Spór o pas gruntu przy granicy działek. SN odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten

odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej, będącej nadzwyczajnym środkiem

zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującym od

orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania

sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją w

zakresie faktów i dowodów. W powiązaniu z art. 3984 § 2 k.p.c. oznacza to, że w

I CSK 1123/25

2

skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności o

charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod

kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (przyczyn kasacyjnych).

Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, skarżący

wnioskodawcy E.K. i A.K. wskazali, że w sprawie występuje istotne zagadnienie

prawne i powołali się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej. Podali m.in., że w

orzeczeniach sądów obu instancji zabrakło przesłanek rozstrzygnięcia i

najstaranniejszego wyjaśnienia stanu faktycznego. Zdaniem wnioskodawców, nie

mieli oni powodów do weryfikacji granicy na gruncie, ponieważ nie wiadomo,

dlaczego ktoś miałby wyznaczać rowem i ciągiem roślinności w linii prostej do

słupka bramy podział działek, jeśliby nie miała to być granica między nimi.

Wykazanie oczywistej zasadności skargi kasacyjnej stawia skarżącemu

szczególnie wysokie wymagania. Jak przyjmuje się w utrwalonej judykaturze Sądu

Najwyższego, oczywista zasadność skargi kasacyjnej oznacza, że dla przeciętnego

prawnika podstawy wskazane w skardze prima facie zasługują na uwzględnienie.

Oczywiste jest przy tym tylko to, co można dostrzec bez potrzeby głębszej analizy,

czy przeprowadzenia dłuższych badań lub dociekań. Zarzucane uchybienia muszą

zatem mieć kwalifikowany charakter, odnosić się do konkretnych, powołanych

przez skarżącego przepisów prawa i być dostrzegalne na pierwszy rzut oka (por.

m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2000 r., V CKN 1780/00,

OSNC 2001, nr 3, poz. 52, z dnia 22 marca 2001 r., V CZ 131/00, OSNC 2001, nr

10, poz. 156 i z dnia 15 czerwca 2018 r., III CSK 38/18).

Bliższa analiza wniosku nie pozwalała uznać, by skarga kasacyjna była – w

przyjętym rozumieniu – oczywiście uzasadniona.

Sąd Najwyższy wielokrotnie wypowiadał się na temat kryteriów oceny dobrej

i złej wiary, jako przesłanki decydującej o długości terminu zasiedzenia (art. 172

k.c.). Za utrwaloną w orzecznictwie, przynajmniej od początku lat 90. XX wieku,

uznaje się tzw. tradycyjną koncepcję dobrej wiary, zgodnie z którą w dobrej wierze

jest ten, kto pozostaje wprawdzie w błędnym, ale usprawiedliwionym przekonaniu,

że przysługuje mu wykonywane przez niego prawo (por. uchwałę Sądu

Najwyższego z dnia 6 grudnia 1991 r., III CZP 108/91, OSNC 1992, nr 4, poz. 48 i

I CSK 1123/25

3

postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 23 kwietnia 1997 r., I CKN 74/97, OSNC

1997, nr 11, poz. 171, z dnia 22 grudnia 1998 r., II CKN 59/98, z dnia 4 listopada

1999 r., II CKN 560/98, z dnia 6 lipca 2018 r., II CSK 518/17). Akceptacja tej

koncepcji oznacza, że w celu powołania się na dobrą wiarę nie wystarcza

subiektywne przeświadczenie posiadacza o przysługiwaniu uprawnienia, lecz

konieczne jest istnienie obiektywnych okoliczności usprawiedliwiających takie

przekonanie.

Argumentacja wniosku – w zestawieniu z motywami postanowień Sądów

meriti – nie przekonywała, aby stanowisko przyjmujące istnienie po stronie

wnioskodawców złej wiary przy obejmowaniu w posiadanie spornego pasa gruntu

było bezzasadne, a tym bardziej by było ono bezzasadne w stopniu oczywistym i

widocznym już prima vista. Sąd Okręgowy odniósł się do zapatrywania

prezentowanego przez skarżących, według którego mogli oni mieć przekonanie co

do wskazywanego przez nich przebiegu granicy na gruncie, a argumenty, które

powołał podważając to zapatrywanie, nie były oczywiście bezzasadne.

Wskazać trzeba w tym kontekście, że w przypadku, w którym sąsiadujące ze

sobą działki stanowią kompleks należący do jednego właściciela, posadowienie

takich elementów, jak ciąg roślinności lub rów pełniący funkcję melioracyjną,

zazwyczaj nie będzie wystarczające, aby uznać, że wejście w posiadanie

wydzielonego w ten sposób pasa gruntu, bez weryfikacji, jak przebiega prawna

granica między działkami, nastąpiło w dobrej wierze.

Na tym tle wywody wniosku miały charakter czysto polemiczny wobec

stanowiska Sądów meriti, częściowo zaś wybiegały poza ustaloną i wiążącą w

postępowaniu kasacyjnym podstawę faktyczną zaskarżonego orzeczenia (art. 39813

§ 2 k.p.c.). Nie można było zatem uznać, że skarżący wykazali analizowaną

przyczynę kasacyjną.

W petitum wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazano

ponadto, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne. Stwierdzenie to nie

znalazło jednak żadnego odzwierciedlenia w uzasadnieniu wniosku, co zwalniało

od bliższych rozważań w tym zakresie.

I CSK 1123/25

4

Należało tym samym odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,

przypominając zarazem, że Sąd Najwyższy bada na tym etapie wyłącznie wniosek

o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i jego uzasadnienie, nie wnikając w

zasadność podstaw skargi kasacyjnej.

Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 w związku z art. 13 § 2 k.p.c.,

Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.

Paweł Grzegorczyk

(K.G.)

[SOP]