Spłacony kredyt frankowy nie wystarczył, by SN zajął się skargą banku

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten

odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej, będącej nadzwyczajnym środkiem

zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującym od

orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania

sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją w

zakresie faktów i dowodów. W powiązaniu z art. 3984 § 2 k.p.c. oznacza to, że w

I CSK 1543/25

2

skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności o

charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod

kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (przyczyn kasacyjnych).

Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca Bank S.A.

w W. powołała się na liczne zagadnienia prawne dotyczące kwalifikowania umowy

kredytu zawartej przez osobę fizyczną jako umowy zawartej przez konsumenta w

rozumieniu art. 221 k.c., zgodności żądania zapłaty opartego na założeniu o

nieważności umowy kredytu z zasadami współżycia społecznego, jeżeli kredyt

został spłacony, znaczenia pisemnego oświadczenia konsumenta, że został

poinformowany o ryzyku kursowym dla badania pod kątem abuzywności klauzul

obciążających konsumenta takim ryzykiem, konsekwencji stwierdzenia

abuzywności klauzul waloryzacyjnych odsyłających do kursu tabelarycznego banku

zawartych w umowie kredytu powiązanej z walutą obcą, a także oprocentowania,

jakie należałoby przyjąć dla kredytu złotowego, gdyby założyć, że skutkiem

abuzywności jest przekształcenie umowy powiązanej z walutą obcą w kredyt

złotowy. Wskazała również – w zbliżonym kontekście – na potrzebę wykładni

powołanych we wniosku przepisów kodeksu postępowania cywilnego, kodeksu

cywilnego, Konstytucji RP i dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w

sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (Dz. Urz. WE L 95, s.

29). Zdaniem pozwanej, w sprawie zachodziła również podstawa nieważności

postępowania wynikająca z art. 379 pkt 2 k.p.c.

Powołanie się na istotne zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.)

wymaga sformułowania problemu prawnego i uzasadnienia, że ma on

precedensowy (nowy) charakter lub znaczenie dla rozwoju prawa. Problem ten

powinien odnosić się do konkretnych przepisów prawa i zostać ujęty w sposób

abstrakcyjny, a zarazem wiązać się z rozpoznawaną sprawą; konieczne jest przy

tym wskazanie argumentów, które prowadzą do jego rozbieżnych ocen (por.

postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002,

nr 1, poz. 11, z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz.

151, z dnia 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07, z dnia 10 kwietnia 2014 r., IV CSK

623/13, z dnia 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, z dnia 9 kwietnia 2015 r., V CSK

547/14).

I CSK 1543/25

3

W celu uzasadnienia potrzeby wykładni przepisów prawnych budzących

poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów

(art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) konieczne jest natomiast wykazanie, że określony przepis

prawa lub zespół tych przepisów, mimo że budzi poważne wątpliwości, nie

doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane

przez skarżącego rozbieżności w judykaturze w odniesieniu do identycznych lub

podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (por. m.in. postanowienia

Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08 i z dnia 28 marca

2007 r., II CSK 84/07).

Bliższa analiza wniosku nie pozwalała uznać, by w sprawie zakończonej

zaskarżonym wyrokiem wystąpiły powołane przyczyny kasacyjne.

Wątpliwości związane z wykładnią art. 221 k.c. odrywały się od okoliczności

sprawy, z których wynikało, że sporna umowa kredytu została zawarta w celu

sfinansowania celów mieszkaniowych powoda, powód zawierał umowę przed

zawarciem małżeństwa, kredyt nie był przeznaczony na działalność gospodarczą

lub zawodową, powód w zakupionym lokalu nie prowadził takiej działalności,

natomiast adres lokalu został wskazany przez małżonkę powoda jako miejsce

wykonywania działalności gospodarczej, przy czym działalność ta została

rozpoczęta ponad dwa lata po zakupie mieszkania. Nie wystąpiła zatem – w świetle

wiążących Sąd Najwyższy ustaleń – sytuacja, która miała stanowić założenie

przedstawionych we wniosku wątpliwości, tj. w której cel kredytowania

pozostawałby w związku z działalnością gospodarczą małżonka kredytobiorcy, a

tym bardziej przypadek, w którym część kredytu zostałaby wydatkowana na

potrzeby działalności gospodarczej.

W pozostałym zakresie przytoczone we wniosku wątpliwości – w zestawieniu

z zarzutami skargi i przedmiotem postępowania przed Sądami meriti – odnosiły się

do konsekwencji zawarcia w umowie kredytowej powiązanej z walutą obcą

(frankiem szwajcarskim) postanowień umownych wyrażających ryzyko walutowe i

odsyłających do tabel kursowych banku przy przeliczeniu waluty obcej na złote

polskie i odwrotnie. Problematyka ta była nie tylko wielokrotnie, lecz także

wszechstronnie podejmowana w odniesieniu do zbliżonych treścią umów

I CSK 1543/25

4

kredytowych w judykaturze Sądu Najwyższego i w orzecznictwie Trybunału

Sprawiedliwości Unii Europejskiej, co doprowadziło do utrwalenia się jednolitych

kierunków orzeczniczych, w które wpisywało się stanowisko wyrażone w

zaskarżonym wyroku (por. np. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego

z dnia 7 maja 2021 r., III CZP 6/21, OSNC 2021, nr 9, poz. 56, wyroki Sądu

Najwyższego z dnia 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18, OSNC-ZD 2021, nr 2, poz.

20, z dnia 10 maja 2022 r., II CSKP 163/22, z dnia 13 maja 2022 r., II CSKP

464/22, z dnia 13 maja 2022 r., II CSKP 405/22, z dnia 20 czerwca 2022 r., II CSKP

701/22, z dnia 9 września 2022 r., II CSKP 794/22, z dnia 26 stycznia 2023 r., II

CSKP 722/22, z dnia 20 lutego 2023 r., II CSKP 809/22, z dnia 25 maja 2023 r., II

CSKP 1311/22, z dnia 28 lipca 2023 r., II CSKP 611/22, z dnia 25 października

2023 r., II CSKP 820/23, z dnia 29 listopada 2023 r., II CSKP 1460/22 oraz II CSKP

1753/22, z dnia 19 stycznia 2024 r., II CSKP 874/22 oraz II CSKP 36/23 i z dnia 6

września 2024 r., II CSKP 1644/22, postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 23

sierpnia 2022 r., I CSK 1669/22, z dnia 27 kwietnia 2023 r., I CSK 3629/22, z dnia 8

grudnia 2023 r., I CSK 5651/22 i z dnia 29 maja 2024 r., I CSK 2038/23 oraz

powołane tam dalsze orzecznictwo Sądu Najwyższego; w judykaturze Trybunału

Sprawiedliwości Unii Europejskiej zob. zwłaszcza wyroki z dnia 29 kwietnia 2021 r.,

C-19/20, I.W., R.W. przeciwko Bank BPH S.A., ECLI:EU:C:2021:341, z dnia 18

listopada 2021 r., C-212/20, M.P., B.P. przeciwko „A.”, ECLI:EU:C:2021:934, z dnia

16 marca 2023 r., C-6/22, M.B.,U.B., M.B. przeciwko X S.A.,ECLI:EU:C:2023:216 i

z dnia 23 listopada 2023 r., C-321/22, ZL, KU, KM przeciwko Provident Polska S.A.,

ECLI:EU:C:2023:911).

Novum nie stanowiła okoliczność, że umowa kredytu została wykonana

(por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 marca 2024 r., II CSKP 2144/22,

postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 21 marca 2024 r., I CSK 681/23 i z dnia

20 września 2024 r., I CSK 2542/23). Argumenty powołane w tym kontekście przez

skarżącą nie skłaniały ponadto do przyjęcia, aby w materii tej można było mówić o

zagadnieniu prawnym lub poważnych wątpliwościach interpretacyjnych w

rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 lub 2 k.p.c.

Wywody wniosku – w zestawieniu z aktualnym orzecznictwem Sądu

Najwyższego i judykaturą Trybunału Sprawiedliwości – nie przekonywały w

I CSK 1543/25

5

konsekwencji o potrzebie dalszych wypowiedzi Sądu Najwyższego w objętej nimi

materii, z uwzględnieniem publicznoprawnych, ponadindywidualnych funkcji skargi

kasacyjnej.

W zakresie zarzucanej przez pozwaną nieważności postępowania należało

wskazać, że art. 379 pkt 2 k.p.c. dotyczy strony postępowania, podczas gdy

stanowisko pozwanej zdawało się zakładać, że po stronie powodowej powinny brać

udział także inne osoby, które stroną się nie stały. W takiej sytuacji, co jasne, nie

może być jednak mowy o nieważności postępowania z powodów wskazanych w

art. 379 pkt 2 k.p.c. Niezależnie od tego, problem charakteru

prawnego współuczestnictwa czynnego kredytobiorców, zawierających wspólnie

umowę kredytu, w sprawach przeciwko kredytodawcy, był rozważany w judykaturze

Sądu Najwyższego, w której przyjęto, że współuczestnictwo to nie ma koniecznego

charakteru (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 września 2025 r.,

II CSKP 643/25 i powołana tam judykatura).

Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2, art. 98 § 1-11, art. 108 § 1,

art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.

Paweł Grzegorczyk

(K.G.)

[SOP]