Poniedziałek Wydanie nr 37

Sygnatura akt
III SA/Kr 653/26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Rodzaj
Wyrok
Data orzeczenia
6 sierpnia 2026 r.
Rozstrzygnięcie
uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję I instancji
W serwisie od

Zestawienie z tego dnia
Kategorie
Sądy administracyjne
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
© autorzy OpenStreetMap

Sądy administracyjne

Zakaz prokuratora dotyczył części raportu OLAF, nie całości. Sąd uchylił odmowę wglądu spółce

Przejdź do orzeczenia, 17 min czytania

Spór

Spółka F. S.A. w B. spierała się z Dyrektorem Izby Administracji Skarbowej w Krakowie o odmowę zapoznania się z dokumentami wyłączonymi z akt sprawy o unieważnienie zgłoszeń celnych, w tym z raportem końcowym OLAF.

Ustalenia sądu

Prokuratura Regionalna w Rzeszowie wyraziła zgodę na ograniczenie dostępu jedynie do części wstępnej raportu i części dotyczącej innego podmiotu, a nie do całego raportu. Spółka wyraźnie wyłączyła z wniosku informacje o podmiotach niebędących stroną.

Rozstrzygnięcie

Sąd uchylił zaskarżoną decyzję DIAS oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji i zasądził od organu na rzecz spółki 997 zł kosztów postępowania.

Dlaczego

Brak zgody prokuratora odnosił się tylko do części raportu, więc argument o interesie publicznym nie uzasadniał odmowy dostępu do całych akt. Ochrona danych osób trzecich także nie mogła być podstawą, skoro spółka nie żądała ich informacji.

Dla firm

Organy celne nie mogą opierać odmowy wglądu na ogólnym zakazie prokuratora, jeśli obejmuje on tylko część dokumentu. Przed ponownym rozstrzygnięciem muszą sprawdzić, czy przesłanka ograniczenia, np. dobro śledztwa, nadal istnieje.

Więcej o sprawie

Spółka chciała zapoznać się z wyłączonymi aktami celnej sprawy, z pominięciem danych podmiotów trzecich. Prokuratura w Rzeszowie ograniczyła dostęp tylko do wybranych części Raportu końcowego OLAF.

Spółka twierdziła, że część dokumentów z raportu była już jej wcześniej ujawniona w postępowaniu podatkowym prowadzonym w Przemyślu.

Trzeba raz jeszcze bowiem podkreślić, że brak zgody Prokuratora odnosi się tylko do części Raportu, a nie całości Raportu.

Z uzasadnienia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Rozstrzygnięcie
uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję I instancji
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sygnatura
III SA/Kr 653/26

Jedno z 3 podobnych orzeczeń tego sądu wydanych 6 sierpnia 2026 r.

Treść orzeczenia około 17 minut czytania

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Makuch (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Urszula Zięba Sędzia WSA Michał Niedźwiedź Protokolant Sekretarz Sądowy Kinga Ładyga po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 sierpnia 2026 r. sprawy ze skargi F. Spółka Akcyjna w B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 2 kwietnia 2026 r., nr 1201-IOC.4401.3.2026 w przedmiocie odmowy zapoznania się z dokumentami wyłączonymi z akt sprawy I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie na rzecz strony skarżącej F. Spółka Akcyjna w B. 997 (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie

Przedmiotem skargi F. S.A. w B. (dalej: "strona skarżąca" lub "spółka") była decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z 2 kwietnia 2026 r. (znak 1201-IOC.4401.3.2026) dotycząca odmowy możliwości zapoznania się z dokumentami wyłączonymi z akt sprawy.

W stanie faktycznym sprawy Naczelnik Małopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Krakowie prowadził wobec skarżącej postępowania w przedmiocie unieważnienia zgłoszeń celnych.

Pismem z 13 grudnia 2024 r. organ zwrócił się do Prokuratora Prokuratury Regionalnej w Rzeszowie wskazując, że otrzymany przez organ Raport końcowy OLAF (Europejskiego Urzędu ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych) sygn. [...] jest ważnym dowodem w sprawach unieważnienia zgłoszeń celnych spółki do procedury wywozu i organ chce go wykorzystać w wersji możliwej do udostępnienia stronie. Jednakże w związku z adnotacją w Raporcie o prowadzonym przez Prokuraturę śledztwie i negatywnych konsekwencjach przedwczesnego ujawnienia informacji zawartych w dochodzeniu OLAF, organ zwrócił się do Prokuratora o wskazanie, czy Raport może zostać udostępniony Spółce.

W odpowiedzi z 19 grudnia 2024 r. Prokurator wskazał, że z uwagi na dobro prowadzonego śledztwa, do czasu jego zakończenia materiały zawarte w Raporcie końcowym OLAF, w zakresie części wstępnej na kartach nr 1-32 oraz części szczegółowej dotyczącej wskazanego podmiotu, innego niż Spółka, (Raport z kontroli na miejscu w [...], karty nr 1-10) nie mogą zostać udostępnione stronom postępowania dotyczącego spółki.

Wobec powyższego organ 15 października 2025 r. (pismo k. 12) wyłączył ze względu na interes publiczny z akt sprawy 358000-CZC1.4401.111.2024:

1. materiały dotyczące pism znak [...] z 17.05.2022 r. oraz znak [...] z 24.06.2022 r., przekazane na płycie CD przez Drugi Dział Analizy Ryzyka i Wymiany Informacji Międzynarodowej MUC-S w Krakowie za pismem znak [...] z 05.06.2024 r.

2. nagrane na płytę DVD materiały zawierające:

- kompletny raport Europejskiego Urzędu ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) dot. sprawy nr [...] wraz załącznikami, przekazany mailowo przez Wieloosobowe Stanowisko Centrum Kompetencyjne Do Spraw Analiz i Monitoringu Wyprowadzania Towarów z obszaru UE Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu znak [...] z 12.09.2024 r.

- tłumaczenie przysięgłe Raportu końcowego OLAF wraz z załącznikami, przekazane mailowo przez Wieloosobowe Stanowisko Centrum Kompetencyjne Do Spraw Analiz i Monitoringu Wyprowadzania Towarów z obszaru UE Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu znak [...] z 31.10.2024 r.

Organ wskazał, że w.w. materiały mają znaczenie dla ustalenia stanu faktycznego sprawy ale jednocześnie zawierają informacje o podmiotach gospodarczych niebędących stroną postępowań, których ujawnienie stanowiłoby naruszenie interesu publicznego, rozumianego jako dobro podmiotów, których dotyczą, wobec czego nie mogą zostać udostępnione Spółce. Organ dodał, że z uwagi na dobro prowadzonego śledztwa Prokurator Prokuratury Regionalnej w Rzeszowie nie wyraziła zgody na udostępnienie Raportu końcowego OLAF. Organ wskazał, że w aktach pozostawiono niektóre dokumenty dołączone do raportu OLAF, mające znaczenie dla sprawy, które mogą zostać udostępnione Spółce tj.:

- raport z kontroli na miejscu w Spółce wraz z tłumaczeniem (bez załączników);

- wyciąg zakwestionowanych zgłoszeń Spółki, sporządzony z załączonego do Raportu wykazu 1155 zgłoszeń celnych, w przypadku których stwierdzono nieprawidłowe potwierdzenie wyprowadzenia towaru w urzędzie wyprowadzenia Vuosaari w Finlandii;

- pismo IAS w Rzeszowie przekazujące pismo IAS we Wrocławiu, za którym przekazano pismo ukraińskiej administracji celnej z 29 stycznia 2021 r. zawierające informację, że ukraińska firma A. ze L., ul. S. [...], ostatni raz dokonywała wymiany towarowej z zagranicą 26 marca 2018 r.

Pismem z 22 października 2025 r. (k. 18) spółka wniosła o umożliwienie zapoznania się z wyłączonymi aktami, z wyjątkiem informacji o podmiotach gospodarczych niebędących stroną postępowań.

Decyzją z 10 grudnia 2025 r. (znak 35000-CZC4.4401.111.2024.2024) organ I instancji odmówił spółce, ze względu na interes publiczny, możliwości zapoznania się z dokumentami wyłączonymi z akt sprawy znak 35000-CZC4.4401.111.2024.2024. Organ wskazał, że wyłączone dokumenty zawierają dane osób podejrzanych o nieprawidłowości przy potwierdzaniu wywozu towarów w oddziałach celnych, konkretnych transakcji, operacji wywozowych i innych ustaleń, tezy i wnioski stawiane w oparciu o dane związane z tymi operacjami, a także zalecenia dotyczące podjęcia ewentualnych działań.

W odniesieniu do materiałów wskazanych w punkcie 1. pisma o wyłączeniu z akt, organ wskazał, że materiały te w postaci zanonimizowanej prawie w całości (za wyłączeniem załączników do pism OLAF dotyczących różnych polskich zgłoszeń celnych oraz różnych podmiotów przekazanych w wersji pdf, niemożliwej do czytelnego zanonimizowania), znajdują się w aktach sprawy i były udostępnione stronie.

Natomiast w zakresie materiałów wymienionych w punkcie 2. i 3. pisma z 15 października 2025 r. organ podkreślił, że z uwagi na dobro śledztwa do czasu jego zakończenia Prokurator Prokuratury Regionalnej w Rzeszowie pismem z 19 grudnia 2024 r. odmówiła udostępnienia materiałów zawartych w Raporcie końcowym OLAF w zakresie części wstępnej (k. 1-32) oraz części szczegółowej dotyczącej innego podmiotu (Raport z kontroli na miejscu). Raport końcowy w ogóle nie może zostać udostępniony stronie, nawet w wersji zanonimizowanej, dotyczącej bezpośrednio Spółki. Natomiast niektóre załączniki do raportu zawierają m.in. dokumenty już znajdujące się w aktach spraw, dokumenty złożone przez Spółkę w trakcie kontroli OLAF, również już znajdujące się w dużej mierze w aktach spraw oraz przedstawione przez Spółkę po wezwaniu tut. Organu, czy też inne dokumenty bez znaczenia dla sprawy. Wobec tego – jak zaznaczył organ – akta spraw uzupełniono tylko o niektóre dokumenty wskazane w piśmie z 15 października 2025 r.

Organ powołał się na art. 179 § 1 O.p. i wskazał, że pod pojęciem "interesu publicznego" mieści się zarówno dobro osób trzecich niebędących stroną, jak i dobro prowadzonego śledztwa. W sytuacji kolizji interesów tajemnicy postępowania karnego i jawności postępowania podatkowego, prymat został przyznany stanowisku organu prowadzącego śledztwo.

W odwołaniu spółka podniosła, że dokumenty wyłączone zostały jej przynajmniej w części udostępnione w ramach postępowania podatkowego prowadzonego przez Naczelnika Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu, a zatem brak jest interesu publicznego uzasadniającego odmowę zapoznania się z aktami.

Decyzją z 2 kwietnia 2026 r. (znak 1201-IOC.4401.3.2026) Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

DIAS wskazał, że Prokurator z uwagi na dobro śledztwa nie wyraził zgody na udostępnienie raportu, a organy celne nie mogą działać wbrew ustaleniom Prokuratora, prowadzącego postępowanie w niniejszej sprawie. Organ odwoławczy zaznaczył, że organy celne nie są gospodarzami niniejszego postępowania. Według organu, naruszeniem interesu publicznego byłoby udostępnienie wszystkich materiałów z kontroli OLAF, ponieważ zebrane tam dowody w postępowania, w których nie tylko Spółka była poddana kontroli, byłoby działaniem z naruszeniem praw zagwarantowanych przez prawo Unii. Czynny udział strony w postępowaniu nie może umożliwiać dostępu do informacji o innej stronie.

W skardze do WSA w Krakowie na powyższą decyzję zarzucono naruszenie art. 179 § 1 i art. 187 § 1 O.p. w zw. art. 73 ust. 1 pkt 1 ustawy z 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz. U. z 2024 r. poz. 1373; dalej: Prawo celne) poprzez:

- brak rozpoznania istoty sprawy tj. ustalenia czy zachodzi przesłanka konieczna w postaci istnienia interesu publicznego dla wyłączenia jawności dokumentów, gdy dokumenty te zostały już wcześniej ujawnione eksporterowi w postępowaniu podatkowym powadzonym przez Naczelnika Podkarpackiego Urzędu Celno - Skarbowego w Przemyślu;

- brak ustalenia czy na dzień wydania decyzji przez Dyrektora lAS w Krakowie, prowadzący postępowanie przygotowawcze w Prokuraturze Regionalnej w Rzeszowie podtrzymuje wcześniejsze stanowisko o tajemnicy prowadzonego postępowania względem przedmiotowych dokumentów oraz czy nie doszło do takich zdarzeń procesowych (np. umorzenie, akt oskarżenia, wyrok), które powodują ustanie tajemnicy śledztwa czy dochodzenia, a tym samym upadek przesłanki z art. 179 O.p.;

- pominięcie tej części wniosku, w której spółka nie żąda dostępu do informacji o podmiotach niebędących stroną sprawy.

Skarżąca podkreśliła, że wniosek z 17 kwietnia 2025 r. o umożliwienie zapoznania się z dokumentami wyłączonymi nie obejmował informacji o podmiotach niebędących stroną postępowań.

Dalej podniosła, że organy celne szeroko uzasadniły dominujący pogląd prawny w kwestii wyłączania z akt dokumentów w sytuacji, gdy dokumenty te są objęte tajemnicą śledztwa/dochodzenia. Pogląd ten zasadniczo nie budzi wątpliwości w orzecznictwie i nie tego dotyczy sedno sprawy. Skarżąca twierdzi, że wyłączono dokumenty, których treść jest jej prawdopodobnie znana z innego postępowania, a to powoduje, że wyłączenie jest nielegalne. Skarżąca oczekuje zweryfikowania, czy organy prawidłowo oceniły istnienie interesu publicznego wyłączając jawność dokumentów, które zostały już, przynajmniej częściowo, jej ujawnione w ramach postępowania podatkowego. Skoro raport OLAF wraz z innymi dokumentami zostały już spółce formalnie ujawnione (przez organ podatkowy), to twierdzenie, że nie można ich udostępnić w postępowaniu celnym po to aby strona nie poznała ich treści, jest nielogiczne i bezprawne.

Skarżąca dodała, że oczywiście zgadza się, że organy celne nie są gospodarzami postepowań przygotowawczych w sprawie prowadzonej w Prokuraturze Regionalnej w Rzeszowie. Jednak zarówno Naczelnik MUCS w Krakowie, jak i Dyrektor IAS w Krakowie byli gospodarzami postępowań celnych i tylko do ich kompetencji należy stosowanie art. 179 § 1 O.p. w postępowaniu celnym. Należało zatem dokonać oceny czy ujawniony wcześniej formalnie stronie materiał dowodowy można wyłączyć z akt sprawy, tylko dlatego żeby ta nie poznała jego treści. W ocenie Skarżącej taki pogląd w żaden sposób się nie broni, co oznacza, że nie istnieje interes publiczny, stanowiący przesłankę konieczną do wyłączenia.

Spółka podniosła, że nie ma wiedzy, czy dokumenty ujawnione jej w postępowaniu podatkowym pokrywają się z dokumentami, które zostały wyłączone z akt niniejszej sprawy celnej.

Podkreśliła, że przesłanka interesu publicznego – w postaci tajemnicy śledztwa – jest z natury czasowa (trwa przez okres postępowania przygotowawczego). Z decyzji nie wynika, czy DIAS występował do prokuratora, czy jego wcześniejsze stanowisko wyrażone w kwestii dostępu spółki do akt, jest w dalszym ciągu aktualne (umorzenie postępowania, akt oskarżenia, wyrok).

Spółka podkreśliła, że naruszenie prawa popełnione przez organy celne w tej sprawie jest istotne. Wniosku spółki organy nie rozpatrzyły precyzyjnie przyjmując, że stanowisko prokuratora załatwia sprawę, a takie działanie ma charakter instrumentalny względem spraw o unieważnienie zgłoszeń celnych. Nadto, spółka nie miała żadnej możliwości ustosunkowania się do dokumentów wyłączonych chociażby, aby wykazać np. że procedura gwarancyjna z art. 9 ust. 4 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady UE, Euratom nr 883/2013 z dnia 11 września 2013 r. została wyczerpana, albo czy z raportu nie wynika, że OLAF nie udało się ustalić, czy towar opuścił obszar UE czy nie opuścił, co przecież ma kluczowe znacznie w kontekście przesłanek z art. 248 ust. 2 RD. Wreszcie Spółka nie wie czy dokumenty ujawnione w postępowaniu podatkowym prowadzonym w Przemyślu, są tożsame z dokumentami w przedmiotowych sprawach celnych. Ustalić to mogły jedynie organy celne, jednak w uzasadnieniu decyzji informacji takich brak. Pamiętać należy, że decyzje w sprawach celnych są wykonalne z dniem ich wydania i dlatego, pomimo iż przedmiotowa sprawa poddana jest zaskarżeniu w trybie sądowym organy celne procedują pozostałe sprawy bez względu na jej wynik i to pomimo wniosków o wstrzymanie wykonalności.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując wyrażone uprzednio stanowisko. Dodał, że bez wpływu na ustalenia dokonane w prowadzonych postępowaniach o unieważnienie zgłoszeń celnych pozostaje kwestia przedstawienia stronie postępowania pełnego Raportu OLAF i umożliwienie przedstawienia uwag. Zgodnie z zapewnieniami przedstawicieli OLAF, eksporter otrzyma taką możliwość po uzyskaniu zgody z właściwej Prokuratury w Polsce. Organ podkreślił, że decyzje zostały wydane przede wszystkim w oparciu o brak dowodów alternatywnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Na wstępie należy zauważyć, że decyzje w przedmiocie odmowy udzielania spółce możliwości zapoznania się z dokumentami wyłączonymi z akt spraw dotyczących postępowań w przedmiocie zgłoszeń celnych (Raport końcowy OLAF) - były przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie przeprowadzonej w wyrokach z 16.04.2026 r. (sygn. akt III SA/Kr 1691/25 – prawomocny) oraz z 7.07.2026 r. (sygn. akt III SA/Kr 647/26 – nieprawomocny). Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela i przyjmuje z własne stanowisko wyrażone we wskazanych wyżej wyrokach, a w związku z tym, w dalszej części uzasadnienia posłuży się argumentacją sformułowaną w tych wyrokach.

Istota sprawy sprowadzała się do przesądzenia kwestii, czy skarżąca powinna mieć możliwość zapoznania się z nieujawnionymi jej dokumentami z raportu OLAF.

Wedle zasady uregulowanej w art. 178 § 1 O.p., strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, odpisów oraz sporządzania kopii przy wykorzystaniu własnych przenośnych urządzeń. Wyjątek od powyższej zasady jest uregulowany w kolejnym artykule. W myśl art. 179 § 1 O.p., przepisów art. 178 nie stosuje się do znajdujących się w aktach sprawy dokumentów zawierających informacje niejawne, a także do innych dokumentów, które organ podatkowy wyłączy z akt sprawy ze względu na interes publiczny.

Zgodnie z odesłaniem zawartym w art. 73 ust. 2 Prawa celnego, rozstrzygnięcie o odmowie umożliwienia stronie zapoznania się z dokumentami następuje w formie decyzji.

W doktrynie trafnie podkreśla się, że konstytucyjny rodowód prawa dostępu do akt oraz ustawowa reglamentacja ograniczeń tego prawa (art. 51 ust. 3 Konstytucji RP), dają podstawy do przyjęcia, że wyjątki należy interpretować w sposób ścisły (por. P. Pietrasz [w:] Ordynacja podatkowa. Tom II. Procedury podatkowe. Art. 120-344. Komentarz aktualizowany, red. L. Etel, LEX/el. 2025, art. 179. P. Pietrasz [w:] J. Brolik, R. Dowgier, L. Etel, C. Kosikowski, M. Popławski, S. Presnarowicz, W. Stachurski, P. Pietrasz, Ordynacja podatkowa. Komentarz, wyd. V, Warszawa 2013, art. 179, a także Ł. Porada [w:] A. Mariański (red.), Ordynacja podatkowa. Komentarz, wyd. 2, 2023, art. 179.).

Jak wskazano w orzecznictwie, interes publiczny należy rozumieć jako korzyść służącą ogółowi, dyrektywę postępowania, nakazującą respektowanie takich wartości wspólnych dla całego społeczeństwa jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, a także dobro osób trzecich, niebędących stroną w toczącym się postępowaniu, których dotyczą informacje zawarte we włączonych do akt sprawy dokumentach, bowiem zawierają istotne dane o tych podmiotach. Z całą pewnością interesem publicznym mogą być tajemnice, do których chronienia obowiązany jest organ podatkowy, z wyłączeniem tajemnicy skarbowej, która jest informacją niejawną w rozumieniu ustawy o ochronie informacji niejawnych. Takimi informacjami mogą być choćby tajemnica przedsiębiorstwa niebędącego podatnikiem, obowiązek ochrony informacji dotyczących niezakończonego postępowania przygotowawczego czy konieczność wyłączenia jawności dokumentów z uwagi na dobro śledztwa. Organ prowadzący postępowanie ma obowiązek wyłączyć dokumenty zawierające informacje o związanych pośrednio ze sprawą osobach trzecich, które pozwoliłyby osobom nieuprawnionym na ich identyfikację (por. wyrok NSA z 7.3.2018 r., I GSK 592/16, wyrok WSA w Łodzi z 25.8.2020 r., I SA/Łd 724/19, wyrok WSA w Łodzi z 16.4.2020 r., I SA/Łd 860/19, wyrok NSA z 29.3.2022 r., III FSK 3958/21).

Sąd dostrzega przedstawiane przez organ stanowisko, że brak zgody prokuratora na udostępnienie stronie materiałów prowadzonego postępowania ma dla organów podatkowych charakter wiążący przy rozpatrywaniu wniosków o udostępnienie dokumentów z akt sprawy, a w sytuacji kolizji interesów tajemnicy postępowania karnego i jawności postępowania celnego, czy podatkowego, prymat został przyznany stanowisku organu prowadzącego śledztwo, choćby nawet stanowisko to ograniczało zasadę jawności postępowania administracyjnego i czynnego udziału strony w tym postępowaniu. Sąd nie kwestionuje powyżej zaprezentowanego poglądu, obecnego w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z 19 lutego 2025 r., III FSK 1376/23, czy wyrok NSA z 3 lipca 2018 r., I FSK 1700/16). Problem jednak w tym, że w niniejszej sprawie organy nie dysponują stanowiskiem Prokuratora, które uzasadniałoby odmowę udostępnienia stronie całości żądanych przez spółkę akt.

Z pisma Prokuratora Prokuratury Regionalnej w Rzeszowie z 19 grudnia 2024 r. wynika, że Prokuratura prowadzi śledztwo o wskazanym w piśmie przedmiocie. Dalej Prokurator wyraził stanowisko, że z uwagi na dobro tego śledztwa materiały zawarte w Raporcie końcowym OLAF nie mogą zostać udostępnione stronom postępowania prowadzonego przez organ celny wobec skarżącej pod znakiem sprawy powołanym przez Prokuratora zgodnie z pismem organu celnego z 13 grudnia 2024 r. Stanowisko Prokuratora zostało jednak wyrażone z dwoma zastrzeżeniami: po pierwsze zakaz Prokuratora jest ograniczony czasowo – do czasu zakończenia śledztwa, a po drugie – co najistotniejsze – jest ograniczony zakresowo, jedynie do części Raportu [podkreślenie Sądu], a nie jego całości. Prokurator wskazał, że jego zakaz dotyczy "części wstępnej na kartach nr 1-32 oraz części szczegółowej dotyczącej podmiotu (...) (Raport z kontroli na miejscu w (...), karty nr 1-10)". Jak przy tym wynika z pism organów celnych, zanonimizowana w piśmie Prokuratora nazwa wskazanego wyżej podmiotu odnosi się do podmiotu innego niż skarżąca.

O ile zatem w stosunku do części wstępnej Raportu końcowego OLAF na kartach nr 1-32 oraz części szczegółowej dotyczącej określonego podmiotu stanowisko organu o braku możliwości zapoznania się z aktami można było uznać za uzasadnione, to pozbawione podstaw jest twierdzenie, że przedmiotowy Raport "decyzją prokuratora w ogóle nie może zostać udostępniony Stronie postępowania", czy "Prokurator Prokuratury Regionalnej w Rzeszowie nie wyraziła zgody na udostępnienie raportu końcowego OLAF Stronie ww. postępowań" (organ odwoławczy). Trzeba raz jeszcze bowiem podkreślić, że brak zgody Prokuratora odnosi się tylko do części Raportu, a nie całości Raportu. Stanowisko organów jest tym bardziej niekonsekwentne, że forsując tezę o braku zgody Prokuratora na udostępnienie stronie całości Raportu, jednocześnie pozostawiają w aktach, jako dostępne dla strony, wybrane dokumenty załączone do Raportu (Raport z kontroli na miejscu w skarżącej, wyciąg zakwestionowanych zgłoszeń skarżącej i pismo ukraińskiej administracji celnej). Tym samym główny argument organów celnych za wystąpieniem przesłanki interesu publicznego należy uznać za nieuzasadniony.

Jeżeli chodzi o drugi argument organów za nieudostępnieniem stronie akt, tj. dobro osób trzecich, niebędących stroną w toczącym się postępowaniu, których dotyczą informacje zawarte w dokumentach, to trzeba zauważyć, że w skarżąca wyraźnie wskazała, że jej wniosek o umożliwienie zapoznania się z aktami nie obejmuje "informacji o podmiotach gospodarczych niebędących stroną postępowań". Skoro zatem sama spółka zrezygnowała z ubiegania się o informacje o podmiotach obcych – co skarżąca dodatkowo zaakcentowała w skardze – to nietrafna i zbędna jest argumentacja organu, jakoby akt nie sposób udostępnić z uwagi na ochronę danych osób trzecich.

W sytuacji, gdy chodzi o tak kluczową gwarancję procesową, jak dostęp strony do akt sprawy, prezentowane przez organ motywy rozstrzygnięcia powinny być wnikliwe i konkretne, tak by możliwe było zapoznanie się z racjami, argumentami usprawiedliwiającymi odejście od jawności postępowania w danym, konkretnym przypadku. W niniejszej sprawie – jak wyżej wykazano – ani brak zgody Prokuratora, ani powołanie się na ochronę danych osób trzecich, nie mogły uzasadnić zaistnienia przesłanki interesu publicznego, o której mowa w art. 179 § 1 O.p. Sąd zatem uznał za zasadny zarzut naruszenia art. 179 § 1 O.p. w zw. z art. 73 ust. 1 Prawa celnego. Naruszenie to nie tylko mogło mieć, ale miało istotny wpływ na wynik postępowania, bowiem doprowadziło do nieuzasadnionej odmowy skarżącej możliwości zapoznania się z dokumentami.

W tym miejscu trzeba również odnieść się do okoliczności upływu czasu od wyrażenia braku zgody przez Prokuratora (19 grudnia 2024 r., a zatem prawie półtora roku od dnia wyrokowania) i zastrzeżenia, że brak zgody jest wyrażony jedynie "do czasu zakończenia śledztwa". Jeżeli określony interes wymaga jedynie czasowej ochrony, np. w przypadku ochrony dobra innego toczącego się postępowania, to organ nie powinien w sposób trwały ograniczać stronie dostępu do akt sprawy. Przed ponownym rozstrzygnięciem kwestii zapoznania się z dokumentami, których jawność została wyłączona, organ powinien zatem ustalić, czy w dalszym ciągu istnieją powody uzasadniające ograniczenie stronie dostępu do zgromadzonego w jej sprawie materiału dowodowego.

Równocześnie – w odniesieniu do wywodów skargi – sąd podziela stanowisko organu, że w niniejszej sprawie organy celne (Naczelnik MUCS w Krakowie i Dyrektor IAS w Krakowie) nie są związane rozstrzygnięciami innych organów (w tym Naczelnika Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu) w podobnym przedmiocie, wyrażonym na gruncie innego postępowania (podatkowego). Trzeba zwrócić uwagę, że wydając rozstrzygnięcie w przedmiotowym przypadku organy celne dysponowały złożonym do akt niniejszej sprawy pismem Prokuratora, nadto aktualnym, bowiem wydanym już po postanowieniu NPUC-S w Przemyślu, na które powołuje się skarżąca, i nie sposób było pozostawić go bez znaczenia dla przedmiotowego rozstrzygnięcia.

Mając jednak na względnie opisane wyżej uchybienia, sąd uchylił zaskarżone decyzje i poprzedzające ją decyzje organu I instancji, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Ponownie rozpoznając sprawę organy zwrócą uwagę, że brak zgody Prokuratora nie dotyczy całości Raportu końcowego OLAF, ustalą czy śledztwo opisane w piśmie Prokuratora nadal trwa oraz wezmą pod uwagę, że skarżąca nie domaga się umożliwienia jej zapoznania się z informacjami o podmiotach trzecich.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. i 205 § 2 p.p.s.a.

Podstawa prawna: Dz.U. 2026 poz 622 Art. 179 par. 1; Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Hasła tematyczne: Celne postępowanie

Pełny tekst i metryka orzeczenia: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (CBOSA). Tytuł i streszczenie przygotował model językowy na podstawie treści orzeczenia. Orzeczenie może być nieprawomocne.