Ojciec chciał odszkodowania za alimenty z wyroku o rozwód. SN odrzucił skargę

Wyrokiem z 25 maja 2023 r., Sąd Apelacyjny w Warszawie, wydanym w

sprawie z powództwa K. S. przeciwko A. S., o rozwód, na skutek apelacji obu stron

od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z 26 stycznia 2022 r., zmienił

zaskarżony wyrok (pkt 1); oddalił apelację powoda w całości oraz apelację

pozwanej w pozostałej części (pkt 2); orzekł o kosztach postępowania (pkt 3, 4).

Powód zaskarżył skargą o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego orzeczenia wyrok Sądu Apelacyjnego w części, tj. w zakreślonym w

skardze zakresie w pkt 1 i pkt 2.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

I CNP 92/25

2

Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia

jest nadzwyczajnym środkiem prawnym, którego celem jest uzyskanie prejudykatu

umożliwiającego dochodzenie od Skarbu Państwa roszczeń odszkodowawczych za

szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem wykonywanie władzy publicznej.

Zgodnie z art. 4245 k.p.c., skarga powinna zawierać: oznaczenie wyroku, od

którego jest wniesiona, ze wskazaniem, czy jest on zaskarżony w całości lub w

części; przytoczenie jej podstaw oraz ich uzasadnienie; wskazanie przepisu prawa,

z którym zaskarżony wyrok jest niezgodny; uprawdopodobnienie wyrządzenia

szkody, spowodowanej przez wydanie wyroku, którego skarga dotyczy; wykazanie,

że wzruszenie zaskarżonego wyroku w drodze innych środków prawnych nie było i

nie jest możliwe, a ponadto – gdy skargę wniesiono, stosując art. 4241 § 2 - że

występuje wyjątkowy wypadek uzasadniający wniesienie skargi; wniosek o

stwierdzenie niezgodności wyroku z prawem. Ponadto skarga powinna czynić

zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma procesowego.

Jak zaznaczono powyżej skarga jest traktowana jako nadzwyczajny środek

prawny. W związku z tym musi spełniać nie tylko wymagania formalne stawiane

pismu procesowemu (tak jak to stanowi art. 4245 § 2 k.p.c.), ale też rygorystyczne

wymogi określone w art. 4245 § 1 k.p.c. (które zostały już wyliczone powyżej). W

kontekście każdego z tych wymogów (art. 4245 § 1 k.p.c.), należy wskazać, iż ich

niespełnienie nie podlega „uzdrowieniu”, lecz skutkuje, z mocy art. 4248 § 1 k.p.c.,

obligatoryjnym odrzuceniem skargi.

Należy wskazać, iż wniesiona skarga nie spełnia wymagania wymienionego

w art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c.. Nie uprawdopodobniono wyrządzenia szkody

spowodowanej przez wydanie orzeczenia, którego skarga dotyczy.

W doktrynie (przykładowo M. Sieńko [w:] Kodeks postępowania cywilnego.

Komentarz aktualizowany. Tom I. Art. 1-477(16), red. M. Manowska, LEX/el. 2022,

art. 424(5)) i orzecznictwie istnieją już ugruntowane poglądy wskazujące, iż

uprawdopodobnienie wyrządzenia szkody nie polega na przytoczeniu samych

twierdzeń o jej zaistnieniu (postanowienie SN z 25 lipca 2006 r., III CNP 40/06).

Podnosi się, iż składając oświadczenie o wystąpieniu szkody, skarżący musi

wskazać czas jej powstania, postać, rozmiar i adekwatny związek przyczynowy

I CNP 92/25

3

między tak określoną szkodą a zaskarżonym wyrokiem (postanowienia SN:

postanowienie SN z 27 stycznia 2006 r., III CNP 23/05; z 7 kwietnia 2009 r., II CNP

1/09). To zaś oświadczenie powinno być uwiarygodnione przez powołanie i

przedstawienie dowodów, jak również innych środków, nieuznawanych przez

kodeks za dowody (postanowienia SN: z 11 sierpnia 2005 r., III CNP 4/05;

postanowienie SN z 13 grudnia 2005 r., I CNP 28/05; postanowienie SN z 23 lipca

2006 r., IV CNP 23/06).

Ugruntowane są już poglądy Sądu Najwyższego wykazujące, iż

nieuwzględnienie powództwa w żądanej wysokości nie może być utożsamiane z

wyrządzeniem szkody (przykładowo jedynie postanowienia SN: z 12 marca 2015 r.,

II CNP 54/14; z 28 listopada 2016 r., II CNP 24/16). Sąd podziela także stanowisko

sprowadzające się do przekonania, że szkoda spowodowana przez wydanie

orzeczenia, powinna powstać później niż w dacie wydania orzeczenia (przykładowo

jedynie: postanowienie SN z 28 listopada 2006 r., III CNP 46/06).

Konstrukcja przepisów dotyczących skargi o stwierdzenie niezgodności z

prawem prawomocnego orzeczenia, wskazuje, że ustawodawcy chodziło wyłącznie

o szkody, które zostały już wyrządzone. Na skarżącym spoczywa zawsze

obowiązek uprawdopodobnienia, że poniósł konkretny uszczerbek majątkowy, nie

zaś uszczerbek, który może dopiero w jego majątku wystąpić. Podkreślić zatem

należy, że wymóg z art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c. dotyczy szkody już poniesionej, a nie

hipotetycznej (postanowienia SN: z 11 stycznia 2006 r., II CNP 13/05; z 31 stycznia

2006 r., IV CNP 38/05; z 15 listopada 2011 r., IV CNP 60/11; z 12 marca 2015 r., II

CNP 54/14).

Skarżący wskazał, że „szkoda wyrządzona przez Skarb Państwa

bezprawiem jurysdykcyjnym w postaci zobowiązania powoda do zapłaty

miesięcznie od dnia wydania zaskarżonego wyroku:

- na rzecz pozwanej 1000 zł miesięcznie jako kwot alimentów,

- orzeczenie wysokości udziału ojca K. S. w kosztach utrzymania małoletniego J. S.

powyżej kwoty 1250 zł ustalonej w ugodzie i małoletniej M. S. powyżej kwoty 1250

zł miesięcznie co wyrządzało szkodę 1250 zł miesięcznie.” W uzasadnieniu zaś

odnoszącym się do uprawdopodobnienia wyrządzenia szkody skarżący skupił się

I CNP 92/25

4

na powtórzeniu argumentów, które przywołał we wcześniejszej części uzasadnienia

odnoszącym się do podniesionych w skardze zarzutów. Negatywnie również

odnosił się do ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie. Wyrazem

niewłaściwego uzasadnienia w omawianym zakresie jest następująca konstatacja

skarżącego; „W konsekwencji ustalony przez sąd stan faktyczny wykazywał, że

powódka była samodzielna ekonomicznie pracując od 2004 i uzyskując wyższe w

ostatnich 5 latach małżeństwa wyższe dochody od skarżącego a pomimo tego

uznano, że skarżący stosował przemoc ekonomiczną w oparciu o fakt, że majątek

odrębny skarżącego był większy niż pozwanej i nie chciał się nim z pozwaną po

złożeniu pozwu o rozwód podzielić. Ustalenie faktów ustalających samodzielność

ekonomiczną rzekomej ofiary wyklucza przemoc, bo ta wymaga nadużycia

zależności.”

Zatem skarżący nie uprawdopodobnił wysokości szkody powstałej po

wydaniu orzeczenia przez Sąd Apelacyjny.

Gdyby przyjąć odmienne stanowisko, w przypadku każdego rozstrzygnięcia

niekorzystnego w całości lub części dla jednej ze strony, można byłoby, w ramach

wypełniania obowiązku wynikającego z w art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c., wykazywać

jedynie wysokość żądania uwzględnionego bądź nieuwzględnionego przez sąd.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy, na podstawie art. 4248 § 1

k.p.c., odrzucił skargę.

Piotr Telusiewicz

[r.g.]