Gmina kwestionowała ugodę mediacyjną bez kontrasygnaty skarbnika. SN odmówił przyjęcia skargi

1. Wyrokiem z 29 kwietnia 2024 r. Sąd Okręgowy w Lublinie zasądził

od pozwanej Gminy S. na rzecz powoda S. spółki z ograniczoną

odpowiedzialnością z siedzibą w W. kwotę 347 123,34 zł wraz z odsetkami

ustawowymi za opóźnienie od 12 sierpnia 2020 r. do dnia zapłaty (pkt I), oddalił

powództwo w pozostałej części (pkt II) oraz orzekł o kosztach procesu.

2. Na skutek apelacji obu stron wyrokiem z 13 listopada 2024 r.

Sąd Apelacyjny w Lublinie zmienił zaskarżony wyrok w pkt I w ten sposób, że nadał

mu treść „zasądza od pozwanej Gminy S. na rzecz powódki S. spółki z ograniczoną

I CSK 1760/25

2

odpowiedzialnością z siedzibą w Warszawie kwotę 347 123,34 zł (trzysta

czterdzieści siedem tysięcy sto dwadzieścia trzy złote i trzydzieści cztery grosze)

wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w transakcjach handlowych od dnia 1

lipca 2019 roku do dnia zapłaty”, w pkt II w ten sposób, że uchylił zawarte tam

rozstrzygnięcie, oddalił apelację pozwanej oraz orzekł o kosztach postępowania

apelacyjnego.

3. Od wyroku Sądu Apelacyjnego skargę kasacyjną wywiodła strona

pozwana.

Skarżąca wniosła o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, powołując

się na przesłanki określone w art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c.

Podała, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne i potrzeba

wyjaśnienia, czy w przypadku odmowy przez właściwy sąd powszechny

zatwierdzenia ugody mediacyjnej na podstawie art. 18314 § 3 k.p.c. strona ugody

może dochodzić z powołaniem się na jej ważność i skuteczność wynikających z niej

roszczeń w postępowaniu cywilnym na zasadach ogólnych, czy też sąd

powszechny właściwości ogólnej jest, stosownie do treści art. 365 § 1 k.p.c.,

związany prawomocnym orzeczeniem odmawiającym nadania ugodzie klauzuli

wykonalności albo zatwierdzenia ugody, a w konsekwencji strona może dochodzić

swoich roszczeń jedynie w oparciu o stosunek podstawowy, a nie o ugodę

modyfikującą jego treść.

Zdaniem skarżącego w sprawie zachodzi również potrzeba wykładni

przepisów prawnych wywołujących poważne wątpliwości i rozbieżności

w orzecznictwie i rozstrzygnięcie, czy czynność prawna obejmująca zawarcie

ugody mediacyjnej w przedmiocie zmniejszenia naliczonych wierzycielowi kar

umownych, której korelatem jest wzrost wysokości zobowiązania pieniężnego

gminy względem tego wierzyciela z tytułu przysługującego mu wynagrodzenia,

mieści się w zakresie pojęcia „zaciągnięcie Zobowiązania pieniężnego”

w rozumieniu art. 46 ust. 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

(dalej „ustawa o samorządzie gminnym”) i dla swojej ważności wymaga

kontrasygnaty skarbnika gminy.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

I CSK 1760/25

3

5. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W judykaturze już

wielokrotnie wypowiadano się na temat charakterystyki skargi kasacyjnej (zob. np.

postanowienie SN z 13 czerwca 2018 r., II CSK 71/18). Wskazano tam m.in., że

skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach kodeksu postępowania

cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę

interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa

oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń

wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie

zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie

sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji

tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach

której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap

postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony wyłącznie do zbadania

przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c.; nie służy zaś

merytorycznej ocenie skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej

z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest wówczas

usprawiedliwione.

6. Szczegółowa analiza sprawy prowadzi do wniosku, że skarga kasacyjna

strony pozwanej nie zawiera argumentów wystarczających dla uznania, że

w sprawie spełniona została przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 1 lub 2 k.p.c.

uzasadniająca przyjęcie sprawy do rozpoznania.

7. Powołując się na potrzebę wykładni przepisów prawa wywołujących

poważne wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie skarżąca zmierza w istocie

do podważenia oceny Sądu Apelacyjnego który uznał, że zgodnie z art. 46 ust. 3

ustawy o samorządzie gminnym, jeżeli czynność prawna może spowodować

powstanie zobowiązań pieniężnych, do jej skuteczności potrzebna jest

kontrasygnata skarbnika gminy lub osoby przez niego upoważnionej. Przepis ten

posługuje się ogólnym pojęciem czynności prawnej skutkującej powstaniem

I CSK 1760/25

4

zobowiązania pieniężnego, czyli zobowiązania gminy do jego spełnienia,

w orzecznictwie wskazuje się jednak, że nie obejmuje on swym zakresem

wszystkich czynności, które wywołują jakiekolwiek skutki majątkowe, lecz takie,

które powodują lub mogą w przyszłości spowodować powstanie zobowiązań

pieniężnych. Norma art. 46 ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym dotyczy jedynie

zaciągnięcia nowego zobowiązania pieniężnego. Ugoda zaś, w świetle samej treści

art. 917 k.c., nie może powołać do życia nowego stosunku prawnego.

Stanowisko Sądu drugiej instancji znajduje potwierdzenie w jednolitym

orzecznictwie Sądu Najwyższego, w którym wyjaśniono, że ugoda reguluje prawa

i obowiązki stron w ramach istniejącego stosunku prawnego, który przez wzajemne

ustępstwa zmienia, przekształca stan prawny, ale nie tworzy nowego stanu

prawnego i nie może stanowić całkowicie nowej podstawy ustalonych już uprzednio

praw i obowiązków (zob. wyroki SN: z 1 października 2003 r., II CK 92/02; 4 lutego

2004 r., I CK 178/03; z 22 lutego 2017 r., IV CSK 179/16; z 15 stycznia 2021 r.,

I CSKP 5/21, postanowienie SN z 11 marca 2010 r., IV CSK 429/09).

Skarżąca, poza własna oceną zagadnienia, nie przedstawiła nowej

argumentacji, świadczącej o potrzebie ponownej analizy wskazanej problematyki.

8. Wskazać również należy, że w świetle unormowania zawartego w art. 46

ust. 1 oraz art. 31 ustawy o samorządzie gminnym, do zawarcia ugody sądowej

czy tak jak w tym wypadku, ugody mediacyjnej oświadczenie woli za Gminę składa

jej organ - Wójt, którego zakres umocowania oraz kompetencje zostały skreślone

w ustawie o samorządzie gminnym a w zakresie składania oświadczeń woli

w imieniu gminy, wynikają wprost z art. 46 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym.

Wskazane normy nie budzą wątpliwości, w kontekście ubarwień wójta jako

reprezentanta gminy do zawierania ugód tak sądowych, jak i pozasądowych,

normujących stosunki umowne. Wbrew ocenie skarżącej nie zachodzi w tym

wypadku potrzeba dokonania wykładni.

9. Skarżąca nie wykazała również skutecznie, że w sprawie występuje

istotne zagadnienie prawne.

Zawarta w skardze argumentacja zmierza do wykazania, że Sądy orzekające

w sprawie były związane prawomocnym orzeczeniem odmawiającym nadania

I CSK 1760/25

5

ugodzie klauzuli wykonalności albo zatwierdzenia ugody, a w konsekwencji strona

powodowa może dochodzić swoich roszczeń jedynie w oparciu o stosunek

podstawowy, a nie o ugodę modyfikującą jego treść.

Uszło uwagi skarżącej, że w rozpoznawanej sprawie powód wystąpił

z żądaniem zapłaty wynikającym ze zobowiązania umownego, tj. uiszczenia

powodowi wynagrodzenia przysługującego mu z tytułu zawartej z pozwaną umowy.

Sądy drugiej instancji wskazał natomiast, że obowiązek ten został jedynie

potwierdzony w treści ugody. W zawiązku z powyższym przedstawione przez

skarżącą zagadnienie prawne nie ma waloru istotności dla rozstrzyganej sprawy,

zostało bowiem sformułowane przy założeniu odmiennych okoliczności niż istotne

dla jej rozstrzygnięcia.

10. Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn

uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności

nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).

11. Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej

do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).

Krzysztof Grzesiowski

(M.M.)

[a.ł]