Skarga na wyrok o winie za rozpad małżeństwa odrzucona, bo powód nie wykazał szkody

Wyrokiem z 7 czerwca 2023 roku Sąd Okręgowy w Krakowie rozwiązał

przez rozwód małżeństwo zawarte w dniu 5 października 2002 roku,

zarejestrowane w USC w J. za numerem aktu małżeństwa (…) pomiędzy T.K.

urodzonym (…) roku w K., synem J. i E. z domu B., a B.K. z domu S. urodzoną

(…) roku w K, córką S. i G. z domu M. (pkt 1); orzekł, że winę za rozkład pożycia

ponoszą obie strony (pkt 2); nie orzekł o sposobie korzystania przez strony z

I CNP 86/24

2

mieszkania (pkt 3); w pozostałym zakresie oddalił żądania (pkt 4) i zasądził od

pozwanej na rzecz powoda 300 zł tytułem zwrotu połowy uiszczonej opłaty,

znosząc pozostałe koszty pomiędzy stronami (pkt 5).

Wyrokiem z 20 lutego 2024 r. Sąd Apelacyjny w Krakowie zmienił

zaskarżony wyrok w punkcie drugim w ten sposób, iż orzekł, że winę za rozkład

pożycia małżeńskiego ponosi wyłącznie powód T.K. (pkt 1); oddalił apelację

pozwanej w pozostałej części (pkt 2) i zasądził od powoda na rzecz pozwanej

koszty postępowania apelacyjnego (pkt 3).

Powód wniósł skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem wyroku Sądu

Apelacyjnego w części, tj. co do punktów 1 i 3, wskazując, że zaskarżone

orzeczenie jest niezgodne z art. 379 pkt 4 k.p.c., art. 233 § 1 w zw. z art. 391 k.p.c.

oraz art. 385 k.p.c., art. 386 § 1 pkt 1 k.p.c. i art. 57 § 1 k.r.o.

W odpowiedzi pozwana wniosła o odrzucenie skargi i zasądzenie zwrotu

kosztów postępowania skargowego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia

jako nadzwyczajny środek zaskarżenia cechuje się wysokimi wymaganiami

formalnymi i merytorycznymi, precyzyjnie określonymi w art. 4245 k.p.c. W § 1

wskazanego przepisu wymienione są konstrukcyjnej elementy skargi, których

niespełnienie prowadzi do odrzucenia skargi (postanowienie SN

z 29 sierpnia 2007 r., IV CNP 115/07).

Zgodnie z art. 4245 § 1 k.p.c., do konstrukcyjnych elementów skargi

o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia należy

oznaczenie wyroku, od którego jest wniesiona, ze wskazaniem, czy jest on

zaskarżony w całości lub w części, przytoczenie podstaw skargi oraz ich

uzasadnienie, wskazanie przepisu prawa, z którym zaskarżony wyrok jest

niezgodny, uprawdopodobnienie wyrządzenia szkody spowodowanej przez

wydanie wyroku, którego skarga dotyczy, wykazanie, że wzruszenie zaskarżonego

wyroku w drodze innych środków prawnych nie było i nie jest możliwe oraz wniosek

o stwierdzenie niezgodności wyroku z prawem.

I CNP 86/24

3

Wymagania te wynikają z charakteru skargi o stwierdzenie niezgodności

z prawem prawomocnego orzeczenia jako nadzwyczajnego środka prawnego, który

nie służy uchyleniu lub zmianie prawomocnego orzeczenia, lecz inicjuje pierwszą

fazę postępowania, zmierzającego do realizacji odpowiedzialności

odszkodowawczej Skarbu Państwa z tytułu wydania niezgodnego z prawem

prawomocnego orzeczenia sądu (art. 4171 § 2 k.c. w związku z art. 77 Konstytucji

RP). Zachowanie wskazanych wyżej wymagań konstrukcyjnych skargi podlega

badaniu przez Sąd Najwyższy przy wniesieniu skargi, a uchybienie któremukolwiek

z nich nie podlega sanowaniu i skutkuje odrzuceniem skargi a limine

(art. 4248 § 1 k.p.c.).

Skarga powoda o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego

wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 20 lutego 2024 r. r. nie spełnia wymogu

określonego w art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c.

Jak wskazano wyżej, skarga jest instrumentem umożliwiającym uzyskanie

prejudykatu do dochodzenia odpowiedzialności odszkodowawczej ze względu na

szkodę, która wynika dla skarżącego z naruszającego prawo w stopniu

kwalifikowanym rozstrzygnięcia co do meritum sprawy. Dlatego art. 4245 § 1

pkt 4 k.p.c. stawia przed skarżącym wymaganie, aby uprawdopodobnił wyrządzenie

szkody spowodowanej przez wydanie wyroku, którego skarga dotyczy.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się, że szkodą, o której mowa

w powyższym przepisie wyjątkowo może być także szkoda niemajątkowa.

Jednakże w takiej sytuacji skarżący w ramach przesłanki przewidzianej

w art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c. – podobnie jak w przypadku szkody majątkowej –

powinien wskazać rodzaj, wysokość i czas powstania szkody niemajątkowej oraz

wykazać, że jest ona następstwem wydania zaskarżonego orzeczenia i powołać lub

przedstawić dowody albo inne środki uwiarygodniające jego twierdzenia w tym

przedmiocie (zob. postanowienia SN z 28 października 2011 r., III CNP 22/11;

z 8 lutego 2013 r., IV CNP 66/12; z 5 sierpnia 2015 r., V CNP 1/15;

z 25 października 2016 r., IV CNP 20/16; z 29 września 2017 r., III CNP 8/17;

z 7 października 2020 r., III CNP 4/20). Tylko takie wypełnienie przesłanki

art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c. umożliwia Sądowi Najwyższemu ocenę, czy

I CNP 86/24

4

uprawdopodobnione zostało wyrządzenie szkody przez wydanie zaskarżonego

orzeczenia, co jest konieczne do wydania przez ten Sąd orzeczenia stanowiącego

prejudykat dla roszczeń dochodzonych na podstawie art. 4171 § 2 k.c. (zob.

postanowienia Sądu Najwyższego z 11 sierpnia 2005 r., III CNP 4/05, OSNC 2006,

Nr 1, poz. 16, z 31 stycznia 2006 r., IV CNP 38/05, OSNC 2006, nr 7 - 8, poz. 141,

z 5 października 2017 r., II CNP 20/17, z 28 listopada 2017 r., III CNP 19/17 i z dnia

30 maja 2018 r., IV CNP 1/18).

Skarga powoda nie spełnia powyższego wymagania, ponieważ nie

wskazano w niej wysokości szkody majątkowej ani niemajątkowej, nie określono

rodzaju szkody niemajątkowej oraz nie uprawdopodobniono istnienia normalnego

związku przyczynowego między wydaniem zaskarżonego orzeczenia a twierdzoną

szkodą niemajątkową. Ocena istnienia tego związku nie jest możliwa bez

prawidłowego określenia rozmiaru i rodzaju szkody.

Należy także zauważyć, że przesłanką dopuszczalności skargi

o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia jest istnienie

szkody w chwili wnoszenia skargi, a nie hipotetyczna możliwość wystąpienia

szkody, choćby obiektywnie pewnej, w przyszłości (zob. postanowienie Sądu

Najwyższego z 30 listopada 2023 r., I CNP 46/23). Tymczasem wywód skargi

w zakresie twierdzenia, że zaskarżony wyrok „w zestawieniu z postawą pozwanej

w toku postępowania daje w istocie pewność powodowi, iż zostanie on pozwany

o alimenty przez pozwaną już w osobnym postępowaniu”, bez przedstawienia

jakichkolwiek twierdzeń dotyczących wysokości poniesionej przez powoda szkody

oraz dowodów lub ich surogatów uprawdopodobniających jej rzeczywisty, a nie

hipotetyczny charakter oraz wysokość, nie czyni zadość przedstawionym wyżej

wymaganiom skargi. Jeżeli w przyszłości zapadanie wyrok w przedmiocie

alimentów, środkiem prawnym przysługującym stronie, w razie zmiany stosunków,

będzie pozew o obniżenie lub wygaśnięcie alimentów (art. 138 k.r.o.; zob. np.

postanowienia SN: z 15 maja 2007 r., II CNP 53/07, z 24 listopada 2005 r.,

V CNP 49/05, z 4 grudnia 2009 r., I CNP 91/09, z 18 maja 2010 r., III CNP 10/10).

Ubocznie należało zauważyć, że skarga jest niedopuszczalna również z tego

powodu, że podstawą skargi nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub

I CNP 86/24

5

oceny dowodów (art. 4244 zd. 2 k.p.c.). Wynika to z charakteru postępowania przed

Sądem Najwyższym oraz z funkcji tego Sądu, ukonstytuowanego jako sąd prawa,

sprawujący nadzór judykacyjny nad działalnością sądów powszechnych w zakresie

orzekania. Tymczasem wywód skargi opiera się na polemice z poczynionymi przez

Sąd drugiej instancji ustaleniami faktycznymi i oceną dowodów, o czym świadczy

przytoczenie w podstawach skargi zarzutu naruszenia art. 233 k.p.c., który wprost

dotyczy oceny wiarygodności i mocy dowodów.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 4248 § 1 k.p.c. w zw.

z art. 39821 i art. 391 § 1 k.p.c., orzeczono jak w postanowieniu.

O kosztach postępowania skargowego orzeczono zgodnie

z art. 98 § 1, 11 i 3 w związku z art. 99 k.p.c. i § 4 ust. 1 pkt 1, § 10 ust. 5 pkt 2

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie

opłat za czynności radców prawnych.

Agnieszka Jurkowska-Chocyk

A.G.

[a.ł]