SN nie przyjął skargi spółki w sporze o zadośćuczynienie dla powoda H.C.

I CSK 1489/25

2

Pozwana G. S.A. w W. wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu

Apelacyjnego w Lublinie z dnia 18 grudnia 2024 r. wydanego na skutek apelacji

pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w Radomiu z dnia 19 grudnia 2023 r.

wydanego w sprawach połączonych do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia (k.

59) z powództw H.C. i A.C. o zapłatę. Wartość przedmiotu zaskarżenia oznaczono

w skardze łączną kwotą 117 240 zł.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie art. 3982 § 1 k.p.c. skarga kasacyjna jest niedopuszczalna w

procesie w sprawach o prawa majątkowe, w których wartość przedmiotu

zaskarżenia jest niższa niż pięćdziesiąt tysięcy złotych. Przy ocenie

dopuszczalności skargi kasacyjnej od wyroku kończącego postępowanie, w którym

doszło do połączenia spraw do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia na

podstawie art. 219 k.p.c., wartość przedmiotu zaskarżenia w każdej z tych spraw

nie sumuje się, a dopuszczalność skargi kasacyjnej podlega ocenie w każdej z

połączonych spraw z osobna, stosownie do wartości przedmiotu zaskarżenia

właściwej każdej z tych spraw (por. np. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 24

sierpnia 2018 r., II CSK 186/18 i z dnia 28 marca 2023 r., III CZ 334/22 oraz wyrok

Sądu Najwyższego z dnia 13 września 2019 r., II CSK 383/18).

Pozwana zaskarżyła wyrok Sądu Apelacyjnego w punkcie 2 co do oddalenia

apelacji od rozstrzygnięcia zasądzającego zadośćuczynienie od pozwanej na rzecz

powoda H.C. ponad kwotę 52 980, 00 zł, tj. co do kwoty 80 120 zł, mając na

względzie, że Sąd Okręgowy zasądził na rzecz tego powoda tytułem

zadośćuczynienia kwotę 133 100 zł. Wartość przedmiotu zaskarżenia wobec

pozwanego H.C. wynosiła zatem 80 120 zł.

Pozwana zaskarżyła ponadto wyrok Sądu Apelacyjnego w punkcie 4 co do

oddalenia apelacji od rozstrzygnięcia zasądzającego od pozwanej

zadośćuczynienie na rzecz powoda A.C. ponad kwotę 53 470 zł., tj. co do kwoty

37 120 zł, mając na względzie, że Sąd Okręgowy zasądził na rzecz tego powoda

tytułem zadośćuczynienia kwotę 90 590 zł. Tak sformułowany zakres zaskarżenia

był nieprawidłowy, zważywszy, że punkt 4 zaskarżonego wyroku Sądu

I CSK 1489/25

3

Apelacyjnego nie obejmował takiego rozstrzygnięcia, gdyż orzeczono w nim jedynie

o kosztach postępowania apelacyjnego w relacji między pozwaną a powodem A.C..

Nawet jednak przyjąwszy, że sposób sformułowania zakresu zaskarżenia był

wynikiem oczywistej omyłki i intencją pozwanej było zakwestionowanie – także w

odniesieniu do powoda A.C. – punktu 2 zaskarżonego wyroku wartość przedmiotu

zaskarżenia w relacji między pozwaną a powodem A.C. wynosiła 37 120 zł.

W tym stanie rzeczy skarga kasacyjna co do powoda A.C. podlegała

odrzuceniu jako niedopuszczalna (art. 3986 § 3 w związku z

art. 3982 § 1 k.p.c.).

W pozostałym zakresie należało przypomnieć, że zgodnie z art. 3989 § 1

k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie

występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów

prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w

orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest

oczywiście uzasadniona. Przepis ten odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej,

będącej nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym

charakterze, przysługującym od orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu

dwuinstancyjnego postępowania sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej

instancji dysponuje pełną kognicją w zakresie faktów i dowodów.

W powiązaniu z art. 3984 § 2 k.p.c. oznacza to, że w skardze kasacyjnej

nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności o charakterze

publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod kątem przyjęcia

skargi kasacyjnej do rozpoznania (przyczyn kasacyjnych).

W okolicznościach sprawy, wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania, pozwana powołała się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej.

Zdaniem pozwanej, Sąd Apelacyjny, wcześniej zaś Sąd Okręgowy, orzekł ponad

żądanie, zasądzając na rzecz powoda H.C. zadośćuczynienie w kwocie wyższej

aniżeli objęta żądaniem. Ponadto, w przekonaniu pozwanej zasądzona tytułem

zadośćuczynienia kwota jest rażąco zawyżona.

Wykazanie oczywistej zasadności skargi kasacyjnej stawia skarżącemu

szczególnie wysokie wymagania. Jak przyjmuje się w utrwalonej judykaturze Sądu

I CSK 1489/25

4

Najwyższego, oczywista zasadność skargi kasacyjnej oznacza, że dla przeciętnego

prawnika podstawy wskazane w skardze prima facie zasługują na uwzględnienie.

Oczywiste jest przy tym tylko to, co można dostrzec bez potrzeby głębszej analizy,

czy przeprowadzenia dłuższych badań lub dociekań. Zarzucane uchybienia muszą

zatem mieć kwalifikowany charakter, odnosić się do konkretnych, powołanych

przez skarżącego przepisów prawa i być dostrzegalne na pierwszy rzut oka (por.

m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2000 r., V CKN 1780/00,

OSNC 2001, nr 3, poz. 52, z dnia 22 marca 2001 r., V CZ 131/00, OSNC 2001, nr

10, poz. 156 i z dnia 15 czerwca 2018 r., III CSK 38/18).

Bliższa analiza wniosku nie pozwalała uznać, by skarga kasacyjna była – w

przyjętym rozumieniu – oczywiście uzasadniona.

W pierwszej spośród kwestii wskazanych we wniosku, zważywszy, że w

podstawach skargi zarzucono w tym kontekście naruszenie m.in. art. 321 w

związku z art. 391 § 1 k.p.c., należało zauważyć, że sąd drugiej instancji może

naruszyć

art. 321 § 1 k.p.c. tylko wtedy, gdy zasądzi ponad żądanie (plus), względnie

orzeknie o czymś innym, niż było objęte żądaniem (aliud) (por. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 23 lutego 2024 r., I CSK 4759/22 i powołane tam

orzecznictwo). Sytuacja taka nie miała miejsca w sprawie zakończonej

zaskarżonym wyrokiem, którym Sąd Apelacyjny częściowo uwzględnił apelację

pozwanej, oddalając częściowo powództwo o zapłatę odsetek (punkt 1 lit. a) i b)

sentencji), a w pozostałym zakresie apelację tę oddalił.

W zakresie natomiast, w jakim pozwana w istocie zarzucała, że Sąd

Apelacyjny, rozpoznając apelację, nie dostrzegł, że ponad żądanie orzekł Sąd

Okręgowy, należało zauważyć, iż zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem,

z zastrzeżeniem nieważności postępowania, sąd drugiej instancji pozostaje

związany zarzutami naruszenia prawa procesowego podniesionymi w apelacji (por.

uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 31 stycznia 2008 r., III

CZP 49/07, OSNC 2008, nr 6, poz. 55). Pozwana nie zarzucała w apelacji

naruszenia art. 321 § 1 k.p.c., jak również powołanego w skardze art. 193 k.p.c.,

toteż wytykanego Sądowi Apelacyjnemu uchybienia – niezależnie od ewentualnej

I CSK 1489/25

5

możliwości poszukiwania odstępstw od reguły związania sądu drugiej instancji, z

zastrzeżeniem nieważności postępowania, procesowymi zarzutami apelacji – nie

można było traktować jako podstawy do przyjęcia, że skarga kasacyjna jest

zasadna w stopniu oczywistym, elementarnym i widocznym już na pierwszy rzut

oka.

Do takiej konkluzji nie skłaniała również argumentacja odnosząca się do

wysokości zadośćuczynienia. Przepisy art. 446 § 4, podobnie jak art. 445 § 1 i

art. 448 k.c., posługując się pojęciem „odpowiednia suma”, odsyłają do szeregu

niedookreślonych kryteriów, których stosowanie ma z natury rzeczy ocenny

charakter i zależy od indywidualnych okoliczności sprawy. Ustalenie wysokości

kwoty zasądzanej tytułem zadośćuczynienia stanowi w związku z tym domenę

sądów meriti. W tym przypadku, ingerencja ze strony Sądu Najwyższego musi

zatem zakładać rażące przekroczenie granic uznania sędziowskiego przez sąd

drugiej instancji, co dotyczy tym bardziej sytuacji, w której teza o zawyżeniu lub

zaniżeniu zadośćuczynienia miałaby uzasadniać przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania jako oczywiście zasadnej (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24

marca 2022 r., II CSKP 124/22, postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 28 lipca

2017 r., V CSK 86/17 i z dnia 19 czerwca 2018 r., IV CSK 54/18).

Argumenty wniosku – w zestawieniu z motywami zaskarżonego orzeczenia –

nie przekonywały, aby tego rodzaju przypadek wystąpił w sprawie, w której wydano

zaskarżony wyrok.

Z tych względów, na podstawie art. 3986 § 3, art. 3989 § 2, art. 98 § 1-11, art.

108 § 1, art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.

Wniosek A.C. o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego oddalono,

albowiem w odpowiedzi na skargę kasacyjną nie dostrzeżono argumentów

przemawiających za jej odrzuceniem i wniesiono o odmowę przyjęcia jej do

rozpoznania, względnie o jej oddalenie, co nie miało miejsca.

Paweł Grzegorczyk

(K.G.)

I CSK 1489/25

6

[a.ł]