SN odmówił przyjęcia skargi w sprawie o zasiedzenie pasa gruntu przy granicy działek

Uczestnik, Ł.G., wywiódł skargę kasacyjną od postanowienia Sądu

Okręgowego w Krakowie z 10 grudnia 2024 r., wydanego w sprawie z wniosku M.P.

i K.P. oraz przy udziale drugiego uczestnika P.P. o stwierdzenie zasiedzenia.

Uzasadniając wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania uczestnik wskazał,

że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, tj. czy dopuszczalne jest

stwierdzenie nabycia przez zasiedzenie własności przygranicznego pasa gruntu

stanowiącego część nieruchomości sąsiadującej z nieruchomością będącą

własnością zasiadującego, którego termin upłynąć miał przed rozgraniczeniem,

w sytuacji, gdy uprzednio dokonane zostało rozgraniczenie obu nieruchomości

prawomocnym postanowieniem sądu powszechnego, w którym to postępowaniu

o rozgraniczenie nie podniesiono zarzutu zasiedzenia, ani sąd powszechny

I CSK 1204/25

2

rozpoznający sprawę z urzędu nie uwzględnił zasiedzenie przygranicznych pasów

gruntu. Skarżący powołał się także na oczywistą zasadność skargi polegającą na

naruszeniu art. 172 k.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie

występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów

prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności

w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna

jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.).

Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest

zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie

może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno przede

wszystkim być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie

faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń (zob.

postanowienie SN z 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01), a jednocześnie być

przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić Sądowi

Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się do samej

subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (zob. postanowienia

SN: z 15 października 2002 r., III CZP 66/02; z 22 października 2002 r.,

III CZP 64/02, i z 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08). Konieczne jest przytoczenie

argumentów prawnych, które prowadzą do rozbieżnych ocen. Skarżący powinien

nie tylko wskazać przepis prawa (materialnego lub procesowego), którego dotyczy

zagadnienie, ale także przedstawić pogłębioną argumentację prawną w celu

wykazania, że zagadnienie jest istotne, a jego rozstrzygnięcie ma znaczenie dla

merytorycznego rozstrzygnięcia w jego sprawie (zob. m.in. postanowienia

SN: z 23 sierpnia 2007 r., I UK 134/07, i z 9 lutego 2011 r., III SK 41/10).

Sformułowane przez skarżącego zagadnienie prawne nie czyni zadość tym

wymaganiom. Po pierwsze, przedstawione zagadnienie nie ma charakteru

ogólnego i abstrakcyjnego.

I CSK 1204/25

3

Nie budziło wątpliwości Sądu Najwyższego, że skarżący pod pozorem

sformułowania istotnego zagadnienia prawnego pyta w istocie o trafność

rozstrzygnięcia.

Jak słusznie podkreśliły Sądy meriti – betonowe słupki pełniły funkcję granicy

między działkami. Tak były postrzegane przez lata, nie budziło to niczyich

wątpliwości i nie stanowiło powodów konfliktu, co zostało podkreślone

w zeznaniach świadków.

Przedstawienie okoliczności uzasadniających rozpoznanie skargi kasacyjnej

ze względu na przesłankę istotnego zagadnienia prawnego polega na

sformułowaniu tego zagadnienia i wskazaniu argumentów, które prowadzą do

rozbieżnych ocen. Musi przy tym chodzić o zagadnienie nowe, dotychczas

nierozpatrywane w judykaturze, które zarazem ma znaczenie dla rozpoznania

wniesionej skargi kasacyjnej oraz innych podobnych spraw (zob. postanowienie SN

z 24 marca 2026 r., I CSK 3694/25).

Do zasiedzenia dochodzi z mocy samego prawa. W konsekwencji

przesłanką wystarczającą do dokonania rozgraniczenia według stanu prawnego,

z uwzględnieniem faktu zasiedzenia, jest samo ustalenie faktów pozwalających na

wysnucie wniosku o tym, że ktoś nabył określoną nieruchomość przez jej

zasiedzenie. Sąd może ustalić te fakty z inicjatywy różnych uczestników

postępowania, a ocena o tym, że doszło do zasiedzenia, nie jest warunkowana

nawet świadomością powstania tego skutku po stronie samych zainteresowanych -

stan prawny ma bowiem charakter obiektywny, a zasiedzenie następuje ex lege.

Niezrozumiałe jest przy tym podnoszenie, że do „uznania” zasiedzenia doszło

„pomimo istnienia sporu sąsiedzkiego pomiędzy stronami”. Stosunki

interpersonalne między (poprzednim) właścicielem gruntu a zasiadującym nie są

bowiem objęte hipotezą norm wywodzonych z art. 172 § 1 i 2 k.c. (zob.

postanowienie SN z 2 lutego 2024 r., I CSK 6953/22).

Skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, gdy dla przeciętnego

prawnika z samej treści skargi – bez pogłębionej analizy i jurydycznych dociekań –

w sposób jednoznaczny wynika, że wskazane w niej podstawy zasługują na

uwzględnienie z uwagi na kwalifikowany charakter naruszenia przepisów prawa.

I CSK 1204/25

4

Przyczyna przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, jaką jest jej oczywista

zasadność, może dotyczyć jedynie przepisów prawa niepodlegających różnej

wykładni i niepozostawiających sądowi swobody oceny. Chodzi przy tym

o wykładnię w oczywisty, dostrzegalny już prima facie sposób, sprzeczną

z jednolitą i ugruntowaną wykładnią skonkretyzowanego przepisu, przyjmowaną

w orzecznictwie i nauce prawa (zob. m.in. postanowienia SN: z 21 maja 2025 r.,

I CSK 558/24; z 26 marca 2025 r., I CSK 3537/23; z 30 stycznia 2025 r.,

I CSK 3814/23; z 31 grudnia 2024 r., I CSK 1853/23; z 20 listopada 2024 r.,

I CSK 2892/23; z 14 września 2023 r., I CSK 518/23; z 27 lipca 2023 r.,

I CSK 5328/22).

Analiza skargi kasacyjnej prowadzi do wniosku, że przesłanka

z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. nie została spełniona. Uczestnik pod pozorem oczywistej

zasadności w istocie pyta o trafność stanowiska Sądu Okręgowego wyrażonego

w związku z rozstrzygnięciem tej konkretnej sprawy. Przedstawił wyłącznie własne

stanowisko, polemizując z niekorzystnym dla niej rozstrzygnięciem Sądu drugiej

instancji.

W istocie uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania jest ściśle

związane z podstawami kasacyjnymi, które opierają się na zarzutach dotyczących

oceny materiału dowodowego. Skarżący kwestionuje bowiem ocenę materiału

dowodowego przeprowadzoną przez Sądy pierwszej i drugiej instancji.

Podstawami skargi kasacyjnej nie mogą być objęte zarzuty błędnych ustaleń

faktycznych i oceny dowodów (art. 3983 § 3 k.p.c.), więc nie można z odwołaniem

się do nich kreować zagadnienia prawnego opartego na założeniu, że

w rzeczywistości miał miejsce stan faktyczny inny, niż ustalony przez sądy obu

instancji, czyli inny, niż stanowiący podstawę rozstrzygnięcia.

Nie jest rzeczą Sadu Najwyższego ustalanie stanu faktycznego

i dopuszczanie w sprawie nowych dowodów. Skarżący błędnie traktuje skargę

kasacyjną jako trzecią instancję odwoławczą. Znamienne, że sądy meriti stwierdziły

zasiedzenie nieruchomości przez uczestniczkę P.P.

Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie

pozostawia wątpliwości co do tego, że w istocie skarżący oparł swoją skargę prawie

I CSK 1204/25

5

wyłącznie na podważaniu oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego

i poczynionych na tej podstawie przez Sąd drugiej instancji ustaleń faktycznych.

Znamienne jest to, że Sądy meriti szczegółowo odniosły się do zeznań świadków.

W sposób wyczerpujący i logiczny ustaliły daty początku biegu okresu zasiedzenia,

jak również funkcję wbitych słupków granicznych i sposób ich postrzegania jako

granicę między działkami.

Sąd Najwyższy uznał, że nie ma innych przyczyn uzasadniających przyjęcie

skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności w postaci nieważności

postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).

Z tej przyczyny Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 i 2 k.p.c. odmówił

przyjęcia skargi do rozpoznania.

Adam Doliwa

(P.H.)

[SOP]