Przelew wierzytelności bez wypowiedzenia kredytu. SN nie przyjął skargi kasacyjnej powoda

Wyrokiem z 10 grudnia 2021 r. Sąd Okręgowy w Krakowie zasądził od P.S.

na rzecz B. w G. kwotę 24 966,01 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie

liczonymi od 5 lipca 2017 r. do dnia zapłaty zastrzegając pozwanemu prawo

powoływania się na ograniczenie odpowiedzialności do nieruchomości obj. (…)

oraz hipoteki nr 1 w kwocie 591 000 zł wpisanej w dziale IV ww. księgi wieczystej

(pkt 1); w pozostałej części oddalił powództwo (pkt 2) o orzekł o kosztach

postępowania (pkt 3 i 4).

Wyrokiem z 16 października 2024 r. Sąd Apelacyjny w Krakowie oddalił

I CSK 1518/25

2

apelację powoda (pkt 1); przyznał kuratorowi dla nieznanego z miejsca pobytu

pozwanego M.K. od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego

w K. 1 620 zł tytułem wynagrodzenia za sprawowanie funkcji

w postępowaniu apelacyjnym (pkt 2); nakazał pobrać od pozwanego na rzecz

Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w K. 1 620 zł tytułem nieuiszczonych

kosztów sądowych związanych z wynagrodzeniem kuratora w postępowaniu

apelacyjnym (pkt 3).

Powód wniósł skargę kasacyjną, w której zaskarżył wyrok Sądu

Apelacyjnego w całości. We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

skarżący powołał się na jej oczywistą zasadność ze względu na naruszenie przez

Sąd Apelacyjny art. 65 § 1 i 2 k.c. poprzez przyjęcie, że przedmiotem cesji były

wyłącznie wierzytelności niespłacone w terminie wymagalności.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach Kodeksu

postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na

ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości

orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu

prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub

oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń

umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji

skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona

w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi

kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony

wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., nie

służy zaś merytorycznej ocenie skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej

jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest

usprawiedliwione.

Oczywista zasadność skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) zachodzi

wówczas, gdy z treści skargi bez potrzeby głębszej analizy oraz szczegółowych

rozważań wynika, że wadliwości przytoczone w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie

skargi kasacyjnej do rozpoznania, uzasadniają uwzględnienie skargi. W wypadku,

I CSK 1518/25

3

gdy strona skarżąca twierdzi, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona,

powinna przedstawić argumentację prawną wyjaśniającą w czym ta oczywistość się

wyraża oraz uzasadnić to twierdzenie. Konieczne jest w związku z tym wykazanie

kwalifikowanej postaci naruszenia prawa materialnego i procesowego, polegającej

na jego oczywistości prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy

prawniczej (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 10 stycznia 2003 r.,

V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49; postanowienie Sądu Najwyższego

z 14 lipca 2005 r., III CZ 61/05, OSNC 2006 r., nr 4, poz. 75; postanowienie Sądu

Najwyższego z 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06). Wymaga przy tym podkreślenia,

że przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej nie jest oczywiste naruszenie

konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której

naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia

(zob. postanowienie SN z 8 października 2015 r., IV CSK 189/15). Wynikająca

z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. przesłanka oczywistej zasadności skargi kasacyjnej ma

charakter wyjątkowy. W konsekwencji, w judykaturze Sądu Najwyższego przyjmuje

się, że skarga kasacyjna jest zasadna w stopniu „oczywistym”, jeżeli można ją

stwierdzić „na pierwszy rzut oka”, bez potrzeby pogłębionego badania okoliczności

sprawy (zob. postanowienie SN z 2 sierpnia 2007 r., III UK 45/07).

Bliższa analiza wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie

pozwala przyjąć, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona w przyjętym

wyżej rozumieniu.

Wykładnia oświadczeń woli złożonych z zamiarem dokonania czynności

prawnej wymaga ustalenia brzmienia umowy i treści oświadczeń woli przy

zastosowaniu reguł określonych w art. 65 § 1 k.c. oraz ustalenia sensu złożonych

oświadczeń poprzez odwołanie się do zgodnego zamiaru stron i celu umowy.

W przypadku oświadczenia zredagowanego na piśmie, sens oświadczeń woli

ustala się na podstawie wykładni tekstu dokumentu, z odwołaniem się do

językowych norm znaczeniowych, kontekstu użytych zwrotów i ich związków

znaczeniowych w świetle całości postanowień umownych. Dalej konieczne jest

również zrekonstruowanie na podstawie przedstawionych przez strony dowodów

zgodnego zamiaru i celu stron, a zatem ustalenie tego, do czego strony dążyły

I CSK 1518/25

4

dokonując określonej czynności prawnej (wyrok SN z 24 lutego 2023 r.,

II CSKP 847/22).

W umowie przelewu jednoznacznie wskazano, że jej przedmiotem są

wierzytelności „które nie zostały spłacone w terminie wymagalności”. Odnośne

postanowienie pozostawało w relacji z innymi postanowieniami umowy.

W szczególności strony uzgodniły, że postawienie niespłaconej części kredytu

w stan wymagalności wymagało skutecznego wypowiedzenia umowy kredytu, co

jak wynika z dokonanych ustaleń, nie nastąpiło. Zgodnie z treścią umowy,

wypowiedzenie umowy wymagało formy pisemnej pod rygorem nieważności

(§ 13 umowy). Korespondencję dotyczącą wypowiedzenia lub zmiany umowy bank

(poprzednik prawny powoda) zobowiązany był wysłać listem poleconym za

zwrotnym potwierdzeniem odbioru (§ 10 umowy). Tymczasem, jak wynika

z poczynionych w sprawie ustaleń, którymi Sąd Najwyższy jest związany, strona

powodowa zaoferowała sądowi jedynie „dokument” zatytułowany „wypowiedzenie

umowy pożyczki hipotecznej” (k. 30-31), który nie zawiera podpisu ani oznaczenia

osoby, która miałaby składać takie oświadczenie w imieniu banku. W świetle

powyższego nie można stwierdzić, że została dochowana forma pisemna

wypowiedzenia; również fakt wysłania wypowiedzenia na potwierdzeniem odbioru

nie został wykazany.

W świetle jednoznacznej treści przytoczonych wyżej postanowień umownych

i dokonanych w sprawie ustaleń nie można zatem uznać, że skarga kasacyjna jest

oczywiście uzasadniona w przyjętym wyżej rozumieniu.

Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej

do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).

Agnieszka Jurkowska-Chocyk

A.G.

[a.ł]