Wodociąg spółki wodnej w sporze ze Skarbem Państwa. SN odmówił przyjęcia skargi

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten

odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej, będącej nadzwyczajnym środkiem

zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującym od

orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania

sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją w

I CSK 1347/25

2

zakresie faktów i dowodów. W powiązaniu z art. 3984 § 2 k.p.c. oznacza to, że w

skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności o

charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod

kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (przyczyn kasacyjnych).

Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania pozwany Skarb

Państwa powołał się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej przejawiającą się w

braku koniecznych w świetle wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 8

lipca 2019 r., poprzedzającego zaskarżony wyrok Sądu Apelacyjnego w

Katowicach z dnia 30 grudnia 2024 r., ustaleń co do tego, czy odebrany powódce

wodociąg był jej własnością (art. 386 § 6 w związku z art. 387 § 21 pkt 1 k.p.c.).

Zdaniem pozwanego, rozpoznając sprawę ponownie, Sąd Okręgowy nie poczynił –

wbrew wytycznym zawartym w uzasadnieniu wyroku Sądu Apelacyjnego w

Katowicach z dnia 8 lipca 2019 r. – koniecznych ustaleń i nie dokonał oceny w

przedmiocie prawa własności spornego wodociągu.

Wykazanie oczywistej zasadności skargi kasacyjnej stawia skarżącemu

szczególnie wysokie wymagania. Jak przyjmuje się w utrwalonej judykaturze Sądu

Najwyższego, oczywista zasadność skargi kasacyjnej oznacza, że dla przeciętnego

prawnika podstawy wskazane w skardze prima facie zasługują na uwzględnienie.

Oczywiste jest przy tym tylko to, co można dostrzec bez potrzeby głębszej analizy,

czy przeprowadzenia dłuższych badań lub dociekań. Zarzucane uchybienia muszą

zatem mieć kwalifikowany charakter, odnosić się do konkretnych, powołanych

przez skarżącego przepisów prawa i być dostrzegalne na pierwszy rzut oka (por.

m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2000 r., V CKN 1780/00,

OSNC 2001, nr 3, poz. 52, z dnia 22 marca 2001 r., V CZ 131/00, OSNC 2001, nr

10, poz. 156 i z dnia 15 czerwca 2018 r., III CSK 38/18).

Bliższa analiza wniosku nie pozwalała uznać, by skarga kasacyjna była – w

przyjętym rozumieniu – oczywiście uzasadniona.

Zarzuty wniosku nie korespondowały z treścią uzasadnień wyroków Sądów

meriti. Z uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego, wydanego na skutek wyroku

kasatoryjnego Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 8 lipca 2019 r. wynikało

jasno, że sporne „urządzenia” – zdaniem Sądu Okręgowego – pozostawały

I CSK 1347/25

3

własnością powódki jako spółki wodnej; powódka – w przekonaniu Sądu – nie była

jedynie zarządcą tych urządzeń. Sąd Okręgowy zauważył również, że powódka –

jako spółka wodna powstała na postawie przepisów ustawy z dnia 30 maja 1962 r.

– Prawo wodne (Dz. U. nr 34, poz. 158) – nie należała do kategorii państwowych

osób prawnych.

Stanowisko to expressis verbis potwierdził Sąd Apelacyjny, wskazując, że

wbrew zarzutom pozwanego sieć wodociągowa, której dotyczyło pismo Naczelnika

Gminy G. z dnia 15 maja 1980 r., zakwalifikowane następnie jako decyzja

administracyjna, stanowiła własność powódki, z wyjątkiem wodociągu

magistralnego, przekazanego powódce do użytkowania. Sąd Apelacyjny podkreślił

również, że mienie spółki wodnej nie stanowiło własności ogólnonarodowej

(państwowej), lecz własność prywatną.

W tym kontekście, rozważania wniosku, jakoby Sąd Okręgowy nie dokonał

ustaleń, które były konieczne w świetle wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z

dnia 8 lipca 2019 r., a Sąd Apelacyjny w Katowicach, rozpoznając sprawę po raz

drugi, ustaleń tych nie uzupełnił, nie mogły przekonywać o zasadności skargi

kasacyjnej, a tym bardziej o tym, by skarga kasacyjna była zasadna w stopniu

oczywistym. Odrębną kwestią jest to, że część wywodów wniosku kierowała się

przeciwko podstawie faktycznej wyroku Sądu Okręgowego, co nie jest prawidłowe i

nie mogło okazać się skuteczne, gdyż skarga kasacyjna jest środkiem zaskarżenia

od wyroku sądu drugiej instancji (art. 3981 § 1 k.p.c.). Sąd Apelacyjny, jak była

mowa wcześniej, odniósł się natomiast wprost do podnoszonego przez pozwanego

aspektu sprawy.

Należało tym samym odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,

przypominając zarazem, że Sąd Najwyższy bada na tym etapie wyłącznie wniosek

o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i jego uzasadnienie, nie wnikając w

zasadność podstaw skargi kasacyjnej.

Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2, art. 98 § 1-11, art. 108 § 1, art.

391 § 1 i art. 39821 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.

I CSK 1347/25

4

Paweł Grzegorczyk

(K.G.)

[a.ł]