Zmiana stwierdzenia nabycia spadku z 1987 r. SN odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten

odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej, będącej nadzwyczajnym środkiem

zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującym od

orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania

sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją w

I CSK 1433/25

2

zakresie faktów i dowodów. W powiązaniu z art. 3984 § 2 k.p.c. oznacza to, że w

skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności o

charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod

kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (przyczyn kasacyjnych).

Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania uczestnik M.Z.

powołał się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej. Wskazał, że postanowienie

Sądu Rejonowego dla Wrocławia Fabrycznej z dnia 22 września

1987 r., I Ns 816/87, zostało wydane na podstawie całokształtu materiału

dowodowego, a tezy stanowiące podłoże zaskarżonego postanowienia stanowią

jedynie domniemania co do przebiegu prawomocnie zakończonego postępowania o

stwierdzenie nabycia spadku i nie zostały oparte na dowodach.

Wykazanie oczywistej zasadności skargi kasacyjnej stawia skarżącemu

szczególnie wysokie wymagania. Jak przyjmuje się w utrwalonej judykaturze Sądu

Najwyższego, oczywista zasadność skargi kasacyjnej oznacza, że dla przeciętnego

prawnika podstawy wskazane w skardze prima facie zasługują na uwzględnienie.

Oczywiste jest przy tym tylko to, co można dostrzec bez potrzeby głębszej analizy,

czy przeprowadzenia dłuższych badań lub dociekań. Zarzucane uchybienia muszą

zatem mieć kwalifikowany charakter, odnosić się do konkretnych, powołanych

przez skarżącego przepisów prawa i być dostrzegalne na pierwszy rzut oka (por.

m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2000 r., V CKN 1780/00,

OSNC 2001, nr 3, poz. 52, z dnia 22 marca 2001 r., V CZ 131/00, OSNC 2001, nr

10, poz. 156 i z dnia 15 czerwca 2018 r., III CSK 38/18).

Bliższa analiza wniosku nie pozwalała uznać, by skarga kasacyjna była – w

przyjętym rozumieniu – oczywiście uzasadniona.

W sytuacji, w której odtworzenie akt pierwotnego postępowania spadkowego

okazało się możliwe jedynie w części obejmującej postanowienie kończące

postępowanie w sprawie, przyjęcia przez Sąd Okręgowy, w braku innych

miarodajnych okoliczności, za podstawę oceny, czy J.O. był uczestnikiem tego

postępowania (art. 679 zdanie drugie k.p.c.), komparycji odtworzonego

postanowienia spadkowego, nie można uznać za bezzasadne (por. art. 325 w

związku z art. 13 § 2 k.p.c.), a tym bardziej za błędne w stopniu oczywistym, czego

I CSK 1433/25

3

wymagała rozważana przyczyna kasacyjna. W zakresie natomiast, w jakim

skarżący wywodził, że porządek dziedziczenia powinien odbiegać od reguł

ustawowych, ewentualnie, iż J.O. jako spadkobierca ustawowy odrzucił spadek,

ciężar dowodu co do tych okoliczności – w postępowaniu prowadzonym na skutek

żądania zmiany stwierdzenia nabycia spadku – spoczywał na skarżącym (art. 6

k.c.), podobnie jak w typowym postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku, czego

nie zmienia okoliczność, że sąd ustala krąg spadkobierców z urzędu (art. 670

k.p.c.). Także w tej materii, mając na względzie wiążące Sąd Najwyższy ustalenia

faktyczne (art. 39813 § 2 k.p.c.), nie można było zatem uznać, aby Sąd Okręgowy –

oceniając, że okoliczności te nie zostały wykazane – dopuścił się oczywistego

błędu, postąpił wbrew ustalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego lub

utrwalonemu poglądowi doktryny prawa.

Należało tym samym odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2, art. 520 § 1, art. 391 § 1, art.

39821 i art. 13 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.

Paweł Grzegorczyk

(K.G.)

[SOP]