Plan miejscowy po decyzji o warunkach zabudowy. SN nie przyjął skargi gminy

Wyrokiem z dnia 24 lutego 2022 r. Sąd Okręgowy w Krakowie zasądził od

strony pozwanej Gminy Miejskiej […] na rzecz R.W. kwotę

252 396 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.

Sąd ten ustalił, że powód jest właścicielem nieruchomości położonej w K.,

szczegółowo opisanej w uzasadnieniu, dla której w dniu 1 września 2017 r. powód

uzyskał decyzję decyzji nr […] o ustaleniu warunków zabudowy dla budowy

budynku mieszkalnego jednorodzinnego z garażem.

I CSK 1414/25

2

Uchwałą nr […] z 12 września 2018 r. Rada Miasta […] przyjęła, że

nieruchomość położona w K., podlega ustaleniom miejscowego planu

zagospodarowania przestrzennego „Dla wybranych obszarów przyrodniczych

miasta K."- […]. Zgodnie z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania

przestrzennego nieruchomość stanowiąca własność powoda znajduje się w terenie

rolniczym o podstawowym przeznaczeniu na użytki rolne, zadrzewienia,

oznaczonym na rysunku planu symbolem […].

W dniu 22 marca 2018 r. powód złożył wniosek w przedmiocie uzyskania

pozwolenia na budowę zamierzonej inwestycji: Budowa budynku mieszkalnego

jednorodzinnego z garażem.

Decyzją z 27 maja 2020 r Prezydent Miasta […] stwierdził – na podstawie

art. 65 ust. 1 ustawy z dnia o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym –

wygaśnięcie decyzji […] z 1 września 2017 r. o ustaleniu warunków zabudowy dla

budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego z garażem. W uzasadnieniu organ

podał, że nieruchomość dla której ustalono warunki zabudowy objęta została

planem miejscowym, którego ustalenia są inne aniżeli w decyzji o warunkach

zabudowy.

Sąd I instancji wskazał, że określenie korzystania z nieruchomości może

nastąpić nie tylko w planie zagospodarowania przestrzennego, ale również

w decyzji o warunkach zabudowy oraz, że pojęcie „faktycznego sposobu

wykorzystania nieruchomości” nie odnosi się do konkretnego wykorzystania

nieruchomości przez właściciela, ale też do potencjalnych możliwości

wykorzystania gruntu.

Od wyroku Sądu I instancji pozwany wniósł apelację, którą wyrokiem

z 12 grudnia 2024 r. Sąd Apelacyjny w Krakowie oddalił.

Od wyroku Sądu II instancji pozwany wniósł skargę kasacyjną, wskazując na

występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawna, które sprowadza się do

odpowiedzi na pytanie, czy w stanie prawnym obowiązującym po 1 stycznia 2018 r.

uzasadnione jest utożsamianie pojęcia korzystania z nieruchomości w sposób

dotychczasowy z możliwościami w tym zakresie wywodzonymi z decyzji

o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu wydanej dla nieruchomości,

w szczególności zaś biorąc pod uwagę odwołanie się do wyników wykładni

I CSK 1414/25

3

literalnej znowelizowanych przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu

przestrzennym (dalej: „u.p.z.p.”) w zakresie art. 37 ust. 11 ustawy z dnia

27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, zwłaszcza ze

względu na jednoznaczne brzmienie punktu 1 tego przepisu, określającego sposób

wyceny nieruchomości na potrzeby ustalenia szkody na gruncie

art. 36 ust. 1 u.p.z.p.

Ponadto skarżący wskazał na konieczność wykładni przepisów prawa

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów: art. 36 ust. 1 u.p.z.p. w zw.

z art. 37 ust. 11 i 37 ust. 12 u.p.z.p. w stanie prawnym obowiązującym od dnia

1 stycznia 2018 r. w sytuacji, gdy bezpośrednio przed uchwaleniem planu nie

obowiązywał inny plan miejscowy tj. w sytuacji tzw. „luki planistycznej”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając na

skarżącego obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki przyjęcia

skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zagwarantował, że skarga

kasacyjna, jako nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych orzeczeń, będzie

realizować funkcje publicznoprawne. Ograniczenie ilości przesłanek, wskazanych

w art. 3989 § 1 k.p.c. ma zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

ustrojowo i procesowo będzie uzasadnione jedynie w tych przypadkach, w których

mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga nie stanie się

instrumentem wykorzystywanym w każdej jednostkowej sprawie. Ostatecznie, nie

w każdej sprawie skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania.

W przeciwnym razie Sąd Najwyższy stałby się, wbrew obowiązującym przepisom,

sądem trzeciej instancji, a nie jest przecież jego zadaniem dokonywanie korekty

ewentualnych błędów w zakresie stosowania, czy też wykładni prawa, w każdej

indywidualnej sprawie.

Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem orzecznictwa, przywołanie przyczyny

kasacyjnej unormowanej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. wymaga poprawnego

I CSK 1414/25

4

zidentyfikowania problemu, w tym odniesienia go do konkretnych przepisów.

Konieczne jest także przedstawienie argumentów prowadzących do rozbieżnych

ocen danego zagadnienia (postanowienie SN z 10 maja 2001 r., II CZ 35/01).

Istotność problemu prawnego wyraża się w tym, że ma on znaczenie

precedensowe dla rozstrzygania podobnych spraw lub rozwoju jurysprudencji

(postanowienie SN z 23 marca 2012 r., I CSK 496/11). Obowiązkiem wnoszącego

skargę jest wywiedzenie i uzasadnienie występującego w sprawie problemu

w sposób zbliżony do tego, jaki przewidziany jest przy przedstawianiu zagadnienia

prawnego przez sąd odwoławczy na podstawie art. 390 k.p.c. (postanowienie SN

z 18 lutego 2015 r., II CSK 428/14).

Natomiast powołanie się na potrzebę wykładni przepisów prawnych

budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie

sądów wymaga wskazania przepisu prawa, którego wykładnia budzi wątpliwości,

określenia zakresu koniecznej wykładni, wykazania, że wątpliwości interpretacyjne

mają poważny charakter i wymagają zajęcia stanowiska przez Sąd Najwyższy,

a jeżeli podstawą wniosku w tym zakresie jest twierdzenie o występujących

w orzecznictwie sądowym rozbieżnościach wynikających z dokonywania przez

sądy różnej wykładni przepisu, konieczne jest wskazanie rozbieżnych orzeczeń,

dokonanie ich analizy i wykazanie, że rozbieżność wynika z różnej wykładni

przepisu (zob. np. postanowienia SN: z 15 października 2002 r., II CZ 102/02;

z 28 marca 2007 r., II CSK 84/07; z 12 grudnia 2008 r., II PK 220/08;

z 15 kwietnia 2021 r., IV CSK 617/20).

Przedstawione przez skarżącego wątpliwości zostały już rozstrzygnięte

w orzecznictwie Sadu Najwyższego.

Przede wszystkim, w razie wystąpienia tzw. luki planistycznej przysługiwanie

właścicielowi nieruchomości roszczenia, o których mowa w art. 36 ust. 1

pkt 1 u.p.z.p. uzależnione jest istnienia potencjalnej, ale jednocześnie realnej

możliwości określonego korzystania z nieruchomości, która wskutek uchwalenia

planu została utracona lub istotnie ograniczona.

W świetle art. 36 ust. 1 u.p.z.p. obowiązek odszkodowawczy nie jest

powiązany, koniecznie i wyłącznie, z sytuacją, w której następowałaby zmiana

dotychczasowego przeznaczenia gruntu określonego konkretnie w planie

I CSK 1414/25

5

zagospodarowania przestrzennego, na nowe przeznaczenie wynikające

z aktualnego planu; przepis ten przewiduje także możliwość żądania

odszkodowania w razie uchwalenia planu dla terenu, który nie był dotychczas

objęty planem miejscowym (wyrok SN z 26 stycznia 2024 r., II CSKP 1657/22,

OSNC 2024, nr 7–8, poz. 76).

W wyroku z 26 stycznia 2024 r., II CSKP 1657/22, Sąd Najwyższy wskazał,

że w celu ustalenia czy korzystanie z nieruchomości stało się niemożliwe lub

istotnie ograniczone (art. 36 ust. 1 u.p.z.p.) badany jest stan istniejący przed

wprowadzeniem aktualnego planu, czyli sposoby wykorzystania gruntu, które –

w perspektywie planistycznej (w tym: co do możliwości zabudowy) – były dostępne

właścicielowi w określonych faktycznych i prawnych uwarunkowaniach należącej do

niego nieruchomości. Do stwierdzenia podstaw do zasądzenia odszkodowania oraz

oceny jego wysokości konieczne jest bowiem ustalenie, o jakie uprawnienia,

których wyrazem była możliwość określonego wykorzystania gruntu, zostało

uszczuplone przysługujące powodowi prawo własności rzeczy (art. 140 k.c.).

W celu weryfikacji, czy doszło do pozbawienia lub ograniczenia perspektyw

czynienia użytku z nieruchomości, konieczne jest ustalenie dotychczasowego

sposobu korzystania z gruntu, obejmującego nie tylko faktycznie praktykowane,

lecz także potencjalne a zarazem realne – z perspektywy planistycznej – formy

czynienia użytku z nieruchomości (wyrok SN z 21 marca 2024 r., II CSKP 1993/22,

postanowienie SN z 10 kwietnia 2024 r., I CSK 1294/23).

Wobec powyższego, skarżący nie wykazał przesłanek przyjęcia skargi

kasacyjnej do rozpoznania.

Z tych przyczyn Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania na

podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., o kosztach postępowania kasacyjnego orzekając na

podstawie art. art. 98 § 1 i § 11 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c.

Małgorzata Manowska

(M.M.)

[a.ł]

I CSK 1414/25

6