Klient kontra bank o zapłatę, 316 tys. zł. Sąd zasądził

W pozwie z dnia 24 czerwca 2025 r. (data nadania) powodowie M. N. (1) i U. Ł. reprezentowani przez pełnomocnika, zażądali od pozwanego Banku (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w Ł. o zasądzenia od pozwanej- Bank (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w Ł. wyłącznie na rzecz powodów M. N. (1) i U. Ł. kwoty 315.789,14 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 24 lipca 2024 r. do dnia zapłaty tytułem zwrotu nienależnych wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 24 lipca 2024 roku do dnia zapłaty.

W uzasadnieniu pozwu powodowie wskazali, że wraz z nieżyjącą już żoną powoda V. N. (1) w dniu 24 lipca 2008 roku zawarli z Bankiem (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w Ł. umowę o kredyt hipoteczny nr (...) ( sporządzoną w dniu 23 lipca 2008 roku) na kwotę 180.000,00 zł z przeznaczeniem na budowę domu metodą gospodarczą.

Powodowie podnosili, że treść ww. wzorca umowy nie była z kredytobiorcami uzgadniana indywidualnie i nie mieli oni żadnego wpływu na ukształtowanie jego postanowień.

Umowa kredytu nie była związana z działalnością gospodarczą lub zawodową kredytobiorców, a zatem zawierając ją działali oni jako konsumenci w rozumieniu art. 22

1 Kodeksu cywilnego W ocenie powodów umowa jest nieważna z uwagi na zawarte w niej klauzule o charakterze abuzywnym , a mianowicie : z § 2 ust. 2 ,§ 4 ust. 4 , § 7 ust. 1 oraz § 9 ust. 3 umowy kredytu. Powodowie podnieśli , że dnia 25 maja 2020 r. kredytobiorczyni V. N. (1) zmarła i w dniu 10 marca 2021 r. przed notariuszem spadkobiercami zmarłej V. N. (1) zostali tj. M. N. (1) (mąż/kredytobiorca) oraz M. N. (2) (syn).

Poniesiony przez powoda M. N. (1) całościowy koszt kredytu według stanu na dzień 29 kwietnia 2024 r. wyniósł 315 789,14 zł, na co składa się:

a.

kwota 305 792,46 zł tytułem spłat rat kapitałowo - odsetkowych,

b.

9 996,68 zł tytułem opłat dodatkowych.

Dodatkowo powodowie podnieśli, że w okresie od dnia zawarcia umowy kredytu do dnia śmierci V. N. (2), M. N. (1) oraz V. N. (1) wpłacili na rzecz pozwanego Banku kwotę 249.198,24 zł. Pozostałą kwotę w wysokości 66 590,90 zł wpłaconą po śmierci V. N. (1) uiszczał wyłącznie powód M. N. (1). Natomiast U. Ł. jak i M. N. (2) nie ponosili żadnych opłat związanych ze spłatą kredytu. Dodatkowo powodowie wskazali, że w dniu 29 sierpnia 2022 r. M. N. (2)( syn powoda) zawarł z M. N. (1) ( ojcem/kredytobiorcą) umowę o przelew wierzytelności na mocy którego przelał na rzecz M. N. (1) wszelkie przysługujące mu wobec Banku (...) S.A. wierzytelności i prawa z tytułu umowy kredytu, które zostały nabyte w wyniku dziedziczenia. Z tych wszystkich względów powodowie wnosili jak na wstępie. W odpowiedzi na pozew Bank (...) S.A. z siedzibą w Ł. wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie solidarnie od powoda na rzecz pozwanego zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Strona pozwana, zakwestionowała zarówno wszelkie twierdzenia przywołane przez powoda w treści pozwu z wyjątkiem tych wyraźnie przyznanych jak i powództwo zarówno co do zasady, jak i wysokości. Kwestionując wszelkie wyliczenia strony powodowej w tym także dochodzone wierzytelności przez stronę powodową tytułem poniesionych kosztów za ubezpieczenie na nieruchomości, a tym samym pozwany nie jest bezpodstawnie wzbogacony Pozwany nie był bowiem stroną tych umów, a świadczenia otrzymywał ubezpieczyciel i zapewnił powodowi ochronę ubezpieczeniową w zakresie zawartej między nimi umowy, która nie została unieważniona. Innymi słowy, strona powodowa w oderwaniu od samej umowy kredytu posiadała ochronę ubezpieczeniową oraz w przypadku wystąpienia zdarzenia (niezależnie od zawarcia umowy kredytu) otrzymałaby sumę wskazaną w odrębnej umowie. Bank (...) S.A. z całą stanowczością zaprzecza, aby klauzule zawarte w umowach były postanowieniem abuzywnym w myśl art. 385

1 i nast. k.c.W ocenie pozwanego zakwestionowane przez powoda klauzule są sformułowana w sposób jasny, precyzyjny, nie budzący wątpliwości, ponadto są wobec powodów w pełni skuteczne i wiążą obie strony. Pozwany podkreślił, że powód nigdy nie zwracał się do pozwanego banku z jakimkolwiek wnioskiem o wyjaśnienie czy doprecyzowanie jakichkolwiek kwestii wynikających lub związanych z zawartą umową kredytu czy stanowiących jej integralną część Regulaminu czy Cennika. Takich działań nie podejmował, ani na etapie przedkontraktowym, ani także na etapie wykonywania umowy. Pozwany zaprzecza także, jakoby powód nie miał wpływu na treść postanowień zawartej Umowy. Zdaniem pozwanego znamiennym jest fakt, że pozew w niniejszej sprawie wniesiony po 17 latach po zawarciu umowy w rzeczywistości stanowi próbę uniknięcia przez powoda negatywnych skutków zmiany kursu (...)/PLN, nie zaś rzeczywistą treścią nawiązanego przez strony stosunku prawnego, czy też jego zgodnością z celem, jaki przyświecał powodowi w momencie zawierania Umowy Kredytu -tj. uzyskaniem środków oprocentowanych według stawki LIBOR poprzez zaciągnięcie zobowiązania w walucie obcej. Nie bez znaczenia dla oceny niniejszej sprawy powinno być także, że postanowienia umowy zaczęły być przez stronę powodową kwestionowane dopiero po znacznym umocnieniu się kursu franka szwajcarskiego w stosunku do złotówki, na co pozwany Bank nie miał i nie mógł mieć najmniejszego wpływu, o czym strona powodowa doskonale wiedziała. W ocenie pozwanego strona powodowa dochodząc od Banku zwrotu kwoty tytułem zwrotu rzekomo nienależnie pobranych świadczeń zmierza w istocie do uniknięcia konieczności zwrotu znacznej części wykorzystanego kredytu, pomimo zrealizowania celu, jaki przyświecał zawarciu Umowy Kredytu, a tym samym żądanie strony powodowej uznać należy za pozbawione podstaw, nadto w ocenie pozwanego takie roszczenie prima facie nosi znamiona nadużycia prawa podmiotowego, ergo jako sprzeczne z normą wyrażoną w art. 5 k.c. nie zasługuje na ochronę prawną. Pozwany wskazał ponadto, iż w przypadku, gdyby strona powodowa zawarła umowę kredytu na kwotę łącznie 170 000,00 PLN w walucie polskiej, to raty kredytu udzielonego w PLN byłyby przez długi czas wyższe aniżeli płacone przez nią w (...) i spłaciłaby wyższe odsetki, aniżeli przy kredycie indeksowanym kursem (...). Dodatkowo pozwany podniósł zarzut przedawnienia roszczeń strony powodowej. Powód dochodzi bowiem zwrotu rzekomo nienależnego świadczenia, wywodząc go ze spłaconych już wymagalnych rat kredytu. Pismem z dnia 18 maja 2026 roku powodowie podtrzymali swoje dotychczasowe stanowisko z tą zmianą, że wnieśli o zasądzenie kwoty wskazanej w punkcie 1 petitum pozwu po 1/2 części tj.

1. zasądzenie od pozwanej Bank (...) S.A. z siedzibą w Ł. na rzecz

powódki U. Ł. kwoty 157 894,57 złotych wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 24 lipca 2024 roku do dnia zapłaty oraz

2. zasądzenie od pozwanej Bank (...) S.A. z siedzibą w Ł. na rzecz powoda

M. N. (1) kwoty 157 894,57 złotych wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 24 lipca 2024 roku do dnia zapłaty.

Niezależnie od powyższego wnieśli o zasądzenie od pozwanej na rzecz powodów kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty( k.158).

W odpowiedzi na powyższa modyfikację pozwany pismem z dnia 23 lipca 2026 roku

w odpowiedzi na zobowiązanie Sądu z dnia 6 lipca 2026 roku, wnosił jak dotychczas tj: o oddalenie powództwa w całości, kwestionując zasadność roszczenia o zapłatę, w szczególności w zakresie dochodzonych składek z tytułu ubezpieczenia na życie (2 660,99 zł) i ubezpieczenie nieruchomości (2 871,69 zł) w łącznej kwocie 5 532,68 zł z uwagi na to, że pozwany nie był beneficjentem tych składek oraz wnosił o zasądzenie solidarnie od strony powodowej na rzecz pozwanego zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Z ostrożności procesowej, pozwany wskazał, iż przy uwzględnieniu wyroku (...) w sprawie C- 396/24 nawet w przypadku uznania przez Sąd, iż sporna Umowa Kredytu jest nieważna (czemu pozwany stanowczo zaprzecza) to powództwo winno ulec oddaleniu w całości, z uwagi na bark spłaty przez powoda kwoty wypłaconego kapitału kredytu. ( k. 163-168)

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu 24 lipca 2008 r. M. N. (1), V. N. (1) oraz U. Ł. zawarli z Bankiem (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w Ł. umowę o kredyt hipoteczny nr (...), sporządzoną w dniu 23 lipca 2008 roku na kwotę 180.000,00 zł z przeznaczeniem na budowę domu metodą gospodarczą. Zawarta przez strony umowa kredytu regulowała prawa i obowiązki stron.

Zgodnie z § 2 ust. 2 Umowy kredytu:

„Kredyt jest indeksowały do (...), po przeliczeniu wypłaconej kwoty zgodnie z kursem kupna (...) według 'Tabeli Kursów Walut Obcych obowiązującej C. w dniu uruchomienia kredytu lub transzy. Po uruchomieniu kredytu lub pierwszej transzy kredytu wypłacanego w transzach C. wysyła do Kredytobiorcy pismo, informujące o wysokości pierwszej raty kredytu, kwocie kredytu w (...) oraz jego równowartości w PLN zgodnie z kursem kupna (...) według Tabeli Kursów Walut Obcych obowiązującej w Banku (...) w dniu uruchomienia kredytu/ transzy, przy zmianie kursów walut w trakcie okresu kredytowania mają wpływ na wysokość kwoty zaciągniętego kredytu oraz raty kapitałowo-odsetkowej.” Zgodnie z § 4 ust. 4 Umowy kredytu:

„Zamiana waluty kredytu ma wpływ na wysokość kwoty kredytu oraz wysokość rat kapitałowo-odsetkowych i dokonywana jest w oparciu o następujące zasady:

1) w przypadku zmiany waluty z PLN na walutę obcą stosowany jest kurs kupna dewiz z dnia wniosku o przy walutowanie na podstawie obowiązującej w Banku Tabeli Kursów Walut Obcych,

2) w przypadku zmiany waluty z waluty obcej na PLN stosowany jest kurs sprzedaży dewiz z dnia wniosku o przewalutowanie na podstawie obowiązującej w Banku Tabeli Kursów Walut Obcych.

3) w przypadku zmiany waluty obcej na inną walutę obcą saldo kredytu oblicza się na podstawie obowiązujących w banku w dniu złojenia wniosku o przewałkowanie kursów walut dewiz, gdzie:

x — saldo kredytu w nowej walucie (kwota kapitału pozostała do spłaty w dniu podjęcia przez C. decyzji o przewalutowaniu),

y — saldo kredytu w dotychczasowej walucie (z dnia decyzji banku o przewalutowaniu),

a — kurs sprzedaży dotychczasowej waluty kredytu,

b — kurs kupna nowej waluty kredytu, według wzoru: x—y*(a/b).”

Zgodnie z § 7 ust. 1 Umowy kredytu:

„Kredytobiorca zobowiązuje się spłacić kwotę kredytu w (...) ustaloną zgodnie z§ 2 w złotych polskich, z zastosowaniem kursu sprzedamy (...) obowiązującego w dniu płatności raty kredytu, zgodnie z Tabelą Kursów Walut Obcych Banku (...) SA. ”

Zgodnie z § 9 ust. 3 Umowy kredytu:

„Kredytobiorca zobowiązały jest do zwrotu C. kosztów składki ubezpieczeniowej wnoszonej przez bank w związku z niniejszym ubezpieczeniem. Miesięczna opłata y tytułu refinansowania składki ubezpieczeniowej wynosi 1 /12 z 0,81 % kwoty przyznanego kredytu (co stanowi kwotę: 127.00 PLN), przy uwzględnieniu kursów waluty obcej, do jakiej kredyt jest indeksowany na pierwszy dzień miesiąca, w którym została sporządzona umowa kredytowa wg Tabeli Kursów Walut Obcych Banku (...) SA. ”

/ dowód: umowa o kredyt hipoteczny nr (...) z dnia 23 lipca 2008 r. k. 21- 23/ Wraz z umową powodowie otrzymali regulamin kredytowania. / okoliczność niesporna/ W § 2 pkt 18 regulaminu jako kredyt indeksowany kursem waluty obcej określono kredyt udzielony w PLN, indeksowany kursem waluty obcej wg tabeli kursów walut obcych obowiązującej w banku. Zgodnie z § 5 ust. 15 pkt 1 Regulaminu w przypadku kredytu w walucie obcej wnioskodawca wnioskuje o kwotę kredytu wyrażoną w złotych z zaznaczeniem waluty wnioskowanego kredytu. Zgodnie z § 5 ust. 15 pkt 2 Regulaminu kredyt jest kredytem indeksowanym do walut wymienialnych i jest udzielany w złotych polskich. W umowie kredytowej kwota kredytu jest określona w PLN. W przypadku kredytu indeksowanego kursem waluty obcej kredytobiorca może zastrzec w umowie kredytu, iż bank będzie pobierał ratę spłaty z rachunku w walucie do jakiej kredyt jest indeksowany o ile ten rachunek jest dostępny w aktualnej ofercie banku (§ 8 ust. 4 regulaminu). Bank na wniosek kredytobiorcy mógł przewalutować kredyt, jednakże przewalutowanie nie mogło być dokonane m.in. w przypadku zaległości w spłacie kredytu (§ 11 ust.1-2 Regulaminu). Przewalutowanie następuje według kursów z Tabeli Kursów Walut Obcych obowiązującej w Banku (§11 ust. 4 Regulaminu). Przed podjęciem decyzji o przewalutowaniu bank zastrzega sobie prawo do dokonania weryfikacji zdolności kredytowej kredytobiorcy (§ 11 ust. 12 pkt 1 Regulaminu). W § 21 ust. 1 Regulaminu bank zastrzegł prawo do zmiany Regulaminu w szczególności w przypadku wprowadzenia nowych przepisów prawnych lub ich zmiany oraz dostosowania do koniecznych zmian wprowadzonych w obowiązującym w banku systemie informatycznym. W toku obowiązywania umowy regulamin uległ zmianie i w § 8 ust. 3 dodano następujące postanowienie: „Tabela kursów walut obcych ustalana jest nie rzadziej niż raz dziennie, na podstawie kwotowań rynkowych poszczególnych par walut przy możliwym odchyleniu dla kursu kupna i kursu sprzedaży nie większym niż 10% od kwotowań rynkowych. Rata pobierana jest na koniec dnia, w którym przypada jej płatność. W przypadku, gdy tabela kursów ustalana jest w danym dniu co najmniej 2-krotenie, do ustalenie wartości rat przyjmowany jest kurs sprzedaży dewiz dla danej waluty najkorzystniejszy dla kredytobiorcy z kursów obowiązujących w dniu płatności raty.” /dowód: Regulamin kredytowania osób fizycznych w ramach usług bankowości hipotecznej w Banku (...) S.A. wersja R22 oraz Regulamin kredytowania osób fizycznych w ramach usług bankowości hipotecznej w Banku (...) S.A. wersja R99 k. 117-124/ W związku z chęcią zaciągnięcia kredytu powodowie w dniu 7 maja 2008 r. złożyli w wniosek kredytowy. Wniosek wpłynął do banku w dniu 27 maja 2008 roku. Powodowie wnioskowali o kredyt hipoteczny na budowę domu systemem gospodarczym, a kwotę kredytu o który się ubiegają określili na w wysokości 200.000,00 zł. Okres kredytowania wynieść miał 174 miesiące. Jako walutę kredytu, spośród PLN, EURO, USD i (...), powodowie wybrali (...). Wniosek powodów, po sporządzeniu symulacji kredytu, został pozytywnie rozpatrzony przez pozwanego w dniu 23 lipca 2008 r. /dowód: wniosek kredytowy k. 88-91, decyzja k. 109-110/ Wraz z wnioskiem kredytowym powodowie otrzymali dokument zatytułowany „Informacja dla Wnioskodawców ubiegających się o produkty hipoteczne indeksowane kursem waluty obcej, oparte na zmiennej stopie procentowej”, pod którym złożyli podpisy. /dowód: informacja dla wnioskodawców k.112 i verte/ Kredyt został uruchomiony w dniu 30 kwietnia 2009 roku w 2 transzach. Pierwsza transza została wypłacona w dniu 30 kwietnia 2009 roku kwotą 69.999,99 zł, co odpowiadało kwocie 24.758,60 (...) ( kurs (...) = 2,8273 zł). Druga transza została wypłacona w dniu 31 lipca 2008 roku kwotą 99.999,99 , która odpowiadała kwocie 52.216,9 (...) ( kurs (...). Łączna kwota kredytu do wypłaty wyniosła 169.999,98 zł i odpowiadała kwocie 76.975,19 (...). /dowód: dyspozycja wypłaty k. 93, zaświadczenie o udzieleniu kredytu k. 32, zaświadczenie o poniesionych kosztach k. 33, saldo kredytu k. 34-37 oraz 38-40 / Dnia 25 maja 2020 r. zmarła kredytobiorczyni V. N. (1). / okoliczność niesporna/ Dnia 10 marca 2021 r. przed notariuszem W. K. spadkobiercy zmarłej V. N. (1), tj. M. N. (1) (mąż/kredytobiorca) oraz M. N. (2) (syn) sporządzili protokół dziedziczenia. W tym samym dniu 10 marca 2021 r. został również sporządzony akt poświadczenia dziedziczenia, zgodnie z którym spadek po zmarłej V. N. (1) nabyli z mocy ustawy w1/2 części M. N. (1) ( mąż ) oraz M. N. (2) (syn) /dowód: akt notarialny — Protokół dziedziczenia, Rep. A nr (...) z dnia 10 marca 2021 r.k.24-27, akt poświadczenia dziedziczenia, Rep. A nr (...) z dnia 10 marca 2021 r.k.28-30, rejestr spadkowy nr (...) z dnia 10 marca 2021k. 31/ W okresie od dnia zawarcia umowy kredytu do dnia śmierci V. N. (1), M. N. (1), V. N. (1) i U. Ł. wpłacili na rzecz pozwanego Banku kwotę 249 198,24 zł. Pozostałą kwotę w wysokości 66 590,90 zł wpłaconą po śmierci V. N. (1) powodowie uiszczał M. N. (1) i U. Ł.. W domu zamieszkuje U. Ł..

/dowody: umowa o kredyt hipoteczny nr (...) z dnia 23 lipca 2008 r. k. 18-23, zaświadczenie pozwanej z dnia 17 kwietnia 2024 t. o udzieleniu kredytu hipotecznego k. 32, zaświadczenie pozwanej z dnia 16 kwietnia 2024 r. o poniesionych kosztach od kredytu hipotecznego k. 33, zestawienie obrazujące liczbę i wysokość zapłaconych przez powoda M. N. (1) rat kapitałowo-odsetkowych (stan na dzień: 29 kwietnia 2024 r.) k. 34-37 i 38-40/

Dnia 29 sierpnia 2022 r. M. N. (2) zawarł z synem M. N. (1) umowę o przelew wierzytelności, mocą którego M. N. (2) przelał na rzecz M. N. (1) wszelkie przysługujące mu wobec Banku (...) S.A. wierzytelności i prawa z tytułu umowy kredytu, które zostały nabyte w wyniku dziedziczenia. ( § 2) /dowód: umowa o przelew wierzytelności z dnia 29 sierpnia 2022 roku k. 44-45/ Poniesiony przez powodów całościowy koszt kredytu według stanu na dzień 29 kwietnia 2024 r. wyniósł 315 789,14 zł, na co składa się:

a.

kwota 305 792,46 zł tytułem spłat rat kapitałowo - odsetkowych,

b.

9 996,68 zł tytułem opłat dodatkowych.

U. Ł. uczestniczyła w spłacie kredytu w ten sposób, że raty spłacała na konto swojej siostry V. N. (1).

/dowody: umowa o kredyt hipoteczny nr (...) z dnia 23 lipca 2008 r. k. 18-23, zaświadczenie pozwanej z dnia 17 kwietnia 2024 t. o udzieleniu kredytu hipotecznego k. 32, zaświadczenie pozwanej z dnia 16 kwietnia 2024 r. o poniesionych kosztach od kredytu hipotecznego k. 33, zestawienie obrazujące liczbę i wysokość zapłaconych przez Powoda M. N. (1) rat kapitałowo-odsetkowych (stan na dzień: 29 kwietnia 2024 r. k. 34-37 i 38-40, pismo U. Ł. k. 148/

Powodowie potrzebowali środków finansowych na budowę domu, który chcieli postawić na działce żony powoda . W tym celu udali się do banku, początkowo do (...), gdzie zostali poinformowani, że nie posiadają zdolności kredytowej do kredytu złotówkowego w kwocie jaka ich interesowała. Podobne informacje powodowie uzyskali w banku (...), ale jednocześnie został im zaproponowany kredyt walutowy w walucie (...). Pracownik banku poinformował powodów , że kredyt w tej walucie będzie dla nich opcją najkorzystniejszą, najbardziej opłacalną, a jednocześnie bezpieczną i stabilną. W tych okolicznościach powodowie zdecydowali się na kredyt we frankach. W czasie poprzedzającym zawarcie umowy powodowie zostali poinstruowani , że w ich przypadku korzystne będzie przystąpienie do umowy jeszcze jednej osoby. Z tych względów jako kolejny kredytobiorca do umowy przystąpiła U. Ł. siostra zmarłej V. N. (1). W dacie zawierania umowy kredytowej powód M. N. (1) prowadził działalność usługową – serwis elektroniki, która wykonywał w domu klientów, a siedziba działalności znajdowała się na nieruchomości dziadków powoda. Wszystkie związane z zawarciem umowy formalności załatwiał powód, podczas, gdy rola powódki U. Ł. oraz zmarłej V. N. (1) ograniczyły się do złożenia pod umowa podpisów. V. N. (1) była nauczycielem w szkole podstawowej, a AnnaWalaszczyk była urzędnikiem w urzędzie miejskim.

Powodowie uzyskali kredyt , który w całości został przeznaczony zgodnie z celem na jaki został udzielony. Powód wraz z żona zamieszkali w kredytowanej nieruchomości, a wraz z nimi zamieszkała U. Ł., która zajęła w nieruchomości wyznaczony dla niej pokój , kuchnię i łazienkę. W 2020 roku powód uległ wraz z żoną V. N. (1) wypadkowi samochodowemu, w wyniku którego V. N. (1) poniosła śmierć. Obecnie w domu zamieszkuje wyłącznie siostra V. N. (1)- powódka U. Ł.. Powód M. N. (1) nie mogąc poradzić sobie po stracie żony, od jej śmierci tj. od 2020 roku nie zamieszkuje w domu, który razem budowali.

/dowód: protokół k. 242-143 , zeznania powoda k. 142 i verte , powódki -k. 142 verte- 143/

Pismem z dnia 11 lipca 2024 r. powodowie wystąpili do pozwanego z wezwaniem do zapłaty , w terminie 7 dni od daty otrzymania niniejszego pisma kwoty 315.789,14 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia następnego po upływie terminu wskazanego w wezwaniu do zapłaty, podnosząc , że wynika ono ze sprzeczności umowy z obowiązującymi przepisami prawa, przez co umowa jest nieważna ex tunc , a zatem bank jest zobowiązany do zwrotu na ich rzecz otrzymanych z tego tytułu przysporzeń.

/ dowód: wezwanie do zapłaty k.41 wraz z dowodem nadania i doręczenia k. 42 i 43/

W odpowiedzi na powyższe pozwany bank wskazując na brak podstaw nie uwzględnił roszczenia powodów , wskazując na brak podstaw. Zdaniem banku zawarta przez strony umowa kredytu była ważna , skuteczna i wiążąca w brzmieniu z dnia jej zawarcia , a saldo zadłużenia z tytułu udzielonego kredytu było wyliczone zgodnie z postanowieniami zawartej umowy kredytowej .

/dowód: pismo z dnia 19 lipca .2024 r. k. 46-47/

Sąd ustalił powyższy stan faktyczny w oparciu o wskazane dowody. Sąd dokonał ustaleń faktycznych w oparciu o treść dokumentów bankowych, które nie były w toku postępowania kwestionowane przez strony, jak również brak było podstaw do podważania ich prawdziwości oraz treści. Postanowienia umowy kredytowej łączące strony były niesporne w sprawie. Legitymacja bierna pozwanego również nie budziła w ocenie Sądu wątpliwości.

Sąd na podstawie art. 235

2 § 1 pkt 2, 3 i 5 kpc pominął wniosek strony powodowej i strony pozwanej o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego sądowego. Zasadniczy spór pomiędzy stronami w niniejszej sprawie dotyczył wyłącznie kwestii materialnoprawnych i koncentrował się na ocenie postanowień umownych stosowanych przez pozwanego przez pryzmat ich zgodności z przepisami prawa chroniącymi konsumentów, tym samym Sąd nie potrzebował wiadomości specjalnych, które mógłby przedstawić biegły. Wobec zasadności stanowiska powodów co do nieważności umowy, postępowanie dowodowe ograniczało się do ustalenia kwoty nienależnie pobranego świadczenia przez bank. Ustalając wysokość zobowiązania, Sąd przyjął kwotę wskazaną przez powodów na podstawie dokumentów wystawionych przez pozwanego.

Sąd na tej samej podstawie pominął również dowód z zeznań świadka I. R.. Przede wszystkim wskazać należy, że świadek ten nie brał udziału w procedurze związanej z udzieleniem kredytu powódce, w konsekwencji wniosek został zgłoszony jedynie na fakty dotyczące ogólnej procedury zawierania takich umów, a zatem bez uwzględnienia tego, jak przebiegały spotkania z przedstawicielem banku, jaki był zakres pouczeń i informacji przekazanych powódce na temat produktu - kredytu hipotecznego, jakie dokumenty powód otrzymał w chwili zawarcia umowy, czy powód miał możliwość negocjowania umowy.

Żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy w ocenie Sądu nie miały załączone przez pozwanego dokumenty w postaci załączników : symulacji załączników , informacji. Sąd nie był bowiem w żadnym zakresie związany stanowiskami czy poglądami osób trzecich. Wskazane dokumenty stanowią jedynie część argumentacji strony. Sądowi z urzędu, z rozpoznawania innych podobnych spraw, jest znane, że banki umożliwiały negocjowanie umowy jedynie w zakresie parametrów cenowych, zaś na pewno nie było to możliwe w zakresie konstrukcji kredytu, w szczególności w zakresie sposobu ustalania kursów walut wykorzystywanych w działaniu klauzuli indeksacyjnej. Była co prawda możliwość wynegocjowania kursu uruchomienia kredytu, jednakże bank nie informował rutynowo o takiej możliwości oraz nie dotyczyło to kursów spłaty.

Sąd zważył, co następuje:

Powództwo zasługiwało na uwzględnienie w całości.

W niniejszej sprawie powodowie wystąpili z żądaniem zapłaty w związku z całkowitą spłatą kredytu, powołując się na nieważność umowy, którą to nieważność Sąd zobligowany jest badać przesłankowo.

Oceniając ważność czynności prawnej nie można przypisywać dominującego znaczenia ani okolicznościom poprzedzającym zawarcie umowy, ani sposobowi jej wykonania. O ważności umowy orzeka się oceniając jej treść i cel z daty zawarcia umowy, a nie sposób jej faktycznego wykonania.

W zakresie ochrony praw konsumenta przed naruszeniami słuszności kontraktowej istnieją przepisy szczególne (w tym art. 3851 - 3853 kc) wprowadzające instrument wzmożonej względem zasad ogólnych kontroli treści postanowień narzuconych przez przedsiębiorcę pod kątem poszanowania interesów konsumentów, a także szczególną sankcję mającą niwelować niekorzystne skutki zastosowania klauzul abuzywnych. Przepisy dotyczące nieuczciwych postanowień umownych stanowią implementację do krajowego systemu prawnego Dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (Dz.Urz.UE.L 1993 Nr 95, str. 29) należy zatem odwołać się do znacznego dorobku orzeczniczego Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

Przy stwierdzeniu abuzywności niektórych postanowień umownych umowa nadal może wiązać strony w pozostałym zakresie albo - o ile po stwierdzeniu abuzywności tych postanowień nie da się wykonać - umowa może być również uznana za nieważną.

Umowa kredytu wiąże się z działalnością gospodarczą pozwanego, natomiast w niniejszej sprawie strona powodowa działała jako konsument. Zgodnie bowiem z treścią art. 22

1 kc za konsumenta uważa się osobę fizyczną dokonującą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową. Powódka zaciągnęła zobowiązanie na cele mieszkaniowe.

Zgodnie z art. 385 § 3 kc nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. Powyższe zawiera wzruszalne domniemanie prawne nieuzgodnienia indywidualnego postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. Ponadto ciężar dowodu, że klauzule ryzyka walutowego i klauzule przeliczeniowe zostały indywidualnie uzgodnione, spoczywał na banku (art. 385

1 § 4 kc). Zgodnie zaś art. 3 ust. 2 dyrektywy 93/13 warunki umowy zawsze zostaną uznane za niewynegocjowane indywidualnie, jeżeli zostały sporządzone wcześniej i konsument nie miał w związku z tym wpływu na ich treść, zwłaszcza jeśli zostały przedstawione konsumentowi w formie uprzednio sformułowanej umowy standardowej, a fakt, że niektóre aspekty warunku lub jeden szczególny warunek były negocjowane indywidualnie, nie wyłącza stosowania niniejszego artykułu do pozostałej części umowy, jeżeli ogólna ocena umowy wskazuje na to, że została ona sporządzona w formie uprzednio sformułowanej umowy standardowej.

Z ustalonego stanu faktycznego wynika, że umowa została zawarta w oparciu o standardowy wzorzec umowy kredytu indeksowanego stworzony przez pozwanego. Brak indywidualnego uzgodnienia spornych postanowień umownych dotyczących indeksacji/denominacji wynika z samego charakteru zawartej umowy - opartych o treść stosowanego przez bank wzorca umownego. Stronie powodowej zaoferowano produkt typowy, przygotowany w całości przez bank i adresowany do klientów zainteresowanych umową kredytu hipotecznego z wykorzystaniem waluty (...). Taki sposób zawierania umowy w zasadzie wyklucza możliwość indywidualnego wpływania przez konsumenta na treść powstałego stosunku prawnego, poza ustaleniem kwoty kredytu, ewentualnie wysokości oprocentowania, marży czy prowizji. Nie ma też podstaw do przyjęcia, że z przedłożonych przez pozwanego dowodów z dokumentów, w szczególności wniosku kredytowego i umowy, podpisanych przez stronę powodową wynika, że postanowienia odnoszące się do indeksacji/denominacji kredytu kursem waluty obcej są wynikiem indywidualnego uzgodnienia stron. Dowody te świadczą jedynie o zaakceptowaniu przez stronę powodową treści dokumentów jednostronnie opracowanych przez bank, gdyż bez tej akceptacji nie doszłoby do zawarcia umowy. Nie stanowi też indywidualnego uzgodnienia dokonanie wyboru przez konsumenta jednego z kilku rodzajów umów przedstawionych przez przedsiębiorcę, w tym umowy kredytu złotowego, bez mechanizmu indeksacji/denominacji. Możliwość wyboru kredytu złotowego nie jest dowodem na to, że konsument wybierający kredyt indeksowany mógł indywidualnie negocjować postanowienia wzorca kredytu indeksowanego. Nie świadczy o indywidualnym uzgodnieniu to, że przedsiębiorca stworzył kilka wzorców umów, jeżeli konsument może jedynie dokonać wyboru pomiędzy takimi wzorcami, a nie doprowadzić w drodze negocjacji do modyfikacji postanowień danego wzorca. Niedozwolony charakter badanych klauzul usuwa wyłącznie indywidualne uzgodnienie tych klauzuli, nie zaś wybór przez konsumenta wzorca z kilku oferowanych przez pozwanego. Późniejszy wniosek o zmianę warunków umowy nie stanowi negocjacji.

W niniejszej sprawie kwestionowane są postanowienia zawarte przede wszystkim w § 2 ust. 2 , § 4 ust. 4, § 7 ust. 1 oraz § 9 ust. 3 umowy kredytu . Kwestionowane przez stronę powodową postanowienia umowne dotyczące mechanizmu indeksacji kredytu do waluty (...) oraz zasad ustalania wysokości zobowiązania kredytowego i rat kapitałowo‑odsetkowych stanowią niedozwolone postanowienia umowne w rozumieniu art. 385

1 § 1 k.c. Ich abuzywność wynika z kilku nakładających się na siebie płaszczyzn naruszeń: braku transparentności, jednostronnego kształtowania świadczenia przez bank, rażącego naruszenia interesów konsumenta oraz sprzeczności z dobrymi obyczajami.

1. Brak transparentności mechanizmu indeksacji i przeliczeń walutowych

Postanowienia § 2 ust. 2, § 4 ust. 4 oraz § 7 ust. 1 umowy kredytu nie określają w sposób jednoznaczny, obiektywny i weryfikowalny zasad ustalania kursów walut stosowanych przez Bank (...). Odwołują się wyłącznie do „Tabeli Kursów Walut Obcych obowiązującej w Banku (...)”, nie wskazując: sposobu tworzenia tabeli, kryteriów ustalania kursów kupna i sprzedaży, momentów ich publikacji, relacji do kursów rynkowych.

Konsument nie miał możliwości ustalenia, w jaki sposób bank wyznacza kursy walut, ani zweryfikowania, czy kursy stosowane przez bank odpowiadają realiom rynkowym. Mechanizm indeksacji został ukształtowany w sposób nieprzejrzysty, co narusza wymogi wynikające z dyrektywy 93/13/EWG oraz utrwalonego orzecznictwa (...) (m.in. wyroki w sprawach C‑26/13, C‑118/17, C‑260/18). Brak transparentności oznacza, że konsument nie był w stanie ocenić ekonomicznych skutków zawieranej umowy, w szczególności ryzyka kursowego oraz wpływu tabeli banku na wysokość jego zobowiązania.

2. Jednostronne i arbitralne kształtowanie świadczenia przez bank

Postanowienia dotyczące indeksacji i przewalutowania przyznają bankowi nieograniczoną i nieweryfikowalną kompetencję do jednostronnego ustalania kursów walut, które następnie decydują o:wysokości kapitału kredytu, wysokości rat kapitałowo‑odsetkowych,

saldzie zadłużenia, kosztach ubezpieczenia (§ 9 ust. 3).

Bank mógł w sposób dowolny kształtować kursy kupna i sprzedaży (...), a tym samym wpływać na wysokość świadczenia konsumenta. Konsument nie miał żadnego instrumentu kontroli ani możliwości negocjacji tych parametrów.

Takie postanowienia naruszają równowagę kontraktową stron, prowadząc do sytuacji, w której wysokość zobowiązania kredytobiorcy zależy wyłącznie od woli banku. Jest to klasyczny przykład klauzuli abuzywnej, wielokrotnie wskazywany w orzecznictwie sądów powszechnych i Sądu Najwyższego (m.in. III CZP 17/15, I CSK 1049/14).

3. Rażące naruszenie interesów konsumenta

Mechanizm indeksacji oparty na tabeli kursowej banku prowadził do: zawyżania salda kredytu poprzez stosowanie kursu kupna przy wypłacie, zwiększania wysokości rat poprzez stosowanie kursu sprzedaży przy spłacie, generowania dodatkowego spreadu walutowego, stanowiącego ukryty koszt kredytu, nieograniczonego wzrostu zadłużenia w przypadku zmian kursowych. Konsument ponosił ryzyko kursowe w sposób nieograniczony, nieproporcjonalny i nieprzewidywalny, podczas gdy bank nie ponosił żadnego ryzyka ekonomicznego związanego z wahaniami kursów walut.

W efekcie kredytobiorca został obciążony świadczeniem, którego wysokość była zmienna, nieprzewidywalna i zależna wyłącznie od arbitralnych decyzji banku. Takie ukształtowanie stosunku prawnego rażąco narusza interesy konsumenta.

4.Sprzeczność z dobrymi obyczajami

Postanowienia umowy wykorzystują przewagę kontraktową banku, wprowadzają konsumenta w błąd co do rzeczywistego ryzyka ekonomicznego, nakładają na kredytobiorcę nieograniczone ryzyko kursowe, pozwalają bankowi na jednostronne zwiększanie wysokości świadczenia konsumenta.

Działanie takie jest sprzeczne z dobrymi obyczajami, ponieważ bank – jako profesjonalista – powinien działać w sposób lojalny, transparentny i nieprowadzący do nieuzasadnionego obciążenia konsumenta.

5. Abuzywność postanowień dotyczących ubezpieczenia (§ 9 ust. 3)

Postanowienie o refinansowaniu składki ubezpieczeniowej również odwołuje się do tabeli kursowej banku, co powoduje, że wysokość kosztu ubezpieczenia zależy od jednostronnie ustalanego przez bank kursu waluty. Konsument nie miał możliwości ustalenia, w jaki sposób kurs waluty wpływa na wysokość składki, ani zweryfikowania zasad jej kalkulacji. Postanowienie to jest zatem nieprzejrzyste i pozwala bankowi na arbitralne zwiększanie kosztów kredytu.

Reasumując - abuzywność wskazanych postanowień wynika z: braku transparentności mechanizmu indeksacji, jednostronnego ustalania kursów walut przez bank, naruszenia równowagi kontraktowej, rażącego naruszenia interesów konsumenta, sprzeczności z dobrymi obyczajami, nieograniczonego ryzyka kursowego przerzuconego na kredytobiorcę.

Postanowienia te – jako niedozwolone – nie wiążą konsumenta ex lege, co skutkuje nieważnością mechanizmu indeksacji i prowadzi do nieważności całej umowy kredytu. Postanowienia dotyczące indeksacji kredytu - zarówno dotyczące sposobu przeliczenia kwoty kredytu na franki przy wypłacie kredytu, jak też zadłużenia wyrażonego we frankach na złotówki podczas spłaty poszczególnych rat - określają świadczenia główne stron w rozumieniu art. 385

1 § 1 kc. Dotyczą bowiem one bezpośrednio sposobu określenia kwoty wykorzystanego i spłacanego kredytu, a zatem elementów należących zgodnie z treścią art. 69 ustawy prawo bankowe do essentialia negotii umowy kredytu.

Następnie należało dokonać oceny, czy kwestionowane klauzule zostały sformułowane w sposób jednoznaczny (art. 385

1 § 1 zd. 2 kc), tj. prostym i zrozumiałym językiem (art. 4 ust. 2 dyrektywy 93/13/EWG). Wyrażenie ich prostym i zrozumiałym językiem nie sprowadza się jednak do formalnego pouczenia o możliwości wzrostu kursu waluty, lecz wymaga przekazania niezbędnych informacji w sposób, który umożliwia konsumentowi oszacowanie - potencjalnie istotnych - konsekwencji ekonomicznych klauzuli indeksacyjnej dla jego zobowiązań finansowych.

Treść klauzuli umowy kredytu zawartej między przedsiębiorcą a konsumentem ustalającej cenę zakupu i sprzedaży waluty obcej, do której kredyt jest indeksowany, powinna na podstawie jasnych i zrozumiałych kryteriów umożliwić właściwie poinformowanemu oraz dostatecznie uważnemu i racjonalnemu konsumentowi zrozumienie sposobu ustalania kursu wymiany waluty obcej, stosowanego w celu obliczenia rat kredytu, w taki sposób by miał on możliwość w każdej chwili samodzielnie ustalić kurs wymiany stosowany przez przedsiębiorcę (zob. m.in. wyrok (...) z 18 listopada 2021 r., C - 212/20).

Odnosząc się do klauzul przeliczeniowych wskazać należy, iż na ich podstawie nie było możliwe precyzyjne określenie salda kredytu oraz kwoty spłaty bez odniesienia do tabeli kursów, tworzonej jednostronnie przez bank. W umowie nie zostały określone w jednoznaczny i weryfikowalny sposób kryteria, w oparciu o które bank ustalał kursy walut. Indeksacja kredytu odbywa się w oparciu o tabele kursowe sporządzane przez bank, będące jego wewnętrznym dokumentem. Ponadto w umowie nie wskazano żadnych kryteriów co do górnej granicy kursów ustalanych jednostronnie przez bank.

Tym samym klauzule przeliczeniowe nie zostały sformułowane w sposób jednoznaczny, ponieważ ich treść nie pozwala na stwierdzenie, w jaki sposób bank ustala kurs (...) dla celu wykonania umowy kredyt.

Zgodnie z art. 385

1 § 1 kc postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Artykuł 3 ust. 1 Dyrektywy 93/13 stanowi natomiast, że warunki umowy, które nie były indywidualnie negocjowane, mogą być uznane za nieuczciwe, jeżeli stoją w sprzeczności z wymogami dobrej wiary, powodują znaczącą nierównowagę wynikających z umowy praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta. Przepisy dotyczące klauzul abuzywnych stanowią implementację Dyrektywy 93/13, dokonując ich wykładni uwzględnić zatem należy, dorobek orzeczniczy (...). Nie ma wątpliwości, że ścisła interpretacja przesłanki określonej w prawie polskim byłaby niezgodna z dyrektywą, dlatego konieczne jest uwzględnienie w rozszerzającej wykładni pojęcia „rażące naruszenie interesów konsumenta”, tak by objęło ono sytuację „znaczącej nierównowagi praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta”.

Kształtowanie treści stosunku obligacyjnego wbrew dobrym obyczajom wyraża się w tworzeniu przez bank takich klauzul umownych, które godzą w równowagę kontraktową tego stosunku. Z kolei kształtowanie przez te postanowienia praw i obowiązków konsumenta w sposób rażąco naruszający jego interesy, ujmuje się jako nieusprawiedliwioną dysproporcję praw i obowiązków na niekorzyść konsumenta w określonym stosunku obligacyjnym (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 13 lipca 2005 r., I CK 832/04, z dnia 29 października 2019 r., IV CSK 309/18).

Sąd dokonał oceny kwestionowanych postanowień umownych według stanu z chwili zawarcia umowy (zob. uchwała 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 2018 r., III CZP 29/17). Tym samym dla oceny tej nie miały żadnego znaczenia okoliczności takie jak sposób wykonywania umowy, faktyczny sposób ustalania wysokości kursów waluty obcej przez bank i ich relacja do innych kursów występujących na rynku, kwestia możliwości zawarcia lub faktycznego zawarcia przez strony aneksu do umowy kredytu, w tym aneksu upoważniającego kredytobiorcę do spłaty rat kredytu bezpośrednio w walucie obcej, wieloletnie wykonywanie umowy przez kredytobiorcę bez żadnych zastrzeżeń, późniejsze zmiany regulaminu pozwanego banku, a także późniejsze zmiany stanu prawnego, w tym wejście w życie ustawy z dnia 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw. Dla oceny abuzywności klauzul przeliczeniowych nie miało również znaczenia, że wybór kredytu w walucie obcej pozwalał kredytobiorcy na skorzystanie z niższego oprocentowania (LIBOR (...)) charakterystycznego dla kredytów udzielanych w walucie (...) lub powiązanych z tą walutą.

W zakresie klauzuli zawartej w § 2 ust. 2 umowy należy odwołać się nadto do treści rejestru postanowień wzorców umów uznanych już prawomocnie za niedozwolone. Zgodnie z wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 14 grudnia 2010 r. w sprawie XVII Amc 426/(...), utrzymanym w mocy przez Sąd Apelacyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 października 2011 r. w sprawie VI (...) uznaje się za niedozwolone i zakazuje wykorzystywania w obrocie z konsumentami postanowienia zawartego we wzorcu umowy o treści: „Kredyt jest indeksowany do (...)/USD/EUR, po przeliczeniu wypłaconej kwoty zgodnie z kursem kupna (...)/USD/EUR według Tabeli Kursów Walut Obcych obowiązującej w Banku (...) w dniu uruchomienia kredytu lub transzy” (klauzula niedozwolona numer (...)).

Analiza treści uzasadnienia tych wyroków prowadzi do wniosku, zgodnie z którym wyżej przywołane niedozwolone postanowienie umowne ma treść niemal identyczną z § 2 ust. 2 umowy stron niniejszego postępowania. W kwestii dotyczącej niedozwolonego charakteru tego postanowienia Sąd podziela w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu wyżej przywołanego wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie, zgodnie z którym dobre obyczaje nakazują, aby ponoszone przez konsumenta koszty związane z zawarciem umowy, o ile nie wynikają z czynników obiektywnych, były możliwe do przewidzenia. Wykładnia tego postanowienia wskazuje na fakt naruszenia przez pozwanego zasady lojalnego kontraktowania i równorzędnego traktowania konsumenta. Brak określenia w umowie sposobu ustalania kursów walutowych na potrzeby przeliczenia salda zadłużenia na walutę obcą oraz przeliczenia na złote kwoty wymaganej do spłat kredytu w rażący sposób narusza interes konsumenta. Konsument zawierając umowę kredytu indeksowanego liczy się i akceptuje ryzyko wynikające ze zmienności kursów walutowych, lecz nie ma ono nic wspólnego z ryzykiem całkowicie dowolnego kształtowania kursu wymiany przez kredytodawcę i narażenia konsumenta na nieprzewidywalne koszty. Każdorazowo Bank ma możliwość ustalenia kursu sprzedaży na poziomie znacznie przewyższającym rynkowy kurs wymiany, co naraża konsumenta na nieprzewidywalne koszty. Konsument nie ma możliwości weryfikacji w oparciu o jakiekolwiek obiektywne kryteria zasadności ponoszenia kosztów wynikających z ustalanych przez Bank kursów walutowych. Dodatkowo, umowy kredytu cechują się długim okresem trwania i ograniczoną możliwością jego wcześniejszej spłaty kredytem z innego banku, co wpływa na ocenę klauzul.

Natomiast w zakresie klauzuli zawartej w § 7 ust. 1 umowy stwierdzić należy, że następstwem wprowadzenia do umowy łączącej strony mechanizmu indeksacji kredytu do waluty obcej było rażąco nierównomierne rozłożenie pomiędzy stronami ryzyka wynikającego z wyrażenia wysokości zobowiązania konsumenta w walucie obcej, której kurs podlega nieograniczonym zmianom.

Z umową kredytu wiązało się ryzyko kursowe polegające na tym, że znaczna zmiana kursu walut mogła prowadzić do istotnej zmiany wysokości zobowiązania jednej ze stron, a skala tego ryzyka była nieograniczona. W tej sytuacji bank będący profesjonalistą winien udzielić stosowanych informacji i pouczeń konsumentom, którzy byli stroną słabszą i gorzej zorientowaną w funkcjonowaniu rynku finansowego. Przedkontraktowy obowiązek informacyjny w zakresie ryzyka kursowego powinien zostać wykonany w sposób jednoznacznie i zrozumiale unaoczniający konsumentowi, który z reguły posiada elementarną znajomość rynku finansowego, że zaciągnięcie tego rodzaju kredytu jest bardzo ryzykowne, a efektem może być obowiązek zwrotu kwoty wielokrotnie wyższej od pożyczonej, mimo dokonywania regularnych spłat. W konsekwencji w informacji dla kredytobiorców należało wskazywać zarówno samą obiektywnie wysoką zmienność kursu, jak też realną możliwość zwiększenia kursu o kilkadziesiąt czy kilkaset procent w stosunku do momentu zawarcia umowy. Dostrzec także należy, iż w chwili zawierania umów frankowych zmienność kursu danej waluty obcej nie była powszechnie znana w polskim społeczeństwie. Dlatego też obowiązkiem banku oferującego kredyt indeksowany do waluty obcej było określanie nie tylko bieżących parametrów finansowych, ale i możliwego, niekorzystnego rozwoju sytuacji na globalnym rynku walut. Niepełna informacja o ryzyku kursowym, wynikająca np. z przyjęcia zaniżonego maksymalnego wzrostu kursu, z pominięciem informacji wynikających z historii zmiany kursu danej waluty, w oczywisty sposób wpływała na decyzję zawarcia umowy przez kredytobiorcę. Nawet rozważny klient banku nie jest, co do zasady, profesjonalistą, nie posiada on dostatecznej wiedzy dla samodzielnej oceny ryzyka kursowego i musi opierać się na informacjach banku. Dlatego też, ma i zawsze miał prawo do rzetelnej informacji, która nie będzie wprowadzać go w błąd (por. wyrok SA w Warszawie z 10.02.2015 r. V ACa 567/14). Ryzyko kursowe towarzyszyło umowie kredytu zawartej na tak długi i w całości obciążało kredytobiorcę, co uzasadniało przedstawienie zagrożeń będących wynikiem zdarzeń nadzwyczajnych mogących spowodować 100 - 200% wzrost kursu waluty. Co prawda od dnia 1 lipca 2006 r. obowiązywała banki krajowe Rekomendacja S Komisji Nadzoru Finansowego, zalecająca ustne informowanie przyszłych kredytobiorców o skutkach ryzyka wzrostu kursu franka szwajcarskiego o 20%, jednakże Sąd stoi na stanowisku, że nawet literalne zastosowanie się do tej rekomendacji przez banki nie mogło wskazywać na prawidłowe wykonanie obowiązku informacyjnego przez tak wyspecjalizowane i profesjonalne podmioty. Rekomendacja została sporządzona przy kursie (...) 2,55 zł i ryzyko wzrostu kursu o 20% oznaczało, że osiągnie on 3,06 zł, czyli nieomal wcześniejsze o kilka lat maksimum. L. szwajcarski ulegał jednak dalszemu silnemu osłabieniu (m.in. wskutek działań administracyjnych banku centralnego Szwajcarii), co wskazywało na konieczność zakładania kardynalnie wyższego marginesu ryzyka wzrostu (ówcześnie (...) osiągał wieloletnie minima i ryzyko wzrostu kursu było nieuchronne).

Sam fakt obowiązywania w banku procedury oferowania określonego produktu nie oznacza też, że powódce udzielono wszystkich informacji przewidzianych w procedurze, a nadto uczyniono to w sposób wyczerpujący i zrozumiały dla powódki.

Zdaniem Sądu przedstawienie kredytobiorcom pisemnej Informacji dla wnioskodawców ubiegających się o produkty hipoteczne indeksowane kursem waluty obcej nie dowodzi, że powódka została w sposób pełny i zrozumiały poinformowana o ryzyku kursowym, zwłaszcza że wysokość raty w przypadku wzrostu kursu (...) dotyczyła okresu ostatnich 12 miesięcy. Przy uwzględnieniu 20-letniego okresu kredytowania ograniczenie się do analizy kursów historycznych z roku poprzedzającego zawarcie umowy jest niewystarczające.

W konsekwencji przy zawieraniu ocenianej umowy stronie powodowej świadomie przedstawiano jedynie fragment bardzo złożonego stosunku prawnego, z nadmiernym koncentrowaniem się na kwestii niskiej raty kapitałowej i ukrywając wiedzę o ryzyku dysproporcji świadczeń na niekorzyść kontrahenta. Zabrakło także pouczenia o realnych skutkach znacznego zmiany kursu waluty obcej, w szczególności o tym, że skala ryzyka kursowego jest nieograniczona, a kredytobiorca w praktyce nie ma żadnej możliwości zabezpieczenia się przed tym ryzykiem. Powyższe zaniechania informacyjne są szczególnie istotne, jeśli wziąć pod uwagę indywidualną sytuację strony powodowej, w tym jej wykształcenie i doświadczenie oraz fakt, że nie posiadała ona dochodów ani oszczędności w (...). W konsekwencji należało uznać, że strona powodowa nie została w sposób rzetelny poinformowana o zasadach funkcjonowania kredytu i ryzyku kursowym.

W kwestionowanej umowie występuje zróżnicowanie pomiędzy kursem kupna i sprzedaży stosowanym dla określenia wysokości kapitału kredytu oraz wysokości rat spłaty. Strony umowy kredytu nie umawiały się na prowadzenie przez bank działalności kantorowej - dokonywania wymiany walut, a postanowiły jedynie wprowadzić do umowy mechanizm o charakterze indeksacyjnym, pozwalający na zastosowanie stóp procentowych przewidzianych dla waluty obcej. Równocześnie nie może budzić wątpliwości, że konstrukcja, w której w chwili wypłaty kredytu wysokość wyrażonego w złotych polskich zobowiązania konsumenta jest, w wyniku zastosowania dla jej ustalenia kursu sprzedaży, wyższa niż wysokość udzielonego mu kredytu, stanowi naruszenie interesów konsumenta. Bank wykorzystał swoją przewagę kontraktową dla wprowadzenia do umowy rozwiązań korzystnych wyłącznie dla kredytodawcy, w nieuzasadniony sposób zwiększających wysokość świadczeń, do których zobowiązany jest kredytobiorca. Kwestionowane klauzule poprzez odniesienie do tabel banku dawały mu w istocie całkowitą swobodę w sposobie kształtowania wysokości kursu waluty obcej, ponieważ postanowienia umowy w żaden sposób nie precyzowały, w oparciu o jakie zasady kurs waluty obcej miał być ustalany przez bank. Bank nie zaproponował przy tym żadnych mechanizmów, które ograniczałyby ryzyko walutowe, tym samym mógł ustalić kurs na dowolnym poziomie, nawet oderwanym od jakiegokolwiek kursu występującego na rynku, ze szkodą dla kredytobiorcy. Jednocześnie kredytobiorca był zmuszony zastosować się do tego kursu, gdyż nie miał możliwości spłaty rat kredytu bezpośrednio w walucie obcej. Ponadto w oparciu o kwestionowane postanowienia kredytobiorca został obciążony koniecznością pokrywania kosztów spreadu tj. różnicy pomiędzy kursem kupna i sprzedaży waluty obcej, pomimo że koszty te nie odpowiadały żadnej usłudze świadczonej przez bank na rzecz klienta, a służyły jedynie pokryciu kosztów udzielenia przez bank kredytu i zabezpieczenia banku przed ryzykiem kursowym. W umowie przy tym brak jest jednoznacznej informacji o tym, że konsument ponosi takie koszty oraz jaka jest ich wysokość i z czego one wynikają.

Jednocześnie mechanizmy, które mają służyć uzasadnieniu stosowania takiej konstrukcji pozostają bez znaczenia w niniejszej sprawie, skoro oceny zgodności postanowienia umownego z dobrymi obyczajami dokonuje się w oparciu o treść umowy i okoliczności jej zawarcia, nie zaś w oparciu o przyjęty przez przedsiębiorcę sposób wykonywania umowy, w tym finansowania przez niego działalności swojego przedsiębiorstwa, w zakresie pozwalającym na wykonanie umowy. Nie ma również znaczenia, czy bank rzeczywiście korzystał z możliwości, jakie wynikają dla niego z określonego brzmienia postanowień umownych. Istotne jest jedynie, że nie było żadnych przeszkód, aby z takich uprawnień, mogących naruszać interesy konsumenta, mógł skorzystać. Postanowienie umowne ma niedozwolony charakter nie dlatego, że jest w niewłaściwy sposób wykorzystywane przez przedsiębiorcę - tym bardziej, że jest to okoliczność, która w toku wykonywania umowy może się zmieniać. To samo postanowienie nie może być abuzywne bądź tracić taki charakter jedynie w wyniku przyjęcia przez jedną ze stron umowy określonego sposobu jej wykonania, korzystania bądź niekorzystania z wynikających z niej uprawnień. Postanowienie jest niedozwolone, jeśli daje kontrahentowi konsumenta możliwość działania w sposób rażąco naruszający interesy konsumenta. Dla oceny abuzywności klauzul przeliczeniowych nie miało znaczenia, że wybór kredytu powiązanego z kursem waluty obcej pozwalał kredytobiorcy na skorzystanie z niższego oprocentowania (LIBOR (...)).

Tym samym kwestionowane przez powodów zawarte w umowie kredytu z dnia 24 lipa 2008 roku ( sporządzonej w dniu 23 lipca 2024 roku) klauzule należało uznać za postanowienia kształtujące prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami oraz rażąco naruszający jego interesy (art. 385

1 § 1 kc).

Konsekwencją stwierdzenia, że dane postanowienie umowne ma charakter niedozwolony w rozumieniu art. 385

1 § 1 kc jest działająca ex lege sankcja bezskuteczności niedozwolonego postanowienia, połączona z przewidzianą w art. 385

1 § 2 kc zasadą związania stron umową w pozostałym zakresie (zob. m.in uchwałę Sądu Najwyższego z 29 czerwca 2007 r., III CZP 62/07, oraz uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21, a także wyroki Sądu Najwyższego: z 30 maja 2014 r., III CSK 204/13; z 1 marca 2017 r., IV CSK 285/16; z 24 października 2018 r., II CSK 632/17).

W przypadku, gdy eliminacja niedozwolonego postanowienia umownego doprowadzi do takiej deformacji umowy, że na podstawie pozostałej jej treści nie da się odtworzyć praw i obowiązków stron, to nie można przyjąć, że strony są związane pozostałą częścią umowy (zob. m.in. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21 oraz wyroki Sądu Najwyższego z 1 marca 2017 r., IV CSK 285/16 oraz z 24 października 2018 r., II CSK 632/17). Kluczowa jednak w tym zakresie jest wykładnia art. 6 ust. 1 Dyrektywy 93/13. Przepis ten należy interpretować w ten sposób, iż warunek umowny uznany za nieuczciwy należy co do zasady uznać za nigdy nieistniejący, tak by nie wywoływał on skutków wobec konsumenta. W związku z tym sądowe stwierdzenie nieuczciwego charakteru takiego warunku powinno mieć z reguły skutek w postaci przywrócenia sytuacji prawnej i faktycznej konsumenta, w jakiej znajdowałby się on w braku tego warunku (wyrok (...) z 21 grudnia 2016 r., C-154/15, C-307/15 i C-308/15). (...) wykluczył też, aby sąd krajowy mógł zmieniać treść nieuczciwych warunków zawartych w umowach (wyrok (...) z 26 marca 2019 r., C- 70/17 i C-179/17). Oznacza to, że nieuprawnione byłoby zastąpienie przez sąd postanowień niedozwolonych innymi. Możliwość takiej zmiany umowy przez sąd stałaby w sprzeczności z celami prewencyjnymi dyrektywy 93/13, gdyż przedsiębiorcy wiedzieliby, że nawet w razie zastosowania klauzuli niedozwolonej umowa zostanie skorygowana przez sąd w sposób możliwie najpełniej odpowiadający ich woli, a jednocześnie dopuszczalny w świetle przepisów o niedozwolonych postanowieniach umownych. Poza tym nie pozwala na to art. 56 kc odwołujący się do zasad współżycia społecznego i ustalonych zwyczajów, a w prawie polskim brak jakiegokolwiek innego nadającego się do zastosowania przepisu. W szczególności przepisem takim nie jest art. 358 kc oraz art. 354 kc.

Wyeliminowanie abuzywnych klauzul przeliczeniowych nie prowadzi do utrzymania w mocy umowy kredytu indeksowanego/denominowanego kursem (...) jako kredytu złotowego oprocentowanego według stawki LIBOR (por wyroki Sądu Najwyższego: z 17 marca 2022 r., II CSKP 474/22; z 13 kwietnia 2022 r., II CSKP 15/22; z 26 kwietnia 2022 r., II CSKP 550/22; z 10 maja 2022 r., II CSKP 694/22; z 20 maja 2022 r., II CSKP 796/22). Uznanie klauzul przeliczeniowych za niedozwolone postanowienia umowne skutkuje więc nieważnością całej umowy kredytu, ponieważ skoro określają one sposób wykonania umowy kredytu, to bez nich nie jest wiadomo, jak ta umowa ma być wykonywana, a zatem umowa ta po wyłączeniu z niej klauzul przeliczeniowych nie może dalej obowiązywać w rozumieniu art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13/EWG.

Skutki unieważnienia umowy dla konsumenta należy ocenić w świetle okoliczności istniejących lub możliwych do przewidzenia w chwili zaistnienia sporu, a z drugiej strony do celów tej oceny decydująca jest wola konsumenta wyrażona w tym względzie. Ochrona konsumenta może być pełna i zapewniona tylko wtedy, gdy zostaną uwzględnione jego rzeczywiste i bieżące interesy, a nie interesy i okoliczności mające miejsce w chwili zawarcia umowy. Art. 6 ust. 1 dyrektywy zdaniem (...) stoi na przeszkodzie unieważnienia umowy, jeżeli takie unieważnienie wywołałoby niekorzystne skutki dla konsumenta. Decydujące znaczenie ma więc wola konsumenta, który może uznać, że zastąpienie abuzywnego postanowienia umowy nie jest dla niego korzystne i wybrać skutek, jakim jest upadek umowy, może także zgodzić się na uzupełnienie luk w umowie, aby uniknąć upadku umowy (por. wyrok Sądu Najwyższego z 11.12.2019 r., V CSK 382/18).

Powodowie mając świadomość konsekwencji prawno-ekonomicznych ustalenia nieważności umowy kredytu, zgodziła się na nie, wnosząc o zapłatę uiszczonych na rzecz pozwanego kwot z powołaniem się na nieważność umowy kredytowej.

Treść art. 385

1 § 1 kc oraz art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13 nie wskazuje wprost na sankcję nieważności umowy zawierającej niedozwolone postanowienia umowne, dlatego jeżeli niedozwolone postanowienia umowne określają świadczenia główne umowy, sankcja nieważności całej umowy będzie mieć podstawę w art. 58 § 1 kc.

W konsekwencji Sąd przesłankowo uznał, że przedmiotowa umowa o kredyt hipoteczny zawarta pomiędzy stronami jest nieważna na podstawie art. 58 § 1 kc.

Dla ostatecznego rozliczenia stron zastosowanie znajdą przepisy art. 405 - 410 kc regulujące zasady rozliczeń z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia i nienależnego świadczenia.

Zgodnie z art. 405 kc kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości. Szczególnym rodzajem bezpodstawnego wzbogacenia jest tzw. świadczenie nienależne. Przepis art. 410 § 2 kc stanowi zaś, że świadczenie jest nienależne, jeżeli ten, kto je spełnił, nie był w ogóle zobowiązany względem osoby, której świadczył, albo jeżeli podstawa świadczenia odpadła lub zamierzony cel świadczenia nie został osiągnięty, albo jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia.

Dla aktualizacji roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia wystarczające jest wykazanie samego przesunięcia majątkowego pomiędzy zubożonym a wzbogaconym będącego następstwem spełnienia nienależnego świadczenia, gdyż ze swej istoty spełnienie tego świadczenia spełnia przesłankę zubożenia, zaś jego otrzymanie - kryteria wzbogacenia. Bez znaczenia w sprawie pozostawało więc to, czy pozwany faktycznie rozporządził środkami finansowymi otrzymanymi w ramach spłat rat kredytu, choćby na pokrycie własnych zobowiązań i nie zachodzi w tym wypadku potrzeba ustalenia, czy wzbogaciło ono odbiorcę. Samo bowiem spełnienie świadczenie nienależnego jest źródłem roszczenia restytucyjnego.

Brak zastrzeżenia przez kredytobiorców zwrotu spełnianego świadczenia (rat kredytu) nie niweczył skuteczności roszczenia, gdyż jak wynika z art. 411 pkt 1 kc spełnienie świadczenia w wykonaniu nieważnej czynności prawnej rodzi obowiązek zwrotu, nawet jeżeli spełniający świadczenie wiedział, że nie jest do tego zobowiązany. W niniejszej sprawie podstawą prawną świadczenia była nieważna czynność prawna, która nie stała się ważna mimo spełnienia świadczenia, a w takim wypadku wiedza spełniającego świadczenie, że nie był do świadczenia zobowiązany, nie zwalnia odbiorcy świadczenia do jego zwrotu (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 września 2018 r., I CSK 575/17).

W niniejszej sprawie nie znajduje również zastosowania wyłączenie z art. 411 pkt 2 kc (zasady współżycia społecznego), albowiem skutki stosowania przez bank niedozwolonych postanowień umownych nie mogą podlegać ochronie prawnej. Świadczenie spełnione przez stronę powodową w następstwie nieważnej umowy kredytowej nie może być kwalifikowane jako czyniące zadość zasadom współżycia społecznego, skoro to właśnie zastosowanie przez bank wzorca umownego zawierającego klauzule abuzywne należało oceniać w kontekście naruszenia dobrych obyczajów.

W toku niniejszego postępowania strona powodowa wykazała, że dokonała spłaty kredytu w kwocie 315.789,14 złotych.

Pismem z dnia 18 maja 2026 roku powodowie wnieśli o zasądzenie kwoty wskazanej w punkcie 1 petitum pozwu po 1/2 części tj. na rzecz powódki U. Ł. kwoty 157 894,57 złotych wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 24 lipca 2024 roku do dnia zapłaty oraz na rzecz powoda M. N. (1) kwoty 157 894,57 złotych wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 24 lipca 2024 roku do dnia zapłaty.

Jednocześnie z materiału dowodowego wynika, że kredytobiorczyni U. Ł. – będąca stroną umowy kredytu – uczestniczyła w spłacie zobowiązania, w ten sposób, że raty spłacała na konto swojej siostry V. N. (1) w okresie od 2008 roku do 2022 roku (pismo powódki k. 148).

Zgodnie ze zmodyfikowanym pozwem oraz stanowiskiem powodów przedstawionym w toku postępowania, powodowie dochodzili roszczenia również w zakresie odpowiadającym udziałowi U. Ł. w stosunku kredytowym. Sąd – respektując treść żądania pozwu po jego modyfikacji – zasądził na jej rzecz połowę świadczeń spełnionych przez powodów, co pozostaje zgodne z zakresem zgłoszonego roszczenia oraz zasadą związania sądu granicami żądania (art. 321 § 1 k.p.c.).

W świetle powyższego, Sąd orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku, zasądzając od pozwanego na rzecz powodów dochodzone przez nich kwoty tj. na rzecz powódki U. Ł. kwoty 157 894,57 złotych oraz na rzecz powoda M. N. (1) kwoty 157. 894,57 złotych.

Powodom należą się również odsetki ustawowe za opóźnienie w zapłacie powyższych sum, zgodnie z tym czego powodowie domagali się w pozwie tj. od 24 lipca 2024 roku . Mając na uwadze art. 481 § 1 i 2 kc, jeśli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia chociażby nie poniósł on żądnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności , za które dłużnik nie ponosi odpowiedzialności , a jeżeli stopa odsetek nie była oznaczona , nalezą się odsetki ustawowe za opóźnienie . termin zapłaty świadczenia z tytułu bezpodstawowego wzbogacenia , nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania, zatem świadczenie to powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu pozwanego do zapłaty. Roszczenie o zwrot świadczenia nienależnego stanowi roszczenie bezterminowe, a zatem staje się wymagalne po wezwaniu pozwanego do zapłaty. Sąd zasądził odsetki ustawowe za opóźnienie od dnia 24 lipca 2024 roku do dnia zapłaty tj. zgodnie z żądaniem, po upływie 7 dni od otrzymania wezwania powodów przez bank ( tj. od dnia 19 lipca 2024 roku ) .

Zdaniem Sądu nie zasługiwał na uwzględnienie także zarzut przedawnienia podniesiony przez pozwanego.

Do zwrotu świadczeń spełnionych przez strony na podstawie umowy ma zastosowanie reżim zwrotu nienależnego świadczenia, także w zakresie reguł wymagalności roszczenia. Zważywszy jednak zastrzeżoną dla kredytobiorcy-konsumenta możliwość podjęcia ostatecznej decyzji co do sanowania niedozwolonej klauzuli albo powołania się na całkowitą nieważność umowy także wtedy, gdy mogłaby zostać utrzymana w mocy przez zastąpienie klauzuli abuzywnej stosownym przepisem (por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 3 października 2019 r. w sprawie C-260/18, Z. A. i W. A. przeciwko E. Bank (...), pkt 55, 67), należy uznać, że co do zasady roszczenia te mogą stać się wymagalne dopiero po podjęciu przez kredytobiorcę- konsumenta wiążącej (świadomej, wyraźnej i swobodnej) decyzji w tym względzie. Dopiero bowiem wówczas można uznać, że brak podstawy prawnej świadczenia stał się definitywny (na pewne podobieństwo przypadku do condictio causa finita), a strony mogły zażądać skutecznie zwrotu nienależnego świadczenia. Oznacza to w szczególności, że kredytobiorca-konsument nie może zakładać, iż roszczenie banku uległo przedawnieniu w terminie liczonym tak, jakby wezwanie do zwrotu udostępnionego kredytu było możliwe już w dniu jego udostępnienia (por. wyrok SN z 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18, Legalis). Podobnie bank również nie może przyjmować, że roszczenie kredytobiorcy –konsumenta uległo przedawnieniu w terminie liczonym tak, jakby wezwania do zwrotu spełnionych wykonaniu umowy świadczeń było możliwe już w dniu ich spełnienia.

Powodowie podjęli ostateczną decyzję co do powołania się na całkowitą nieważność umowy w dacie skierowania do pozwanego wezwania do zapłaty z tytułu nieważności zawartej przez strony umowy z dnia 11 lipca 2024roku, w związku z czym nie doszło do przedawnienia ich roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia nawet w części.

O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie przepisu art. 98 kpc, zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik sprawy. Powództwo zostało uwzględnione w całości, dlatego też Sąd zasądził od pozwanego na rzecz strony powodowej całość poniesionych przez powodów kosztów procesu. Na zasądzoną kwotę złożyły się: opłata od pozwu – 1.000 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa – 2 x 17 zł), koszty zastępstwa procesowego – 10.800 zł. Zasądzona na rzecz powodów kwota tytułem zwrotu wynagrodzenia pełnomocnika została ustalona w wysokości jednej stawki minimalnej określonej w § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r. poz. 1804).

B. B.

Zarządzenie. Odpis wyroku z uzasadnieniem doręczyć peł. pozwanego.

B. B..