Sąd Najwyższy nie przyjął skargi banku w sporze z kredytobiorcami o 616 tys. zł

Strona pozwana, Bank spółka akcyjna w W., wywiodła skargę kasacyjną od

wyroku

Sądu

Apelacyjnego

w Warszawie z 20 czerwca 2024 r., wydanego w sprawie z powództwa M.K. i A.K.

o ustalenie i zapłatę.

Uzasadniając wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania bank wskazał na

oczywistą zasadność skargi, polegającą na wskazaniu przez Sąd drugiej instancji

dwóch równoważnych podstaw prawnych nieważności umowy kredytu, tj.

wskazaniem jednocześnie, że umowa kredytu jest nieważna z uwagi na naruszenie

zasady swobody umów (art. 3531 k.c.) oraz z uwagi na występujące w niej klauzule

niedozwolone, bez których umowa nie może istnieć, tj. staje się trwale

bezskuteczna po ich usunięciu z umowy (art. 3851 § 1 i 2 k.c.). Jak również

I CSK 1035/25

2

oczywistej zasadności skargi kasacyjnej skarżący upatrywał w naruszeniu

przepisów prawa materialnego, tj. art. 65 § 1 k.c. w zw. z art. 498 § 1 i 2 k.c. oraz

art. 499 k.c. poprzez niezasadne przyjęcie, że w realiach niniejszej sprawy, na

skutek złożenia przez powodów Bankowi oświadczenia o potrąceniu z 30 stycznia

2024 r. nie doszło do umorzenia (wygaśnięcia) roszczenia powodów w jakimkolwiek

zakresie co do żądania zasądzenia kwoty 616 424,29 zł z ustawowymi odsetkami

za opóźnienie od 31 stycznia 2024 r.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie

występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów

prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności

w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna

jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.).

Skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, gdy dla przeciętnego

prawnika z samej treści skargi – bez pogłębionej analizy i jurydycznych dociekań –

w sposób jednoznaczny wynika, że wskazane w niej podstawy zasługują na

uwzględnienie z uwagi na kwalifikowany charakter naruszenia przepisów prawa.

Przyczyna przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, jaką jest jej oczywista

zasadność, może dotyczyć jedynie przepisów prawa niepodlegających różnej

wykładni i niepozostawiających sądowi swobody oceny. Chodzi przy tym

o wykładnię w oczywisty, dostrzegalny już prima facie sposób sprzeczną z jednolitą

i ugruntowaną wykładnią skonkretyzowanego przepisu, przyjmowaną

w orzecznictwie i nauce prawa (zob. m.in. postanowienia SN: z 21 maja 2025 r.,

I CSK 558/24; z 26 marca 2025 r., I CSK 3537/23; z 30 stycznia 2025 r.,

I CSK 3814/23; z 31 grudnia 2024 r., I CSK 1853/23; z 20 listopada 2024 r.,

I CSK 2892/23; z 14 września 2023 r., I CSK 518/23; z 27 lipca 2023 r.,

I CSK 5328/22).

Analiza skargi kasacyjnej prowadzi do wniosku, że przesłanka

z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. nie została spełniona. Pozwany bank pod pozorem

oczywistej zasadności w istocie pyta o trafność stanowiska Sądu Apelacyjnego

wyrażonego w związku z rozstrzygnięciem tej konkretnej sprawy. Przedstawił

I CSK 1035/25

3

wyłącznie własne stanowisko, polemizując z niekorzystnym dla niego

rozstrzygnięciem Sądu drugiej instancji. Strona pozwana ograniczyła się do

twierdzeń o złożonym 30 stycznia 2024 r. przez powodów oświadczeniu

o potrąceniu. Sąd drugiej instancji obszernie i wyczerpująco odniósł się

w uzasadnieniu do skuteczności złożonego przez powodów oświadczenia

o potrąceniu.

Jeżeli wierzytelność aktywna stała się wymagalna wcześniej niż

wierzytelność pasywna, to retroaktywny skutek potrącenia nie obejmie odsetek

powstałych w okresie od dnia wymagalności wierzytelności aktywnej, od której

naliczane są odsetki, do dnia powstania wymagalności wierzytelności pasywnej

(zob. postanowienie SN z 2 grudnia 2025 r., I CSK 1986/25).

Sąd Najwyższy w uchwale całego składu Izby Cywilnej z 25 kwietnia 2024 r.,

III CZP 25/22, OSNC 2024, nr 12, poz. 118, ugruntował dotychczasową linię

orzeczniczą i przyjął że:

1. W razie uznania, że postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub

denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi

niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie

prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób

określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów.

2. W razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej

w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także

w pozostałym zakresie.

3. Jeżeli w wykonaniu umowy kredytu, która nie wiąże z powodu

niedozwolonego charakteru jej postanowień, bank wypłacił kredytobiorcy całość lub

część kwoty kredytu, a kredytobiorca dokonywał spłat kredytu, powstają

samodzielne roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia na rzecz każdej ze

stron.

4. Jeżeli umowa kredytu nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej

postanowień, bieg przedawnienia roszczenia banku o zwrot kwot wypłaconych

z tytułu kredytu rozpoczyna się co do zasady od dnia następującego po dniu,

I CSK 1035/25

4

w którym kredytobiorca

zakwestionował

względem

banku

związanie

postanowieniami umowy.

5. Jeżeli umowa kredytu nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej

postanowień, nie ma podstawy prawnej do żądania przez którąkolwiek ze stron

odsetek lub innego wynagrodzenia z tytułu korzystania z jej środków pieniężnych

w okresie od spełnienia nienależnego świadczenia do chwili popadnięcia

w opóźnienie co do zwrotu tego świadczenia.

Należy wskazać, że odstąpienie od zasady prawnej przyjętej przez skład

całej Izby Sądu Najwyższego jest zaś możliwe tylko przez wydanie kolejnej uchwały

w analogicznym składzie (art. 88 ustawy o SN).

Z tej przyczyny Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 i 2 k.p.c. odmówił

przyjęcia skargi do rozpoznania.

Adam Doliwa

(P.H.)

[SOP]