Poniedziałek Wydanie nr 37

Sygnatura akt
III FSK 654/25
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Rodzaj
Wyrok
Data orzeczenia
12 sierpnia 2026 r.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną
W serwisie od

Zestawienie z tego dnia
Kategorie
Sądy administracyjne
Naczelny Sąd Administracyjny
© autorzy OpenStreetMap

Sądy administracyjne

Bezczynny prezes spółki odpowiada za jej zaległości VAT, NSA oddalił skargę kasacyjną

Przejdź do orzeczenia, 17 min czytania

Spór

Były prezes spółki z ograniczoną odpowiedzialnością kwestionował solidarną odpowiedzialność za zaległości VAT spółki za kwiecień, czerwiec, lipiec i sierpień 2018 r. wraz z odsetkami i kosztami egzekucji.

Ustalenia sądu

Według organów i sądu skarżący w okresie od 21 października 2015 r. do 1 października 2018 r. jednoosobowo pełnił funkcję członka zarządu, co wynika z KRS i uchwał zgromadzenia wspólników. Skarżący twierdził, że faktycznie nie zarządzał spółką, a decyzje podejmowały inne osoby.

Rozstrzygnięcie

NSA oddalił skargę kasacyjną i zasądził od skarżącego na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie 240 zł kosztów postępowania kasacyjnego.

Dlaczego

Sąd uznał, że przepisy nie uzależniają odpowiedzialności od zakresu faktycznie wykonywanych czynności, a dobrowolne oddanie zarządzania innym osobom nie zwalnia z obowiązków wynikających z pełnienia funkcji. Pominięcie przesłuchania księgowej uznano za niekonieczne.

Dla firm

Odpowiedzialność członka zarządu za zaległości podatkowe spółki wiąże się z samym formalnym pełnieniem funkcji, a nie z faktycznym zajmowaniem się sprawami firmy. Członek zarządu bez realnego wpływu na spółkę powinien zrezygnować ze stanowiska.

Więcej o sprawie

Skarżący był jedynym członkiem zarządu i pełnił funkcję przez trzy lata, aż do odwołania. Twierdził, że decyzje podejmowały inne osoby, ale sąd uznał, że to nie zwalnia go z odpowiedzialności.

Odpowiedzialności na podstawie art. 116 o.p. wiąże się z samym formalnym sprawowaniem funkcji w zarządzie.

Z uzasadnienia, Naczelny Sąd Administracyjny
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sygnatura
III FSK 654/25

Treść orzeczenia około 17 minut czytania

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Cezary Koziński, Protokolant asystentka sędziego Julia Zielska, , po rozpoznaniu w dniu 12 sierpnia 2026 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej W.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 stycznia 2025 r., sygn. akt III SA/Wa 1428/24 w sprawie ze skargi W.W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 11 kwietnia 2024 r., nr 1401-IEW4.4123.29.2024.2.MS w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od skarżącego na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 16 stycznia 2025 r., sygn. akt: III SA/Wa 1428/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "WSA", "Sąd I instancji") oddalił skargę W. W. (dalej: "Skarżący", "Strona") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (dalej: "Dyrektor", "DIAS") z dnia 11 kwietnia 2024 r. w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich.

Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl).

W skardze kasacyjnej wywiedzionej od tego wyroku Skarżący, żądając przeprowadzenia rozprawy, zaskarżył go w całości wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Ponadto wniesiono o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z załączonego wydruku ze strony e-krs Protokołu Zgromadzenia Wspólników Spółki S. sp. z o.o. dla wykazania braku inicjatywy dowodowej organu i nie zgromadzenia dowodów dostępnych powszechnie, w oparciu o które można było z łatwością zweryfikować twierdzenia Skarżącego, co do kondycji finansowej spółki w roku 2018, a tym samym istniały możliwości ustalenia prawdziwości twierdzeń Skarżącego i de facto co najmniej uprawdopodabniające wystąpienie przesłanki umożliwiającej wyłączenie Skarżącego od odpowiedzialności.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego, tj.

1.1. art. 116 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2657; dalej: "o.p."), poprzez błędną wykładnię, ewentualnie niewłaściwe zastosowanie;

1.2. art. 299 § 2 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2024 r. poz. 18, dalej: "k.s.h."), poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy prawidłowo przeprowadzone postępowanie dowodowe potwierdziłoby zasadność zastosowania, wobec wykazania zaistnienia wskazanych w nim przesłanek pozwalających na uchylenie się od odpowiedzialności byłego członka zarządu.

2. przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy:

2.1. art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez niezamieszczenie w zaskarżonym orzeczeniu uzasadnienia, które określałoby w sposób wyczerpujący argumentację i jej podstawy przemawiające za odrzuceniem skargi;

2.2. art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 z późn. zm.; dalej: "p.u.s.a.") oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., poprzez brak kontroli postępowania pod względem przestrzegania zasady legalności działalności organów podatkowych (art. 120 o.p.), zasady uwzględniania słusznego interesu podatnika (art. 67a § 1 pkt 3 o.p.) oraz zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa (art. 121 o.p.);

2.3. art. 3 § 1 i 2 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a., poprzez nieuwzględnienie skargi mimo naruszenia w toku postępowań przed DIAS, a także przed Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w [...] (dalej: "Naczelnik", "organ pierwszej instancji") następujących przepisów:

- art. 116 § 2 o.p., poprzez błędną wykładnię, ewentualnie niewłaściwe zastosowanie, poprzez uznanie, że sam wpis do KRS Skarżącego, jako prezesa zarządu spółki uzasadnia przypisanie mu odpowiedzialności podatkowej za zobowiązania spółki z okresu, gdy był wpisany do KRS, jako prezes zarządu, podczas gdy Skarżący nie wykonywał faktycznej funkcji, co wynika w szczególności z wyniku kontroli z 27.05.2021 r. nr [...] oraz protokołów w niniejszej sprawie, a także składanych przez Skarżącego pism w sprawie, a nadto w sytuacji przesłuchania księgowej, stosownie do wniosku dowodowego złożonego przez Skarżącego, niniejszym również zostałoby potwierdzony brak wpływu Skarżącego na działania spółki, a także doprowadziłoby to ustalenia, kto faktycznie sprawował działania w imieniu spółki, gdyż to te osoby w istocie powinny ponosić odpowiedzialność podatkową i powinny być adresatem decyzji o solidarnej ze spółką odpowiedzialności podatkowej,

- art. 187 w związku z art. 123 w związku z art. 124 o.p., poprzez odmowę przeprowadzenia dowodów, poprzez nieprzesłuchanie księgowej spółki oraz J. D., podczas gdy przeprowadzenie tych dowodów pozwoliłoby na ustalenie w szczególności stanu majątkowego spółki i wykazania mienia spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych spółki, a tym samym umożliwiłoby to możliwość zastosowania przez Skarżącego art. 116 § 1 pkt 2 o.p., a w konsekwencji pozbawiono Skarżącego możliwości sprostania ciężarowi dowodu, tj. co jest zwłaszcza istotne w kontekście faktu, że o kwestii jakichkolwiek postępowań wobec spółki Skarżący dowiedział się dopiero wobec poinformowania go o wszczęciu postępowania o odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki osoby trzeciej (w lipcu 2023 r.), po upływie blisko 5 lat od rozwiązania ze Skarżącym umowy o pracę ze spółką,

- art. 122 o.p., poprzez brak analizy dowodów, poprzez nieustalenie lub pominięcie kwestii, kto wykonywał obowiązki właściwe dla członków zarządu, kto podejmował kluczowe decyzje, kto zajmował się płatnościami i doborem kontrahentów, w okresie 4, 6-8/2018 r.,

- art. 122 o.p., poprzez pominięcie faktu, że Skarżący nie miał wglądu w dokumentację księgową oraz nadzoru nad dokumentacją księgową, a w związku z tym brak przesłuchania księgowej spółki,

- art. 122 o.p., poprzez pominięcie faktu, że zgodnie z umową z 6 lutego 2017 r., nr 1/2017 Skarżący był zatrudniony na stanowisku prezesa w wymiarze na pół etatu,

- art. 122 o.p., poprzez pominięcie faktu, a tym samym w domniemaniu uznanie przez organ podatkowy okoliczności, że faktycznie sprawami spółki nie zajmowały się inne osoby, w szczególności, że inne osoby de facto podejmowały decyzje, jak członkowie zarządu, tj. zwłaszcza J. F., J. D., K. F., B. F., H. F., A. S., M. S., W. S., a w związku z tym brak przesłuchania tych osób na te okoliczności,

- art. 122 w związku z art. 123 w związku z art. 124 o.p., poprzez pominięcie wyniku kontroli z 27.05.2021 r., nr [...] Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] co skutkowało w szczególności zupełnym pominięciem faktu, że co do zasady wszelkie decyzje w spółce podejmowane były przez osoby inne, aniżeli osoba Skarżącego, a tym samym zachowywali się jak właściciele, a de facto Skarżący wykluczony był z podejmowania wszelkich decyzji dotyczących spółki i wpływu na sprawy spółki, jak również dostępu do dokumentacji,

- art. 116 § 2 o.p., poprzez skierowanie decyzji do osoby, która nie powinna być jej adresatem, gdyż faktycznym adresatem decyzji o orzeczeniu odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, tj. solidarnej odpowiedzialności ze spółką, zgodnie z wykładnią celowością art. 116 § 2 o.p. powinny być osoby faktycznie zajmujące się sprawami spółki, w tym właściwe dla członków zarządu spółki,

- art. 116 § 1 pkt 1 lit. a), lit. b) w związku z art. 116 § 4 o.p., poprzez pominięcie okoliczności, że zaległości powstały w czasie, gdy Skarżący był wpisany do KRS, jako prezes zarządu spółki, ale jednocześnie wykazał, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) miało miejsce z uwagi na okoliczności przez Skarżącego niezawinione, bowiem ustalenie zobowiązania podatkowego nastąpiło już po okresie, gdy został wykreślony z funkcji, tj. w 2020 r. Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] przeprowadził kontrolę celno- skarbową w zakresie przestrzegania przepisów ustawy o podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia 2018 r. do listopada 2019 r., o czym Skarżący dowiedział się dopiero w lipcu 2023 r. w związku ze wszczęciem postępowania o odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki osoby trzeciej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...], tym samym według najlepszej wiedzy Skarżącego kondycja finansowa nie dawała podstaw do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, co być może uległo zmianie w czasie, kiedy nie pełnił już tej funkcji i nie miał wpływu na podjęcie tych działań, a tym samym spełniona jest przesłanka wykazania braku winy Skarżącego za niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości we właściwym ku temu czasie, która to negatywna przesłanka została przez organ podatkowy zupełnie pominięta,

- art. 120 o.p., poprzez brak podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes obywatela poprzez brak wykazania w sposób dostateczny zasadności i celowości wydania decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej,

- art. 121 w związku z art. 123 o.p., poprzez brak prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, poprzez brak proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania, poprzez pomijanie stanowiska Skarżącego, które stanowi obiektywne przekonanie o stanie faktycznym sprawy,

- art. 188 o.p., poprzez nieuwzględnienie wniosków Skarżącego dotyczących przeprowadzenia dowodów, które mają kluczowy wpływ na ustalenie okoliczności sprawy i nie zostały stwierdzone wystarczająco innym dowodem,

- art. 123 o.p., poprzez brak zapewnienia stronom należytego czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwienia wypowiedzenia co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań poprzez stworzenie wyłącznie iluzorycznego prawa do zajęcia stanowiska w sprawie,

- art. 122 w związku z art. 210 o.p., poprzez brak prawidłowego i szczegółowego uzasadnienia faktycznego i prawnego, w szczególności poprzez przyjęcie przez organ władczej i z góry ustalonej tezy zawartej w decyzji (powtórzonej za organem pierwszej instancji), w tym poprzez brak wyjaśnienia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przesłanek, którymi kierował się organ przy załatwieniu sprawy,

- art. 127 o.p., poprzez brak faktycznego przeprowadzenia postępowania podatkowego po raz kolejny, ograniczając się wyłącznie do powtórzenia argumentacji organu pierwszej instancji,

- art. 127 o.p., poprzez uznanie, że zakres postępowania odwoławczego jest ze swej istoty węższy, niż zakres postępowania prowadzonego przez organ pierwszej instancji,

- art. 122, 180 i 187 o.p., poprzez złamanie zasad prawdy obiektywnej, poprzez ograniczenie się przez organ drugiej instancji jedynie do analizy i rozstrzygania zarzutów odwołania i kontroli wydanej w pierwszej instancji decyzji,

- art. 299 § 1 k.s.h., poprzez uznanie, że egzekucja przeciwko spółce okazała się bezskuteczna a w związku z tym uznanie subsydiarnej odpowiedzialność Skarżącego za zobowiązania spółki,

- art. 299 § 1 k.s.h., poprzez uznanie winy Skarżącego, przy czym wina ta polega na nieprawidłowym ustaleniu przez organy podatkowe na niezłożeniu lub zbyt późnym złożeniu wniosku Skarżącego o ogłoszenie upadłości spółki, co skutkowało niemożliwością zaspokojenia się wierzyciela z majątku spółki,

- art. 299 § 1 k.s.h., poprzez uznanie za zawinione przez Skarżącego niezłożenie wniosku o ogłoszenie upadłości,

- art. 299 § 2 k.s.h., poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy prawidłowo przeprowadzone postępowanie dowodowe potwierdziłoby zasadność zastosowania,

- art. 299 § 1 k.s.h., poprzez nieuwzględnienie, że ten przepis - w zakresie, w jakim nie przewiduje możliwości, aby pozwany były członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością uwolnił się od odpowiedzialności poprzez wykazanie, że wierzytelność, stwierdzona orzeczeniem, na podstawie którego wszczęto przeciwko spółce bezskuteczną egzekucję, nie istnieje, w sytuacji, w której orzeczenie zapadło w postępowaniu wszczętym po dacie utraty przez pozwanego statusu członka zarządu spółki został uznany za niezgodny z Konstytucją RP wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 12 kwietnia 2023 r. (sygn. akt P 5/19) i z dniem 19 kwietnia 2023 r. utracił moc w tym zakresie,

- art. 299 § 2 k.s.h., poprzez nieuwzględnienie, że ten przepis - w zakresie, w jakim nie przewiduje możliwości, aby pozwany były członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością uwolnił się od odpowiedzialności poprzez wykazanie, że wierzytelność, stwierdzona orzeczeniem, na podstawie którego wszczęto przeciwko spółce bezskuteczną egzekucję, nie istnieje, w sytuacji, w której orzeczenie zapadło w postępowaniu wszczętym po dacie utraty przez pozwanego statusu członka zarządu spółki został uznany za niezgodny z Konstytucją RP wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 12 kwietnia 2023 r. (sygn. akt P 5/19) i z dniem 19 kwietnia 2023 r. utracił moc w tym zakresie,

- art. 32 Konstytucji RP, poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że organ jest zobowiązany i uprawniony wyłącznie do wydania decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej, że tym samym zwalnia go to z rzetelnej analizy i dokonania właściwej oceny.

2.4. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 122, art.187 oraz art. 210 § 1 pkt 6 o.p., poprzez oddalenie skargi do WSA oraz nie uchylenie decyzji DIAS oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika, które powinny zostać uchylone z uwagi na to, że organy wydał decyzję w oparciu o niewyczerpujący materiał dowodowy oraz przyjęcie, że Skarżący nie wykazał się inicjatywą dowodową,

2.5. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 121, art 122, art. 123 oraz art. 187 o.p., poprzez oddalenie skargi przez WSA i nieuwzględnienie, iż przyjęty w Polsce model postępowania w przedmiocie odpowiedzialności członka zarządu nie zapewnia w sposób wystarczający efektywnej możliwości obrony, co znalazło potwierdzenie w wyroku TSUE z 27 lutego 2025 r. w sprawie C-277/24, w którym Trybunał wskazał jasno, że prawo to powinno uwzględniać możliwość kwestionowania ustaleń faktycznych i prawnych, a także dostęp do akt sprawy spółki.

DIAS nie wniósł odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) albo naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Dopełnienie wymogu wskazania podstaw skargi kasacyjnej zakreślonych w powołanym przepisie art. 174 p.p.s.a. jest konieczne, ponieważ wyznacza granice skargi kasacyjnej, którymi jest związany Naczelny Sąd Administracyjny (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Wyjątkiem są tu jedynie przesłanki nieważności postępowania, które Sąd bierze pod rozwagę z urzędu. Przed przystąpieniem do oceny zarzutów skargi kasacyjnej zbadano, czy nie zaistniała którakolwiek z przesłanek nieważności określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła żadna z przyczyn nieważności, wskazywana w przywoływanym unormowaniu.

W rozpatrywanej sprawie spór dotyczy zasadność orzeczenia, na podstawie art. 116 o.p., o solidarnej odpowiedzialności Skarżącego za zaległość Spółki z tytułu podatku od towarów i usług za: kwiecień, czerwiec, lipiec i sierpień 2018 r. wraz z odsetkami za zwłokę oraz kosztami postępowania egzekucyjnego.

Na wstępie należy przypomnieć, że DIAS powołując się na treść art. 108 § 2 pkt 2 lit. a) o.p. wskazał, że Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] dnia 23 grudnia 2021 r. wydał decyzję, którą m.in. określił Spółce zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za okres od stycznia 2018 r. do listopada 2019 r., z uwagi na bezpodstawne obniżenie przez Spółkę podatku należnego o podatek naliczony, wynikający z faktur niedokumentujących rzeczywistych zdarzeń gospodarczych (tzw. puste faktury). Decyzja została uznana za doręczoną Spółce w dniu 11 stycznia 2022 r. w trybie art. 150 o.p. i jest ostateczna w toku postępowania administracyjnego. Następnie postanowieniem z dnia 12 lipca 2023 r. – doręczonym Stronie 19 lipca 2023 r. – NUS wszczął z urzędu wobec Skarżącego postępowanie podatkowe w sprawie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej za zaległości podatkowe Spółki w podatku od towarów i usług za kwiecień oraz czerwiec-sierpień 2018 r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego. W ocenie DIAS, w sprawie spełniony został warunek dopuszczalności wszczęcia postępowania wobec osoby trzeciej określony w art. 108 § 2 pkt 2 lit. a) o.p.

Naczelny Sąd Administracyjny za nieusprawiedliwione uznaje zarzuty naruszenia przez WSA przepisów prawa materialnego, tj. zarówno zawarte w art. 116 § 2 o.p., poprzez błędną ich wykładnię, ewentualnie niewłaściwe ich zastosowanie, jak też zawarte w art. 299 § 2 k.s.h.

W myśl postanowień art. 116 § 1 o.p., za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu nie wykazał, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne (Dz.U. z 2020 r. poz. 814) albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu, o którym mowa w ustawie z dnia 15 maja 2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne, albo niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy, bądź nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Zgodnie z przepisem art. 116 § 2 o.p., odpowiedzialność członków zarządu, określona w § 1, obejmuje miedzy innymi zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w rozpatrywanej sprawie WSA właściwie ocenił, że zasadnie organy podatkowe wykazały, że w okresie od dnia 21 października 2015 r. do dnia 1 października 2018 r., Skarżący jednoosobowo pełnił funkcję członka zarządu Spółki, co potwierdzają dane z KRS oraz uchwały Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki. Tym samym organy podatkowe prawidłowo przyjęły, że w okresie, w którym upływał termin płatności zobowiązań objętych zaskarżoną decyzją, Skarżący pełnił funkcję członka zarządu Spółki (prezesa jej zarządu). Należy zauważyć, że Skarżący był jedynym członkiem zarządu Spółki, na nim ciążyły związane z pełnioną funkcją czynności zarządcze, na nim spoczywał obowiązek regulowania zobowiązań podatkowych Spółki oraz Skarżący był uprawniony do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki - w razie jej niewypłacalności. Odpowiedzialności na podstawie art. 116 o.p. wiąże się z samym formalnym sprawowaniem funkcji w zarządzie. Przepisy Ordynacji podatkowej nie uzależniają odpowiedzialności od zakresu faktycznie wykonywanych czynności, jak też nie dają możliwości przyjmowania, że członek zarządu, który faktycznie nie zajmował się prowadzeniem Spółki, nie ponosi odpowiedzialności za zaległości podatkowe. Zawarte w przepisie art. 116 § 2 o.p. przesłanki, nie uzależniają odpowiedzialności członków zarządu od okoliczności zajmowania się lub nie zajmowania się sprawami spółki. Użyty przez ustawodawcę zwrot "pełnienie obowiązków członka zarządu" należy odczytywać, jako zajmowanie stanowiska członka zarządu, posiadanie uprawnień do tego, aby realizować wszystkie czynności związane z pełnioną funkcją. W tej sytuacji nie było konieczne przesłuchiwanie księgowej Spółki, czy też innych osób proponowanych (np. J. D.) przez Skarżącego do czynności przesłuchiwania w ramach prowadzonego postępowania wyjaśniającego. Słusznie podkreślał WSA w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że Skarżący jako członek zarządu spółki kapitałowej występuje w obrocie prawnym jako profesjonalista. Zatem powinien mieć świadomość wszelkich konsekwencji wynikających ze sprawowania takiej funkcji. Jeżeli Skarżący nie miał wpływu na funkcjonowanie Spółki, nie miał dostępu do jej dokumentacji, powinien niezwłocznie z tej funkcji zrezygnować. Natomiast z materiału dowodowego znajdującego się w aktach danej sprawy wynika, że Skarżący pozostawał prezesem Spółki przez trzy lata, tj. aż do czasu odwołania go z tej funkcji. W takim przypadku osoba taka ponosi pełne ryzyko działalności spółki. Dlatego też dobrowolne oddanie faktycznego zarządzania spraw Spółki innym osobom nie zwalnia członka zarządu z jego obowiązków wynikających z pełnienia funkcji w tym organie, ani od odpowiedzialności za ich niedopełnienie. W szczególności fakt, że inne osoby de facto podejmowały decyzje, jak członkowie zarządu, tj. zwłaszcza J. F., J. D., K. F., B. F., H. F., A. S., M. S., W. S., nie może powodować uwolnienia się przez Skarżącego od odpowiedzialności. Należy ocenić, że bez wpływu na zakres odpowiedzialności Skarżącego ma podnoszona okoliczność, że zgodnie z umową z 6 lutego 2017 r., Skarżący był zatrudniony na stanowisku prezesa w wymiarze na pół etatu.

Zgodnie z brzmieniem art. 201 § 1 k.s.h., to zarząd prowadzi sprawy spółki i ją reprezentuje, a zatem Skarżący jako prezes Spółki winien podejmować wszelkie działania mające na celu zapewnienie rzeczywistego egzekwowania praw i realizacji obowiązków przypisanych mu z racji piastowanej funkcji. Osoba podejmująca się piastowania funkcji członka zarządu powinna zdawać sobie sprawę, że charakter prawny funkcji członka zarządu oznacza nie tylko obowiązek wykonywania czynności zarządzających, lecz musi wiązać się z pełnym zakresem odpowiedzialności obejmującym też skutki działań Spółki. Przy braku realnych możliwości wpływu na działania Spółki, Skarżący powinien zrezygnować ze stanowiska.

Mając na uwadze powyższe wywody, Naczelny Sąd Administracyjny za chybione uznaje zarzuty naruszenia przez WSA przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy. Nie doszło do naruszenia przepisów art. 141 § 4 p.p.s.a., gdyż zamieszczono w zaskarżonym orzeczeniu uzasadnienie, które określiło w sposób wyczerpujący argumentację i jej podstawy, przemawiające za nie uwzględnieniem skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdza, aby doszło też do naruszenia unormowań postępowania, w tym wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów art. 121, art. 122, art. 187 § 1, art. 188, art. 127 oraz art. 191 o.p. Wydane w rozpatrywanej sprawie decyzje są kompletne i odpowiadają wymogom zakreślonym przez ustawodawcę w art. 210 § 4 o.p. Ponadto złożone przez Skarżącego wyjaśnienia i dokumenty zostały, łącznie z całym zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, poddane ocenie przez organ odwoławczy na okoliczność, czy w sprawie wystąpiły pozytywne przesłanki do orzeczenia odpowiedzialności Skarżącego oraz czy wystąpiły przesłanki wyłączające jego odpowiedzialność. Za nieuprawniony należy uznać zarzut naruszenia art. 123 o.p., gdyż w toku postępowania Skarżący miał możliwość zapoznania się z aktami rozpatrywanej sprawy (zob. protokół z dnia 1 września 2023 r. oraz pismo uzupełniające ów protokół). Postanowieniem z dnia 19 października 2023 r., wyznaczono Skarżącemu siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, z którego to prawa skorzystał w dniu 7 listopada 2023 r. (karta 773 akt administracyjnych).

W świetle powyższego uznać należy, że podniesione przez Skarżącego podstawy kasacyjne, okazały się niezasadne.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.

s. WSA (del.) Cezary Koziński s. NSA Stanisław Bogucki s. NSA Sławomir Presnarowicz (spr.)

Pełny tekst i metryka orzeczenia: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (CBOSA). Tytuł i streszczenie przygotował model językowy na podstawie treści orzeczenia. Orzeczenie może być nieprawomocne.