Sąd Najwyższy odrzucił skargę w sprawie zniesienia współwłasności, skarżący zapłaci 2700 zł

Wnioskodawca A.W. wniósł skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego postanowienia Sądu Okręgowego w Nowym Sączu z 7 grudnia

2023 r., zaskarżając je w całości.

W odpowiedzi na skargę uczestniczka postępowania wniosła o odrzucenie

skargi, ewentualnie o oddalenie skargi oraz orzeczenie o kosztach postępowania

skargowego.

I CNP 24/26

2

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 5192 § 1 k.p.c. w postępowaniu nieprocesowym skarga

o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia przysługuje od

prawomocnego postanowienia co do istoty sprawy sądu drugiej instancji,

kończącego postępowanie w sprawie, jeżeli przez jego wydanie stronie została

wyrządzona szkoda, a zmiana lub uchylenie tego postanowienia w drodze

przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe.

Natomiast według art. 4245 § 1 pkt 3 k.p.c. skarga o stwierdzenie

niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia powinna zawierać m.in.

wskazanie przepisu prawa, z którym zaskarżony wyrok jest niezgodny. Wymaganie

to nie może być utożsamiane ze wskazaniem podstaw skargi. Powinność

wskazania przepisu prawa, z którym wyrok jest niezgodny, stanowi bowiem cechę

szczególną skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego

orzeczenia i wynika z konieczności rozróżnienia między przepisami, które zostały

naruszone, a przepisami, z którymi zaskarżone orzeczenie jest niezgodne.

Podstawy skargi mogą zatem wypełniać przepisy prawa materialnego lub prawa

procesowego, podczas gdy przepisem, z którym wyrok (orzeczenie co do istoty

sprawy) jest niezgodny, może być jedynie przepis lub zespół przepisów prawa

materialnego stanowiących podstawę rozstrzygnięcia w sprawie. Wskazanie zatem

przez skarżącego przepisów, które zostały naruszone przez sąd, w ramach

przytoczenia podstawy skargi, nie spełnia jednocześnie wymogu określonego w art.

4245 § 1 pkt 3 k.p.c. (zob. m.in. postanowienia SN z 26 października 2021 r., II CNP

1/21, i z 29 stycznia 2021 r., II CNP 18/20).

Skarżący wskazał, że zaskarżone orzeczenie jest niezgodne z przepisami

art. 227 i 232 w zw. z art. 278 i 286, art. 380 w zw. z art. 382 w zw. z art. 391 § 1 w

zw. z art. 130 § 1, art. 648 w zw. z art. 567 § 3 i art. 688, 618 § 1 k.p.c. (s. 3 skargi).

Wskazane przepisy są tożsame z przepisami powołanymi w ramach podstaw skargi

(s. 2-3 skargi). W istocie zatem skarżący nie dochował wymogu z art. 4245 § 1 pkt 3

k.p.c.

Skoro niezgodność z prawem orzeczenia co do istoty sprawy polegać może

jedynie na kolizji z przepisami prawa materialnego, stanowiącymi podstawę

I CNP 24/26

3

rozstrzygnięcia, to tylko niezgodność orzeczenia z takimi przepisami może być

w skardze skutecznie zarzucana. Oczywiste jest przecież, że nie wszystkie wady

postępowania poprzedzającego wydanie orzeczenia, wytykane w ramach podstaw,

powodują niezgodność orzeczenia z prawem, i na odwrót, nie wszystkie przepisy

naruszone przez sąd w postępowaniu poprzedzającym wydanie orzeczenia są tymi

przepisami, z którym orzeczenie jest niezgodne. Wyrok może być zgodny z

prawem, tj. w sposób prawidłowy orzekać o przedstawionym pod osąd roszczeniu,

mimo obrazy – także licznych, a niekiedy nawet powodujących nieważność

postępowania – przepisów prawa procesowego (zob. postanowienie SN z 30

września 2008 r., III CNP 50/08, OSNC-ZD 2009, nr B, poz. 59).

Z kolei stosownie do art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c. skarga powinna zawierać

uprawdopodobnienie wyrządzenia szkody, spowodowanej przez wydanie wyroku,

którego skarga dotyczy. Dla spełnienia tej przesłanki konieczne jest istnienie

szkody, a nie wystarcza samo jej zagrożenie, chociażby było realne. Wynika to z

powiązania tego przepisu z art. 4241 § 1 k.p.c. i art. 4171 § 2 k.c., w których

ustawodawca powtórzył zawarty w art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c. zwrot „została

wyrządzona szkoda”, stwierdzając, że skarga o stwierdzenie niezgodności z

prawem prawomocnego orzeczenia przysługuje tylko wtedy, gdy przez wydanie

prawomocnego orzeczenia niezgodnego z prawem została stronie wyrządzona

szkoda (wyrok SN z 6 sierpnia 2008 r., II BP 68/07, OSNP 2010, nr 1-2, poz. 6).

Wnoszący skargę nie może więc odwoływać się do szkody hipotetycznej – jeszcze

nieponiesionej. Skarga o stwierdzenie niezgodności prawomocnego orzeczenia z

prawem nie służy bowiem zapobieganiu wyrządzenia szkody (postanowienie SN z

27 października 2005 r., V CNP 28/05). Szkodą majątkową w rozumieniu art. 4241 §

1 KPC jest bowiem tylko taki uszczerbek w majątku poszkodowanego, który ma

charakter rzeczywisty, a nie hipotetyczny, spodziewany lub „odłożony” w czasie.

Nie stanowią go również pasywa, czyli ciążące na skarżącym zobowiązania (m.in.

postanowienia SN z 10 grudnia 2010 r., III CNP 48/10, i z 6 listopada 2025 r., I CNP

138/23).

W tym kontekście należy uznać, że skarżący nie uprawdopodobnił

poniesienia szkody. Niejasne jest w szczególności, czy wskazywane przez niego w

skardze kwoty (s. 3-4 skargi) zostały w ogóle wydatkowane, a jeżeli tak, to czy na

I CNP 24/26

4

rzecz uczestniczki, czy osób trzecich. Skarżący nie wyjaśnił też, w jaki sposób

kwoty te zostały ustalone. Nie przedłożył także żadnych dokumentów, które

potwierdzałyby ich wysokość. Skarga nie spełnia zatem wymagania

konstrukcyjnego wskazanego w art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c.

Ponadto zgodnie z art. 4244 zd. 2 k.p.c. podstawą skargi nie mogą być

zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów. Wynika to z charakteru

postępowania przed Sądem Najwyższym oraz z funkcji tego Sądu,

ukonstytuowanego jako sąd prawa, sprawującego nadzór nad działalnością sądów

powszechnych w zakresie orzekania. Ocena dowodów pozostaje zatem wyłączną

domeną sądów powszechnych i nie może być dokonywana oraz kontrolowana

przez Sąd Najwyższy (zob. np. postanowienie SN z 31 sierpnia 2022 r., I CNP

136/22).

Analiza zarzutów skargi prowadzi natomiast do wniosku, że dotyczą one

ustalenia faktów i oceny dowodów (przede wszystkom stanu i wartości konkretnej

nieruchomości), a więc zagadnień pozostających poza kontrolą Sądu Najwyższego.

Skarżący zarzuca bowiem, że naruszenie art. 232 w zw. z art. 227 w zw. z art. 278

i 286 k.p.c. „skutkowało wadliwym ustaleniem wartości dzielonej nieruchomości”,

a naruszenie art. 684 w zw. z art. 567 § 3, art. 688 i 618 § 1 k.p.c. polegało „na

niedokonaniu prawidłowego ustalenia stanu faktycznego”. Również zarzut

naruszenia art. 380 w zw. z art. 382 w zw. z art. 391 § 1 w zw. z art. 130 § 1 k.p.c.

odnosi się do „ustaleń w zakresie składu i wartości majątku” (s. 2 skargi).

Formułując te zarzuty skarżący w istocie zmierza do podważenia podstawy

faktycznej rozstrzygnięcia. Taka konstrukcja zarzutów skargi jest w świetle art. 4244

zd. 2 k.p.c. niedopuszczalna.

Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 4248 § 1 w zw. z art. 4244

zd. 2 i art. 4245 § 1 pkt 3 i 4 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. odrzucił skargę a zgodnie z

art. 520 § 2 k.p.c. w zw. § 10 ust. 5 pkt 2 w zw. z § 2 pkt 6 w zw. z § 5 pkt 6

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie

opłat za czynności adwokackie obciążył skarżącego kosztami postępowania przed

Sądem Najwyższym.

I CNP 24/26

5

Marcin Łochowski

(D.Z.)

[a.ł]