Wezwanie do ugody przed zasiedzeniem. SN odmówił przyjęcia skargi powodów

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten

odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej, będącej nadzwyczajnym środkiem

zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującym od

I CSK 1320/25

2

orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania

sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją w

zakresie faktów i dowodów. W powiązaniu z art. 3984 § 2 k.p.c. oznacza to, że w

skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności o

charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod

kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (przyczyn kasacyjnych).

W złożonej skardze kasacyjnej skarżący S.K., O.W., A.D., L.P., O.P., W.W.,

M.K., M.S. i H.S. powołali się na potrzebę wykładni art. 123 § 1 pkt 1 k.c. w związku

z art. 175 i art. 5 k.c. przez wyjaśnienie, czy dyspozycją tych przepisów,

powodującą przerwanie biegu zasiedzenia nieruchomości przejętej w przeszłości

na własność Skarbu Państwa bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem

prawa, było objęte wystąpienie przez jedną z powódek z wnioskiem o zawezwanie

do próby ugodowej przez wydanie na jej rzecz nieruchomości stanowiącej

uprzednio własność jej poprzednika prawnego, gdyż stanowiło zamanifestowanie

samoistnemu posiadaczowi woli odzyskania posiadania nieruchomości przez

właściciela w okresie biegu terminu zasiedzenia, czy czynność ta - z uwagi na

okoliczności dotyczące jej podjęcia - została przedsięwzięta jedynie po to, aby

doprowadzić do przerwy biegu terminu zasiedzenia nieruchomości przez Skarb

Państwa i związku z tym nie można jej uznać za czynność podjętą bezpośrednio w

celu dochodzenia roszczenia, a tym samym powodującą przerwę biegu terminu

zasiedzenia nieruchomości przez Skarb Państwa.

Powołanie się na potrzebę wykładni przepisów prawnych budzących

poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów

(art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) wymaga wykazania, że określony przepis prawa lub

zespół tych przepisów, mimo że budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się

wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane przez

skarżącego rozbieżności w judykaturze w odniesieniu do identycznych lub

podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (por. m.in. postanowienia

Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08 i z dnia 28 marca

2007 r., II CSK 84/07).

I CSK 1320/25

3

Wywody wniosku – w zestawieniu z motywami rozstrzygnięć Sądów meriti –

nie pozwalały przyjąć, że w okolicznościach sprawy wystąpiła powołana przyczyna

kasacyjna z przyczyn, które zostały bliżej przedstawione w wydanym w

analogicznych okolicznościach postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 26

czerwca 2025 r., I CSK 1263/25. Należało w szczególności zważyć, że stanowisko

wyrażone przez Sądy meriti wpisywało się w jeden z poglądów wypowiadanych w

orzecznictwie w kontekście traktowania wniosku o zawezwanie do próby ugodowej

jako czynności prowadzącej do przerwy biegu zasiedzenia w miarodajnym stanie

prawnym, poprzedzającym wejście w życie ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o

zmianie ustawy Kodeks cywilny, ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz

niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2459).

Podłożem zapatrywania wyrażonego w zaskarżonym postanowieniu były

ponadto szczególne i zaakcentowane przez Sąd Okręgowy okoliczności faktyczne,

w których wniosek o zawezwanie do próby ugodowej został złożony w dniu

poprzedzającym dzień upływu 30 letniego terminu zasiedzenia, łącznie przez

ponad sto osób domagających się zwrotu nieruchomości od ich samoistnego

posiadacza, do wniosku nie zostały dołączone dokumenty potwierdzające prawo

własności poprzedników prawnych wnioskodawczyni ani też dokumenty

potwierdzające następstwo prawne po jej poprzedniku, wniosek zawierał na tyle

ogólnikowe uzasadnienie, że nie stwarzał podstaw do wyrażenia przez przeciwnika

wniosku woli ugodowego rozwiązania sporu, a ponadto posiadacz samoistny

przejawiał trwale negatywne stanowisko co do możliwości zawarcia ugody w takich

stanach faktycznych, jak występujące w sprawie rozstrzygniętej zaskarżonym

postanowieniem, o czym niewątpliwie wiedział pełnomocnik wzywających.

Specyfika sprawy, w której wydano zaskarżone postanowienie, nie stwarzała

adekwatnej podstawy do formułowania przez Sąd Najwyższy wypowiedzi o

abstrakcyjnym charakterze, która mogłaby prowadzić do ujednolicenia wykładni

prawa w postulowanym aspekcie, co stanowi cel przyczyny kasacyjnej określonej w

art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. Także sam sposób sformułowania wniosku wskazywał na

to, że skarżącym nie chodziło w istocie o rozwianie trudności wykładniczych na tle

art. 123 § 1 pkt 1 w związku z art. 175 k.c. w relewantnym stanie prawnym, lecz o

poddanie ocenie Sądu Najwyższego prawidłowości stanowiska Sądu Okręgowego

I CSK 1320/25

4

co do tego, czy in casu wniosek o zawezwanie do próby ugodowej – z uwagi na

okoliczności jego złożenia – istotnie nie prowadził do przerwania biegu zasiedzenia.

Należało tym samym odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2, art. 102, art. 391 § 1 i

art. 39821 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.

Paweł Grzegorczyk

(K.G.)

[SOP]