Bank nie przekonał SN do rozpoznania skargi w sporze o kredyt we frankach

1. Wyrokiem z 28 października 2024 r. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu,

w sprawie z powództwa W.J. przeciwko Bankowi spółce akcyjnej w W. o zapłatę i

ustalenie, zmienił na skutek apelacji pozwanego wyrok Sądu Okręgowego w

Jeleniej Górze z 9 października 2023 r. w ten sposób, że: w punkcie III

zaskarżonego wyroku w miejsce kwoty 23 559 CHF zasądził kwotę 3122,34 CHF,

pozostawiając bez zmian pozostałą część tego punktu (pkt 1 a), uchylił punkty - II,

IV i V, oddalając powództwo w tym zakresie (pkt 1 b); oddalił apelację w pozostałej

części (pkt 2) oraz orzekł o kosztach postępowania apelacyjnego (pkt 3).

2. Od wyroku Sądu Apelacyjnego skargę kasacyjną wywiódł pozwany bank,

wskazując na naruszenie art. 3851 § 2 w zw. z 3851 § 1 k.c., art. 3851 § 2 w zw.

z art. 65 § 1 i 2 k.c., art. 358 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. XLIX ustawy z dnia 23 kwietnia

I CSK 1245/25

2

1964 roku – Przepisy wprowadzające Kodeks cywilny oraz art. 41 ustawy z dnia

29 kwietnia 1936 r. – Prawo wekslowe, a także art. 3851 § 1 i 2 k.c. i art. 6 ust. 1

dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych

warunków w umowach konsumenckich (dalej: „dyrektywa 93/13”).

3. Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, powołując

się na występowanie w sprawie przesłanek określonych w art. 3989 § 1 pkt 2 i 4

k.p.c.

Wskazał, że w sprawie istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych

budzących poważne wątpliwości i wywołujących rozbieżności w orzecznictwie

sądów tj. art. 3851 § 1 i 2 k.c., w zakresie, w jakim odnoszą się one do skutków

uznania postanowień umownych za abuzywne i możliwości zastąpienia takich

postanowień przepisami dyspozytywnymi.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

4. Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach Kodeksu

postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na

ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości

orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także usunięcie z obrotu prawnego

orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście

wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń

umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji

skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona

w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi

kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony

wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., nie

służy zaś merytorycznej ocenie skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej

jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest

usprawiedliwione.

Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie

występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów

prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności

w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna

I CSK 1245/25

3

jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). Obowiązkiem skarżącego jest

sformułowanie i uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

w nawiązaniu do tych przesłanek (art. 3984 § 2 k.p.c.), gdyż tylko wówczas może

być osiągnięty cel wymagań przewidzianych w art. 3984 § 2 k.p.c. Rozstrzygnięcie

Sądu Najwyższego w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania wynika z oceny czy okoliczności powołane przez skarżącego

odpowiadają tym, o których mowa w art. 3989 § 1 k.p.c.

Dla spełnienia wymagania z art. 3984 § 2 k.p.c. konieczne jest zawarcie

w skardze kasacyjnej odrębnego wniosku o jej przyjęcie do rozpoznania,

zawierającego profesjonalny wywód prawny nawiązujący do wskazanych w art.

3989 § 1 k.p.c. przesłanek przedsądu ze wskazaniem, które z nich występują w

sprawie i z uzasadnieniem stanowiska skarżącego (postanowienie SN z 26 kwietnia

2006 r., II CZ 28/06). Ze względu na odmienny cel instytucji przedsądu i jej odrębne

oraz kwalifikowane przesłanki, wskazanie i uzasadnienie okoliczności decydujących

o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie może

polegać na odwołaniu się do podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia.

W prawidłowo sporządzonej skardze kasacyjnej oba powyższe elementy muszą

pojawić się oddzielnie i autonomicznie. Sąd Najwyższy nie jest bowiem trzecią

instancją sądową i nie rozpoznaje sprawy, a jedynie skargę kasacyjną, będącą

szczególnym środkiem zaskarżenia, wnoszonym i rozpoznawanym nie tylko

w interesie skarżącego, ale przede wszystkim w interesie publicznym.

5. Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

potrzebą wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.)

wymaga wykazania, jaki konkretny przepis prawa, zastosowany w danej sprawie,

jest przedmiotem rozbieżnej wykładni w judykaturze sądowej i na czym rozbieżność

ta polega, co czyni niezbędnym przytoczenie orzeczeń sądów wydanych w takich

samych lub istotnie zbliżonych stanach faktycznych, względnie wskazanie, jaki

konkretny przepis prawa, zastosowany w danej sprawie, wymaga interpretacji ze

strony Sądu Najwyższego, z czego potrzeba ta wynika i z jakich powodów

dotychczasowy dorobek doktryny i orzecznictwa jest w tej mierze niewystarczający.

Nieodzowne jest ponadto, podobnie jak w przypadku przyczyny kasacyjnej

I CSK 1245/25

4

określonej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., wykazanie związku między oczekiwaną od

Sądu Najwyższego wykładnią prawa a wynikiem postępowania kasacyjnego

(postanowienia SN: z 15 października 2002 r., II CZ 102/02; z 29 lipca 2015 r.,

I CSK 980/14, i z 19 czerwca 2018 r., IV CSK 56/18).

Skarżący nie spełnił powyższych wymagań.

Przede wszystkim, skarżący zdaje się nie dostrzegać, że wskazywana przez

niego problematyka była w ostatnim czasie przedmiotem wielu wypowiedzi Sądu

Najwyższego oraz Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Nie są to więc

zagadnienia nowe. Stanowczy sprzeciw musi budzić konstrukcja skargi ignorująca

aktualne orzecznictwo, w szczególności liczne wypowiedzi Sądu Najwyższego z lat

2020-2024, dotyczące przedstawionych przez skarżącego zagadnień (zob. m.in.

wyroki SN: z 21 czerwca 2021 r., I CSKP 55/21; z 3 lutego 2022 r., II CSKP 459/22;

z 3 lutego 2022 r., II CSKP 415/22; z 10 maja 2022 r., II CSKP 285/22, OSNC-ZD

2022, nr 4, poz. 45; z 26 maja 2022 r., II CSKP 19/22, OSNC-ZD 2022, nr 4, poz.

47; z 26 maja 2022 r., II CSKP 650/22, OSNC-ZD 2022, nr 4, poz. 48; z 27 maja

2022 r., II CSKP 314/22, OSNC-ZD 2022, nr 4, poz. 50; z 1 czerwca 2022 r., II

CSKP 364/22, OSNC-ZD 2022, nr 4, poz. 51; z 30 czerwca 2022 r., II CSKP 656/22,

OSNC-ZD 2022, nr 4, poz. 52; z 28 września 2022 r., II CSKP 412/22, OSNC-ZD

2022, nr 4, poz. 54; z 27 kwietnia 2023 r., II CSKP 1016/22; z 18 maja 2023 r., II

CSKP 1164/22; 25 lipca 2023 r., II CSKP 1487/22; z 29 listopada 2023 r., II CSKP

1753/22; z 12 grudnia 2023 r., II CSKP 1549/22; z 20 grudnia 2023 r., II CSKP

1888/22; z 20 marca 2024 r., II CSKP 2164/22; z 20 września 2024 r., II CSKP

1094/23; z 24 października 2024 r., II CSKP 1188/22, i z 18 grudnia 2024 r., II

CSKP 1486/22).

Stanowisko o niedozwolonym charakterze postanowień umownych

pozostawiających możliwość ustalania kursu CFH, a w konsekwencji wysokości

świadczeń stron, arbitralnej decyzji jednej ze stron, jest jednolicie przyjmowane

w orzecznictwie Sądu Najwyższego; takie uregulowanie umowne uznawane jest za

niedopuszczalne, niezależnie od tego, czy swoboda przedsiębiorcy (banku)

w ustaleniu kursu jest pełna, czy też w jakiś sposób ograniczona (zob. np. wyroki

SN: z 22 stycznia 2016 r., I CSK 1049/14, OSNC 2016, nr 11, poz. 134; z 24

I CSK 1245/25

5

października 2018 r., II CSK 632/17; z 4 kwietnia 2019 r., III CSK 159/17; z 9 maja

2019 r., I CSK 242/18; z 2 czerwca 2021 r., I CSKP 55/21; z 30 maja 2023 r., II

CSKP 1536/22; z 22 czerwca 2023 r., II CSKP 1484/22; z 23 czerwca 2023 r., II I

CSK 1135/25 8 CSKP 1464/22; z 12 grudnia 2023 r., II CSKP 1549/22; 7 lutego

2024 r., II CSKP 1259/22; z 4 czerwca 2024 r., II CSKP 1213/22, z 10 października

2024 r., II CSKP 1849/22, i z 24 października 2024 r., II CSKP 1040/23; z 4 grudnia

2024 r., II CSKP 904/24; postanowienie SN z 1 marca 2024 r., I CSK 446/23; z 1

marca 2024 r., I CSK 424/23, i z 11 grudnia 2024 r., I CSK 4474/23).

Nie budzi również wątpliwości, z uwagi na jednoznaczne brzmienie art. 3851

§ 2 k.c., że konsekwencją uznania danego postanowienia umowy za bezskuteczne

jest działająca ex lege sankcja bezskuteczności niedozwolonego postanowienia,

połączona z zasadą związania stron umową w pozostałym zakresie (zob. np.

uchwała SN z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21, OSNC 2021, nr 9, poz. 56). W uchwale

całej Izby Cywilnej z 25 kwietnia 2024 r. (III CZP 25/22) Sąd Najwyższy

doprecyzował, że w razie uznania, że postanowienie umowy kredytu

indeksowanego lub denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu

waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w

obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia

zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa

lub zwyczajów (pkt 1). W razie zaś niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu

waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie

wiąże także w pozostałym zakresie (pkt 2). Zgodnie z art. 87 § 1 ustawy o Sądzie

Najwyższym uchwała ta ma moc zasady prawnej i wiąże Sąd Najwyższy

w niniejszej sprawie.

Mając na względzie powyższe rozważania, Sąd Najwyższy stoi na

stanowisku, że zaprezentowane w skardze kasacyjnej problemy prawne zostały już

dostatecznie wyjaśnione w orzecznictwie. W treści skargi kasacyjnej nie została

więc skutecznie wykazana potrzeba dokonania wykładni przytoczonych przepisów

prawa. Strona pozwana nie przedstawiła argumentów świadczących o dalszym

istnieniu rozbieżności w orzecznictwie sądów, ograniczając się w istocie do

podważania stanowiska zajętego przez Sąd Najwyższy w uchwale całej Izby

Cywilnej z 25 kwietnia 2024 r. (III CZP 25/22).

I CSK 1245/25

6

6. W treści skargi kasacyjnej znajduje się wskazanie, że strona pozwana

wnosi o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na podstawie art. 3984 § 2 k.p.c.

w zw. z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Skarżący nie przedstawił jednak żadnego wywodu

zmierzającego do wykazania oczywistej zasadności skargi kasacyjnej. Nie podał

jakie przepisy zostały jego zdaniem naruszone, w jaki sposób. Nie wykazał również,

że naruszenie takie miało charakter kwalifikowany, widoczny bez potrzeby głębszej

analizy oraz, iż przyczyniło się od wydania oczywiście nieprawidłowego orzeczenia.

7. Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn

uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności

nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).

8. Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania (art. 3989 § 1 a contrario k.p.c.).

(K.W.)

[a.ł]