Siostra chciała odwołać darowiznę od brata za niewdzięczność. SN nie przyjął skargi

Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie

występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów

prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności

w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna

jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). Obowiązkiem skarżącego jest

I CSK 1799/25

2

sformułowanie i uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

w nawiązaniu do powyższych przesłanek, a rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego

w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania

wynika z oceny, czy okoliczności powołane przez skarżącego odpowiadają tym,

o których jest mowa w art. 3989 § 1 k.p.c.

Powódka wniosła o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania z uwagi na

oczywistą zasadność skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.), gdyż

pozostawienie zaskarżonego wyroku w obrocie prawnym powodowałoby

usankcjonowanie w systemie prawa orzeczenia, które jest sprzeczne z zasadą

ochrony darczyńcy i zasadą sankcjonowania obdarowanego za zachowanie będące

przejawem rażącej niewdzięczności, zwłaszcza gdy zachowanie to ma charakter

ciągły.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd, że uzasadnienie

oczywistej zasadności skargi kasacyjnej jako przesłanki jej przyjęcia do

rozpoznania wymaga powołania się na kwalifikowaną postać naruszenia

zaskarżonym orzeczeniem przepisów prawa materialnego lub procesowego

i przeprowadzania wywodu zmierzającego do jego wykazania. Oczywistość

naruszenia ma miejsce wówczas, gdy jest ono widoczne prima facie, przy

wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby wchodzenia

w szczegóły czy dokonywania pogłębionej analizy tekstu wchodzących w grę

przepisów i doszukiwania się ich znaczenia. Uzasadnienie wniosku oparte na tej

przesłance wymaga przedstawienia argumentacji prawnej zmierzającej do

wykazania kwalifikowanego naruszenia powołanych w skardze przepisów prawa,

możliwego do stwierdzenia bez merytorycznej analizy zaskarżonego orzeczenia

oraz podstaw kasacyjnych (por. postanowienia Sądu Najwyższego z 10 stycznia

2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49, z 5 października 2007 r., III CSK

216/07 i z 11 sierpnia 2011 r., IV CSK 163/11). Uzasadnienie wniosku nie może

sprowadzać się do powtórzenia, choćby w zmodyfikowanej formie, uzasadnienia

podstaw kasacyjnych, jak również być sformułowane w sposób, który na tym

wstępnym etapie postępowania wymagałby oceny ich zasadności.

I CSK 1799/25

3

W niniejszym postępowaniu powódka nie zarzucała rażącej niewdzięczności

pozwanej, zaś pozew został złożony przeciwko pozwanej dlatego, że jest ona

aktualnym właścicielem spornej nieruchomości.

Rażącą niewdzięczność skarżąca zarzuca bratu, a ma ona polegać na

rozpowszechnianiu nieprawdziwych informacji związanych z osobą powódki.

Zarzuty te zostały podniesione dopiero w toku postępowania, a więc nie mogły

zostać poddane ocenie, gdyż nie zostały sformułowane przez

powódkę w oświadczeniu o odwołaniu darowizny, jak tego wymaga art. 900 k.c.

Skonfrontowanie uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania z motywami zaskarżonego wyroku nie potwierdza zatem tezy

skarżącej o oczywistej zasadności skargi. Argumenty zawarte w uzasadnieniu

wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej stanowią próbę zakwestionowania ustaleń

faktycznych poczynionych przez Sądy meriti. Z wiążącej Sąd Najwyższy podstawy

faktycznej zaskarżonego orzeczenia wynika, że nie została spełniona przesłanka

rażącej niewdzięczności, która uzasadniałaby skuteczne odwołanie wykonanej już

darowizny. Powódka złożyła oświadczenie o odwołaniu darowizny 10 maja 2013 r.,

w którym wezwała J. R. (brata) do zwrotu przedmiotu darowizny z uwagi na jego

niewdzięczność zarówno w stosunku do niej, jak i do ojca. Powódka opiekując się

ojcem, stała się osobą ubogą i dlatego domagała się zwrotu darowizny.

Zachowania obdarowanego wobec powódki nie miały – zgodnie z ustaleniami i

argumentacją sądów meriti – charakteru rażącej niewdzięczności w rozumieniu

art. 898 § 1 k.c. Ocena materialnoprawna stwierdzająca nieskuteczność odwołania

darowizny dokonana przez sąd drugiej instancji jest prawidłowa.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 3989 § 1 i § 2 k.p.c.,

orzeczono jak w postanowieniu.

O wynagrodzeniu pełnomocnika reprezentującego powódkę

z urzędu w postępowaniu kasacyjnym orzeczono stosownie do § 2, § 4 ust. 1, § 8

pkt 6, § 16 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 14 maja 2024 r.

w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej

udzielonej przez adwokata z urzędu (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 763).

I CSK 1799/25

4

[dr]

[a.ł]