Wznowienie sprawy o zasiedzenie gruntu w Łasku. SN nie przyjął skargi kasacyjnej

I CSK 1577/25

2

W skardze kasacyjnej wywiedzionej od postanowienia Sądu Okręgowego

w Sieradzu z 10 kwietnia 2024 r. uczestnik W. K. wniósł o przyjęcie skargi do

rozpoznania na podstawie art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.

Skarżący podniósł, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne

polegające na tym, że sąd odwoławczy przyjmując za własne ustalenia sądu

pierwszej instancji i nie prowadząc własnego postępowania dowodowego mimo

zobowiązania do rozważenia wszelkich podniesionych w apelacji zarzutów

i dokonania własnych ustaleń, prowadzi do rewizji postanowienia o stwierdzeniu

zasiedzenia, efektem czego jest podważenie zawartych w dobrej wierze aktów

nabycia ziemi. W istocie konsekwencja taka nie powinna zwalniać od dokonania

własnej oceny dowodów, gdyż praktyka taka zaprzecza istocie kontroli odwoławczej

wyroku sądu pierwszej instancji.

Wskazał, że istnieje konieczność rozpatrzenia naruszenia przepisów prawa

procesowego zwłaszcza art. 378 § 1 i art. 382 k.p.c., polegającego na

nierozpoznaniu sprawy w granicach apelacji i w oparciu o materiał zebrany

w pierwszej i drugiej instancji.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, potrzeba

wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub

skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Mając powyższe na względzie podkreślić należy, że cel wymagania

przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być osiągnięty jedynie przez

prawidłowe powołanie i wyczerpujące uzasadnienie istnienia przesłanek

o charakterze publicznoprawnym, które - zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. - będą mogły

stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej

do rozpoznania.

I CSK 1577/25

3

Za istotne zagadnienie prawne w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. uznaje

się zagadnienie dotychczas nierozstrzygnięte w orzecznictwie, a zatem takie, które

cechuje się przymiotem nowości i którego wyjaśnienie może sprzyjać rozwojowi

prawa (zob. np. postanowienia SN: z 21 stycznia 2022 r., I CSK 1285/22;

z 24 kwietnia 2023 r., I CSK 4950/22; z 20 grudnia 2023 r., I CSK 4003/23).

Powołanie się na przyczynę kasacyjną wymienioną w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.

wymaga sformułowania problemu prawnego i uzasadnienia, że ma on znaczenie

dla rozwoju prawa lub precedensowy charakter. Zagadnienie prawne powinno przy

tym zostać oparte na konkretnych, powołanych we wniosku o przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania przepisach prawa, które jednocześnie pozostają

w związku z podstawami wniesionego środka prawnego. Zagadnienie takie musi

zostać ujęte w sposób abstrakcyjny - tak, aby jego rozstrzygnięcie mogło

uzyskać ogólniejsze znaczenie, a zarazem wiązać się z rozpoznawaną sprawą.

Konieczne jest także powołanie argumentów, które prowadzą do rozbieżnych

ocen przedstawionego problemu i zaprezentowanie możliwych kierunków

interpretacyjnych (zob. np. postanowienia SN: z 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07;

z 10 kwietnia 2014 r., IV CSK 623/13; z 16 grudnia 2021 r., V CSK 289/21;

z 23 grudnia 2022 r., I CSK 3245/22; z 14 czerwca 2023 r., I CSK 1253/23;

z 4 września 2023 r., I CSK 1862/23; z 31 stycznia 2024 r., I CSK 2718/23).

Analiza przedstawionego przez

skarżącego problemu nie pozwala

na przyjęcie, że podnoszona kwestia

stanowi istotne zagadnienie prawne

w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.

Wskazane przez skarżącego zagadnienie jest osadzone w okolicznościach

konkretnej sprawy. Skarżący opiera je na swojej ocenie rozstrzygnięcia

nie wykazując, że jest to uniwersalne zagadnienie prawne, które można

zakwalifikować jako zagadnienie nowe. Problematyka zakresu kognicji sądu

apelacyjnego była przedmiotem licznych wypowiedzi judykatury i nie wywołuje

obecnie wątpliwości zarówno w orzecznictwie, jak i w doktrynie.

Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

sprowadza się do przedstawienia wątpliwości uczestnika co do prawidłowości

postępowania odwoławczego, nie zawiera natomiast stosownego wywodu,

I CSK 1577/25

4

z wykorzystaniem doktryny i orzecznictwa, wskazującego na znaczenie odpowiedzi

na przedstawione pytanie prawne dla rozwoju prawa.

Skarżący nie zaprezentował wystarczającej argumentacji jurydycznej

potwierdzającej, że zagadnienie to ma charakter rzeczywisty w tym znaczeniu, że

istnieją co najmniej dwie równorzędne możliwości jego rozstrzygnięcia. Innymi

słowy, nie przytoczył – co jest niezbędne - poglądów orzecznictwa i doktryny, które

wskazywałyby na istnienie rozbieżnych interpretacje przywołanej regulacji i racje

jurydyczne stojące za nimi (zob. postanowienie SN z 18 grudnia 2025 r., I CSK

3743/24).

Postępowanie odwoławcze w ramach k.p.c. opiera się na modelu apelacji

pełnej, który nie ogranicza apelującego jedynie do wskazania podstaw określonych

w kodeksie, lecz na podstawie art. 382 k.p.c. przyznaje mu także możliwość

wprowadzenia nowego materiału dowodowego i faktycznego. W obowiązującym

aktualnie modelu apelacji sąd drugiej instancji powtórnie rozpoznaje sprawę

merytorycznie, w granicach zaskarżenia, co zakłada konieczność dokonania

ustaleń faktycznych, z uwzględnieniem materiału sprawy zgromadzonego zarówno

w pierwszej, jak i drugiej instancji. W ramach kompetencji rozpoznawczej

i kontrolnej sąd drugiej instancji może podtrzymać ustalenia faktyczne stanowiące

podstawę wydania wyroku sądu pierwszej instancji, albo je zmienić, nawet bez

przeprowadzenia postępowania dowodowego uzasadniającego odmienne

ustalenia, chyba że szczególne okoliczności wymagają ponowienia lub

uzupełnienia tego postępowania (zob. np. zob. uchwałę składu siedmiu sędziów SN

z 23 marca 1999 r., III CZP 59/98, OSNC 1999, z. 7-8, poz. 124; wyroki SN

z 27 lutego 2019 r., II CSK 29/18; z 20 sierpnia 2025 r., II CSKP 1660/22;

postanowienie SN z 18 marca 2024 r., I CSK 170/23).

W sytuacji, gdy sąd drugiej instancji nie uzupełnia postępowania

dowodowego ani, po rozważeniu zarzutów apelacyjnych, nie znajduje podstaw

do zakwestionowania oceny dowodów i ustaleń faktycznych orzeczenia sądu

pierwszej instancji, może te ustalenia przyjąć za podstawę faktyczną swojego

rozstrzygnięcia. także wtedy, gdy były one kwestionowane w apelacji.

Wystarczające jest wówczas, by stanowisko to znalazło odzwierciedlenie

I CSK 1577/25

5

w uzasadnieniu orzeczenia drugoinstancyjnego (zob. np. wyroki SN z 20 stycznia

2000 r., sygn. akt I CKN 356/98, i z 17 lipca 2009 r., sygn. akt IV CSK 110/09).

W orzecznictwie Sadu Najwyższego wyjaśnione zostało przy tym, ze nie jest

bezwzględnym warunkiem prawidłowego rozpoznania sprawy przez sąd drugiej

instancji odniesienie się do każdego z zarzutów podniesionych w apelacji.

Z ustanowionego w art. 378 § 1 k.p.c. obowiązku rozpoznania sprawy w granicach

apelacji nie wynika bowiem konieczność osobnego omówienia przez sąd

w uzasadnieniu wyroku każdego argumentu apelacji. Wystarczające jest,

odniesienie się przez sąd drugiej instancji do zarzutów i wniosków apelacji

w sposób wskazujący na to, że zostały one przez ten sąd w całości rozważone

przed wydaniem rozstrzygnięcia (zob. wyroki SN: z 4 września 2014 r., II CSK

478/13, OSNC-ZD 2015, nr 4, poz. 64; z 4 września 2014 r., I PK 25/14, OSNP

2016, nr 1, poz. 6; z 5 lipca 2024 r., II CKSP 900/22; postanowienia SN: z 23 lutego

2017 r., I CSK 578/16; z 11 lutego 2021 r. I CSK 709/20).

W sprawie nie zachodzi także nieważność postępowania, którą Sąd

Najwyższy bierze pod rozwagę - w granicach zaskarżenia - z urzędu ( art. 39813 § 1

w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.).

Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c., Sąd

Najwyższy orzekł, jak w sentencji.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 520 § 3

w zw. z art. 108 § 1 w zw. z art. 39821 w zw. z art. 391 § 1 i art. 13 § 2 k.p.c.

Maciej Kowalski

(a.z.)

[a.ł]