Pożyczka bez pisemnej umowy sprzed nowelizacji. SN odmówił przyjęcia skargi spółki

Wyrokiem z 12 maja 2022 r. Sąd Okręgowy w Katowicach po rozpoznaniu

sprawy

z

powództwa

M.R.

przeciwko

O.

spółce

z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w D. o zapłatę, oddalił powództwo

(pkt 1) i orzekł o kosztach postępowania (pkt 2).

Wyrokiem z 22 listopada 2024 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach zmienił

I CSK 1492/25

2

zaskarżony wyrok w ten sposób, że zasądził od pozwanej na rzecz powoda

79 553 zł z odsetkami ustawowymi od 18 marca 2021 r. (pkt I.1); oddalił powództwo

w pozostałym zakresie (pkt I.2); zasądził od pozwanej na rzecz powoda 7 438,14 zł

z tytułu kosztów procesu z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za okres

od upływu tygodnia od ogłoszenia orzeczenia, którym je zasądzono do dnia zapłaty

(pkt I.3); oddalił apelację w pozostałym zakresie (pkt II) i orzekł o kosztach

postępowania apelacyjnego (pkt III).

Pozwany wniósł skargę kasacyjną, w której zaskarżył wyrok Sądu

Apelacyjnego w części, tj. w zakresie punktu I.1. We wniosku o przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania powołał się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej,

wskazując na naruszenie przez Sąd Apelacyjny art. 45811 k.p.c.

W odpowiedzi powód wniósł o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach Kodeksu

postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na

ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości

orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu

prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub

oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń

umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji

skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona

w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi

kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony

wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., nie

służy zaś merytorycznej ocenie skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej

jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest

usprawiedliwione.

Oczywista zasadność skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) zachodzi

wówczas, gdy z treści skargi bez potrzeby głębszej analizy oraz szczegółowych

rozważań wynika, że wadliwości przytoczone w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie

I CSK 1492/25

3

skargi kasacyjnej do rozpoznania, uzasadniają uwzględnienie skargi. W wypadku,

gdy strona skarżąca twierdzi, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona,

powinna przedstawić argumentację prawną wyjaśniającą w czym ta oczywistość się

wyraża oraz uzasadnić to twierdzenie. Konieczne jest w związku z tym wykazanie

kwalifikowanej postaci naruszenia prawa materialnego lub procesowego,

polegającej na jego oczywistości prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej

wiedzy prawniczej (zob. postanowienia SN: z 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02,

OSNC 2004, nr 3, poz. 49; z 14 lipca 2005 r., III CZ 61/05, OSNC 2006 r., nr 4,

poz. 75; z 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06). Wymaga przy tym podkreślenia, że

przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej nie jest oczywiste naruszenie konkretnego

przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie

to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia

(zob. postanowienie SN z 8 października 2015 r., IV CSK 189/15). Wynikająca

z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. przesłanka oczywistej zasadności skargi kasacyjnej ma

charakter wyjątkowy. W konsekwencji, w judykaturze Sądu Najwyższego przyjmuje

się, że skarga kasacyjna jest zasadna w stopniu „oczywistym”, jeżeli można to

stwierdzić „na pierwszy rzut oka”, bez potrzeby pogłębionego badania okoliczności

sprawy (zob. postanowienie SN z 2 sierpnia 2007 r., III UK 45/07).

Analiza skargi nie wykazała, że jest ona oczywiście uzasadniona

w przyjętym wyżej rozumieniu. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że powód

przedstawił projekt porozumienia i dowody przelewu uprawdopodabniające

zawarcie umowy pożyczki. Trzeba przy tym zaznaczyć, że jeżeli dokument, którym

można by wykazać dokonanie czynności nie został wytworzony przed wejściem

w życie nowelizacji z 4 lipca 2019 r. (Dz.U. 2019, poz. 1469), to siłą rzeczą nie

znajdą do niego zastosowania ograniczenia w badaniu faktów, o których stanowi

art. 45811 k.p.c. Odmienna interpretacja prowadziłaby do wniosków niemożliwych

do zaakceptowania. Tytułem przykładu, w procesach wszczętych po dniu wejścia

w życie art. 45811 k.p.c., tj. 7 listopada 2019 r., dotyczących zdarzeń powstałych

przed tym dniem, strony nie mogłyby udowodnić swoich racji, ponieważ ich nie

dokumentowały w sytuacji, gdy taki obowiązek nie istniał, a czynność była

skuteczna w świetle obowiązującego wówczas prawa materialnego. Dlatego należy

przyjąć, że hipoteza art. 45811 k.p.c. nie obejmuje przypadku niepowstania

I CSK 1492/25

4

dokumentu w czasie, gdy przepis ten jeszcze nie obowiązywał. Ocena zasadności

żądania pozwu w takich procesach powinna być przeprowadzona przez sąd przy

uwzględnieniu całokształtu okoliczności sprawy, co na gruncie analizowanej sprawy

obejmowało projekt porozumienia i dowody przelewów oraz dowód z przesłuchania

powoda (przedstawiciel strony pozwanej zrezygnował ze złożenia zeznań).

Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej

do rozpoznania (art. 3989 § 1 k.p.c.).

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 98 § 1, 11

i 3 w związku z § 2 pkt 6, § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości

z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.

Agnieszka Jurkowska-Chocyk

A.G.

[SOP]