Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi banku w sporze o kredyt z 2003 roku

Pozwany wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Okręgowego w Olsztynie

z 20 grudnia 2023 r. Wniosek o jej przyjęcie do rozpoznania uzasadnił potrzebą

wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) tj.: art. 56 oraz art.

65 § 2 w zw. z art. 3851 § 1 i 2 oraz art. 3852 k.c. w zw. z art. 6 ust. 1 w zw. z art. 7

I CSK 1710/24

2

ust. 1 dyrektywy 93/13 w zw. z art. 288 TFUE oraz art. 2 i 54 Traktatu akcesyjnego

w zw. z art. 2 i 9 w zw. z art. 87 ust. 1 Konstytucji.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną powodowie R.S. i J.S. wnieśli o wydanie

postanowienia odmawiającego przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania oraz o

zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania oparty na potrzebie

wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) powinien zawierać

wyjaśnienie, jaki konkretny przepis prawa, zastosowany w danej sprawie, jest

przedmiotem rozbieżnej wykładni w orzecznictwie i na czym rozbieżność ta polega,

co wymaga przytoczenia orzeczeń sądów wydanych w takich samych lub istotnie

zbliżonych stanach faktycznych, względnie, jaki konkretny przepis prawa,

zastosowany w danej sprawie, wymaga interpretacji ze strony Sądu Najwyższego,

z czego potrzeba ta wynika i z jakich powodów dotychczasowy dorobek doktryny

i orzecznictwa jest w tej mierze niewystarczający. Nieodzowne jest ponadto,

podobnie jak w przypadku przyczyny kasacyjnej określonej w art. 3989 § 1 pkt

1 k.p.c., wykazanie związku między oczekiwaną od Sądu Najwyższego wykładnią

prawa a wynikiem postępowania kasacyjnego (zob. np. postanowienia SN: z 15

października 2002 r., II CZ 102/02; z 29 lipca 2015 r., I CSK 980/14; z 19 czerwca

2018 r., IV CSK 56/18).

Skarżący potrzebę wykładni powołanych w skardze kasacyjnej przepisów,

połączył z problemem, czy ocena zgodności z prawem postanowień umowy

zawartej przed akcesją Polski do Unii Europejskiej (1 maja 2004 r.) możliwa jest

przez odwołanie się do Dyrektywy 93/13 oraz Traktatu o funkcjonowaniu Unii

Europejskiej. W ocenie skarżącego umowa kredytu zawarta przed tą datą powinna

być oceniana z uwzględnieniem stanu prawnego z dnia jej zawarcia. Umowa

kredytu w niniejszej sprawie została zawarta 26 lutego 2003 r., zatem gdy już

obowiązywał art. 3851 k.c. (zob. art. 18 pkt 4 ustawy z 2 marca 2000 r. o ochronie

niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną

przez produkt niebezpieczny). Przepis w tym brzmieniu wszedł w życie 1 lipca 2000

I CSK 1710/24

3

r. w celu implementacji Dyrektywy 93/13. Sądy meriti powołując podstawę prawną

rozstrzygnięcia wskazały m.in. art. 3851 – 3853 k.c. Związek między tymi

przepisami, dotyczącymi niedozwolonych postanowień umownych, a Dyrektywą nr

93/13 jest tak ścisły, że zastosowanie i wykładnia art. 3851 k.c. nie można różnić się

od wykładni postanowień Dyrektywy nr 93/13, w tym wymaga uwzględnienia

orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości UE ukształtowanej na gruncie tej

Dyrektywy (zob. postanowienie SN z 25 listopada 2025 r., I CSK 1501/25).

W uchwale całej Izby Cywilnej z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, Sąd

Najwyższy wyjaśnił natomiast jaki jest skutek stwierdzenia abuzywności

postanowień umowy kredytu, który odnosi się również do umów kredytu zawartych

przed 1 maja 2004 r., do których mają zastosowanie przypisy Kodeksu cywilnego

dotyczące niedozwolonych postanowień umownych (art. 3851 – 3853 k.c.). Uznanie,

że postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub denominowanego odnoszące

się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie

umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie prawnym nie pozwala na

przyjęcie, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu

waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów. Skutkiem niemożliwości

ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego

lub denominowanego jest niezwiązanie stron umową także w pozostałym zakresie.

Uchwałą z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, Sąd Najwyższy utrwalił

dotychczasowe poglądy orzecznicze, że wyeliminowanie abuzywnych klauzul

przeliczeniowych nie prowadzi do utrzymania w mocy umowy kredytu

indeksowanego kursem CHF jako kredytu złotowego oprocentowanego według

stawki LIBOR (zob. wyroki SN: z 17 marca 2022 r., II CSKP 474/22; z 13 kwietnia

2022 r., II CSKP 15/22; z 26 kwietnia 2022 r., II CSKP 550/22; z 30 maja 2023 r., II

CSKP 1536/22). Niemożliwe jest także zastosowanie stawki referencyjnej WIBOR

(zob. wyrok SN z 8 listopada 2022 r., II CSKP 1153/22 i postanowienia SN: z 27

kwietnia 2023 r., I CSK 2707/22; z 2 czerwca 2023 r., I CSK 4115/22, i z 18 sierpnia

2023 r., I CSK 4216/22). Czy też, że niedopuszczalne jest zastosowanie art. 358 §

2 k.c. w celu uzupełnienia umowy kredytu po wyeliminowaniu klauzul abuzywnych

(zob. m.in. wyroki SN: z 8 listopada 2022 r., II CSKP 1153/22 i 31 stycznia 2023 r.,

II CSKP 941/22; postanowienie Sądu Najwyższego z 26 lutego 2024 r., I CSK

I CSK 1710/24

4

6543/22). Nie jest również możliwe wypełnienie powstałych w umowie luk po

usunięciu z niej abuzywnej klauzuli waloryzacyjnej przez odwołanie się do art. 56

k.c., art. 65 k.c., art. 354 k.c. czy przepisów prawa wekslowego (zob. wyroki SN: z

14 czerwca 2023 r., II CSKP 254/22; z 18 kwietnia 2023 r., II CSKP 1511/22, i z 4

czerwca 2024 r., II CSKP 1213/22).

Z powyższych względów, Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.

odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie znajdując również

okoliczności, które w ramach przedsądu jest obowiązany brać pod uwagę z urzędu,

w szczególności nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).

O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd Najwyższy orzekł na podstawie

art. 98 § 1, 11 i 3 w zw. z art. 108 § 1 k.p.c. oraz § 2 pkt 6 w zw. z § 10 ust. 4 pkt

2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie

opłat za czynności adwokackie.

Mariusz Łodko

[wr]

[SOP]