Przerwa w posiadaniu działki w B. Sąd Najwyższy nie przyjął skargi kasacyjnej D.D.

Postanowieniem z 30 listopada 2023 r. Sąd Rejonowy w Nowej Soli po

rozpoznaniu sprawy z wniosku M.W., M.B., B.S., M.T., K.S., J.R., E.B., A.B. i B.W.

o zasiedzenie, postanowił stwierdzić, iż wnioskodawczyni D.D., córka Z. i A., nabyła

z dniem 20 marca 2015 r. przez zasiedzenie własność: nieruchomości gruntowej

składającej się z działki nr […] o powierzchni […] ha, położonej w B. nr […], gmina

N., dla której Sąd Rejonowy w Nowej Soli V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi

księgę wieczystą nr (…); oraz budynków stanowiących odrębny od gruntu

przedmiot własności, położonych w B. nr […], gmina N., dla których Sąd Rejonowy

w Nowej Soli V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr (…) (pkt 1)

I CSK 1402/25

2

i orzekł, że każdy z uczestników ponosi koszty postępowania związane ze swoim

udziałem w sprawie (pkt 2).

Na skutek apelacji uczestnika postępowania M.W. postanowieniem z 27

września 2024 roku Sąd Okręgowy w Zielonej Górze zmienił zaskarżone

postanowienie w ten sposób, że oddalił wniosek (pkt 1) i orzekł o kosztach

postępowania (pkt 2).

Wnioskodawczyni wniosła skargę kasacyjną, w której zaskarżyła

postanowienie Sądu Okręgowego w całości. We wniosku o przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania wskazała, że zachodzi potrzeba wykładni przepisów

prawnych budzących poważne wątpliwości i rozbieżności w orzecznictwie,

sprowadzająca się do wyjaśnienia czy w świetle art. 172 k.c. w zw. z art. 336 k.c.

i art. 340 zd. 1 k.c. posiadacz samoistny nieruchomości, który z przyczyn losowych

(np. zawalenie się dachu w budynku mieszkalnym) był zmuszony na czas

nieokreślony zaspokoić swoje potrzeby mieszkaniowe w innym miejscu i przez to

wstrzymać aktywny sposób gospodarowania na tej nieruchomości, traci atrybut

posiadacza samoistnego wskutek przerwania ciągłości posiadania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości

lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając

na skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zmierzał do

zagwarantowania, że skarga kasacyjna, nadzwyczajny środek zaskarżenia

prawomocnych orzeczeń, będzie pełnić przypisane jej funkcje publicznoprawne.

Ograniczenie przesłanek do czterech ma więc zapewnić, że przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych

sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga

kasacyjna nie stanie się instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie.

I CSK 1402/25

3

Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na potrzebie

wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) wymaga wykazania

jaki konkretny przepis prawa, zastosowany w danej sprawie, jest przedmiotem

rozbieżnej wykładni w judykaturze sądowej i na czym rozbieżność ta polega, co

wymaga przytoczenia orzeczeń sądów wydanych w takich samych lub istotnie

zbliżonych stanach faktycznych, względnie, jaki konkretny przepis prawa,

zastosowany w danej sprawie, wymaga interpretacji ze strony Sądu Najwyższego,

z czego potrzeba ta wynika i z jakich powodów dotychczasowy dorobek doktryny

i orzecznictwa jest w tej mierze niewystarczający. Nieodzowne jest ponadto,

podobnie jak w przypadku przyczyny kasacyjnej określonej w art. 3989 § 1

pkt 1 k.p.c., wykazanie związku między oczekiwaną od Sądu Najwyższego

wykładnią prawa a wynikiem postępowania kasacyjnego (postanowienia SN:

z 15 października 2002 r., II CZ 102/02; z 29 lipca 2015 r., I CSK 980/14;

z 19 czerwca 2018 r., IV CSK 56/18).

Skarga kasacyjna wnioskodawczyni nie zawiera argumentów

potwierdzających skuteczne wykazanie, że w sprawie zachodzi przesłanka ujęta

w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. Do wywołania skutku w postaci zasiedzenia konieczne

jest samoistne posiadanie nieruchomości przez 20 albo 30 lat, zależnie od objęcia

nieruchomości w posiadanie w dobrej lub złej wierze. Posiadanie to musi być przy

tym nieprzerwane, a w razie zmienności jego zakresu w czasie, skutek zasiedzenia

następuje tylko w stosunku do tej części gruntu, którą osoba niebędąca

właścicielem posiadała samoistnie w sposób stały przez wymagany okres 20 albo

30 lat. Faktyczne władanie rzeczą jako przesłanka posiadania samoistnego, jest

warunkiem sine qua non skutecznego powołania się na domniemanie

z art. 339 k.p.c. Władać bowiem jak właściciel można jedynie przez podejmowanie

czynności widocznych dla otoczenia. O posiadaniu samoistnym przesądza zatem

corpus i animus posiadacza, o czym decydują okoliczności faktyczne o charakterze

zewnętrznym, tj. zachowanie się posiadacza dostrzegalne dla innych osób, za

pomocą którego posiadacz demonstruje swoją wolę wykonywania pełnego

władztwa nad rzeczą dla siebie (cum animo rem sibi habendi). Posiadanie

samoistne, aby doprowadzić do skutku w postaci nabycia prawa własności

I CSK 1402/25

4

w drodze zasiedzenia, musi być także ciągłe, przy czym niemożność posiadania

wywołana przez przeszkodę przemijającą nie przerywa posiadania

(art. 340 zd. drugie k.c.). Przemijająca jest przeszkoda spowodowana czynnikami

obiektywnymi, np. utrata władania łąką zalaną przez wodę w czasie powodzi,

przerwa w posiadaniu spowodowana służbą wojskową, chorobą czy inną

przeszkodą, co do której można na podstawie doświadczenia życiowego

i powszechnej znajomości rzeczy przewidywać, że ma charakter czasowy

i wcześniej czy później ustąpi (zob. np. postanowienie SN z 4 września 1998 r.,

II CKN 867/97). Powołane domniemanie zwalnia posiadacza z konieczności

prowadzenia dowodu ciągłości posiadania i uprawnia do wykonywania władztwa do

czasu obalenia domniemania przez tego, kto twierdzi, że w konkretnej sprawie

domniemanie nie jest prawdziwe (postanowienie SN z 6 października 2016 r.,

IV CSK 795/15). Kwestia przerwy ciągłości posiadania podlega ocenie przy

uwzględnieniu okoliczności konkretnej sprawy (postanowienie SN z 18 sierpnia

2015 r., I CSK 1011/14). Z dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych

zreferowanych w uzasadnieniu postanowienia Sądu Okręgowego nie można przy

tym w sposób oczywisty stwierdzić, że niemożność posiadania przez

wnioskodawczynię we wskazanym przez Sąd wieloletnim okresie została wywołana

przez przemijającą przeszkodę, o której mowa w art. 340 k.p.c.

Końcowo należy wskazać, że według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym

innych przyczyn uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania,

w szczególności nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).

Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej

do rozpoznania (art. 3989 § 1 k.p.c.).

Agnieszka Jurkowska-Chocyk

A.G.

[SOP]