Bank potrącał odsetki od kredytu w CHF z kapitałem klientów. SN nie przyjął skargi

Wyrokiem z 31 marca 2022 roku Sąd Okręgowy w Częstochowie po

I CSK 1628/25

2

rozpoznaniu sprawy z powództwa K.H. i R.H. przeciwko Bankowi Spółce Akcyjnej w

W. o zapłatę i ustalenie, ustalił nieistnienie stosunku prawnego między stronami

wynikającego z umowy o kredyt budowlano-hipoteczny w CHF numer (…)

sporządzonej w dniu 1 lipca 2003 r., aneksowanej 24 września 2004 r. i 18 sierpnia

2006 r. (pkt 1); zasądził od pozwanego na rzecz powodów kwotę 248.186 zł

z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 28 stycznia 2021 r. do dnia zapłaty

(pkt 2) i orzekł o kosztach postępowania (pkt 3).

Wyrokiem z 16 grudnia 2024 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach zmienił

zaskarżony wyrok w punkcie 2. w ten sposób, że zasądził od pozwanej na rzecz

powodów łącznie 85.876,99 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od

12 kwietnia 2024 r. do dnia zapłaty, oddalając w pozostałym zakresie roszczenie

o zapłatę należności głównej i odsetek (pkt 1a); w punkcie 3. w ten sposób, że

zasądził od pozwanego na rzecz powodów 11.834 zł tytułem zwrotu kosztów

postępowania z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie

w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od dnia uprawomocnienia się tego

postanowienia o kosztach do dnia zapłaty (pkt 1b); oddalił apelację pozwanego

w pozostałej części (pkt 2) i orzekł o kosztach postępowania (pkt 3).

Pozwany wniósł skargę kasacyjną, w której zaskarżył wyrok Sądu

Apelacyjnego w części, tj. w zakresie pkt 1 lit. a. We wniosku o przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania powołał się na przesłanki z art. 3989 § 1 i 2 k.p.c.,

wskazując na wątpliwości dotyczące wykładni art. 499 zd. 2 k.c. i zasady

retroaktywnego skutku potrącenia.

W odpowiedzi powodowie wnieśli o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania i zasądzenie na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego

według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości

lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając

na skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki

I CSK 1628/25

3

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zmierzał do

zagwarantowania, że skarga kasacyjna, nadzwyczajny środek zaskarżenia

prawomocnych orzeczeń, będzie pełnić przypisane jej funkcje publicznoprawne.

Ograniczenie przesłanek do czterech ma więc zapewnić, że przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych

sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga

kasacyjna nie stanie się instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie.

Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.

jest zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego

wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno,

przede wszystkim, być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się

w stanie faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń

(postanowienie Sądu Najwyższego z 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01),

a jednocześnie zostać przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby

umożliwić Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi,

niesprowadzającej się do samej subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu

(postanowienia Sądu Najwyższego: z 15 października 2002 r., III CZP 66/02;

z 22 października 2002 r., III CZP 64/02; z 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08).

Z kolei oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

na potrzebie wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości

lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.)

wymaga wykazania jaki konkretny przepis prawa, zastosowany w danej sprawie,

jest przedmiotem rozbieżnej wykładni w judykaturze sądowej i na czym rozbieżność

ta polega, co wymaga przytoczenia orzeczeń sądów wydanych w takich samych

lub istotnie zbliżonych stanach faktycznych, względnie, jaki konkretny przepis

prawa, zastosowany w danej sprawie, wymaga interpretacji ze strony Sądu

Najwyższego, z czego potrzeba ta wynika i z jakich powodów dotychczasowy

dorobek doktryny i orzecznictwa jest w tej mierze niewystarczający. Nieodzowne

jest ponadto, podobnie jak w przypadku przyczyny kasacyjnej określonej

w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., wykazanie związku między oczekiwaną od Sądu

Najwyższego wykładnią prawa a wynikiem postępowania kasacyjnego

I CSK 1628/25

4

(postanowienia Sądu Najwyższego: z 15 października 2002 r., II CZ 102/02;

z 29 lipca 2015 r., I CSK 980/14; z 19 czerwca 2018 r., IV CSK 56/18).

Bliższa analiza skargi kasacyjnej wykazała, że w sprawie nie zachodzą

powołane wyżej przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. Przedstawione przez

skarżącego kwestie były w ostatnim czasie przedmiotem wypowiedzi Sądu

Najwyższego, który rozstrzygnął analogiczne zagadnienia.

Sąd Najwyższy wskazał, że jeżeli wierzytelność aktywna stała się

wymagalna wcześniej niż wierzytelność pasywna, to retroaktywny skutek

potrącenia nie obejmie odsetek powstałych w okresie od dnia wymagalności

wierzytelności aktywnej, od której naliczane są odsetki, do dnia powstania

wymagalności wierzytelności pasywnej (zob. szerzej postanowienie SN

z 13 czerwca 2025 r., I CSK 768/25; postanowienie SN z 2 grudnia 2025,

I CSK 1986/25).

Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w wyroku z 3 kwietnia 2014 r., V CSK 242/13,

umorzenie wierzytelności będących przedmiotem potrącenia co do zasady

powoduje wygaśnięcie praw akcesoryjnych wobec tych wierzytelności. Od chwili

wystąpienia retroaktywnego skutku wynikającego z art. 498 § 2 w zw. z art. 499

k.c., tj. od dnia powstania stanu potrącalności, za niebyłe uznać należy te skutki

prawne, które wynikały z założenia istnienia wierzytelności, następnie umorzonych

wskutek potrącenia. Dotyczy to w szczególności naliczanych odsetek za opóźnienie

lub zwłokę za okres po dniu powstania stanu potrącalności od tej części każdej

z wierzytelności wzajemnych, które uległy z tą chwilą umorzeniu. Skutek ten nie

dotyczy jednak odsetek od obu umorzonych wierzytelności należnych do chwili

powstania stanu potrącalności (wyrok SN z 3 kwietnia 2014 r., V CSK 242/13).

W świetle powyższych uwag dopuszczalne było przedstawienie do

potrącenia odsetek od 248.185,18 zł za okres od 28.01.2021 r. do daty potrącenia

(11.04.2024 r.), tj. 77.691,81 zł, która to kwota została przedstawiona do potrącenia

jako pierwsza, a także dochodzonego w tym postępowaniu kapitału (248.185,18 zł).

Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej

do rozpoznania (art. 3989 § 1 k.p.c.).

I CSK 1628/25

5

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 98 § 1,

11 i 3 w zw. z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c. oraz w zw. z § 2 pkt 6, § 10 ust. 4

pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r.

w sprawie opłat za czynności adwokackie.

Agnieszka Jurkowska-Chocyk

A.G.

[SOP]