Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi funduszu w sporze o księgę wieczystą

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

I CSK 1666/24

2

Cel wymagania przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być wobec tego

osiągnięty tylko przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze

publicznoprawnym, które będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej

pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. Na tych jedynie przesłankach Sąd

Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie w kwestii przyjęcia bądź odmowy

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

W niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki przyjęcia do rozpoznania

skargi kasacyjnej pozwanego (… …) Niestandaryzowany Fundusz Inwestycyjny

Zamknięty Wierzytelności z siedzibą w W. od wyroku Sądu Okręgowego

w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 1 lutego 2024 r.

W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

skarżący wskazał na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego,

oraz na potrzebę wykładni przepisów prawnych.

Zgodnie z utrwalonym poglądem judykatury Sądu Najwyższego

przedstawienie okoliczności uzasadniających rozpoznanie skargi kasacyjnej ze

względu na występujące w sprawie istotne zagadnienie prawne polega na

sformułowaniu tego zagadnienia i wskazaniu argumentów, które prowadzą do

rozbieżnych ocen. Musi przy tym chodzić o zagadnienie nowe, dotychczas

nierozpatrywane w judykaturze, które zarazem ma znaczenie dla rozpoznania

wniesionej skargi kasacyjnej (por. postanowienia z dnia 10 maja 2001 r., II CZ

35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11 i z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01,

OSNC 2002, nr 12, poz. 151).

Istotność zagadnienia prawnego (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) konkretyzuje się

w tym, że w danej sprawie występuje zagadnienie prawne mające znaczenie dla

rozwoju prawa lub znaczenie precedensowe dla rozstrzygnięcia innych podobnych

spraw. Sąd Najwyższy wyjaśnił, że przedstawienie okoliczności uzasadniających

rozpoznanie skargi kasacyjnej ze względu na przesłankę istotnego zagadnienia

prawnego polega na sformułowaniu tego zagadnienia, wskazaniu przepisów prawa,

na których tle zagadnienie to wyłoniło się, oraz zaprezentowaniu argumentacji

jurydycznej uzasadniającej możliwość rozbieżnych ocen prawnych

(por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC

I CSK 1666/24

3

2002, nr 1, poz. 11, z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12,

poz. 151, z dnia 24 maja 2016 r., I CSK 666/15, nie publ.).

Skarżący w skardze podniósł jako istotne zagadnienie prawne potrzebę

rozstrzygnięcia i wyjaśnienia kwestii:

1. „(wobec wzajemnego charakteru umowy kredytu) czy zabezpieczenie

zobowiązania przez obciążenie hipoteką nieruchomości nabytej ze środków

finansowych przekazanych przez bank w ramach realizacji umowy następnie

ubezskutecznionej/unieważnionej jako świadczenie uboczne podlega

dyspozycji z art. 496 k.c. w zw. z art. 497 k.c. wobec braku ustanowienia

przez kredytobiorcę takiej umowy zabezpieczenia roszczenia restytucyjnego

lub braku zaoferowania jego wydania nienależnego świadczenia?”

2. „czy unieważnienie stanowi osobną od nieważności bezwzględnej instytucję

prawa, szczególnie w kontekście uregulowań takich jak art. 70 (5) k.c., 388

k.c. i art. 12 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 23.08.2007 r.

o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz.U.2017.2070 t.j.

z dnia 2017.11.09)?”

3. „czy oświadczenie konsumenta - kredytobiorcy odmawiające potwierdzenia

klauzul abuzywnych w warunkach ustalonych w art. 3851 k.c. uznać należy

za oświadczenie prawokształtujące prowadzące do potwierdzenia

bezskuteczności skutkującej ewentualnie unieważnieniem, a nie

stwierdzeniem nieważności bezwzględnej?”

4. „czy art. 94 ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku należy interpretować,

iż w wypadku ubezskutecznienia / unieważnienia umowy kredytu przez

złożenie oświadczenia woli przez konsumenta - kredytobiorcę hipoteka

zabezpiecza roszczenia restytucyjne jako obejmujące związane świadczenia

uboczne powstałe z tego samego zdarzenia prawnego (zawarcie umowy

kredytu, który wobec wadliwości nie może pozostać

w mocy)?”

Tak sformułowane zagadnienia prawne sprowadzają się wyłącznie do pytań

o czysto incydentalnym i kazuistycznym charakterze, nie zawierając w sobie

elementów, które mogłyby pozwolić na sformułowanie przez Sąd Najwyższy

– w ramach rozpoznania skargi kasacyjnej – ogólnego stanowiska o uniwersalnym

I CSK 1666/24

4

wymiarze. W konsekwencji, podniesione kwestie z oczywistych powodów nie mogą

stanowić istotnego zagadnienia prawnego w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.

Skarga pozwanego nie może zostać przyjęta do rozpoznania również z tego

powodu, że w sprawie nie występuje potrzeba wykładni przepisów prawa

budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie

sądów. W tym zakresie należy wyjaśnić, że powołanie się na przyczynę kasacyjną

przewidzianą w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. wymaga wykazania przez stronę skarżącą,

że chodzi o wykładnię przepisów prawa, których treść i znaczenie nie zostały

dostatecznie wyjaśnione w dotychczasowym orzecznictwie lub, że istnieje potrzeba

zmiany ich dotychczasowej wykładni, podania, w drodze stosownego jurydycznego

wywodu, na czym owe wątpliwości polegają, a także że mają one poważny oraz

rzeczywisty charakter i ich rozstrzygnięcie wiąże się z rozpatrywaną sprawą i jest

istotne z punktu widzenia wyniku postępowania oraz publicznoprawnych funkcji

skargi kasacyjnej. Jeżeli podstawą wniosku w tym zakresie jest twierdzenie

o występujących w orzecznictwie sądowym rozbieżnościach wynikających

z dokonywania przez sądy różnej wykładni przepisu, konieczne jest wskazanie

rozbieżnych orzeczeń, dokonanie ich analizy i wykazanie, że rozbieżność wynika

z różnej wykładni przepisu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 lutego

2020 r., V CSK 351/19, nie publ.).

Tymczasem skarżący w skardze lakonicznie powołał się na potrzebę

wykładni art. 496 k.c. w zw. z art. 497 k.c. oraz art. 94 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r.

o księgach wieczystych i hipotece w aspekcie prawidłowego sposobu

i wykorzystywania ww. norm w wypadku stwierdzenia abuzywności klauzul

umownych w zdarzeniu prawnym, będącym podstawą ustanowienia hipoteki,

wobec trwałej bezskuteczności umowy i dalszych konsekwencji tego stanu.

Skarżący pozostawił jednak tę przesłankę bez szczegółowego uzasadnienia.

Z tych wszystkich względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej

do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono podstawie art. 98 § 1 oraz

art. 98 § 11 k.p.c., a także art. 108 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 oraz art. 39821

k.p.c.

I CSK 1666/24

5

Karol Weitz

[a.ł]