub krzewu nie wyklucza zachowania jego żywotności. Odroczenie terminu płatności kar wymierzonych za zniszczenie korony drzewa dotyczy 70% wysokości kar (art. 88 ust. 4 i 5 u.o.p.).

W rozpoznawanej sprawie fakt dokonania redukcji koron drzew - określanej jako ogłowienie – obejmującej ponad 50% objętości ich koron, nie ulega wątpliwości. Przeprowadzone na działce nr ewid. [...] w Ś. oględziny wykazały, że drzewa zostały ogłowione, pozostawiono pnie z nielicznymi niedociętymi końcówkami konarów tworzących wcześniej koronę drzew. Jak ustalił organ obcięte gałęzie i konary, ułożone w stosy, były wizualnie zdrowe, nie stanowiły posuszu. Przeprowadzone cięcia doprowadziły do całkowitego zniekształcenia pokroju drzew. Organ ustalił także, że nie doszło do usunięcia gałęzi i konarów na skutek wystąpienia stanu wyższej konieczności. Korony nie stanowiły realnego zagrożenia bezpieczeństwa mienia, ludzi, funkcjonowaniu urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, w obrębie zasięgu koron nie stwierdzono żadnego realnego zagrożenia przez te drzewa.

W skardze zakwestionowano natomiast prawidłowość ustaleń organów, wskazano na niepełny materiał dowodowy sprawy, a przede wszystkim zarzucono błędne ustalenie podmiotu odpowiedzialnego za zniszczenie drzew, tj. błędne ustalenie, że skarżące Stowarzyszenie ponosi odpowiedzialność za wycinkę drzew,

w sytuacji gdy odpowiedzialność ta spoczywa wyłącznie na podmiocie dokonującym wycinkę, który działał poza zakresem umowy zlecenia, co przełożyło się na naruszenie art. 7, art. 77, art. 75 § 1 i § 2, art. 107 § 1 i 3 k.p.a. oraz art. 88 ust. 2 u.o.p.

W sprawie niesporne jest, co wynika z akt sprawy, że skarżące Stowarzyszenie (posiadacz nieruchomości) zleciło przycinkę drzew podmiotowy zewnętrznemu, tj. B.W. W tym zakresie zawarta została umowa zlecenie nr [...].

Spór w niniejszej sprawie dotyczy zatem podmiotu na który należy nałożyć karę. Zdaniem rozstrzygających organów karę należy nałożyć na Stowarzyszenie – będące posiadaczem nieruchomości i podmiotem zlecającym przycinkę drzew. Natomiast zdaniem strony skarżącej podmiotem odpowiedzialnym za zniszczenie drzew jest podmiot, któremu zlecono pracę, tj. B.W., który zgodnie z zawartą umową miał dokonać jedynie przycinki drzew, tj. uszkodzonych gałęzi, które stanowiły zagrożenia dla użytkowników nieruchomości.

W ocenie Sądu organy prawidłowo ustaliły, że podmiotem odpowiedzialnym za zniszczenie drzew jest skarżące Stowarzyszenie. Zarzuty ukierunkowane na scedowanie odpowiedzialności na podmiot trzeci (wykonawcę przycinki – B.W.) nie mogły zostać uwzględnione i stanowią jedynie polemikę ze zgromadzonym materiałem dowodowym.

Rozstrzygające organy ustaliły stan faktyczny zgodnie z regułami wynikającymi z k.p.a. i dokonały prawidłowej subsumpcji przepisów prawa materialnego w stanie faktycznym. Ocena zebranego materiału dowodowego dokonana przez organy jest logiczna i spójna.

Sąd podkreśla, że przepisy ustawy dotyczące wysokości i zasad wymierzania kar pieniężnych za zniszczenie drzew mają restrykcyjny charakter. Odpowiedzialność administracyjna za zniszczenie drzew jest obiektywna tzn. nie jest oparta na zasadzie winy. Oznacza to, że wyłączną i wystarczającą podstawą nałożenia kary administracyjnej, jest działanie bezprawne, czyli naruszenie normy prawa administracyjnego. Przypisanie odpowiedzialności sprowadza się zatem wyłącznie do ustalenia, czy konkretne zdarzenie wyczerpuje znamiona oznaczone w ustawie

i pozostaje w związku przyczynowym z zachowaniem konkretnego podmiotu

(por. wyrok NSA z 11 stycznia 2022 r., III OSK 816/21). W sprawach tego rodzaju istotne znaczenie mają okoliczności faktyczne z chwili popełnienia deliktu.

Rację ma strona skarżąca, że organy realizując zasadę prawdy obiektywnej, zawartą w art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a., zobowiązane są do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Oznacza to, że zobowiązane są przeprowadzić postępowanie dowodowe co do wszystkich okoliczności stanowiących fakty prawotwórcze, a więc takich, z którymi w świetle przepisów obowiązującego prawa związane są określone skutki prawne. Następnie powinny dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnej sprawy na podstawie analizy całego materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), a swoje stanowisko przekonująco uzasadnić (art. 107 § 3 w związku z art. 11 k.p.a.) (por. wyrok NSA z 28 września 2012 r. II GSK 1548/11).

Jednakże obowiązku gromadzenia przez organ administracji publicznej materiału dowodowego nie należy pojmować w ten sposób, że wyłącznie organ jest w każdym wypadku obowiązany do wyszukiwania faktów uzasadniających lub uzupełniających twierdzenie stron oraz poszukiwania i zbierania dowodów mających wskazać istnienie lub nieistnienie tych faktów. Obowiązek zebrania całego materiału dowodowego przez organ administracji publicznej należy rozumieć w ten sposób, że organ albo czyni to z własnej inicjatywy, jeżeli uważa za konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy albo gromadzi dowody wskazane lub dostarczone przez strony, jeżeli mają one znaczenie dla sprawy. W judykaturze wskazuje się, że jakkolwiek w polskim prawie administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności, obligująca organ do zebrania materiału dowodowego, to nie może to jednak prowadzić do nakładania na organ nieograniczonego obowiązku poszukiwania faktów, które podnosi strona, więc jeśli domaga się ona uznania dodatkowych dowodów, wskazujących na nierzetelność dowodów zgromadzonych w sprawie przez organ, powinna te dowody okazać, by organ mógł je zweryfikować (wyrok NSA z 19 kwietnia 2017 r. II OSK 2119/15).

Podnoszone przez stronę skarżącą zarzuty zmierzają do podważenia prawidłowości nałożenia na nią administracyjnej kary pieniężnej, wskazując, że tego rodzaju sankcja administracyjna powinna zostać nałożona na wykonawcę, a nie na Stowarzyszenie jako podmiot zlecający wykonanie prac. W ocenie Sądu zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie a decyzja została w sposób prawidłowy skierowana do Stowarzyszenia.

Sąd wyjaśnia, że postępowanie w sprawie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie drzew jest postępowaniem, którego celem jest ukaranie sprawcy nielegalnego czynu za popełnienie deliktu administracyjnego. Tym samym tego rodzaju kara nakładana w tym postępowaniu jest karą nakładaną w związku

z naruszeniem interesu publicznego, a nie w związku z naruszeniem interesu indywidualnego właściciela. Racje ma Kolegium, że ewentualne roszczenia regresowe oraz skutki przekroczenia granic zlecenia, mogą być oceniane w ramach postępowania cywilnego, toczącego się przed sądem powszechnym, jednak okoliczności te pozostają bez wpływu na wskazanie podmiotu odpowiedzialnego za zniszczenie drzew na gruncie postępowania administracyjnego, którym było Stowarzyszenie. To ono było posiadaczem nieruchomości i to na posiadaczu nieruchomości spoczywa ryzyko doboru wykonawcy prac związanych z przycinką drzew. Jednocześnie posiadacz nieruchomości powinien sprawować nadzór nad wykonywaniem zlecenia, w sposób minimalizujący ryzyko zagrożenia dla dóbr chronionych (drzew). Z ustaleń organu (protokoły przesłuchań świadków i zawarte

w nich zeznania) wynika, że w tej sprawie prace w zakresie przycinki (przynajmniej

w pierwszym dniu wykonywania prac) były nadzorowane przez przedstawiciela Stowarzyszenia. Był on świadkiem wykonywanych prac. Oznacza to, że zasadnie Stowarzyszenie jest adresatem decyzji nakładającej administracyjną karę pieniężną.

Słusznie zauważyły rozstrzygające organy, że zleceniodawca (Stowarzyszenie) zaakceptował wykonaną przycinkę, opłacił w całości usługę, nie zgłosił zniszczenia mienia, nie zażądał przerwania prac przez wykonawcę jako wykonywanych niezgodnie z zawarta umową i w sposób sprzeczny z planowanym przez Stowarzyszeniem zakresem prac. Nie zachował należytego nadzoru nad prawidłowym wykonywaniem tych prac.

Niezasadne są zarzuty strony skarżącej w zakresie braku jej winy oraz motywów jej działania. Podkreślić raz jeszcze trzeba, że odpowiedzialność administracyjna za zniszczenie drzew nie jest oparta na zasadzie winy, lecz ma charakter obiektywny. Oznacza to, że wyłączną i wystarczającą podstawą nałożenia kary administracyjnej, jest bezprawne działanie. Bezprawne zniszczenie drzew stanowi zatem delikt administracyjny, w którym nie bada się stopnia zawinienia strony, ani nieokreślonych ustawowo okoliczności, które mogłyby wyłączyć odpowiedzialność w tym zakresie. Za przyjęciem wskazanego poglądu przemawia przede wszystkim to, że ani przepisy u.o.p., ani ogólne normy prawa administracyjnego nie pozwalają wyprowadzić innych przesłanek nałożenia kary za zniszczenie drzew niż bezprawność (por. wyrok NSA z 26.02.2019 r., sygn. II OSK 907/17). Bez znaczenia pozostają zatem pobudki i motywy, jakimi kieruje się osoba ingerująca w koronę drzewa, skutkiem czego jest jego zniszczenie w rozumieniu o którym mowa w art. 87a ust. 5 u.o.p.

W świetle powyższego Sąd uznał, że w sprawie zasadnie zastosowano przepis art. 88 ust. 1 pkt 3 u.o.p. Również sam wymiar kary został ustalony przez organw sposób prawidłowy; okoliczności tej zresztą nie kwestionuje sama strona skarżąca. Skarga nie zawiera w tym zakresie żadnych zarzutów.

W ocenie Sądu, postępowanie poprzedzające wydanie kontrolowanej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji przeprowadzone zostało

z poszanowaniem zasad określonych w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Przed wydaniem rozstrzygnięcia organy wyczerpująco zebrały, a następnie rozpatrzyły całość materiału dowodowego, dokonując analizy wszelkich istotnych okoliczności faktycznych występujących w sprawie, a następnie do tak ustalonego stanu faktycznego zastosowały prawidłowe normy prawa materialnego celem podjęcia rozstrzygnięcia, przy czym swoje stanowisko przedstawiły w uzasadnieniu odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, że Skarżące Stowarzyszenie dopuściło się wskazanego

w decyzji naruszenia przepisów u.o.p., które uzasadniało nałożenie kary pieniężnej. Wysokość kary została ustalona w sposób prawidłowy, na podstawie właściwych przepisów u.o.p. Prawidłowo wyjaśniono przy tym podstawy prawne decyzji oraz ustalono wysokość kary.

Sąd wskazuje także, że zgodnie z art. 189a ust. 2 k.p.a., w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych przesłanek wymiaru, odstąpienia od nałożenia kary, terminów przedawnienia nakładania kary lub udzielenia ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej - przepisów działu IVa Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. W art. 88 i art. 89 u.o.p. ustawodawca w sposób wyczerpujący określił przesłanki wymiaru kary pieniężnej za zniszczenie drzewa, przesłanki umorzenia kary, jak również terminy przedawnienia nakładania kary za zniszczenia drzewa. Natomiast z kategorycznego brzmienia art. 88 ust. 4 u.o.p. ("termin płatności kar ... odracza się") wynika, że aby odstąpić od odroczenia terminu płatności, o którym mowa w cytowanych przepisach, organ musi wykazać, że zachowanie żywotności zniszczonego drzewa nie wchodzi w ogóle grę. W przeciwnym razie, a więc w przypadku gdy drzewo rokuje zachowanie żywotności, organ administracji ma obowiązek odroczenia terminu płatności kary na okres 5 lat. Ustalenia w tym zakresie powinny być dokonane już w postępowaniu w sprawie wymierzenia kary pieniężnej. Odroczenie terminu płatności ma bowiem miejsce w decyzji wymierzającej karę pieniężną. Takie ustalenia zostały przez organ dokonane, o czym świadczy pkt 3 decyzji Starosty z 26 września 2025 r.

Reasumując, Sąd nie doszukał się naruszeń przepisów prawa materialnego czy procesowego które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania zaskarżonej decyzji z porządku prawnego, w związku z czym skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił.