Skarga o wpis hipoteki przymusowej odrzucona, bo nie przytoczono podstaw kasacyjnych

Postanowieniem z 1 sierpnia 2024 r. Sąd Okręgowy w Częstochowie

w sprawie z wniosku Prokuratora Okręgowego w C. z udziałem R.O., D.O., B.S.,

K.S. i D.F. o wpis hipoteki do księgi wieczystej, na skutek apelacji uczestniczki

postępowania D.O. od postanowienia Sądu Rejonowego w Częstochowie z 6

czerwca 2023 r., DZKW/[…], oddalił apelację (pkt 1), odstąpił od obciążania

uczestniczki postępowania D.O. kosztami postępowania apelacyjnego (pkt 2).

Uczestniczka D.O. wniosła skargę kasacyjną od postanowienia Sądu drugiej

instancji, zaskarżając je w całości oraz wnosząc o uchylenie zaskarżonego

I CSK 583/25

2

postanowienia w całości i przekazanie sprawy Sądowi drugiej instancji do

ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie od wnioskodawcy - Prokuratora

Okręgowego w C. na rzecz uczestniczki D.O. kosztów postępowania kasacyjnego,

w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

Uzasadniając wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania,

skarżąca wskazała, że w sprawie zachodzi potrzeba wykładni przepisów prawnych

budzących poważne wątpliwości oraz że występują istotne zagadnienia prawne,

które skarżąca sformułowała w formie następujących pytań: 1) czy w świetle art.

110 pkt 2 u.k.w.h., w przypadku kilku pokrzywdzonych, postanowienie prokuratora

mające stanowić podstawę wpisu hipoteki przymusowej powinno określać

dokładnie z osobna konkretną kwotę pieniężną zabezpieczaną na rzecz każdego z

kilku pokrzywdzonych; 2) czy w świetle art. 110 pkt 2 u.k.w.h. postanowienie

prokuratora określające zbiorczo zabezpieczaną kwotę środka kompensacyjnego z

tytułu zadośćuczynienia na rzecz kilku pokrzywdzonych może stanowić podstawę

wpisu hipoteki przymusowej; 3) czy dopuszczalne jest dokonanie jednego wpisu

hipoteki przymusowej na rzecz kilku wierzycieli, w sytuacji gdy nie są oni

wierzycielami solidarnymi i każdemu z nich przysługuje wierzytelność w innej

wysokości. Skarżąca powołała się również na oczywistą zasadność skargi.

Uczestnicy postępowania B.S., K.S. oraz D.F. złożyli odpowiedź na skargę,

w której wnieśli o odrzucenie skargi (na poparcie wniosku o odrzucenie skargi

uczestniczy przywołali jednak argumenty wskazujące, w ich ocenie, na brak

okoliczności uzasadniających przyjęcie skargi do rozpoznania), ewentualnie o jej

oddalenie oraz o obciążenie skarżącej kasacyjnie kosztami postępowania.

Prokurator Okręgowy w C., zastępowany przez Prokuratorię Generalną

Rzeczypospolitej Polskiej, złożył odpowiedź na skargę kasacyjną, w której wniósł o

odmowę przyjęcia skargi do rozpoznania, ewentualnie o jej oddalenie oraz o

zasądzenie od skarżącej na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratora Prokuratury

Okręgowej w C. kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów

zastępstwa procesowego na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej

Rzeczypospolitej Polskiej.

I CSK 583/25

3

Odpowiedź na skargę złożył również uczestnik R.O., wnosząc o jej przyjęcie

do rozpoznania, o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie

sprawy Sądowi Okręgowemu w Częstochowie do ponownego rozpoznania oraz o

zasądzenie od wnioskodawcy na swoją rzecz kosztów postępowania kasacyjnego,

w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna podlegała odrzuceniu.

Poza spełnieniem ogólnych wymagań dla pisma procesowego, skarga

kasacyjna powinna również zawierać prawidłowo sformułowane elementy

konstrukcyjne określone w art. 3984 § 1 pkt 1-3 k.p.c. Jednym z tych elementów jest

przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Braki w zakresie elementów

konstrukcyjnych skargi, a więc również w zakresie uzasadnienia podstaw

kasacyjnych, skutkują odrzuceniem skargi a limine bez uprzedniego wezwania

o usunięcie dostrzeżonych braków (postanowienie SN z 24 października 2022 r.,

I CSK 3656/22). Wniosek taki wynika z porównania treści art. 3986 § 2 k.p.c. in

medio oraz art. 3986 § 1 k.p.c. Tylko drugi z przywołanych przepisów dopuszcza

sanowanie określonych braków skargi kasacyjnej; nie dotyczy to jednak elementów

konstrukcyjnych określonych w art. 3984 § 1 pkt 1-3 k.p.c. (postanowienie SN

z 24 czerwca 2022 r., I CSK 2657/22). Uzasadnienie podstaw skargi powinno być

wyodrębnione w sposób redakcyjny i treściowy wśród pozostałych elementów

skargi kasacyjnej (por. postanowienia Sądu Najwyższego z 29 stycznia 2016 r., IV

CSK 525/15, z 12 czerwca 2020 r., I CSK 799/19 i z 25 sierpnia 2021 r., II USK

327/21).

Skarżąca w skardze nie sformułowała uzasadnienia podstaw kasacyjnych.

Za spełnienie omawianego wymogu konstrukcyjnego nie może być uznane

wyodrębnienie w skardze części zatytułowanej „Uzasadnienie wniosku o przyjęcie

skargi do rozpoznania oraz podstaw kasacyjnych”, w której to części skarżąca

przedstawiła w istocie wyłącznie argumenty, mające, w jej ocenie, uzasadniać

przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Ponadto przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie oraz wniosek

o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i jego uzasadnienie stanowią odrębne

I CSK 583/25

4

i samodzielne wymagania skargi kasacyjnej. Dystynkcja ta wiąże się ze

szczególnym celem wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, który

polega na przytoczeniu prawnych racji przemawiających za zasadnością

merytorycznego rozstrzygnięcia skargi kasacyjnej z uwzględnieniem

publicznoprawnych, ponadindywidualnych zadań tego środka zaskarżenia.

Podstawy kasacyjne i wypełniające je zarzuty determinują natomiast zakres kontroli

kasacyjnej (art. 39813 § 1 k.p.c.), ich uzasadnienie służy zaś wskazaniu

jurydycznych argumentów przemawiających za niezgodnością zaskarżonego

orzeczenia z przepisami prawa objętymi zarzutami skargi. Badanie podstaw

kasacyjnych i ich uzasadnienia ma następczy charakter i warunkowane jest

uprzednim pozytywnym zweryfikowaniem powodów przemawiających za

przyjęciem skargi do rozpoznania (postanowienie SN z 10 września 2025 r., I CSK

55/25).

W tym stanie rzeczy należało uznać, że skarga kasacyjna nie spełniała

wymagań konstrukcyjnych, determinujących istotę tego środka i warunkujących

jego merytoryczną ocenę, a tym samym podlegała odrzuceniu jako

niedopuszczalna (art. 3986 § 3 k.p.c.).

Jednocześnie w niniejszej sprawie nie ma podstaw do uwzględnienia

wniosku uczestników o zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania

kasacyjnego. Wniosek zgłoszony w odpowiedzi na skargę, został co prawda

powiązany z wnioskiem o odrzucenie skargi, ale na jego poparcie uczestnicy

przytoczyli argumenty mające, w ich ocenie, przemawiać, za brakiem podstaw do

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania a nie za jej odrzuceniem z przyczyn

formalnych.

Brak było również podstaw do uwzględnienia wniosku wnioskodawcy

zawartego w odpowiedzi na skargę o zasądzenie na jego rzecz od skarżącej

uczestniczki kosztów postępowania kasacyjnego, który to wniosek został

powiązany z wnioskiem o odmowę przyjęcia skargi do rozpoznania, ewentualnie z

wnioskiem o jej oddalenie. Takie rozstrzygnięcie w sprawie nie zapadło, a podzielić

należy prezentowany w orzecznictwie pogląd, że nie ma podstaw do przyznania

kosztów postępowania kasacyjnego stronie, która w odpowiedzi na skargę

I CSK 583/25

5

kasacyjną wniosek o przyznanie tych kosztów łączy ze wskazanymi przez siebie -

innymi - rozstrzygnięciami (postanowienia SN: z 11 stycznia 2002 r., III CKN

563/01; z 8 sierpnia 2012 r., II CSK 112/12; z 14 kwietnia 2023 r., I CSK 3486/22).

SSN Kamil Zaradkiewicz

[M.O.]

[a.ł]