Syndyk upadłego banku bez przyjęcia kasacji w sprawie kredytu frankowego

1. Wyrokiem z 7 paźdzernika 2020 r. Sąd Okręgowy w Warszawie, w sprawie

z powództwa M.G. i E.G. przeciwko Bankowi1 spółce akcyjnej z siedzibą w W.

(obecnie: syndykowi masy upadłości Banku spółki akcyjnej w upadłości z siedzibą

w W.), ustalił, że umowa o kredyt hipoteczny zawarta 5 września 2007 r. pomiędzy

stronami jest nieważna (pkt I), zasądził od Banku na rzecz powoda kwotę 586,39 zł

wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 15 września 2017 r. do dnia

I CSK 1678/25

2

zapłaty oraz kwotę 2 759,80 CHF wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od

24 września 2020 r. do dnia zapłaty (pkt II), oddalił powództwo w pozostałym

zakresie (pkt III) oraz orzekł o kosztach postępowania.

2. Wyrokiem częściowym z 13 sierpnia 2024 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie

oddalił apelację pozwanego od powyższego orzeczenia.

3. Od wyroku Sądu Apelacyjnego skargę kasacyjną wywiódł pozwany syndyk

masy upadłości Banku spółki akcyjnej w W.

Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, powołując się

na przesłankę określoną w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.

Podał, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne i potrzeba

wyjaśnienia, czy postanowienie umowy kredytu mające charakter klauzuli

abuzywnej może być uznane za bezskuteczne wobec masy upadłości (art. 84 ust. 1

ustawy z dnia z 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe, dalej „pr.up.”) wobec tego,

że postanowienie prowadzi do upadku umowy na skutek usunięcia z niej klauzul

abuzywnych, a zatem utrudnia ono osiągnięcie celu postępowania upadłościowego

jakim jest pełne zaspokojenie wierzycieli, poprzez skutek w postaci upadku umowy

kredytu zawartej przez kredytodawcę i brak spłaty rat takiego kredytu do masy

upadłości.

4. W odpowiedzi na skargę kasacyjną powodowie wnieśli o odmowę

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania

przed Sądem Najwyższym.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

5. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W judykaturze

już wielokrotnie wypowiadano się na temat charakterystyki skargi kasacyjnej

(zob. np. postanowienie SN z 13 czerwca 2018 r., II CSK 71/18). Wskazano tam

m.in., że skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach kodeksu

I CSK 1678/25

3

postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany

na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości

orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu

prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub

oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń

umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji

skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona

w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi

kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony

wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c.;

nie służy zaś merytorycznej ocenie skargi kasacyjnej. W razie spełnienia

co najmniej jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

jest wówczas usprawiedliwione.

6. Szczegółowa analiza sprawy prowadzi do wniosku, że skarga kasacyjna

strony pozwanej nie zawiera argumentów wystarczających dla uznania, że

w sprawie spełniona została przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. uzasadniająca

przyjęcie sprawy do rozpoznania.

7. Przedstawione przez skarżącego zagadnienie prawne nie ma waloru

nowości i było już przedmiotem analizy Sądu Najwyższego. W wyroku z 9 sierpnia

2016 r., II CSK 733/15 (do którego notabene odwołuje się sam skarżący),

wyjaśniono, że nie do zaakceptowania jest również postulowany przez skarżącego

kierunek wykładni art. 84 ust. 1 pr.up., zgodnie, z którym, każda klauzula umowna

niekorzystna dla upadłego, mogłaby być uznana za bezskuteczną wobec masy

upadłości. Art. 84 ust. 1 pr.up. stanowi normę zabezpieczającą cel postępowania

upadłościowego, którego przejawem, jest takie ukształtowanie sytuacji prawnej

upadłego, by efektywnie i szybko spieniężyć majątek poddany temu rodzajowi

egzekucji uniwersalnej. Umieszczenie w umowie zapisu umożliwiającego

wypowiedzenie czy odstąpienie od umowy w razie niewykonania czy wadliwego

wykonania zobowiązania przez drugą stronę, czy też popadnięcia przez nią

w zwłokę i zastrzeżenie w związku z tym uprawnienia do naliczania kary umownej,

nie wskazuje na chęć obejścia przepisów prawa upadłościowego czy sprzeczność

z celami tego postępowania, a jest powszechnie praktykowaną klauzulą umowną,

I CSK 1678/25

4

występującą częstokroć w sytuacjach niezwiązanych z upadłością, w razie dobrego

stanu majątkowego strony.

Stąd nie można uznać, że niedozwolone postanowienia umowne, które

zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego i TSUE powodowały nieważność całej

umowy ze skutkiem ex tunc, ze względu na późniejsze ogłoszenie upadłości jednej

z stron umowy, mogłyby jednak, jak tego chce skarżący, być uznane za

postanowienia bezskuteczne względem masy upadłości.

8. W zakresie wyjaśnienia przedstawionych przez skarżącego kwestii należy

również odesłać do uchwały Sądu Najwyższego z 19 września 2024 r., III CZP

5/24, w której wskazano, że postępowanie sądowe z powództwa kredytobiorcy

będącego konsumentem o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego z umowy

kredytu, prowadzone przeciwko bankowi, co do którego w toku postępowania

ogłoszono upadłość, nie jest sprawą „o wierzytelność, która podlega zgłoszeniu

do masy upadłości” w rozumieniu art. 145 ust. 1 pr.upadł., a tym samym może być

podjęte z chwilą ustalenia osoby pełniącej funkcję syndyka. Z uzasadnienia

przywołanej uchwały wynika ponadto, że w tzw. sprawach frankowych interes

w dokonaniu ustalenia nieistnienia stosunku prawnego z umowy kredytu wiązany

jest nie tyle z dążeniem do wykazania zasadności roszczenia o zapłatę z tytułu

świadczenia nienależnego, lecz z innymi problemami. Rozstrzygnięcie sprawy

o ustalenie ma służyć wyjaśnieniu kwestii istnienia zabezpieczenia kredytu

(zwłaszcza hipoteką) oraz ustabilizowaniu sytuacji prawnej stron związanych

wieloletnim zobowiązaniem z umowy kredytu i wynikającym z niego obowiązkiem

zapłaty dalszych rat. Do sądu rozpoznającego daną sprawę należy zatem ocena,

dokonywana przez pryzmat zgłoszonych żądań oraz ustalonego stanu faktycznego,

czy możliwości, którymi strona dysponuje w ramach postępowania upadłościowego,

eliminują interes prawny w żądaniu przez nią ustalenia o określonej treści.

9. Tożsame do przedstawionego zagadnienie prawne było już przedmiotem

analizy w wielu orzeczeniach Sądu Najwyższego, w których wydawano

postanowienia o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania

(postanowienia SN z: 18 sierpnia 2025 r., I CSK 790/25; 26 czerwca 2025 r., I CSK

1496/25; 25 września 2025 r., I CSK 1925/25; 20 sierpnia 2025 r., I CSK 1508/25;

30 maja 2025 r., I CSK 560/25)

I CSK 1678/25

5

10. Należy więc uznać, że wskazane w skardze kasacyjnej w ramach

wykazania przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. wątpliwości, zostały już wyjaśnione

w orzecznictwie, a skarżący nie podał nowych argumentów, uzasadniających

zajecie stanowiska przez Sąd Najwyższy po raz kolejny.

11. Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn

uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności

nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).

12. Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej

do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.). O kosztach postępowania kasacyjnego

orzeczono na podstawie art. 108 § 1 i art. 98 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1

i art. 39821 k.p.c.

Krzysztof Grzesiowski

(R.N.)

[SOP]