Umowa frankowa z upadłym bankiem. Sąd Najwyższy nie przyjął skargi syndyka

1. Wyrokiem z 8 grudnia 2023 r. Sąd Okręgowy w Szczecinie ustalił,

że umowa kredytu hipotecznego indeksowanego do CHF z 23 sierpnia 2008 r.,

zawarta pomiędzy powódką I.S. a poprzednikiem prawnym pozwanego Banku

Spółki Akcyjnej w W. – G. Spółką Akcyjną w K. […] Oddział w Ł., jest nieważna.

2. Wyrokiem z 26 listopada 2024 r. Sąd Apelacyjny w Szczecinie oddalił

apelację strony pozwanej od powyższego wyroku.

I CSK 1544/25

2

3. Od wyroku Sądu Apelacyjnego skargę kasacyjną wywiódł pozwany syndyk

masy upadłości Banku spółki akcyjnej w W. Skarżący wniósł o przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania, powołując się na przesłanki określone w art. 3989 § 1

pkt 1 i 2 k.p.c. Wskazał, że w sprawie istnieje potrzeba wykładni przepisów

prawnych wywołujących poważne wątpliwości i rozbieżności w orzecznictwie sądów

tj. art. 174 § 1 pkt 4 k.p.c. w zw. z art. 144 ust. 1 i w zw. z art. 145 ust. 1 ustawy z

dnia z 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (dalej „pr.up.”) w zw. z art. 1 ust. 1

pkt 1 pr.up. polegające na rozbieżnościach w odpowiedzi na pytanie, czy

postępowanie sądowe z powództwa kredytobiorcy o ustalenie nieistnienia stosunku

prawnego z umowy kredytu waloryzowanego do waluty obcej, wytoczone przeciwko

upadłemu bankowi (kredytodawcy), jest sprawą „o wierzytelność, która podlega

zgłoszeniu do masy upadłości” w rozumieniu art. 145 ust. 1 pr.up. i tym samym

podlega zawieszeniu na podstawie art. 174 § 1 pkt 4 k.p.c. w zw. z art. 144 ust. 1 i

w zw. z art. 145 ust. 1 pr.up. z art. 1 ust. 1 pkt 1 pr.up do czasu rozpoznania

zgłoszenia wierzytelności na liście wierzytelności lub, odpowiednio, odmowy

uwzględnienia wierzytelności na liście i wyczerpania trybu określonego ustawą.

Zdaniem skarżącego w sprawie zachodzi również potrzeba wykładni przepisów

prawnych wywołujących poważne wątpliwości i rozbieżności w orzecznictwie sądów

tj. art. 1 ust 1 pkt 1 pr.up. polegające na rozbieżnościach w odpowiedzi na pytanie,

czy ustawa pr.up. określa zasady wspólnego dochodzenia roszczeń wierzycieli od

niewypłacalnych dłużników będących przedsiębiorcami jedynie co do wierzytelności

pieniężnych czy też co do wszelkich wierzytelności.

4. W odpowiedzi na skargę kasacyjną powódka wniosła o odmowę przyjęcia

skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

5. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W judykaturze już

wielokrotnie wypowiadano się na temat charakterystyki skargi kasacyjnej (zob. np.

I CSK 1544/25

3

postanowienie SN z 13 czerwca 2018 r., II CSK 71/18). Wskazano tam m.in., że

skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach kodeksu postępowania

cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę

interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa

oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń

wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie

zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie

sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji

tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach

której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap

postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony wyłącznie do zbadania

przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c.; nie służy zaś

merytorycznej ocenie skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej

z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest wówczas

usprawiedliwione.

6. Szczegółowa analiza sprawy prowadzi do wniosku, że skarga kasacyjna

strony pozwanej nie zawiera argumentów wystarczających dla uznania, że

w sprawie spełniona została przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 1 lub 2 k.p.c.

uzasadniająca przyjęcie sprawy do rozpoznania.

7. Podniesione przez skarżącego zagadnienie prawne nie jest obecnie

problemem nowym. Został on rozstrzygnięty uchwałą Sądu Najwyższego

z 19 września 2024 r., III CZP 5/24, w której SN stwierdził, iż postępowanie sądowe

z powództwa kredytobiorcy będącego konsumentem o ustalenie nieistnienia

stosunku prawnego z umowy kredytu, prowadzone przeciwko bankowi,

co do którego w toku postępowania ogłoszono upadłość, nie jest sprawą

„o wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do masy upadłości” w rozumieniu

art. 145 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe, a tym samym

może być podjęte z chwilą ustalenia osoby pełniącej funkcję syndyka.

Sąd Najwyższy uznał, że powyższy wniosek wynika przede wszystkim z literalnej

wykładni powołanych regulacji, a przy tym stwierdził, że niewskazanie w art. 145

ust. 1 Prawa upadłościowego wprost spraw o ustalenie nie powinno skłaniać

do rozszerzającego rozumienia pojęcia „postępowania sądowego (...)

I CSK 1544/25

4

o wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do masy upadłości”, w celu objęcia tą

kategorią spraw również żądań z art. 189 k.p.c. Postępowanie upadłościowe,

którego istotnym elementem jest sporządzenie listy wierzytelności zaspokajanych z

masy upadłości, zasadniczo nie stwarza bowiem zainteresowanym możliwości

dochodzenia roszczenia procesowego o ustalenie istnienia lub nieistnienia prawa

lub stosunku prawnego. Na rzecz wniosku, że sprawy te pozostają poza zakresem

zastosowania art. 145 ust. 1 Prawa upadłościowego, przemawia więc także ten

argument, że w przeciwnym razie zagrożeniu ulegałoby prawo stron do sądu.

8. Wobec powyższego nie zachodzi również potrzeba dokonania wykładni

wskazanych przez skarżącego przepisów prawa, na podstawie których zostało

sformułowane rozważane zagadnienie. Tożsame bądź bardzo zbliżone problemy,

były już wielokrotnie przedmiotem wypowiedzi Sądu Najwyższego w ramach

tzw. przedsądu; zob. np. postanowienia: z 2 kwietnia 2025 r., I CSK 2578/24;

z 15 kwietnia 2025 r., I CSK 335/25; z 15 kwietnia 2025 r., I CSK 531/25;

z 16 kwietnia 2025 r., I CSK 611/25; z 11 czerwca 2025 r., I CSK 3309/24;

z 25 czerwca 2025 r., I CSK 4015/24; z 20 sierpnia 2025 r., I CSK 1508/25;

z 10 września 2025 r., I CSK 134/25; z 10 września 2025 r., I CSK 239/25;

z 8 października 2025 r., I CSK 2233/25, do których szczegółowych uzasadnień

wypada odesłać w celu uniknięcia zbędnych powtórzeń.

9. O potrzebie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie świadczy

również wskazana przez skarżącego kwestia, czy regulacja pr.up. określa zasady

wspólnego dochodzenia roszczeń wierzycieli od niewypłacalnych dłużników

będących przedsiębiorcami jedynie co do wierzytelności pieniężnych czy też co do

wszelkich wierzytelności. Skarżący ograniczył się tylko do zasygnalizowania

powyższej problematyki. Nie tylko nie przedstawił rozbieżności w orzecznictwie

sądów, wskazując na konkretne przypadki rozbieżnych orzeczeń, ale też nie

dostrzegł, że ustawodawca sformułowaniem w art. 1 ust. pkt 1 pr.upadł nie dokonał

rozdziału wierzytelności ze względu na ich charakter, uznając, że w upadłości

dochodzić można wszelkich wierzytelności. Nie wyjaśnił również, jakie znaczenie

dla rozstrzygnięcia skargi ma odpowiedź na tego rodzaju abstrakcyjne pytanie.

Tożsame wątpliwości do przestawionych przez skarżącego były już rozważane

w skargach kasacyjnych w sprawach, w których Sąd Najwyższy wydał

I CSK 1544/25

5

postanowienia o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (zob.

postanowienia SN: z 26 czerwca 2025 r., I CSK 1271/25; z 17 lipca 2025 r., I CSK

1372/25; z 19 listopada 2025 r., I CSK 1584/25; z 18 sierpnia 2025 r., I CSK

790/25).

10. Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn

uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności

nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).

11. Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej

do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.). O kosztach postępowania kasacyjnego

orzeczono na podstawie art. 108 § 1 i art. 98 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1

i art. 39821 k.p.c.

Krzysztof Grzesiowski

(R.N.)

[a.ł]