Sąd Najwyższy nie przyjął skargi w sporze o 13 355 USD z transakcji handlowej

1. Wyrokiem z 22 czerwca 2022 r. Sąd Okręgowy w Toruniu zasądził

solidarnie od pozwanych G. spółka jawna w T., A.D. i G.B. na rzecz powoda K.B.

kwotę 13 355 USD wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w transakcjach

handlowych od 9 lipca 2020 r. do dnia zapłaty (pkt I) oraz orzekł o kosztach

postępowania (pkt II i III).

I CSK 1839/25

2

2. Na skutek apelacji pozwanych wyrokiem z 21 listopada 2024 r.

Sąd Apelacyjny w Gdańsku uchylił zaskarżony wyrok w punktach I i II w stosunku

do pozwanej G. spółki komandytowej w T. (następczyni prawnej G. spółki jawnej w

T.) i umorzył w stosunku do niej postępowanie, oddalił apelację w pozostałej części

oraz orzekł o kosztach postępowania.

3. Od wyroku Sądu Apelacyjnego skargę kasacyjną wywiodły pozwane A.D. i

G.B. Wniosły o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, powołując się na

przesłanki określone w art. 3989 § 1 pkt 1 i 4 k.p.c.

W ocenie pozwanych, sąd drugiej instancji nie rozpoznał zarzutów

podniesionych w apelacji, w szczególności zarzutów dotyczących naruszenia prawa

materialnego. Uzasadnienie wyroku wydanego przez Sąd drugiej instancji zawodzi

w swojej formie, która jest bardzo zdawkowa. Najważniejsze i najsilniejsze zarzuty

zgłoszone przez stronę pozwaną zostały zbagatelizowane.

W sprawie występuje również istotne zagadnienie prawne, jakim jest

wykładnia przepisów dotyczących sprzedaży, umowy komisu oraz pośrednictwa

w połączeniu z zasadą swobodnego kształtowania postanowień umownych.

Wyjaśnienia wymagają rozbieżności interpretacyjne w zakresie

materialnoprawnym, polegające na prawidłowym ustaleniu rodzaju stosunku

umownego łączącego strony postępowania.

4. W odpowiedzi na skargę kasacyjną powód wniósł o odmowę przyjęcia jej

do rozpoznania oraz o zasądzenie od pozwanych solidarnie kosztów postępowania

kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

5. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W judykaturze już

wielokrotnie wypowiadano się na temat charakterystyki skargi kasacyjnej

(zob. postanowienie SN z 13 czerwca 2018 r., II CSK 71/18). Wskazano tam m.in.,

że skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach kodeksu postępowania

I CSK 1839/25

3

cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę

interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa

oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń

wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie

zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie

sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji

tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach

której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap

postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony wyłącznie do zbadania

przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c.; nie służy zaś

merytorycznej ocenie skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej

z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest wówczas

usprawiedliwione.

6. Szczegółowa analiza sprawy prowadzi do wniosku, że skarga nie zawiera

argumentów wystarczających dla uznania, że w sprawie spełniona została

przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 1 lub 4 k.p.c., uzasadniająca przyjęcie skargi

do rozpoznania.

7. Przedstawienie we wniosku przesłanki określonej w art. 3989 § 1 pkt 1

k.p.c. obliguje skarżącego do sformułowania zagadnienia prawnego oraz

przedstawienia odrębnej, pogłębionej argumentacji prawnej, wskazującej

na zaistnienie powołanej okoliczności uzasadniające przyjęcie skargi

do rozpoznania (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z 10 maja 2001 r., II CZ

35/01, z 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, z 23 listopada 2010 r., II CSK 344/10).

Wymaga to przytoczenia argumentów wskazujących na rozbieżne oceny prawne,

lub możliwość takich ocen w kontekście przepisów prawnych, w związku z którymi

zagadnienie zostało sformułowane. Zagadnienie prawne powinno odwoływać się

w sposób generalny i abstrakcyjny do treści przepisu, który nie podlega

jednoznacznej wykładni, natomiast nie może mieć charakteru kazuistycznego

i służyć uzyskaniu przez skarżącego odpowiedzi odnośnie do kwalifikacji prawnej

pewnych szczegółowych elementów podstawy faktycznej zaskarżonego

rozstrzygnięcia.

I CSK 1839/25

4

Skarga kasacyjna pozwanych nie spełnia powyższych wymogów. Skarżące

ograniczyły do zasygnalizowania problematyki różnic pomiędzy umową sprzedaży

i umową komisu połączoną z umową pośrednictwa i domagały się wyjaśnienia

okoliczności przyjęcia przez pozwaną spółkę środków pieniężnych tytułem zapłaty

za zamówiony towar, a następnie przekazanie ich dalej do podmiotu

zagranicznego, która została potwierdzona przez wystawienie dokumentu

stanowiącego fakturę proforma. Nie przedstawiały jednak jurydycznego wywodu,

świadczącego o tym, że problemy te stanowią istotne zagadnie prawne.

Nie wskazały na faktyczne wątpliwości prawne, nie podały różnych możliwych dróg

interpretacji. Nie odwołały się również do żadnych konkretnych przepisów prawa,

co do których można odnieść przywołane zagadnienia. Kwestie wskazane

w skardze mają ścisły związek z podstawą faktyczną przyjętą przez Sąd drugiej

instancji i stanowią w istocie polemikę z zaprezentowaną koncepcją

rozstrzygnięcia. Ich analiza prowadzi do wniosku, że skarżącym nie chodzi

o wykazanie przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., a jedynie o poddanie

zaskrzonego orzeczenia kontroli kasacyjnej.

8. W kwestii oczywistej zasadności skargi jako przyczyny kasacyjnej

w pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że uzasadnienie oczywistej

zasadności skargi kasacyjnej wymaga powołania się na kwalifikowaną postać

naruszenia zaskarżonym orzeczeniem przepisów prawa materialnego lub

procesowego oraz przeprowadzenia wywodu zmierzającego do jego wykazania.

Oczywistość naruszenia ma miejsce wówczas, gdy jest ono widoczne prima facie,

przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby wchodzenia

w szczegóły czy dokonywania pogłębionej analizy tekstu wchodzących w grę

przepisów i doszukiwania się ich znaczenia. O przyjęciu skargi kasacyjnej

do rozpoznania nie decyduje przy tym samo oczywiste naruszenie konkretnego

przepisu prawa materialnego lub procesowego przez sąd, który wydał zaskarżone

orzeczenie, lecz sytuacja, w której spowodowało ono wydanie oczywiście

nieprawidłowego orzeczenia. Sam zarzut naruszenia (nawet oczywistego)

określonego przepisu (przepisów) nie prowadzi wprost do oceny, że skarga

kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (zob. postanowienie SN z 6 listopada

2012r., III SK 16/12).

I CSK 1839/25

5

9. Przystępując do analizy skargi kasacyjnej należy w pierwszej kolejności

wskazać, że uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

nie zawiera wskazania, jakie przepisy zostały przez sąd naruszone.

Należy natomiast podkreślić, że Sąd Najwyższy na etapie przedsądu bada jedynie

wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i jego uzasadnienie (art. 3984

§ 2 k.p.c.), nie bada zaś podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia (art. 3984 § 1

pkt 2 k.p.c.); uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej i uzasadnienie

podstaw kasacyjnych stanowią odrębne elementy konstrukcyjne skargi kasacyjnej

(zob. postanowienia SN z 29 sierpnia 2023 r., II NSK 90/23; z 18 lipca 2023 r.,

I CSK 4784/22; z 22 czerwca 2023 r., I CSK 2854/22). Dla spełnienia wymogu

z art. 3984 § 2 k.p.c. nie wystarczy uzasadnienie podstaw kasacyjnych, bo choć

dla obu tych przesłanek argumenty mogą być podobne, to Sąd Najwyższy

w ramach przedsądu bada tylko wskazane w skardze okoliczności uzasadniające

przyjęcie jej do rozpoznania, nie analizuje zaś podstaw kasacyjnych i ich

uzasadnienia. Nie jest zaś rolą Sądu Najwyższego poszukiwanie argumentów

uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w treści uzasadnienia

podstaw kasacyjnych, jeżeli strona nie powołała ich we wniosku o przyjęcie skargi

do rozpoznania (zob. postanowienia SN: z 20 października 2016 r., I PK 59/16;

z 5 kwietnia 2017 r., II CSK 688/16; z 10 maja 2018 r., I CSK 800/17; z 30 września

2019 r. V CSK 189/19 29; z grudnia 2022 r., I CSK 1420/22).

10. O oczywistej zasadności nie świadczą również podnoszone przez

skarżących okoliczności braku rozpoznania zarzutów apelacji i niedostatków

uzasadnienia Sądu drugiej instancji.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśniono już, że nie jest

bezwzględnym warunkiem prawidłowego rozpoznania sprawy przez sąd drugiej

instancji odniesienie się do każdego z zarzutów podniesionych w apelacji.

Z ustanowionego w art. 378 § 1 k.p.c. obowiązku rozpoznania sprawy w granicach

apelacji nie wynika bowiem konieczność osobnego omówienia przez sąd

w uzasadnieniu wyroku każdego argumentu apelacji. Za wystraczające należy

uznać odniesienie się do sformułowanych w apelacji zarzutów i wniosków w sposób

wskazujący na to, że zostały one przez sąd drugiej instancji w całości rozważone

przed wydaniem orzeczenia (wyrok SN z 15 września 2016 r., I CSK 659/15,

I CSK 1839/25

6

postanowienia SN: z 23 lutego 2017 r., I CSK 578/16, z dnia 14 marca 2018 r. II PK

120/17).

Natomiast uzasadnienie sądu drugiej instancji powinno zawierać te

elementy, które ze względu na treść apelacji i zakres rozpoznawanej sprawy są

potrzebne do rozstrzygnięcia sporu. Należą do nich ustalenia faktyczne,

zastosowanie prawa materialnego, odniesienie się do wszystkich wniosków

i zarzutów apelacyjnych oraz do stanowiska strony przeciwnej. Wypełnienie

wymagań stawianych uzasadnieniu wyroku sądu drugiej instancji może polegać na

podzieleniu i uznaniu za własne ustaleń faktycznych dokonanych przez sąd

pierwszej instancji oraz zaakceptowaniu oceny prawnej tego sądu. Ma to miejsce

w sytuacji oparcia rozstrzygnięcia na przyjętych ustaleniach faktycznych, które

stają się ustaleniami sądu drugiej instancji oraz zaakceptowaniu przeprowadzonych

przez sąd pierwszej instancji rozważań prawnych (zob. postanowienie SN

z 18 listopada 2025 r., III USK 235/24).

Analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wskazuje, aby Sąd

Apelacyjny zaniechał rozpoznania zarzutów podniesionych w apelacji strony

pozwanej. Podobnie nie można stwierdzić, że uzasadnianie jest wadliwe,

uniemożliwiające prześledzenie toku rozumowania Sądu drugiej instancji

i motywów rozstrzygnięcia. Rozważania zawarte w skardze kasacyjnej, jako nie

poparte szerszą argumentacją, sprowadzają się w istocie do próby zanegowania

stanowiska Sądu Apelacyjnego i jako takie nie mogą prowadzać do skutecznego

wykazania przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.

11. Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn

uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności

nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).

12. Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej

do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.). O kosztach orzeczono zgodnie z art. 98 § 1

i art.108 § 1 w zw. z art. art. 39821 i z art. 391 §1 k.p.c.

Krzysztof Grzesiowski

(M.M.)

I CSK 1839/25

7

[a.ł]