Kredyt hipoteczny z 2004 roku nieważny w całości. SN nie przyjął skargi banku

Wyrokiem z 15 lipca 2022 r. Sąd Okręgowy w Warszawie ustalił, że umowa

kredytu hipotecznego z dnia 16 stycznia 2004 r. zawarta pomiędzy powodami A.P. i

K.P., a Bankiem1 S.A. z siedzibą w K., którego następcą prawnym jest Banku S.A.

z siedzibą w W., jest nieważna w całości (pkt I); zasądził od pozwanego na rzecz

powodów 100 733,78 zł oraz 17 763,94 CHF z odsetkami ustawowymi za

opóźnienie od dnia 16 czerwca 2022 r. do dnia zapłaty (pkt II); oddalił powództwo w

pozostałym zakresie (pkt III) i orzekł o kosztach postępowania (pkt IV).

Wyrokiem z 16 lipca 2024 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie zmienił

zaskarżony wyrok w punkcie trzecim częściowo w ten sposób, że zasądził

dodatkowo od Banku spółki akcyjnej z siedzibą w W. na rzecz A.P. i K.P. odsetki

ustawowe za opóźnienie liczone od zasądzonych w punkcie drugim kwot za okres

I CSK 1012/25

2

od 9 lutego 2021 roku do 15 czerwca 2022 roku (pkt I); oddalił apelację powodów w

pozostałej części (pkt II); oddalił apelację pozwanego (pkt III) i orzekł o zwrocie

kosztów

postępowania

w instancji odwoławczej (pkt IV).

Pozwany wniósł skargę kasacyjną, w której zaskarżył wyrok Sądu

Apelacyjnego w części, tj. co do punktów I, III i IV. We wniosku o przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania skarżący wskazał na potrzebę wykładni przepisów

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie, tj. art. 56 k.c. oraz art. 65 § 2 k.c.

w zw. z art. 3851 § 1 i 2 k.c. oraz art. 3852 k.c. w zw. z art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13

w zw. z art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 w zw. z art. 288 TFUE oraz art. 2 i 54 Traktatu

akcesyjnego w zw. z art. 2 i 9 oraz art. 87 ust. 1 Konstytucji RP.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości

lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając

na skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zmierzał do

zagwarantowania, że skarga kasacyjna, nadzwyczajny środek zaskarżenia

prawomocnych orzeczeń, będzie pełnić przypisane jej funkcje publicznoprawne.

Ograniczenie przesłanek do czterech ma więc zapewnić, że przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych

sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga

kasacyjna nie stanie się instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie.

Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na potrzebie

wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) wymaga wykazania

jaki konkretny przepis prawa, zastosowany w danej sprawie, jest przedmiotem

rozbieżnej wykładni w judykaturze sądowej i na czym rozbieżność ta polega, co

wymaga przytoczenia orzeczeń sądów wydanych w takich samych lub istotnie

I CSK 1012/25

3

zbliżonych stanach faktycznych, względnie, jaki konkretny przepis prawa,

zastosowany w danej sprawie, wymaga interpretacji ze strony Sądu Najwyższego,

z czego potrzeba ta wynika i z jakich powodów dotychczasowy dorobek doktryny

i orzecznictwa jest w tej mierze niewystarczający. Nieodzowne jest ponadto,

podobnie jak w przypadku przyczyny kasacyjnej określonej w art. 3989 § 1

pkt 1 k.p.c., wykazanie związku między oczekiwaną od Sądu Najwyższego

wykładnią prawa a wynikiem postępowania kasacyjnego (postanowienia SN

z: 15 października 2002 r., II CZ 102/02; z 29 lipca 2015 r.,

I CSK 980/14; 19 czerwca 2018 r., IV CSK 56/18).

Potrzeba wykładni przepisów prawnych wywołujących poważne wątpliwości

bądź rozbieżności w orzecznictwie nie zachodzi, jeżeli Sąd Najwyższy zajął już

stanowisko w określonej kwestii, a nie zachodzi potrzeba jego zmiany. Tymczasem

powołane przez skarżącego przepisy były już przedmiotem licznych wypowiedzi

Sądu Najwyższego.

Okoliczność, że przepisy dyrektywy 93/13 co do zasady nie mają

zastosowania do umów, które zostały zawarte przed dniem wejścia państwa

członkowskiego do UE nie oznacza, że kontekst unijny jest całkowicie pozbawiony

znaczenia. Należy bowiem uwzględnić, że ustawa z dnia 2 marca 2000 r.

o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę,

wyrządzoną przez produkt niebezpieczny, która wprowadziła do kodeksu cywilnego

obowiązującą obecnie regulację dotyczącą wzorców umów i kontroli

niedozwolonych postanowień umownych, w tym art. 3851 § 1 k.c., miała na celu

m.in. przedakcesyjną transpozycję dyrektywy 93/13. W związku z tym, dążąc do

zapewnienia jednolitości wykładni istotnych w niniejszej sprawie przepisów kodeksu

cywilnego w czasie ich obowiązywania przed akcesją i po akcesji, a także mając na

względzie zobowiązanie, wynikające z art. 68 Układu Europejskiego,

ustanawiającego stowarzyszenie między Rzecząpospolitą Polską a Wspólnotami

Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi, sporządzonego w Brukseli dnia

16 grudnia 1991 r. oraz zobowiązanie do prowadzenia negocjacji akcesyjnych

w dobrej wierze, należy kierować się przy tej wykładni wskazówkami wynikającymi

z prawa unijnego oraz orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej

(zob. wyrok SN z 14 lipca 2017 r. II CSK 803/16; postanowienia SN:

I CSK 1012/25

4

z 27 września 2024 r., I CSK 4295/23; wyrok SN z 6 czerwca 2024 r.,

II CSKP 1468/22; z 20 maja 2025 r., I CSK 2171/24).

Należy także przypomnieć, że przywołane przez skarżącego kwestie zostały

obszernie wyjaśnione w uchwale składu całej Izby Cywilnej Sądu Najwyższego

z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, zasadzie prawnej, (OSNC 2024, nr 12, poz.

118), w której przyjęto, że w razie uznania, iż postanowienie umowy kredytu

indeksowanego lub denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu

waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące,

w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego

postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający

z przepisów prawa lub zwyczajów oraz stwierdził, że w razie niemożliwości

ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego

lub denominowanego umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie.

Według art. 87 § 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym

uchwała składu całej Izby, z chwilą jej podjęcia, uzyskuje moc zasady prawnej, co

oznacza, że wiąże inne składy Sądu Najwyższego. Odstąpienie od zasady prawnej

przyjętej przez skład całej Izby Sądu Najwyższego jest możliwe tylko przez wydanie

kolejnej uchwały w analogicznym składzie (zob. art. 88 § 2 ustawy z dnia 8 grudnia

2017 r. o Sądzie Najwyższym).

Mając na względzie powyższe, Sąd Najwyższy stoi na stanowisku, że

wskazane w skardze kasacyjnej wątpliwości interpretacyjne nie mają waloru

nowości i nie mogą przyczynić się do rozwoju prawa.

Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej

do rozpoznania (art. 3989 § 1 k.p.c.).

Agnieszka Jurkowska-Chocyk

A.G.

[SOP]